Ch

1. po­łą­cze­nie liter oz­na­cza­ją­ce spół­gło­skę "ch";
2. spół­gło­ska tyl­no­ję­zy­ko­wa, bezdź­więcz­na, twar­da, szcze­li­no­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dwuz­nak oz­na­cza­ją­cy spół­gło­skę ch (1.2)

 (1.2) spół­gło­ska szcze­li­no­wa mięk­ko­pod­nie­bien­na bezdź­więcz­na;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cha

wyraz, zwy­kle pow­ta­rza­ny, oz­na­cza­ją­cy śmiech, zwła­szcza gło­śny i spon­ta­nicz­ny; ha


wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. … oz­na­cza­ją­cy śmiech


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cha-Cha

po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski ta­niec to­wa­rzy­ski; cza-cza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. zob. cza-cza.


Cha-cha, cha-cha-cha, cza-cza – ku­bań­ski, la­ty­no­a­me­ry­kań­ski ta­niec to­wa­rzy­ski w me­trum pa­rzy­stym 4/4 i ty­po­wym tem­pie 32-33 tak­tów na mi­nu­tę, wy­wo­dzą­cy się z rumby i mambo.

Ta­niec cha-chy opie­ra się na kroku "chassé", czyli kroku w for­ma­cie od­staw-do­staw-od­staw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chaba

naz­wi­sko


Chaba – wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu z III dy­na­stii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chabaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. przest. rzeź­nik


Źródła:

Wiktionary

Chabal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. po­gard. ado­ra­tor

 (1.2) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. po­gard. al­fons

 (1.4) gw-pl|Ty­ko­cin,Łom­żyń­skie. po­gard. Żyd, żyd


Źródła:

Wiktionary

Chabanina

mięso gor­sze­go ga­tun­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. posp. mięso gor­sze­go ga­tun­ku, także nieś­wie­że

 (1.2) lwów., reg-pl|Kra­ków., reg-pl|Poz­nań. byle jakie mięso


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chabarowsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, na Da­le­kim Wscho­dzie, sto­li­ca Kraju Cha­ba­row­skie­go;


Cha­ba­rowsk ( Хабаровск) – mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wo-wschod­nim re­gio­nie az­ja­tyc­kiej czę­ści tego kraju, nad Amu­rem w po­bli­żu uj­ścia rzeki Us­su­ri.

Sto­li­ca Kraju Cha­ba­row­skie­go; 616 tys. miesz­kań­ców (2020). Współ­rzęd­ne ge­o­gra­ficz­ne: 48°25′ N 135°07′ E.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chabarowski

przy­miot­nik od: Cha­ba­rowsk (mia­sto w Rosji)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cha­ba­row­skiem, do­ty­czą­cy Cha­ba­row­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chabarowszczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cha­ba­row­ska; osoba z tego mia­sta


Źródła:

Wiktionary

Chabarowszczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cha­ba­row­ska; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

Wiktionary

Chabas

re­gio­nal­nie: duża por­cja mięsa, mięso; habas


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg. pozn. mięso


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chabazie

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg-pl|Dolny Śląsk, Lwów. kwiat­ki, za­ro­śla


Źródła:

Wiktionary

Chabazyt

mi­ne­rał z grupy ze­o­li­tów, uwod­nio­ny gli­no­krze­mian wap­nia i sodu


Cha­ba­zyt, cha­ba­syt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy ze­o­li­tów. Mi­ne­rał po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "kha­ba­zios" = ziarn­ko gradu, co traf­nie na­wią­zu­je do wy­glą­du tego mi­ne­ra­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chabaź

gwa­ro­wo: chwast, ziel­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. gw-pl|Kol­bu­szo­wa,Ży­wiec, Sę­ko­wa, Besko,Pod­ha­le,Za­gó­rze, Tu­li­gło­wy. chwast

 (1.2) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. po­gard. kwiat

 (1.4) gw-pl|Ko­sza­ra­wa,Nie­na­dów­ka. za­ro­śla, krza­ki

 (1.5) gw-pl|Nie­na­dów­ka. ga­łąz­ka na chrust


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chabek

ro­dzaj dużej, drew­nia­nej, uz­bro­jo­nej łodzi przez­na­czo­nej do róż­nych prac po­moc­ni­czych we flo­cie w XV wieku


Źródła:

SJP.pl

Chaber

po­spo­li­ty chwast polny o nie­bie­skich kwia­tach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. syst. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cen­ta­u­rea|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju cha­brów (1.1)

 (1.3) pot. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cen­ta­u­rea cy­a­nus|ref=tak., cha­ber bła­wa­tek

 (1.4) bot. ro­śli­na z ga­tun­ku cha­ber bła­wa­tek


Cha­ber ("Cen­ta­u­rea" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych ("Aste­ra­ce­ae"). Obej­mu­je we­dług róż­nych ujęć sy­ste­ma­tycz­nych od ok. 250 do ok. 750 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je całą Eu­ro­pę, pół­noc­ną Afry­kę i znacz­ną część Azji (z wy­jąt­kiem jej po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści). Ro­śli­ny z tego ro­dza­ju rosną jako in­tro­du­ko­wa­ne na wszyst­kich in­nych kon­ty­nen­tach (z wy­jąt­kiem An­tark­ty­dy).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chaberek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chaberkowo

Cha­ber­ko­wo (niem. "Neu Wut­trie­nen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Purda. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go. Wieś znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.


Źródła:

Wikipedia

Chaberski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chabet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. lek­cew. lichy, chudy koń


Źródła:

Wiktionary

Chabeta

nędz­ny, za­bie­dzo­ny, chudy koń; szka­pa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. lek­cew. lichy, chudy koń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chabetka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od cha­be­ta

 (1.2) lek­cew. lichy, mniej­szy koń


Źródła:

Wiktionary

Chabielice

Cha­bie­li­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Szczer­ców.

W skład so­łect­wa "Cha­bie­li­ce" wcho­dzi także Cha­bie­li­ce-Ko­lo­nia.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie piotr­kow­skim.


Źródła:

Wikipedia

Chabienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cha­bić.


Źródła:

Wiktionary

Chabierów

Cha­bie­rów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie sie­radz­kim, w gmi­nie Błasz­ki. Miej­sco­wość liczy 280 miesz­kań­ców.

W la­tach 1949–1975 w woj. poz­nań­skim (po­wiat ka­li­ski). W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chabik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chabina

daw­niej: rózga, pręt


Źródła:

SJP.pl

Chabinka

gwa­ro­wo: cien­ka ga­łąz­ka, witka


Źródła:

SJP.pl

Chabić

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraść


Źródła:

Wiktionary

Chabiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chablis

[czy­taj: szabLI] ro­dzaj bia­łe­go wina


Cha­blis (wym. []) – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bur­gun­dia-Fran­che-Comté, w de­par­ta­men­cie Yonne.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 2569 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 66 osób/km² (wśród 2044 gmin Bur­gun­dii Cha­blis pla­su­je się na 75. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 80.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chabowo

Cha­bo­wo (niem. "Alt Fal­ken­berg", nazwa przej­ścio­wa – "Szy­ma­nów, So­ko­li­ce Stare") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie py­rzyc­kim, w gmi­nie Bie­li­ce.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cha­bo­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Bie­li­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chabowski

przy­miot­nik od: Cha­bo­wo, Cha­bów­ka


Źródła:

SJP.pl

Chabrolizm

[czy­taj: sza­bro­lizm] styl fil­mo­wy in­spi­ro­wa­ny twór­czo­ścią re­ży­se­ra fil­mo­we­go, Cla­u­de'a Cha­bro­la; sza­bro­lizm


Źródła:

SJP.pl

Chabros

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chabrowiec

po­wsze­la­tek cha­bro­wiec - motyl z ro­dzi­ny po­wsze­lat­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Chabrowoniebieski

nie­bie­ski o cha­bro­wym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl

Chabrowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chabrowy

1. → cha­ber;
2. nie­bie­sko­fio­le­to­wy; bła­wat­ko­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy cha­bru, na­le­żą­cy do cha­bru, zro­bio­ny z cha­bru, zwią­za­ny z cha­brem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor in­ten­syw­nie nie­bie­ski, taki jak kolor kwia­tu cha­bra bła­wat­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chabrówka

drob­ny motyl z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych; prze­plat­ka cha­brów­ka


Źródła:

SJP.pl

Chabsko

Chab­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Mo­gil­no.


Źródła:

Wikipedia

Chabudai

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mebl. niski ja­poń­ski sto­lik


Źródła:

Wiktionary

Chabówka

wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim


Zo­bacz też: Cha­bów­ka w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Cha­bów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim, w gmi­nie Rabka-Zdrój. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.

W 1595 roku wieś po­ło­żo­na w po­wie­cie szczy­rzyc­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go była włas­no­ścią kasz­te­la­no­wej kra­kow­skiej Anny z Sie­niaw­skich Jor­da­no­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chachaj

po­tocz­nie: cha­chać się - śmiać się


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chachalnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Zduny;


Cha­chal­nia – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Zduny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chachalnianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cha­chal­ni


Źródła:

Wiktionary

Chachalnianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cha­chal­ni


Źródła:

Wiktionary

Chachalniański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cha­chal­ni, zwią­za­ny z Cha­chal­nią


Źródła:

Wiktionary

Chacham

du­chow­ny ka­ra­im­ski; ha­cham


Źródła:

SJP.pl

Chachanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cha­chać.


Źródła:

Wiktionary

Chachar

po­gard­li­wie o włó­czę­dze albo o czło­wie­ku po­cho­dzą­cym z niż­szych warstw spo­łecz­nych, głów­nie o chło­pie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. włó­czę­ga, pow­si­no­ga

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. pijak

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. łobuz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chacharski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zwią­za­ny z cha­cha­rem, do­ty­czą­cy cha­cha­ra


Źródła:

Wiktionary

Chachać

po­tocz­nie: cha­chać się - śmiać się


Źródła:

SJP.pl

Chachlowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chachmęcić

gmat­wać, spra­wiać, że coś jest za­wi­łe


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. sta­ra­jąc się ukryć ja­kieś in­for­ma­cje, czy­nić coś trud­niej­szym do zro­zu­mie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chachmęt

1. po­tocz­nie: oszu­stwo; mach­loj­ka, prze­kręt;
2. daw­niej:
a) ma­no­wiec, wer­tep, roz­dro­że;
b) prze­no­śnie: plą­ta­ni­na, chaos, zamęt


Źródła:

SJP.pl

Chachor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pijak

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. dziad

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. łobuz

 (1.4) gw-pl|Górny Śląsk. także bez pe­jo­ra­tyw­ne­go wydź­wię­ku, w zna­cze­niu zbli­żo­nym do pie­ron


Źródła:

Wiktionary

Chachoł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. po­gard. Ukra­i­niec lub osoba po­słu­gu­ją­ca się ję­zy­kiem ukra­iń­skim

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. kark


Źródła:

Wiktionary

Chachulski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chachuła

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chachłacki

język cha­chłac­ki, gwara cha­chłac­ka - okre­śle­nie róż­nych gwar wschod­nio­sło­wiań­skich na ob­sza­rze Pod­la­sia


Źródła:

SJP.pl

Chaciński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chaco

[czy­taj: czako] for­ma­cja ro­ślin­na ty­po­wa dla pew­nych re­gio­nów Ar­gen­ty­ny, Pa­rag­wa­ju i Bo­li­wii, kom­pleks zbio­ro­wisk sa­wan­no­wych i le­śnych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chaconne

[czy­taj: szaKON] ta­niec hisz­pań­ski z XVI w. w me­trum trój­dziel­nym; ciac­co­na


Cha­con­ne, sza­kon, cia­co­na – forma mu­zycz­na opar­ta na hisz­pań­skim tańcu w me­trum 3/4. Cha­con­ne oz­na­cza rów­nież sam ta­niec.

Cha­rak­te­ry­zu­je się sze­re­giem wa­ria­cji, z któ­rych żadna nie jest dłuż­sza niż 8 tak­tów. Jako ta­niec jest swa­wol­ny, ryt­micz­ny i czę­sto uwa­ża­ny za roz­wią­zły.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chaczapuri

gru­zin­ski za­pie­ka­ny pla­cek z serem


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. pla­cek za­pie­ka­ny z serem, danie kuch­ni ka­u­ka­skich, chle­bek se­ro­wy;


Cha­cza­pu­ri (gruz. ხაჭაპური) – gru­ziń­ski za­pie­ka­ny pla­cek z serem. Jedno z tra­dy­cyj­nych dań kuch­ni ka­u­ka­skiej. Wy­stę­pu­je w licz­nych róż­nią­cych się od sie­bie od­mia­nach, m.in.:

Może być po­da­wa­ne rów­nież z do­dat­ka­mi, na przy­kład z sosem adżi­ka.

Nazwa cha­cza­pu­ri po­cho­dzi od gru­ziń­skich słów „cha­czo” i „puri” oz­na­cza­ją­cych twa­róg i chleb.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chaczaturian

naz­wi­sko obce, np. Aram Il­jicz Cha­cza­tu­rian (1903-1978) - or­miań­ski kom­po­zy­tor mu­zy­ki po­waż­nej, dy­ry­gent i pe­da­gog


Źródła:

SJP.pl

Chaczkar

or­miań­ska ka­mien­na stela lub płyta wo­tyw­na upa­mięt­nia­ją­ca szcze­gól­ne wy­da­rze­nia lub osobę


Chacz­kar (orm. "Խաչքար" – "ka­mień krzyż") – or­miań­ska ka­mien­na stela lub płyta wo­tyw­na upa­mięt­nia­ją­ca szcze­gól­ne wy­da­rze­nia lub osobę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) an­glo­sa­skie imię mę­skie

 (1.2) pot. pejor. ste­re­o­ty­po­wy przy­stoj­ny, młody męż­czyz­na, ma­ją­cy po­wo­dze­nie, ale nie­zbyt roz­gar­nię­ty in­te­lek­tu­al­nie, obiekt kpin w me­mach


Chad (Ce­ad­da, Chad z Yorku, Cedda; data uro­dze­nia niez­na­na, zm. 2 marca 672) – śred­nio­wiecz­ny an­glo­sa­ski du­chow­ny, opat kilku klasz­to­rów, bi­skup Nort­hum­brii i Mer­cji, czczo­ny jako świę­ty w Ko­ście­le ka­to­lic­kim, pra­wo­sław­nym i an­gli­kań­skim. Jest uz­na­wa­ny za jed­ne­go z naj­waż­niej­szych mi­sjo­na­rzy w pań­stwach an­glo­sa­skich i za czło­wie­ka, który schry­stia­ni­zo­wał Mer­cję.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chadaj

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chadar

ryba z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Chadecja

po­tocz­nie: chrze­ści­jań­ska de­mo­kra­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. chrze­ści­jań­ska de­mo­kra­cja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chadecki

→ cha­de­cja, → cha­dek


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od cha­de­cja


Patrz:chadecja, → chadek

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chadeckość

→ cha­dec­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cha­dec­kie; cecha tych, któ­rzy są cha­dec­cy


Patrz:chadecki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chadeczka

1. po­li­tycz­ka na­le­żą­ca do par­tii chrze­ści­jań­sko-de­mo­kra­tycz­nej;
2. zwo­len­nicz­ka po­li­ty­ki cha­de­cji


Źródła:

SJP.pl

Chadek

po­li­tyk na­le­żą­cy do par­tii chrze­ści­jań­sko-de­mo­kra­tycz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. czło­nek bądź sym­pa­tyk cha­de­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chadowiec

osoba z cho­ro­bą afek­tyw­ną dwu­bie­gu­no­wą


Źródła:

SJP.pl

Chadrych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. gor­czy­ca polna


Źródła:

Wiktionary

Chadwick

[czy­taj: cze­dłyk] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cha­dzać.


Źródła:

Wiktionary

Chadzać

1. cho­dzić, uda­wać się do­kądś od czasu do czasu
2. nosić cza­sa­mi, mie­wać coś na sobie jako ubiór


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) cho­dzić od czasu do czasu lub re­gu­lar­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chadziaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­gard. szma­ciarz, osoba niech­luj­na

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk.


Źródła:

Wiktionary

Chadziajski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cha­dzia­jem


Źródła:

Wiktionary

Chafre

wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu z okre­su Sta­re­go Pań­stwa, syn Che­op­sa; Che­fren


Źródła:

SJP.pl

Chaga

[czy­taj: czaga] ga­tu­nek grzy­ba z ro­dzi­ny szcze­cin­kow­co­wa­tych; czaga, huba brzo­zo­wa, bły­sko­po­rek pod­ko­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Chagall

[czy­taj: szaGAL] Marc Cha­gall (1887-1985), fran­cu­ski ma­larz i gra­fik


Źródła:

SJP.pl

Chaim

[czy­taj: CHA-im] obce imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Chajder

ży­dow­ska po­cząt­ko­wa szko­ła re­li­gij­na dla chłop­ców; che­der


Źródła:

SJP.pl

Chajpudyra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Nie­niec­kim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym Rosji, ucho­dzi do Za­to­ki Chaj­pu­dyr­skiej Morza Pe­czor­skie­go


Źródła:

Wiktionary

Chajpudyrski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chaj­pu­dy­rą, do­ty­czą­cy Chaj­pu­dy­ry


Źródła:

Wiktionary

Chajtanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chaj­tać.


Źródła:

Wiktionary

Chajtać

chaj­tać się - po­tocz­nie: brać ślub; haj­tać się


Źródła:

SJP.pl

Chajtnięty

po­tocz­nie: taki, który wziął ślub; hajt­nię­ty, ochajt­nię­ty


Źródła:

SJP.pl

Chajtnąć

chajt­nąć się - po­tocz­nie: wziąć ślub; hajt­nąć się


Źródła:

SJP.pl

Chakalaka

pi­kant­na po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ska po­tra­wa wa­rzyw­na


Źródła:

SJP.pl

Chakas

przed­sta­wi­ciel ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Cha­ka­sję


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. czło­nek tu­rec­kie­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Cha­ka­sję i obwód ke­me­row­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chakasja

re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. jedna z re­pu­blik wcho­dzą­cych w skład Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej;


Cha­ka­sja (ofic. Re­pu­bli­ka Cha­ka­sji, Республика Хакасия, Хака́с Респу́бликазы, tr. "Chakás Respúblikazy") – au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chakaska

do­ty­czą­cy Cha­ka­sów, zwią­za­ny z Cha­ka­sa­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. człon­ki­ni tu­rec­kie­go ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Cha­ka­sję i obwód ke­me­row­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chakaski

do­ty­czą­cy Cha­ka­sów, zwią­za­ny z Cha­ka­sa­mi


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cha­ka­sją lub Cha­ka­sa­mi, do­ty­czą­cy Cha­ka­sji lub Cha­ka­sów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cha­ka­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chakowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chakrasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; po­zy­cja, w któ­rej ciało jest wy­gię­te do góry w łuk, stopy i dło­nie opar­te są po­dło­dze


Źródła:

Wiktionary

Chalaza

cha­la­zon;
1. gęste pasmo biał­ka, na któ­rym pod­wie­szo­na jest kula żółt­ko­wa w jajku; po­wró­zek biał­ko­wy;
2. u ro­ślin kwia­to­wych: pod­sta­wa za­ląż­ka znaj­du­ją­ca się na­prze­ciw okien­ka; osad­ka


Za­su­ge­ro­wa­no, aby ten ar­ty­kuł na różne ar­ty­ku­ły – Cha­la­za (zo­o­lo­gia) i Cha­la­za (bo­ta­ni­ka).

Cha­la­za – struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w ja­jach zwie­rząt i za­ląż­kach ro­ślin.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chalazon

cha­la­za;
1. gęste pasmo biał­ka, na któ­rym pod­wie­szo­na jest kula żółt­ko­wa w jajku; po­wró­zek biał­ko­wy;
2. u ro­ślin kwia­to­wych: pod­sta­wa za­ląż­ka znaj­du­ją­ca się na­prze­ciw okien­ka; osad­ka


Źródła:

SJP.pl

Chalcedon

tle­nek krze­mu, od­mia­na kwar­cu; jego barw­ne od­mia­ny to: agat, chry­zo­praz, he­lio­trop, kar­ne­ol


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. skry­to­kry­sta­licz­na od­mia­na kwar­cu;

 (1.2) jubil. osz­li­fo­wa­ny ka­mień ozdob­ny z chal­ce­do­nu (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chalcedonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chal­ce­do­nem, do­ty­czą­cy chal­ce­do­nu; wy­ko­na­ny z chal­ce­do­nu


Źródła:

Wiktionary

Chalcedoński

→ Chal­ce­don (sta­ro­żyt­ne mia­sto)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. hist. od­no­szą­cy się do Chal­ce­do­nu, zwią­za­ny z Chal­ce­do­nem

 (1.2) rel. hist. od­no­szą­cy się do czwar­te­go so­bo­ru po­wszech­ne­go bi­sku­pów chrze­ści­jań­skich w 451 roku, zwią­za­ny z czwar­tym so­bo­rem po­wszech­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chalcydycki

→ Chal­ki­di­ki


Patrz:Chalkidiki

Źródła:

SJP.pl

Chaldea

nazwa Ba­bi­lo­nii użyta po raz pier­wszy w IX w. p.n.e. w in­skryp­cjach króla Asy­rii Aszur­na­sir­pa­la II; Chal­de­ja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. zob. Chal­de­ja.


Chal­de­ja, Chal­dea, aka­dyj­skie Kaldu, "nazwa Ba­bi­lo­nii lub jej po­łud­nio­wej czę­ści użyta po raz pier­wszy w in­skryp­cjach króla Asy­rii Aszur­na­sir­pa­la II (IX w. p.n.e.);" od cza­sów pa­no­wa­nia dyn. chal­dej­skiej (626–539) nazwą Chal­de­ja ob­ję­to ob­szar całej Ba­bi­lo­nii (w świe­cie an­tycz­nym Chal­de­ja i Kaldu oz­na­cza­ły to samo). Za­miesz­ka­ne przez sta­ro­żyt­nych Chal­dej­czy­ków. Z Ur chal­dej­skie­go po­cho­dził m.in. bi­blij­ny Abra­ham.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chaldeja

nazwa Ba­bi­lo­nii użyta po raz pier­wszy w IX w. p.n.e. w in­skryp­cjach króla Asy­rii Aszur­na­sir­pa­la II; Chal­dea


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. hi­sto­rycz­na kra­i­na w po­łud­nio­wej Me­zo­po­ta­mii, nad Za­to­ką Per­ską u uj­ścia Eu­fra­tu i Ty­gry­su — na ob­sza­rze dzi­siej­sze­go po­łud­nio­we­go Iraku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chaldejczycy

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu za­chod­nio­se­mic­kie­go, przy­by­łe­go do po­łud­nio­wej Ba­bi­lo­nii w po­ło­wie XI w. p.n.e.


Chal­dej­czy­cy (akad. trl. "Kaldu", ‏כשדים‎ "Kas­dim", Χαλδαίοι, "Chal­da­ioi") – sta­ro­żyt­ny lud za­chod­nio­se­mic­ki po­słu­gu­ją­cy się dia­lek­tem ję­zy­ka ara­mej­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chaldejczyk

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu za­chod­nio­se­mic­kie­go, przy­by­łe­go do po­łud­nio­wej Ba­bi­lo­nii w po­ło­wie XI w. p.n.e.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu se­mic­kie­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chaldejka

człon­ki­ni sta­ro­żyt­ne­go ludu za­chod­nio­se­mic­kie­go, przy­by­łe­go do po­łud­nio­wej Ba­bi­lo­nii w po­ło­wie XI w. p.n.e.


Źródła:

SJP.pl

Chaldejski

przy­miot­nik od: Chal­de­ja


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chal­dei lub Chal­dej­czy­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język z grupy se­mic­kiej, uży­wa­ny w Me­zo­po­ta­mii od po­ło­wy III ty­siąc­le­cia p.n.e. do po­cząt­ków I ty­siąc­le­cia n.e.;

 (2.2) jęz. język za­li­cza­ny do grupy se­mic­kiej, któ­rym po­słu­gu­je się około 200 ty­się­cy za­miesz­ku­ją­cych głów­nie Irak;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chalecki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chalif

kalif; tytuł mu­zuł­mań­skie­go przy­wód­cy świec­kie­go i du­chow­ne­go; u szy­i­tów: tytuł przy­wód­cy świec­kie­go; osoba ma­ją­ca ten tytuł


Źródła:

SJP.pl

Chalimoniuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chalin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chalkantyt

mi­ne­rał, uwod­nio­ny siar­czan mie­dzi


Chal­kan­tyt (gr. "chal­kos" – miedź, "ant­hos" – kwiat; "kwiat mie­dzi") – mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­cza­nów. Jest po­wszech­nie spo­ty­ka­ny w więk­szo­ści ko­palń siarcz­ko­wych rud mie­dzi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chalkedon

mia­sto w sta­ro­żyt­nej Bi­ty­nii, obec­nie dziel­ni­ca Stam­bu­łu w Tur­cji; Chal­ce­don


Chal­ke­don, Chal­ce­don (gr. Χαλκηδών "Chalkēdṓn", łac. "Chal­ce­do­nia") – sta­ro­żyt­ne mia­sto por­to­we za­ło­żo­ne przez grec­kich ko­lo­ni­stów z Me­ga­ry w roku 676 p.n.e. nad az­ja­tyc­kim wy­brze­żem Bos­fo­ru w kra­i­nie Bi­ty­nia. Mia­sto znaj­do­wa­ło się na pół­wy­spie Chal­ke­doń­skim u wej­ścia do cie­śni­ny Bos­for pra­wie do­kład­nie na­prze­ciw sta­ro­żyt­ne­go By­zan­tio­nu – póź­niej­sze­go Kon­stan­ty­no­po­la.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chalkidiki

pół­wy­sep w Gre­cji


Źródła:

SJP.pl

Chalkidzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chal­ki­dą, do­ty­czą­cy Chal­ki­dy


Źródła:

Wiktionary

Chalkocyt

mi­ne­rał, siar­czek mie­dzi


Źródła:

SJP.pl

Chalkofilny

o pier­wiast­ku: łatwo łą­czą­cy się z siar­ką, two­rzą­cy trwa­łe siarcz­ki


Źródła:

SJP.pl

Chalkograf

ry­tow­nik bę­dą­cy spe­cja­li­stą w dzie­dzi­nie chal­ko­gra­fii; mie­dzio­ryt­nik


Źródła:

SJP.pl

Chalkografia

sztu­ka ry­to­wa­nia w mie­dzi lub mo­sią­dzu; mie­dzio­ryt­nict­wo


Źródła:

SJP.pl

Chalkolit

okres przej­ścio­wy mię­dzy epo­ka­mi ka­mie­nia i brązu; ene­o­lit, epoka mie­dzi


Chal­ko­lit (od gr. "chal­kós" — miedź i "lit­hos" — ka­mień), także ene­o­lit lub epoka mie­dzi – jedna z epok pre­hi­sto­rii, okres przej­ścio­wy mię­dzy ar­che­o­lo­gicz­ny­mi epo­ka­mi ka­mie­nia i brązu, w któ­rym u ludów ne­o­li­tycz­nych po­ja­wi­ły się pier­wsze użyt­ko­we wy­ro­by z me­ta­lu, głów­nie z mie­dzi (na­rzę­dzia, broń, ozdo­by), obok po­zo­sta­ją­cych wciąż w po­wszech­nym uży­ciu na­rzę­dzi wy­ra­bia­nych z krze­mie­nia i in. ka­mie­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chalkolityczny

→ chal­ko­lit


Patrz:chalkolit

Źródła:

SJP.pl

Chalkon

nie­na­sy­co­ny keton ma­ją­cy dwa pier­ście­nie aro­ma­tycz­ne w czą­stecz­ce


Chal­kon (nazwa sy­ste­ma­tycz­na: 1,3-di­fe­ny­lo-2-pro­pen-1-on, ben­zy­li­dy­no­a­ce­to­fe­non) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy nie­na­sy­co­nych ke­to­nów aro­ma­tycz­nych.

Może być otrzy­ma­ny np. w re­ak­cji ace­to­fe­no­nu z ben­zal­de­hy­dem w obec­no­ści za­sa­dy:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chalkopiryt

mi­ne­rał, siar­czek mie­dzi i że­la­za


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. piryt mie­dzio­wy, siar­czek mie­dzi i że­la­za;


Chal­ko­pi­ryt (piryt mie­dzio­wy) – mi­ne­rał z gro­ma­dy siarcz­ków, któ­re­go głów­nym skład­ni­kiem jest mie­sza­ny siar­czek mie­dzi(II) i że­la­za(II) (CuFeS2). Jest mi­ne­ra­łem po­spo­li­tym i bar­dzo sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nym.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "chal­kós", "miedź" + "pyrítes", "ognio­wy" i na­wią­zu­je do skła­du che­micz­ne­go i barwy tego mi­ne­ra­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chalkozyn

mi­ne­rał, siar­czek mie­dzi; błyszcz mie­dzi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. siar­czek (I) mie­dzi, nie­przez­ro­czy­sty mi­ne­rał barwy oło­wia­no­sza­rej, ważne źró­dło mie­dzi na uży­tek prze­my­sło­wy;


Chal­ko­zyn (gr. "khal­kos", "chal­kos", tłum. miedź) – mi­ne­rał z grupy siarcz­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Challenge

[czy­taj: cze­lendż]
1. nazwa za­wo­dów spor­to­wych w niek­tó­rych dy­scy­pli­nach;
2. bez­poś­red­nia ry­wa­li­za­cja za­wod­ni­ków z czo­łów­ki i spoza niej;
3. ro­dzaj kla­sy­fi­ka­cji spor­to­wych do­ko­ny­wa­nych przez or­ga­ni­za­cję lub ga­ze­tę spor­to­wą;
4. w siat­ków­ce i te­ni­sie ziem­nym: proś­ba o elek­tro­nicz­ne spraw­dze­nie po­praw­no­ści za­gra­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Challenge'owy

→ chal­len­ge [czy­taj: cze­len­dżo­wy]


Źródła:

SJP.pl

Challenger

[czy­taj: cze­len­dżer] tur­niej kla­sy­fi­ka­cyj­ny, zwy­kle niż­szy rangą


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Challengerka

→ chal­len­ger [czy­taj: cze­len­dżer­ka]


Źródła:

SJP.pl

Challengerowy

→ chal­len­ger (tur­niej) [czy­taj: cze­len­dżer­wy]


Źródła:

SJP.pl

Chalno

wieś po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim


Chal­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie To­pól­ka.

Wieś so­łec­ka – zo­bacz jed­nost­ki po­moc­ni­cze gminy To­pól­ka w BIP.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chalumeau

[czy­taj: szaliMO] z fran­cu­skie­go: dmu­chaw­ka;
1. dawny in­stru­ment dęty, ro­dzaj fu­jar­ki, pier­wow­zór klar­ne­tu;
2. niski re­jestr klar­ne­tu


Źródła:

SJP.pl

Chalupec

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chalupka

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Cham

1. czło­wiek or­dy­nar­ny, gru­biań­ski, nie­o­krze­sa­ny, nie­kul­tu­ral­ny; gru­bia­nin, pro­stak, gbur, pry­mi­tyw;
2. daw­niej: czło­wiek, który na­le­ży do niż­szej war­stwy spo­łecz­nej, zwła­szcza taki, który nie po­sia­da szla­chect­wa; chłop, wie­śniak, wło­ścia­nin, ple­be­jusz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pejor. obraź. osoba, która za­cho­wu­je się bez­czel­nie, or­dy­nar­nie, nie prze­strze­ga pod­sta­wo­wych norm

 (1.2) przest. po­gard. czło­wiek ni­skie­go stanu, chłop, pa­ro­bek


Cham (hebr. חָם "Ḥam") – we­dług bi­blij­nej Księ­gi Ro­dza­ju jeden z 3 synów Noego, przo­dek ludów Ka­na­a­nu i Afry­ki. Od jego imie­nia wzię­ła się nazwa grupy ludów cha­mic­kich.

Za swoje za­cho­wa­nie w sto­sun­ku do ojca zo­stał, w po­pu­lar­nym ro­zu­mie­niu, wraz z po­tom­stwem, prze­klę­ty przez Noego (stąd cha­mem okre­śla się czło­wie­ka źle wy­cho­wa­ne­go, gbura, pro­sta­ka), choć ści­śle zo­stał prze­klę­ty tylko jeden jego syn Ka­na­an.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chamade

[czy­taj: szaMAD] sy­gnał bęb­nem lub trąb­ką na znak, że się chce wy­słać par­la­men­ta­riu­sza do nie­przy­ja­ciel­skie­go do­wód­cy


Źródła:

SJP.pl

Chamaechor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na, któ­rej pędy prze­mie­szcza­ją się po po­wierzch­ni ziemi to­czo­ne przez wiatr


Źródła:

Wiktionary

Chaman

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bia­ły­stok. cham


Źródła:

Wiktionary

Chamberlain

[czy­taj: CZEJMbelin] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chambertin

[czy­taj: szambertĘ] bur­gundz­kie wino czer­wo­ne


Źródła:

SJP.pl

Chambord

[czy­taj: szamBOR]
1. fran­cu­skie mia­sto w Gór­nej Nor­man­dii (re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym w pół­noc­nej Fran­cji);
2. fran­cu­skie mia­sto w Cen­tre (re­gio­nie ad­mi­ni­stra­cyj­nym w środ­ko­wej Fran­cji)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chamedafne

ro­śli­na z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych; roz­ma­ry­nek


Źródła:

SJP.pl

Chamedora

cha­me­do­ra wyt­wor­na - ga­tu­nek ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych


Cha­me­do­ra ("Cha­ma­e­do­rea" Willd.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych ("Are­ca­ce­ae"). Obej­mu­je co najm­niej 107 ga­tun­ków. Palmy te wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Środ­ko­wej. Niek­tó­re ga­tun­ki są upra­wia­ne jako ro­śli­ny ozdob­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chamefit

ro­śli­na wie­lo­let­nia o od­na­wia­ją­cych się pącz­kach w dole pędów, bar­dzo bli­sko gleby, np. wrzos zwy­czaj­ny, bo­rów­ka, mech; ro­śli­na ni­sko­pącz­ko­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. krzew lub krze­win­ka ma­ją­ca od­na­wia­ją­ce się pącz­ki tuż nad po­wierzch­nią ziemi;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamek

zdrob­nie­nie od: cham; cha­muś


Źródła:

SJP.pl

Chameleon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. rzad. herp. ka­me­le­on


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chamera

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. chmu­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamerops

cha­me­rops niski - ga­tu­nek palmy; pal­micz­ka, kar­łat­ka niska


Źródła:

SJP.pl

Chamfort

[czy­taj: szaFOR] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chamica

cham­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. obraź. ko­bie­ta, która za­cho­wu­je się nie­kul­tu­ral­nie, or­dy­nar­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamici

przed­sta­wi­ciel grupy ludów nie­se­mic­kich za­miesz­ku­ją­cych pół­noc­ną i pół­noc­no-wschod­nią Afry­kę przed ek­span­sją Ara­bów


Cha­mi­ci – prze­sta­rza­łe okre­śle­nie nie­se­mic­kich ludów za­miesz­ku­ją­cych Afry­kę Pół­noc­ną przed ek­span­sją Ara­bów i in­nych grup po­cho­dze­nia se­mic­kie­go. Po­ję­cie to było uży­wa­ne w nauce do lat 60. XX wieku.

Ludy cha­mic­kie dzie­lo­no w na­stę­pu­ją­cy spo­sób:

Ję­zy­ki, któ­ry­mi po­słu­gu­ją się te ludy, kla­sy­fi­ko­wa­no jako ję­zy­ki cha­mic­kie i za­li­cza­no do wspól­nej ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej z ję­zy­ka­mi se­mic­ki­mi jako "ję­zy­ki cha­mi­to-se­mic­kie".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chamicki

ję­zy­ki cha­mic­kie - grupa ję­zy­ków afry­kań­skich na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej se­mi­to-cha­mic­kiej (od imie­nia bi­blij­ne­go Cham)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ludów nie­se­mic­kich (głów­nie w od­nie­sie­niu do pół­noc­nej i pół­noc­no-wschod­niej Afry­ki przed ek­span­sją Ara­bów i in­nych grup se­mic­kich)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamidło

po­tocz­nie: czło­wiek or­dy­nar­ny, gru­biań­ski, nie­o­krze­sa­ny, nie­kul­tu­ral­ny; gru­bia­nin, pro­stak, gbur, pry­mi­tyw, cha­mi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. osoba cham­ska, pro­stac­ka, nie­kul­tu­ral­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamiec

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chamieć

sta­wać się cham­skim, nie­o­krze­sa­nym


Źródła:

SJP.pl

Chamisko

po­tocz­nie: czło­wiek or­dy­nar­ny, gru­biań­ski, nie­o­krze­sa­ny, nie­kul­tu­ral­ny; gru­bia­nin, pro­stak, gbur, pry­mi­tyw, cha­mi­dło


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekspr. cham


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamita

przed­sta­wi­ciel grupy ludów nie­se­mic­kich za­miesz­ku­ją­cych pół­noc­ną i pół­noc­no-wschod­nią Afry­kę przed ek­span­sją Ara­bów


Cha­mi­ta – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Rio Ar­ri­ba.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chamiteks

(okaz­jo­na­lizm) iro­nicz­nie: pra­cow­nik ZWCh (Za­kła­dów Włó­kien Che­micz­nych) Sti­lon w Go­rzo­wie Wiel­ko­pol­skim


Źródła:

SJP.pl

Chamka

1. obel­ży­wie o ko­bie­cie pro­stac­kiej, nie­kul­tu­ral­nej, or­dy­nar­nej
2. ar­cha­icz­nie: po­gard­li­wie o ko­bie­cie niż­sze­go stanu, zwła­szcza o chłop­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) posp. or­dy­nar­na ko­bie­ta

 (1.2) przest. ko­bie­ta ni­skie­go stanu, zwła­szcza chłop­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamois

[czy­taj: szaMŁA] kolor jas­no­żół­ty


Cha­mo­is – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Do­li­na Aosty, w do­li­nie Val­to­ur­nen­che w Al­pach Pen­niń­skich.

We­dług da­nych na sty­czeń 2009 gminę za­miesz­ki­wa­ły 92 osoby przy gę­sto­ści za­lud­nie­nia 6,35 os./1 km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chamonix

[czy­taj: szamoNI] daw­niej: Cha­mo­nix-Mont-Blanc - mia­sto we Fran­cji


Źródła:

SJP.pl

Chamonix-Mont-Blanc

[czy­taj: szamoNI mą BLA] mia­sto we Fran­cji


Na tę stro­nę wska­zu­je „Cha­mo­nix”. Zo­bacz też: Cha­mo­nix – bra­zy­lij­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów.

Cha­mo­nix-Mont-Blanc – miej­sco­wość tu­ry­stycz­na i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Górna Sa­ba­u­dia. Leży w do­li­nie Vallée de Cha­mo­nix.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chamor

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m., jedno z imion bi­blij­nych


Źródła:

Wiktionary

Chamosyt

mi­ne­rał z grupy chlo­ry­tów, gli­no­krze­mian że­la­za; sza­mo­zyt


Źródła:

SJP.pl

Chamowatość

→ cha­mo­wa­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cha­mo­wa­te; cecha tych, któ­rzy są cha­mo­wa­ci


Patrz:chamowaty

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamowaty

nie­o­krze­sa­ny; gru­biań­ski; or­dy­nar­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) posp. za­cho­wu­ją­cy się jak cham


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Champion

[czy­taj: czem­pion] mistrz spor­to­wy; czem­pion; szam­pion


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Championat

mi­strzo­stwo w ja­kiejś dy­scy­pli­nie spor­tu; czem­pio­nat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tytuł cham­pio­na; mi­strzo­stwo w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie lub dy­scy­pli­nie spor­tu

 (1.2) za­wo­dy spor­to­we ma­ją­ce na celu wy­ło­nie­nie zdo­byw­cy cham­pio­na­tu (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Championka

czem­pion­ka;
1. mi­strzy­ni w ja­kiejś dy­scy­pli­nie spor­tu
2. zwie­rzę (sa­mi­ca), które zo­sta­ło zwy­cięz­cą za­wo­dów lub kon­kur­su


Źródła:

SJP.pl

Champioństwo

[czy­taj: czem­pioń­stwo] bycie cham­pio­nem, mi­strzo­stwo; czem­pioń­stwo


Źródła:

SJP.pl

Chamranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cham­rać.


Źródła:

Wiktionary

Chamrać

po­tocz­nie:
1. gadać, ob­ga­dy­wać;
2. tar­gać, tar­mo­sić, uże­rać się z czymś lub kimś


Źródła:

SJP.pl

Chamsa

1. sar­de­la eu­ro­pej­ska, ryba z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych;
2. piąt­ka, w kla­sycz­nych li­te­ra­tu­rach mu­zuł­mań­skich Wscho­du, ogól­na nazwa dzie­ła po­e­tyc­kie­go skła­da­ją­ce­go się z 5 od­dziel­nych, więk­szych po­e­ma­tów o pow­ta­rza­ją­cych się te­ma­tach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. sym­bol szczę­ścia w for­mie ot­war­tej dłoni, uży­wa­ny w wielu kul­tu­rach jako amu­let;

 (1.2) icht. pot. ryba z ga­tun­ku sar­de­la eu­ro­pej­ska

 (1.3) liter. pię­ciok­siąg


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chamsin

lo­kal­na nazwa su­che­go, po­ry­wi­ste­go wia­tru wie­ją­ce­go na Sa­ha­rze i czę­sto wy­wo­łu­ją­ce­go burze pia­sko­we; samum, sa­miel, ham­sin


Cham­sin – cie­pły, po­ry­wi­sty wiatr wie­ją­cy na pu­styn­nych ob­sza­rach Egip­tu i Libii.

Wiatr ten jest wy­wo­ły­wa­ny przez ukła­dy ni­żo­we prze­su­wa­ją­ce się na wschód w po­łud­nio­wej czę­ści Morza Śró­dziem­ne­go w okre­sie od lu­te­go do czerw­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chamski

źle wy­cho­wa­ny, pro­stac­ki, or­dy­nar­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) posp. pejor. obraź. or­dy­nar­ny, gru­biań­ski, wy­jąt­ko­wo nie­u­przej­my, wła­ści­wy cha­mo­wi

 (1.2) daw. po­gard. na­le­żą­cy do człon­ka niż­szej klasy spo­łecz­nej, wła­ści­wy chło­pu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cham­ski, bez­czel­nie, nie­grzecz­nie, pro­stac­ko


Źródła:

Wiktionary

Chamskość

→ cham­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cham­skie; cecha tych, któ­rzy są cham­scy


Patrz:chamski

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamstwo

1. wy­bit­nie złe za­cho­wa­nie, cechy wła­ści­we cha­mo­wi; gru­biań­stwo, pro­stact­wo, obel­ży­wość;
2. daw­niej: po­gard­li­wie o chło­pach;
3. grupa osób za­cho­wu­ją­ca się or­dy­nar­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zbiór cech na­le­żą­cych do chama; brak kul­tu­ry

 (1.2) daw. po­gard. chło­pi, lud


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chamuś

zdrob­nie­nie od: cham; cha­mek


Źródła:

SJP.pl

Chamy

1. czło­wiek or­dy­nar­ny, gru­biań­ski, nie­o­krze­sa­ny, nie­kul­tu­ral­ny; gru­bia­nin, pro­stak, gbur, pry­mi­tyw;
2. daw­niej: czło­wiek, który na­le­ży do niż­szej war­stwy spo­łecz­nej, zwła­szcza taki, który nie po­sia­da szla­chect­wa; chłop, wie­śniak, wło­ścia­nin, ple­be­jusz


Źródła:

SJP.pl

Chamówa

po­tocz­nie: cham­skie za­cho­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. cham­skie, bez­czel­ne za­cho­wa­nie; zu­peł­ny brak kul­tu­ry

 (1.2) pot. wiej­ska za­ba­wa, nie­u­da­na dy­sko­te­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chan

dawny tytuł pa­nu­ją­ce­go zwierzch­ni­ka pro­win­cji lub wład­cy fe­u­dal­ne­go w kra­jach wschod­nich; osoba no­szą­ca ten tytuł


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. głowa cha­na­tu, tytuł oz­na­cza­ją­cy wład­cę w daw­nych kra­jach Wscho­du;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) rel. chiń­ska od­mia­na bud­dyz­mu, z któ­rej wy­wo­dzi się ja­poń­ski zen;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chanaan

sta­ro­żyt­na kra­i­na; Ka­na­an


Źródła:

SJP.pl

Chanameel

Cha­na­me­el – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Kuzyn Je­re­mia­sza. Kiedy Je­ro­zo­li­ma była za­gro­żo­na ze stro­ny Ba­bi­loń­czy­ków, Cha­na­me­el zde­cy­do­wał się sprze­dać swoje pole. Pole to kupił Je­re­miasz, żeby po­ka­zać, iż pew­ne­go dnia Ba­bi­loń­czy­cy nie będą pa­no­wać nad Judą, i że warto bę­dzie mieć tu zie­mię na włas­ność. Patrz Jr 32


Źródła:

Wikipedia

Chananejski

przy­miot­nik

 (1.1) śrpol. ka­na­nej­ski, zwią­za­ny z Ka­na­a­nem, do­ty­czą­cy Ka­na­a­nu


Źródła:

Wiktionary

Chanani

Cha­na­ni ( ‏חנני‎) – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Naj­le­piej zna­nym z kilku męż­czyzn o tym imie­niu jest ten, który po­je­chał do Suzy, aby po­wie­dzieć Ne­he­mia­szo­wi, że Je­ro­zo­li­ma leży wciąż w gru­zach, mimo iż część Żydów wró­ci­ła z wy­gna­nia. Kiedy Ne­he­miasz od­bu­do­wał mury Je­ro­zo­li­my, uczy­nił Cha­na­nie­go gu­ber­na­to­rem (zob. Ne 1,2).


Źródła:

Wikipedia

Chanat

daw­niej:
1. ustrój fe­u­dal­ny, w któ­rym wła­dzę spra­wo­wał chan;
2. te­re­ny pod­le­głe cha­no­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. polit. wła­dza chana

 (1.2) hist. polit. pań­stwo za­rzą­dza­ne przez chana


Cha­nat – dawna, wschod­nia forma mo­nar­chii, w któ­rej pa­nu­ją­cy wład­ca nosił dzie­dzicz­ny tytuł chana. Okre­śle­nie po­cho­dze­nia mon­gol­skie­go lub tu­rec­kie­go po­ja­wi­ło się w sta­ro­żyt­no­ści. Cha­nat mógł być pod­po­rząd­ko­wa­ny innym cha­na­tom lub być czę­ścią ka­ga­na­tu lub (w erze no­wo­żyt­nej) suł­ta­na­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chanchada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. po­pu­lar­ny ga­tu­nek bra­zy­lij­skiej ko­me­dii fil­mo­wej, szcze­gól­nie obec­ny od lat 30. do 50. XX wieku; filmy lek­kie, czę­sto mu­si­ca­lo­we, łą­czą­ce slap­stick, farsę i ele­men­ty sa­ty­ry spo­łecz­nej


Źródła:

Wiktionary

Chandler

[czy­taj: CZANdler] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chandra

stan przy­gnę­bie­nia, apa­tii; de­pre­sja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. przy­gnę­bie­nie, czę­sto bez wy­raź­nej przy­czy­ny;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chandrowaty

ma­ją­cy przy­gnę­bia­ją­cy, bez­na­dziej­ny cha­rak­ter


Źródła:

SJP.pl

Chandryczny

→ chan­dra


Patrz:chandra

Źródła:

SJP.pl

Chandryczyć

chan­dry­czyć się - kłó­cić się w spo­sób szcze­gól­nie iry­tu­ją­cy dla oto­cze­nia; han­dry­czyć się


Źródła:

SJP.pl

Chandżar

ro­dzaj szty­le­tu; han­dżar


Źródła:

SJP.pl

Chanel

[czy­taj: szaNEL] naz­wi­sko


Cha­nel SA – fran­cu­ski dom mody, za­ło­żo­ny przez Coco Cha­nel w 1909 roku w Pa­ry­żu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chanelka

[czy­taj: sza­nel­ka] po­tocz­nie: mała to­reb­ka dam­ska na łań­cusz­ku


Źródła:

SJP.pl

Chanelowski

[czy­taj: sza­ne­low­ski] w stylu Cha­nel, fran­cu­skie­go domu mody


Źródła:

SJP.pl

Changaj

góry w środ­ko­wej Mon­go­lii


Chan­gaj albo Góry Chan­gaj­skie (mong. "Хангайн нуруу", "Chan­gajn nuruu") – pasmo gór­skie w środ­ko­wej Mon­go­lii, na za­chód od Ułan Bator.

Dłu­gość pasma 700 km, naj­wyż­szy szczyt Ot­gon­ten­ger uul o wy­so­ko­ści 3905 m n.p.m. Śred­nia wy­so­kość pasma: 2500 - 3000 m n.p.m.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Changchun

[czy­taj: CZANKczun] mia­sto w Chi­nach; Czang­czun


Chang­chun (chiń. upr. 长春; chiń. trad. 長春; pi­ny­in "Chángchūn"; dosł. „Długa Wios­na”) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji Jilin. W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców stre­fy zur­ba­ni­zo­wa­nej wy­no­si­ła 2 813 245, zaś cały ze­spół miej­ski w 1999 roku li­czył 7 025 921 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Changeant

[czy­taj: szanŻĄ] tka­ni­na zmie­nia­ją­ca kolor w za­leż­no­ści od kąta pa­da­nia świa­tła, uży­wa­na głów­nie do pro­duk­cji dam­skiej odzie­ży


Źródła:

SJP.pl

Changsha

[czy­taj: CZANKsza] mia­sto w Chi­nach; Czang­sza


Changs­ha (chiń. upr. 长沙; chiń. trad. 長沙; pi­ny­in "Chángshā") – mia­sto na pra­wach pre­fek­tu­ry w środ­ko­wych Chi­nach, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji Hunan, port nad rzeką Xiang Jiang, ucho­dzą­cą do je­zio­ra Dong­ting Hu. W 2020 roku li­czy­ło ok. 5,6 mln miesz­kań­ców. Oś­ro­dek szkol­nict­wa wyż­sze­go, prze­my­słu ba­weł­nia­ne­go, spo­żyw­cze­go, elek­tro­tech­nicz­ne­go, hut­ni­cze­go i ma­szy­no­we­go oraz haf­ciar­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Changzhou

[czy­taj: CZANKdżoł] mia­sto w Chi­nach; Czang­czou


Changz­hou (chiń. 常州; pi­ny­in "Chángzhōu") – mia­sto o sta­tu­sie pre­fek­tu­ry miej­skiej we wschod­nich Chi­nach, w pro­win­cji Jiang­su, port nad Wiel­kim Ka­na­łem, na po­łud­nio­wym brze­gu Jang­cy. W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców mia­sta wy­no­si­ła 1 000 831. Pre­fek­tu­ra miej­ska w 1999 roku li­czy­ła 3 397 108 miesz­kań­ców. Oś­ro­dek prze­my­słu ba­weł­nia­ne­go, ma­szy­no­we­go i spo­żyw­cze­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chania

mia­sto w Gre­cji; Kanea


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grec­kie mia­sto na pół­noc­no-za­chod­nim wy­brze­żu Krety;


Cha­nia ( Χανιά, Hanya, Canea) – mia­sto w po­łud­nio­wej Gre­cji, na pół­noc­no-za­chod­nim wy­brze­żu Krety, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Kreta, w re­gio­nie Kreta, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Cha­nia. Sie­dzi­ba gminy Cha­nia. Zlo­ka­li­zo­wa­ne na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go (Morza Kre­teń­skie­go), nad Za­to­ką Cha­nia. W 2011 r. li­czy­ło 53 910 miesz­kań­ców (dru­gie pod tym wzglę­dem mia­sto wyspy). W la­tach 1898–1971 głów­ny oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny Krety.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. je­zio­ro prze­pły­wo­we w da­le­kows­chod­niej czę­ści Azji, po­ło­żo­ne na po­gra­ni­czu Rosji i Chin, na pół­noc od Wła­dy­wo­sto­ku;


Chan­ka (ros. Oзеро Ханка, chin. upr. 兴凯湖, chin. trad. 興凱湖, pi­ny­in Xīngkǎi Hú) – prze­pły­wo­we je­zio­ro w da­le­kows­chod­niej czę­ści Azji, po­ło­żo­ne na po­gra­ni­czu Rosji i Chin, na pół­noc od Wła­dy­wo­sto­ku (współ­rzęd­ne ge­o­gra­ficz­ne: 45°0′ N, 132°25′ E).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chankajski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chan­ką, do­ty­czą­cy Chan­ki


Źródła:

Wiktionary

Chankendi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Azji, sto­li­ca Ka­ra­ba­chu;


Chan­ken­di ( Xankəndi, Խանքենդի, daw­niej Ste­pa­na­kert, Ստեփանակերտ) – mia­sto w Azer­bej­dża­nie, w re­gio­nie Gór­ski Ka­ra­bach, po­ło­żo­ne u pod­nó­ża Ma­sy­wu Ka­ra­ba­skie­go.

W la­tach 1923–1991 sto­li­ca Na­gor­no-Ka­ra­bach­skie­go Ob­wo­du Au­to­no­micz­ne­go, z kolei po upad­ku ZSRR w la­tach 1991–2023, naj­więk­sze mia­sto i sto­li­ca nie­uz­na­wa­nej mię­dzy­na­ro­do­wo Re­pu­bli­ki Gór­skie­go Ka­ra­ba­chu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chankendzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chan­ken­di, do­ty­czą­cy Chan­ken­di


Źródła:

Wiktionary

Channeler

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ezot. osoba, która zaj­mu­je się chan­ne­lin­giem


Źródła:

Wiktionary

Channeling

[czy­taj: CZAneling] na­wią­zy­wa­nie kon­tak­tu z wyż­szy­mi for­ma­mi świa­do­mo­ści w celu otrzy­my­wa­nia kon­kret­nych i prak­tycz­nych prze­ka­zów


Chan­ne­ling (z chan­nel, „kanał”), także "ka­na­lizm" – zja­wi­sko opi­sy­wa­ne w pa­rap­sy­cho­lo­gii oraz w śro­do­wi­skach zwią­za­nych z tzw. nową du­cho­wo­ścią i nur­tem New Age. Po­le­ga, we­dług osób wie­rzą­cych w to zja­wi­sko, na prze­ka­zy­wa­niu tre­ści z tran­scen­dent­ne­go źró­dła (np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chanowy

przy­miot­nik od: chan (w zna­cze­niu osoby), np. cha­no­we od­dzia­ły; chań­ski


Źródła:

SJP.pl

Chanson

[czy­taj: szanSĄ]
1. ter­min sto­so­wa­ny na okre­śle­nie róż­nych typów fran­cu­skich pie­śni, opar­tych na for­mach bal­la­dy;
2. lekka, ka­ba­re­to­wa pio­sen­ka fran­cu­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. hist. ro­dzaj pie­śni fran­cu­skiej śpie­wa­nej przez tru­ba­du­rów i tru­we­rów w XV i XVI w.;

 (1.2) muz. styl pio­sen­ki fran­cu­skiej, od­mia­na po­ez­ji śpie­wa­nej i pio­sen­ki au­tor­skiej, która cha­rak­te­ry­zu­je się li­te­rac­kim, po­e­tyc­kim tek­stem, me­lo­dyj­ną war­stwą mu­zycz­ną o skrom­nej in­stru­men­ta­cji


Chan­son – wie­lo­gło­so­wa forma świec­kiej mu­zy­ki wo­kal­nej z XV i XVI w. Od XIX w. lekka pio­sen­ka so­lo­wa.

W twór­czo­ści tru­ba­du­rów i tru­we­rów były to ut­wo­ry jed­no­gło­so­we, opar­te na for­mach bal­la­dy, ron­de­au, vi­re­lai. W XIV w. do typu chan­son na­le­żą licz­ne bal­la­dy Gu­il­la­u­me’a de Ma­cha­u­ta, a w I poł. XV w. bal­la­dy przed­sta­wi­cie­li szko­ły bur­gundz­kiej: Gu­il­la­u­me’a Du­fa­ya, Gil­les’a Bin­cho­is, Ni­co­la­sa Gre­no­na, Pier­re’a Fon­ta­i­ne’a.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chansonnier

[czy­taj: szansoNJE] pio­sen­karz ka­ba­re­to­wy; szan­so­ni­sta


Źródła:

SJP.pl

Chant

[czy­taj: czant] an­giel­ska pieśń sa­kral­na


Chant:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chanta

czło­nek ludu za­miesz­ku­ją­ce­go za­chod­nią Sy­be­rię


Źródła:

SJP.pl

Chantajka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, prawy do­pływ Je­ni­se­ju


Chan­taj­ka (ros. "Хантайка") – rzeka w Rosji w Kraju Kras­no­jar­skim, prawy do­pływ Je­ni­se­ju. W środ­ko­wym biegu rzeki znaj­du­je się Zbior­nik Chan­taj­ski i Chan­taj­ska Elek­trow­nia Wodna.

Dłu­gość rzeki wy­no­si 174 km. Po­wierzch­nia do­rze­cza obej­mu­je 30 700 km². Śred­ni prze­pływ wody wy­no­si w około ~595 m³/s w od­le­gło­ści 62 km od uj­ścia do Je­ni­se­ju.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chantajski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chan­taj­ką, do­ty­czą­cy Chan­taj­ki


Źródła:

Wiktionary

Chanterelle

[czy­taj: kan­ta­rel­le] naj­wyż­sza stru­na w skrzyp­cach


Chan­te­rel­le – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Can­tal.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 165 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 8 osób/km² (wśród 1310 gmin Ower­nii Chan­te­rel­le pla­su­je się na 683. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 430.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chantilly

[czy­taj: szantiJI]
1. fran­cu­skie ko­ron­ki kloc­ko­we z bia­łych lub czar­nych nici;
2. sos na bazie bitej śmie­ta­ny po­da­wa­ny na zimno lub cie­pło


Chan­til­ly – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Oise.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 11 341 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 700 osób/km² (wśród 2293 gmin Pi­kar­dii Chan­til­ly pla­su­je się na 18. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 165.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chantowie

lud za­miesz­ku­ją­cy za­chod­nią Sy­be­rię


Chan­to­wie (daw­niej: "Ostia­cy", w sta­ro­ru­skich kro­ni­kach: "Ju­gro­wie", nazwy włas­ne "Chan­ti", "Chan­de", "Kan­tek") – lud ugro­fiń­ski za­miesz­ku­ją­cy za­chod­nią Sy­be­rię, na wschód od rzeki Ob. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem chan­tyj­skim, na­le­żą­cym do ję­zy­ków ugryj­skich, oraz – coraz czę­ściej – ję­zy­kiem ro­syj­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chanty-Mansyjsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, sto­li­ca Chan­ty-Man­syj­skie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go – Jugry;


Chan­ty-Man­syjsk (ros. Xaнты-Мaнcийcк) – mia­sto w Rosji, sto­li­ca Chan­ty-Man­syj­skie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go, czę­sto na­zy­wa­ne „Bramą Sy­be­rii”. Liczy 103 117 miesz­kań­ców (2021).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chanty-Mansyjski

Chan­ty-Man­syj­ski Okręg Au­to­no­micz­ny - jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chan­ty-Man­syj­skiem, do­ty­czą­cy Chan­ty-Man­syj­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chantyjka

człon­ki­ni ludu za­miesz­ku­ją­ce­go za­chod­nią Sy­be­rię


Źródła:

SJP.pl

Chantyjski

1. zwią­za­ny z Chan­ta­mi - ludem za­miesz­ku­ją­cym Chan­ty-Man­syj­ski Okręg Au­to­no­micz­ny oraz Ja­mal­sko-Nie­niec­ki Okręg Au­to­no­micz­ny;
2. język chan­tyj­ski - jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych Rosji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chan­ta­mi, do­ty­czą­cy Chan­tów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język chan­tyj­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chanuka

ra­dos­ne świę­to ży­dow­skie upa­mięt­nia­ją­ce oczy­szcze­nie Świą­ty­ni Je­ro­zo­lim­skiej przez Judę Ma­cha­be­u­sza z bez­cze­szczą­cych ją po­są­gów, ob­cho­dzo­ne przez 8 dni od 25 dnia hebr. mie­sią­ca kis­lew; Ha­nuk­ka, Świę­to Poś­wię­ce­nia Świą­ty­ni, Świę­to Świa­teł


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. żyd. ośmiod­nio­we świę­to, upa­mięt­nia­ją­ce zwy­cię­stwo Ma­cha­be­u­szy nad Se­le­u­cy­da­mi oraz oczy­szcze­nie i po­now­ne poś­wię­ce­nie świą­ty­ni w Je­ro­zo­li­mie po jej spro­fa­no­wa­niu po­przez umie­szcze­nie tam bóstw grec­kich;


Cha­nu­ka ( ‏חֲנֻכָּה‎, "Cha­nuk­ka", za­pi­sy­wa­ne także: ‏חנוכה‎; ‏חנוכּה‎ "Cha­nu­ke" lub "Cha­ni­ke"), Świę­to Poś­wię­ce­nia (Od­no­wie­nia), także: Dzień Ognia, u Jó­ze­fa Fla­wiu­sza, Świę­to Świa­teł (hebr. "Chag ha-Orim") – do­rocz­ne świę­to ży­dow­skie trwa­ją­ce osiem dni, po­czą­wszy od 25 dnia mie­sią­ca kis­lew (we­dług ka­len­da­rza ży­dow­skie­go).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chanukija

dzie­wię­cio­ra­mien­ny świecz­nik ży­dow­ski za­pa­la­ny pod­czas świę­ta Cha­nu­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. żyd. ju­da­i­stycz­ny dzie­wię­cio­ra­mien­ny świecz­nik za­pa­la­ny tra­dy­cyj­nie z okaz­ji Cha­nu­ki;


Cha­nu­ki­ja ( ‏חנוכיה‎) – dzie­wię­cio­ra­mien­ny świecz­nik ży­dow­ski za­pa­la­ny pod­czas świę­ta Cha­nu­ka.

Ist­nie­je bar­dzo wiele ha­la­chicz­nych prze­pi­sów zwią­za­nych z usta­wia­niem cha­nu­kii, świec i ich za­pa­la­niem.

Zgod­nie z tra­dy­cją cha­nu­ki­ja po­win­na stać przy drzwiach fron­to­wych domu (na któ­rych znaj­du­je się me­zu­za) lub, gdy drzwi domu nie znaj­du­ją się na fron­cie, usta­wia­na jest na pa­ra­pe­cie okna wy­cho­dzą­ce­go na ulicę, tak, aby prze­chod­nie mogli ją zo­ba­czyć.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chanukowy

1. zwią­za­ny z Cha­nu­ką, świę­tem ży­dow­skim;
2. lampa cha­nu­ko­wa - ośmio­ra­mien­ny świecz­nik ży­dow­ski, za­pa­la­ny pod­czas Cha­nu­ki


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cha­nu­ką, do­ty­czą­cy Cha­nu­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chaoit

mi­ne­rał zbu­do­wa­ny z węgla, bia­ło­sza­ra od­mia­na gra­fi­tu


Cha­o­it ("biały wę­giel") – rzad­ki bia­ło­sza­ry mi­ne­rał od­kry­ty w prze­o­bra­żo­nym gra­fi­cie w kra­te­rze Nördlinger Ries w Ba­wa­rii. Na pod­sta­wie ba­da­nia dy­frak­cji elek­tro­no­wej za­su­ge­ro­wa­no, że cha­o­it może mieć struk­tu­rę kar­bi­nu (alo­tro­po­wej od­mia­ny węgla o struk­tu­rze po­lial­ki­nu −(C≡C)n−).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chaos

be­zład, zamęt, za­mie­sza­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­po­rzą­dek, be­zład

 (1.2) mitgr. w kos­mo­lo­gii sta­ro­żyt­nych Gre­ków pier­wot­ny stan ma­te­rii, z któ­re­go pow­stał świat;

 (1.3) mat. wraż­li­wość roz­wią­zań rów­nań lub ukła­dów rów­nań na nie­wiel­kie za­bu­rze­nia pa­ra­me­trów;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chaotycznie

przy­słó­wek

 (1.1) książk. w spo­sób nie­u­po­rząd­ko­wa­ny, cha­o­tycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Chaotyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cha­o­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Chaotyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cha­o­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chaotyczność

nie­u­po­rząd­ko­wa­nie; cał­ko­wi­te nie­zor­ga­ni­zo­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cha­o­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są cha­o­tycz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chaotyczny

znaj­du­ją­cy się w sta­nie za­mę­tu; bez­pla­no­wy, be­zład­ny


przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy w sta­nie cha­o­su, odz­na­cza­ją­cy się cha­o­tycz­no­ścią, nie­u­po­rząd­ko­wa­ny, nie­zor­ga­ni­zo­wa­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chap

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy nagłe chwy­ce­nie cze­goś (zwy­kle zę­ba­mi); chaps


wy­krzy­knik

 (1.1) pot. wy­krzy­knik na­zy­wa­ją­cy szyb­kie po­chwy­ce­nie cze­goś, głów­nie po­ży­wie­nia dzio­bem, zę­ba­mi, py­skiem

w funk­cji cza­sow­ni­ka

 (2.1) pot. ugryźć, po­chwy­cić zę­ba­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cha­pać.


Źródła:

Wiktionary

Chapanina

po­tocz­nie: pa­zer­ność, za­chłan­ność


Źródła:

SJP.pl

Chapanka

sta­ro­pol­ska gra kar­cia­na


Źródła:

SJP.pl

Chaparajos

[czy­taj: sza­pe­re­jołs] skó­rza­ne spod­nie z frędz­la­mi, no­szo­ne na zwy­kłych spod­niach przez kow­bo­jów i pra­cow­ni­ków na ran­cho jako do­dat­ko­wa ochro­na pod­czas jazdy konno; cha­pa­re­jos, chaps


Źródła:

SJP.pl

Chaparejos

[czy­taj: sza­pe­re­jołs] skó­rza­ne spod­nie z frędz­la­mi, no­szo­ne na zwy­kłych spod­niach przez kow­bo­jów i pra­cow­ni­ków na ran­cho jako do­dat­ko­wa ochro­na pod­czas jazdy konno; cha­pa­ra­jos, chaps


Źródła:

SJP.pl

Chaparral

[czy­taj: cza­pa­ral] gę­stwi­na kar­ło­wa­tych dębów wiecz­nie zie­lo­nych, wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce Pół­noc­nej (za­chod­nia część USA), przy­po­mi­na­ją­cą wy­glą­dem makię


Cha­par­ral (wym. "cza­pa­ral"; z hiszp. "cha­par­ro" – niski) – zi­mo­zie­lo­na, za­ro­ślo­wa for­ma­cja ro­ślin­na sta­no­wią­ca cha­rak­te­ry­stycz­ny skład­nik ro­ślin­no­ści twar­do­list­nej w za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej (w Ka­li­for­nii i pół­noc­no-za­chod­nim Mek­sy­ku). Jest za­chod­nio­a­me­ry­kań­skim od­po­wied­ni­kiem makii z ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chapati

[czy­taj: cza­pa­ti] ro­dzaj in­dyj­skie­go chle­ba pszen­ne­go; ća­pa­ti, cza­pa­ti, cia­pa­ta


rze­czow­nik

 (1.1) kulin. rzad. zob. ća­pa­ti.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chapać

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie:
1. gryźć;
2. chwy­tać (coś);
3. jeść (coś);
4. kraść


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. chwy­tać, zaz­wy­czaj w usta albo pysk

 (1.2) pot. wy­ko­ny­wać duże lub gwał­tow­ne kęsy

 (2.1) pot. kraść


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chaperon

[czy­taj: szapeRĄ] daw­niej: przyz­wo­it­ka, star­sza opie­kun­ka to­wa­rzy­szą­ca mło­dej ko­bie­cie; sza­pe­ron


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chapeć

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Czę­sto­cho­wa. kapeć


Źródła:

Wiktionary

Chapiteau

[czy­taj: szapiTO] na­miot cyr­ko­wy; sza­pi­to


Cha­pi­te­au (franc.) – na­miot cyr­ko­wy o kształ­cie elip­sy (w cyr­kach wie­lo­a­re­no­wych) wy­ko­na­ny z bre­zen­tu albo two­rzyw sztucz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chaplin

[czytaJ: cza­plin] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chaplinada

[czy­taj: cze­pli­na­da]
1. sztu­ka ko­micz­na, bur­le­ska w stylu Char­le­sa Cha­pli­na;
2. w prze­no­śni: wy­głu­py, błaz­no­wa­nie, clow­na­da


Źródła:

SJP.pl

Chaplinowski

[czy­taj: cze­pli­now­ski] taki, jak u Char­le­sa Cha­pli­na, w stylu ak­tor­stwa Cha­pli­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) film. zwią­za­ny z fil­mo­wą twór­czo­ścią Char­lie­go Cha­pli­na; wła­ści­wy dla niego


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chapman

[czy­taj: czap­man] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chapnięcie

chaps­nąć; po­tocz­nie, żar­to­bli­wie:
1. ugryźć;
2. chwy­cić (coś);
3. zjeść (coś);
4. ukraść


Źródła:

SJP.pl

Chapnąć

chaps­nąć; po­tocz­nie, żar­to­bli­wie:
1. ugryźć;
2. chwy­cić (coś);
3. zjeść (coś);
4. ukraść


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. cha­pać)

 (1.1) pot. gwał­tow­nie zła­pać coś, zwła­szcza przy uży­ciu zębów, pyska albo dzio­ba

 (1.2) pot. zjeść coś szyb­ko; prze­ką­sić na­pręd­ce

 (1.3) pot. przy­wła­szczyć sobie coś nie­ucz­ci­wie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chappe

[czy­taj: szap] przę­dza jed­wab­na z ko­ko­nów; szapa


Źródła:

SJP.pl

Chaps

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy nagłe chwy­ce­nie cze­goś (zwy­kle zę­ba­mi); chap


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. kęs

wy­krzy­knik

 (2.1) zob. chap.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chapsnięcie

chap­nąć; po­tocz­nie, żar­to­bli­wie:
1. ugryźć;
2. chwy­cić (coś);
3. zjeść (coś);
4. ukraść


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chaps­nąć.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chapsnąć

chap­nąć; po­tocz­nie, żar­to­bli­wie:
1. ugryźć;
2. chwy­cić (coś);
3. zjeść (coś);
4. ukraść


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. ugryźć

 (1.2) pot. zob. chap­nąć.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chaptagaj

dziki wiel­błąd


Źródła:

SJP.pl

Chara

glon słod­ko­wod­ny z rzędu ra­mie­nic; ra­mie­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Charade

[czy­taj: szaRA:D lub szaREJD] model sa­mo­cho­du marki Da­i­hat­su


Źródła:

SJP.pl

Charak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Charakter

1. ze­spół cech psy­chicz­nych, wła­ści­wych da­ne­mu czło­wie­ko­wi;
2. ze­spół cech wła­ści­wych da­ne­mu przed­mio­to­wi lub zja­wi­sku; wy­gląd, po­stać, forma;
3. prze­no­śnie o czło­wie­ku ze wzglę­du na jego oso­bo­wość;
4. po­stać li­te­rac­ka sil­nie zin­dy­wi­du­a­li­zo­wa­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. ze­spół cech psy­chicz­nych danej osoby

 (1.2) ze­spół cech psy­chicz­nych kogoś, kto odz­na­cza się silną wolą, nie­u­stę­pli­wo­ścią i zde­cy­do­wa­niem

 (1.3) ze­spół cech wy­róż­nia­ją­cych dany przed­miot lub zja­wi­sko od in­nych tego sa­me­go ro­dza­ju


Cha­rak­ter (z gr. "cha­rak­te­ri­sti­kos" – odróż­nia­ją­cy) – pięt­no, cecha, wi­ze­ru­nek lub wła­ści­wość. Ze­spół cech wy­róż­nia­ją­cych dany przed­miot, zja­wi­sko, osobę od in­nych tego sa­me­go ro­dza­ju, np. ze wzglę­du na wy­gląd, po­stać, dzia­ła­nie czy za­cho­wa­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charakterek

po­tocz­nie, iro­nicz­nie: osoba krnąbr­na, ka­pry­śna, trud­na dla oto­cze­nia; przy­jem­nia­czek, in­dy­wi­du­um


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) osoba o do­kucz­li­wym cha­rak­te­rze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charakterniak

gwa­ro­wo: czło­wiek z cha­rak­te­rem, zde­cy­do­wa­ny


Źródła:

SJP.pl

Charakternie

→ cha­rak­ter­ny


Patrz:charakterny

Źródła:

SJP.pl

Charakterniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cha­rak­ter­ny


Źródła:

SJP.pl

Charakternik

1. czło­wiek o sil­nym cha­rak­te­rze;
2. daw­niej: cza­row­nik, cza­ro­dziej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. cza­ro­dziej, czło­wiek o nad­przy­ro­dzo­nych wła­ści­wo­ściach uwa­ża­ny za cza­row­ni­ka; zna­chor

 (1.2) pot. czło­wiek o sil­nej woli, od­waż­ny, sta­now­czy, na­ce­cho­wa­ny moc­nym cha­rak­te­rem

 (1.3) daw. czło­wiek słow­ny, ucz­ci­wy


Cha­rak­ter­nik – wśród Ko­za­ków za­po­ro­skich Kozak, któ­re­mu przy­pi­sy­wa­no nad­przy­ro­dzo­ne zdol­no­ści (za­kli­na­nie kul, dar jas­no­wi­dze­nia).

Zaj­mo­wa­li się wróż­biar­stwem i lecz­nict­wem lu­do­wym. Praw­do­po­dob­nie wy­wo­dzi­li się z po­gań­skich "woł­chwów", któ­rych do uciecz­ki na stepy zmu­si­ły prze­śla­do­wa­nia ze stro­ny chrze­ści­jan.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charakterność

→ cha­rak­ter­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cha­rak­ter­ne; cecha tych, któ­rzy są cha­rak­ter­ni


Patrz:charakterny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charakterny

po­tocz­nie: ma­ją­cy silny cha­rak­ter; upar­ty, sta­now­czy, bez­kom­pro­mi­so­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pot. kwe­stion. odz­na­cza­ją­cy się moc­nym cha­rak­te­rem; taki, który łatwo się nie pod­da­je i skłon­ny jest do buntu; także.: świad­czą­cy o ta­kich ce­chach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charakterolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cha­rak­te­ro­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Charakterologia

dział psy­cho­lo­gii do­ty­czą­cy wie­dzy o cha­rak­te­rach ludz­kich, wpły­wom oto­cze­nia i wy­cho­wa­nia, związ­kach z wła­ści­wo­ścia­mi fi­zycz­ny­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział psy­cho­lo­gii, nauka o ludz­kim cha­rak­te­rze;


Cha­rak­te­ro­lo­gia – (z gr.) – nauka o cha­rak­te­rze.

M.in. w Niem­czech i Pol­sce dzie­dzi­na psy­cho­lo­gii utoż­sa­mia­na z nauką o oso­bo­wo­ści, choć ze wzglę­du na nor­ma­tyw­ne ko­no­ta­cje i czę­sto he­u­ry­stycz­ną bu­do­wę po­szcze­gól­nych ty­po­lo­gii mniej obec­na w głów­nym nur­cie współ­czes­nej psy­cho­lo­gii oso­bo­wo­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charakterologiczny

→ cha­rak­te­ro­lo­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) psych. zwią­za­ny z cha­rak­te­ro­lo­gią, do­ty­czą­cy cha­rak­te­ro­lo­gii


Patrz:charakterologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charakteropata

osoba dot­knię­ta cha­rak­te­ro­pa­tią


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. osoba wy­ka­zu­ją­ca ob­ja­wy cha­rak­te­ro­pa­tii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charakteropatia

w psy­cho­lo­gii: trwa­łe za­bu­rze­nia psy­chi­ki czło­wie­ka wsku­tek or­ga­nicz­nych zmian w ner­wo­wym ukła­dzie oś­rod­ko­wym, wy­wo­ła­ne czyn­ni­ka­mi zew­nętrz­ny­mi; de­ge­ne­ra­cja psy­chicz­na, de­gra­da­cja psy­chicz­na, psy­cho­de­gra­da­cja, psy­cho­de­ge­ne­ra­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. zmia­ny oso­bo­wo­ści typu psy­cho­pa­tycz­ne­go, wy­ra­ża­ją­ce się w od­chy­le­niach cha­rak­te­ro­lo­gicz­nych;


Cha­rak­te­ro­pa­tia (gr. "cha­rak­te­ro­pat­hia") – zmia­ny oso­bo­wo­ści typu psy­cho­pa­tycz­ne­go, wy­ra­ża­ją­ce się w od­chy­le­niach cha­rak­te­ro­lo­gicz­nych, np. skłon­ność do kłam­stwa, na­sta­wie­nia so­cjal­ne i an­ty­so­cjal­ne itp. Ter­min ten uży­wa­ny bywa na oz­na­cze­nie zmian cha­rak­te­ro­lo­gicz­nych u psy­cho­pa­tów, u cho­rych na pa­dacz­kę, u osób, które prze­by­ły za­pa­le­nie opon móz­go­wych i in.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charakteropatka

→ cha­rak­te­ro­pa­ta


Patrz:charakteropata

Źródła:

SJP.pl

Charakteropatyczny

do­ty­czą­cy cha­rak­te­ro­pa­tii


Źródła:

SJP.pl

Charakterotwórczy

wy­ra­bia­ją­cy cha­rak­ter


Źródła:

SJP.pl

Charakterowy

→ cha­rak­ter


Patrz:charakter

Źródła:

SJP.pl

Charakterystycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Charakterystyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cha­rak­te­ry­stycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Charakterystyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cha­rak­te­ry­stycz­ny; bar­dziej cha­rak­te­ry­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Charakterystyczność

ze­spół cech cha­rak­te­ry­zu­ją­cych daną osobę, przed­miot lub za­gad­nie­nie; swo­i­stość; zna­mien­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są cha­rak­te­ry­stycz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charakterystyczny

wła­ści­wy komuś lub cze­muś; wy­róż­nia­ją­cy się, zna­mien­ny, szcze­gól­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ty­po­wy, wła­ści­wy dla pew­nej osoby, rze­czy lub pew­ne­go zja­wi­ska

 (1.2) wy­róż­nia­ją­cy się spoś­ród grupy po­dob­nych osób lub przed­mio­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charakterystyka

1. opis cech cha­rak­te­ry­zu­ją­cych kogoś lub coś;
2. ana­li­za, in­ter­pre­ta­cja, uka­za­nie (np. w dzie­le na­u­ko­wym, li­te­rac­kim) cech wew­nętrz­nych i zew­nętrz­nych osoby lub po­sta­ci li­te­rac­kiej;
3. za­leż­ność mię­dzy pew­ny­mi wiel­ko­ścia­mi roz­wa­ża­ny­mi przy ba­da­niu ma­szyn lub urzą­dzeń; wy­kres przed­sta­wia­ją­cy taką za­leż­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opis cech wła­ści­wych komuś lub cze­muś, zbiór cech cha­rak­te­ry­zu­ją­cych kogoś

 (1.2) przed­sta­wie­nie cech zew­nętrz­nych oraz wew­nętrz­nych ja­kiejś osoby lub po­sta­ci li­te­rac­kiej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charakterystyki

war­to­ści licz­bo­we w sta­ty­sty­ce


Źródła:

SJP.pl

Charakteryzacja

1. na­da­wa­nie czy­jejś twa­rzy i syl­wet­ce cech innej osoby;
2. ak­ce­so­ria do zmia­ny czy­je­goś wy­glą­du zew­nętrz­ne­go;
3. zmie­nio­ny wy­gląd po za­sto­so­wa­niu tych ak­ce­so­riów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teatr. film. czyn­ność zmia­ny wy­glą­du ak­to­ra, która na­da­je mu zew­nętrz­ne cechy gra­nej po­sta­ci

 (1.2) teatr. film. re­zul­tat cha­rak­te­ry­za­cji (1.1)

 (1.3) teatr. film. ak­ce­so­ria do cha­rak­te­ry­za­cji (1.1)

 (1.4) liter. pro­ces two­rze­nia po­sta­ci li­te­rac­kiej;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charakteryzacyjny

→ cha­rak­te­ry­za­cja


Patrz:charakteryzacja

Źródła:

SJP.pl

Charakteryzator

osoba za­trud­nio­na przy cha­rak­te­ry­za­cji te­a­tral­nej, fil­mo­wej lub fo­to­gra­ficz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zmie­nia wy­gląd ak­to­ra za po­mo­cą ma­ki­ja­żu, fry­zu­ry i stro­ju


Cha­rak­te­ry­za­tor – zawód po­le­ga­ją­cy na na­da­niu twa­rzy i syl­wet­ce ak­to­ra cech gra­nej przez niego po­sta­ci (wieku, oso­bo­wo­ści, wy­glą­du zew­nętrz­ne­go). Swoje za­da­nie cha­rak­te­ry­za­tor wy­ko­nu­je na pod­sta­wie sce­na­riu­szy zat­wier­dzo­nych przez re­ży­se­rów i pro­du­cen­tów we współ­pra­cy z ko­stiu­mo­gra­fa­mi. Wy­ko­rzy­stu­je do tego włas­ną wie­dzę i doś­wiad­cze­nia pla­stycz­ne. W eki­pie fil­mo­wej pion cha­rak­te­ry­za­tor­ski (w odróż­nie­niu od np. pionu oś­wiet­le­nia) pra­cu­je bez­poś­red­nio z ak­to­rem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charakteryzatorka

ko­bie­ta za­trud­nio­na przy cha­rak­te­ry­za­cji te­a­tral­nej, fil­mo­wej lub fo­to­gra­ficz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: cha­rak­te­ry­za­tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charakteryzatornia

miej­sce w te­a­trze lub na pla­nie fil­mo­wym, gdzie przy­go­to­wu­je się ma­ki­jaż, fry­zu­ry, cha­rak­te­ry­zu­je się ak­to­rów


Źródła:

SJP.pl

Charakteryzatorski

→ cha­rak­te­ry­za­tor


Patrz:charakteryzator

Źródła:

SJP.pl

Charakteryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) de­fi­nio­wa­nie cha­rak­te­ry­stycz­nych cech kogoś lub cze­goś

 (1.2) mo­dy­fi­ko­wa­nie czy­je­goś wy­glą­du zew­nętrz­ne­go przy po­mo­cy np. ma­ki­ja­żu w celu upo­dob­nie­nia kogoś do innej osoby


Źródła:

Wiktionary

Charakteryzować

1. opi­sy­wać cha­rak­ter kogoś lub cze­goś;
2. zmie­niać wy­gląd zew­nętrz­ny czło­wie­ka za po­mo­cą od­po­wied­nich środ­ków


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. scha­rak­te­ry­zo­wać)

 (1.1) robić cha­rak­te­ry­sty­kę, opi­sy­wać cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne

 (1.2) ce­cho­wać, być cechą

 (1.3) wy­ko­ny­wać cha­rak­te­ry­za­cję

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cha­rak­te­ry­zo­wać się (dk. scha­rak­te­ry­zo­wać się)

 (2.1) odz­na­czać, wy­róż­niać się czymś

 (2.2) wy­ko­ny­wać cha­rak­te­ry­za­cję włas­nej osoby


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charakterzysko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­kucz­li­wy cha­rak­ter


Źródła:

Wiktionary

Charango

nie­wiel­ki an­dyj­ski in­stru­ment stru­no­wy, po­dob­ny do man­do­li­ny


Cha­ran­go – nie­wiel­ki an­dyj­ski in­stru­ment stru­no­wy, po­dob­ny do man­do­li­ny. Zaz­wy­czaj po­sia­da 10 strun. Tra­dy­cyj­nie pudło re­zo­nan­so­we wy­ra­bia­no ze sko­ru­py pan­cer­ni­ka. In­stru­ment pow­stał w obec­nej po­sta­ci w XVIII w., jego pier­wow­zo­rem była praw­do­po­dob­nie hisz­pań­ska vi­hu­e­la, ban­dur­ria (man­do­li­na) lub lut­nia. Cha­ran­go uwa­ża­ne jest w Bo­li­wii za na­ro­do­wy in­stru­ment, wy­ko­rzy­sty­wa­ne jest jed­nak rów­nież w Chile i Peru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Poz­nań­skie. cho­ro­wać, nie­do­ma­gać


Źródła:

Wiktionary

Charbielin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Charbin

mia­sto w Chi­nach; Har­bin


Char­bin – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Po­widz, nad je­zio­rem Nie­dzię­giel.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

We wsi znaj­du­je się za­byt­ko­wy ze­spół pa­ła­co­wy wpi­sa­ny do kra­jo­we­go re­je­stru za­byt­ków pod nu­me­rem


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charbinowice

Char­bi­no­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Opa­to­wiec. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Charbowo

Char­bo­wo (niem. Kle­e­dorf) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Kłec­ko.

Char­bo­wo było włas­no­ścią rodu Su­li­mów. W 1520 r. wieś od­da­wa­ła dzie­się­ci­nę do ko­ścio­ła w Kłec­ku. W okre­sie re­for­ma­cji w Char­bo­wie osied­li­li się osad­ni­cy ze Szko­cji. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Charboł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. stary, zni­szczo­ny but


Źródła:

Wiktionary

Charbrowo

Char­bro­wo (kaszb. "Charbrowò" lub też "Chabrowò", niem. "Char­brow") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie lę­bor­skim, w gmi­nie Wicko. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 214.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa, w skład któ­re­go wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Kra­ku­li­ce, Char­brow­ski Bór, Po­dro­że i Ce­giel­nia Char­brow­ska.


Źródła:

Wikipedia

Charchać

mło­dzie­żo­wo:
1. pluć, splu­wać; char­kać, melać;
2. smar­kać


Źródła:

SJP.pl

Charchała

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) śrpol. czło­wiek czę­sto plu­ću­ją­cy


Źródła:

Wiktionary

Charchot

po­tocz­nie: gar­dło­wy, chry­pli­wy dźwięk, głos; char­kot, char­got


Źródła:

SJP.pl

Charchotliwy

ma­ją­cy chry­pli­wy, gar­dło­wy głos; char­kli­wy, char­got­li­wy, char­kot­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Charchut

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Charci

od­no­szą­cy się do char­ta


Źródła:

SJP.pl

Charciarz

1. osoba ho­du­ją­ca char­ty;
2. my­śli­wy po­lu­ją­cy z char­ta­mi


Źródła:

SJP.pl

Charcica

sa­mi­ca char­ta


Źródła:

SJP.pl

Charciczka

→ char­cik


Patrz:charcik

Źródła:

SJP.pl

Charcik

1. kar­ło­wa­ta rasa psa z grupy char­tów;
2. pies tej rasy;
3. mały lub młody chart, goń­czy pies my­śliw­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: chart


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie­bo­rak, cho­ro­wi­ty


Źródła:

Wiktionary

Charczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|char­czeć.


Źródła:

Wiktionary

Charczeć

1. wy­da­wać chra­pli­we dźwię­ki, bę­dą­ce oz­na­ką kło­po­tów z od­dy­cha­niem;
2. wy­da­wać chra­pli­wy dźwięk w cza­sie pracy;
3. mówić coś chra­pli­wym gło­sem


cza­sow­nik

 (1.1) mówić chra­pli­wie

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. chra­pać pod­czas snu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charczo

gru­ziń­ska zupa z wo­ło­wi­ny lub je­sio­tra, z do­dat­kiem mig­da­łów i orze­chów


Char­czo (gruz. ხარჩო) – zupa o kon­sy­sten­cji gu­la­szu i ostrym wy­ra­zi­stym smaku, przy­go­to­wy­wa­na z wo­ło­wi­ny lub je­sio­tra z do­dat­kiem mig­da­łów, orze­chów wło­skich lub la­sko­wych. Tra­dy­cyj­ne danie kuch­ni ka­u­ka­skiej (gru­ziń­skiej). Wy­wo­dzi się z re­gio­nu Me­gre­lii (Sa­me­gre­lo).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charczący

→ char­czeć


Patrz:charczeć

Źródła:

SJP.pl

Chardin

[czy­taj: szarDĘ] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chardonnay

[czy­taj: szardoNE]
1. szczep wi­no­ro­śli wy­ko­rzy­sty­wa­nych do pro­duk­cji bia­łe­go wina;
2. wino z wi­no­gron tego szcze­pu


Char­don­nay (wym. []) – biała, prze­my­sło­wa od­mia­na wi­no­ro­śli, wy­ko­rzy­sty­wa­na do pro­duk­cji bia­łe­go wina oraz win mu­su­ją­cych. Uz­na­wa­na jest za jedną z naj­bar­dziej ce­nio­nych i naj­po­wszech­niej upra­wia­nych na świe­cie oraz za pod­sta­wo­wą od­mia­nę w wielu kla­sycz­nych ape­la­cjach Bur­gun­dii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charga

1. mia­sto w Egip­cie;
2. grupa oaz w po­łud­nio­wym Egip­cie; Al-Cha­ri­dża


Char­ga ( ‏الخارجة‎, Al-Cha­ri­dża) – mia­sto w Egip­cie, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny mu­ha­fa­zy Nowa Do­li­na, po­ło­żo­ne w oazie Char­ga na Pu­sty­ni Li­bij­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chargeback

[czy­taj: czerdż­bek] zwrot środ­ków po­bra­nych z karty płat­ni­czej w przy­pad­ku stwier­dze­nia nie­pra­wi­dło­wo­ści do­ty­czą­cych tran­sak­cji


Char­ge­back (z ang. ob­cią­że­nie zwrot­ne) – pro­ce­du­ra zwro­tu środ­ków za tran­sak­cję do­ko­na­ną kartą płat­ni­czą re­a­li­zo­wa­na przez wy­staw­cę karty i ini­cjo­wa­na przez klien­ta w sy­tu­a­cji, gdy nie otrzy­mał on pro­duk­tów albo usług, za które za­pła­cił (lub np. oka­za­ły się usz­ko­dzo­ne), na­stą­pi­ła po­mył­ka tech­nicz­na w roz­li­cze­niu tran­sak­cji lub tran­sak­cja no­si­ła zna­mio­na oszu­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chargot

po­tocz­nie: gar­dło­wy, chry­pli­wy dźwięk, głos; char­kot, char­chot


Źródła:

SJP.pl

Chargotliwy

ma­ją­cy chry­pli­wy, gar­dło­wy głos; char­kli­wy, char­kot­li­wy, char­chot­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Chariklo

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. nimfa opie­ku­ją­ca się małym Achil­le­sem, żona cen­ta­u­ra Chi­ro­na

 (1.2) mitgr. nimfa, wiel­bi­ciel­ka Ateny, matka wróż­bi­ty Tej­rez­ja­sza

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da (praw­do­po­dob­nie naj­więk­sza) z grupy cen­ta­u­rów


Źródła:

Wiktionary

Charisteria

nazwa pu­bli­ka­cji ofia­ro­wy­wa­nej w hoł­dzie oso­bie o wiel­kich za­słu­gach i osią­gnię­ciach w ja­kiejś dzie­dzi­nie twór­czo­ści lub nauki


Źródła:

SJP.pl

Charkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|char­kać.


Źródła:

Wiktionary

Charkać

po­tocz­nie:
1. wy­da­wać suchy nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny głos, chrzą­kać chra­pli­wie;
2. gło­śno pluć, od­plu­wa­jąc wy­dzie­li­nę z krta­ni lub gar­dła


cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pluć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charkiewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charkliwy

ma­ją­cy chry­pli­wy, gar­dło­wy głos; char­kot­li­wy, char­got­li­wy, char­chot­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Charknięcie

po­tocz­nie:
1. wydać suchy nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny głos, chrzą­knąć chra­pli­wie;
2. gło­śno splu­nąć, od­plu­wa­jąc wy­dzie­li­nę z krta­ni lub gar­dła;
3. wydać chra­pli­wy dźwięk w cza­sie pracy;
4. po­wie­dzieć coś chra­pli­wym gło­sem


Źródła:

SJP.pl

Charknąć

po­tocz­nie:
1. wydać suchy nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny głos, chrzą­knąć chra­pli­wie;
2. gło­śno splu­nąć, od­plu­wa­jąc wy­dzie­li­nę z krta­ni lub gar­dła;
3. wydać chra­pli­wy dźwięk w cza­sie pracy;
4. po­wie­dzieć coś chra­pli­wym gło­sem


Źródła:

SJP.pl

Charkot

po­tocz­nie: gar­dło­wy, chry­pli­wy dźwięk, głos; char­got, char­chot


Źródła:

SJP.pl

Charkotania

po­tocz­nie: wy­da­wać chra­pli­wy głos, chrzą­kać chra­pli­wie


Źródła:

SJP.pl

Charkotanie

po­tocz­nie: wy­da­wać chra­pli­wy głos, chrzą­kać chra­pli­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­da­wa­nie przez czło­wie­ka lub zwie­rzę char­kot­li­wych, czę­sto gar­dło­wych dźwię­ków

 (1.2) wy­da­wa­nie przez ma­szy­nę lub inną rzecz char­kot­li­wych dźwię­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charkotać

po­tocz­nie: wy­da­wać chra­pli­wy głos, chrzą­kać chra­pli­wie


Źródła:

SJP.pl

Charkotliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: char­kot­li­wie


Źródła:

SJP.pl

Charkotliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co char­kot­li­we; cecha tych, któ­rzy są char­kot­li­wi


Źródła:

Wiktionary

Charkotliwy

ma­ją­cy chry­pli­wy, gar­dło­wy głos; char­kli­wy, char­got­li­wy, char­chot­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Charkowianin

miesz­ka­niec Char­ko­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Char­ko­wa; osoba z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charkowianka

miesz­kan­ka Char­ko­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Char­ko­wa; ko­bie­ta z tego mia­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charkowski

1. → Char­ków;
2. obwód char­kow­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Char­ko­wem, do­ty­czą­cy Char­ko­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charków

mia­sto na Ukra­i­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny;


Char­ków ( Харків, "Char­kiw"; Харьков, "Char­kow") – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny, po­ło­żo­ne na po­łud­nio­wym krań­cu Wy­ży­ny Środ­ko­wo­ro­syj­skiej, sto­li­ca ob­wo­du char­kow­skie­go. Na po­cząt­ku 2021 roku, z licz­bą miesz­kań­ców wy­no­szą­cą około 1,43 mln, Char­ków zajął dru­gie miej­sce (po Ki­jo­wie) wśród naj­lud­niej­szych ukra­iń­skich miast. Jest jed­nym z dzie­się­ciu naj­więk­szych miast Ukra­i­ny pod wzglę­dem po­wierzch­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charlać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kasz­leć


Źródła:

Wiktionary

Charles

[czy­taj: czarls] imię an­giel­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

 (1.2) imię|pol­ski|m.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charleston

[czy­taj: czarl­ston] szyb­ki ta­niec w ryt­mie 4/4, po­dob­ny do fok­stro­ta, modny w la­tach 20. i 30. XX wieku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charlestonka

[czy­taj: czarl­ston­ka] per­ku­syj­ny in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy idio­fo­nów; break-ma­szy­na, high-hat


Źródła:

SJP.pl

Charlestonowy

→ char­le­ston [czy­taj: czarl­sto­no­wy]


Źródła:

SJP.pl

Charlestończyk

[czy­taj: czarl­stoń­czyk] miesz­ka­niec Char­le­sto­nu


Źródła:

SJP.pl

Charlestoński

[czy­taj: czarl­stoń­ski] przy­miot­nik od mia­sta: Char­le­ston


Źródła:

SJP.pl

Charlie

[czy­taj: czar­li albo czer­li] obce imię mę­skie


Zo­bacz też: Char­lie Shen – chiń­ski pio­sen­karz.

Char­lie, wła­ści­wie Károly Horváth (ur. 28 paź­dzier­ni­ka 1947 w On­dó­dzie) – wę­gier­ski muzyk i pio­sen­karz.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charlton

[czy­taj: czarl­ton] dziel­ni­ca Lon­dy­nu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charmant

[czy­taj: szarMĄ] po­wab­ny, uj­mu­ją­cy


Char­mant – miej­sco­wość i dawna gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Cha­ren­te. W dniu 1 stycz­nia 2016 roku z po­łą­cze­nia trzech ów­czes­nych gmin – Char­mant, Cha­ve­nat oraz Ju­il­la­gu­et – ut­wo­rzo­no nową gminę Boisné-La Tude. Sie­dzi­bą gminy zo­sta­ła miej­sco­wość Char­mant. W 2013 roku po­pu­la­cja Le Ro­u­get wy­no­si­ła 369 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charme

[czy­taj: szarm] urok, powab, wdzięk oso­bi­sty; szarm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. wdzięk, urok, powab, czar


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charmeur

[czy­taj: szarmör] męż­czyz­na uj­mu­ją­cy, fa­scy­nu­ją­cy, atrak­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Charmeuse

[czy­taj: szarmöz] ko­bie­ta uj­mu­ją­ca, fa­scy­nu­ją­ca, atrak­cyj­na


Źródła:

SJP.pl

Charms

[czy­taj: czarms] mała srebr­na za­wiesz­ka, przy­pi­na­na do bran­so­let­ki mo­du­ło­wej


Źródła:

SJP.pl

Charmęzi

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. chrust


Źródła:

Wiktionary

Charnowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Charolaise

[czy­taj: szaroLEZ] fran­cu­ska rasa bydła do­mo­we­go po­cho­dzą­ca z Ma­sy­wu Cen­tral­ne­go; sza­rol


Cha­ro­la­i­se – fran­cu­ska rasa bydła do­mo­we­go po­cho­dzą­ca z Ma­sy­wu Cen­tral­ne­go. Nazwa rasy po­cho­dzi od kra­i­ny Cha­ro­la­is. Ho­do­wa­na głów­nie do pro­duk­cji mięsa jako do­sko­na­ła rasa rzeź­ni­cza, ce­nio­na[] za ja­kość mar­mur­ko­we­go mięsa i niską za­war­tość tłu­szczu. Na­da­je się także do krzy­żo­wa­nia z ra­sa­mi mlecz­ny­mi, któ­rym na­da­je bar­dzo wy­raź­ne cechy bydła mięs­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charon

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: prze­woź­nik dusz przez rzekę Styks lub Ache­ron do Ha­de­su;
2. księ­życ Plu­to­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit. prze­woź­nik dusz zmar­łych wy­stę­pu­ją­cy w mi­to­lo­gii grec­kiej i etru­skiej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. na­tu­ral­ny sa­te­li­ta Plu­to­na;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charqui

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. so­lo­ne i su­szo­ne na słoń­cu paski chu­dej wo­ło­wi­ny, pier­wot­nie przy­go­to­wy­wa­ne przez rdzen­nych miesz­kań­ców Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


Źródła:

Wiktionary

Charszewo

Char­sze­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Ro­go­wo.


Źródła:

Wikipedia

Charsznica

wieś w woj. ma­ło­pol­skim


Charsz­ni­ca (do czerw­ca 2004 "Charsz­ni­ca-Wieś") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie mie­chow­skim, w gmi­nie Charsz­ni­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Rejon Charsz­ni­cy jest jed­nym z głów­nych w Pol­sce oś­rod­ków upra­wy ka­pu­sty oraz pro­duk­cji ka­pu­sty ki­szo­nej. Co roku we wrze­śniu or­ga­ni­zo­wa­ne są we wsi Dni Ka­pu­sty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charsznicki

przy­miot­nik od: Charsz­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Charszniczanin

miesz­ka­niec Charsz­ni­cy


Źródła:

SJP.pl

Charszniczanka

miesz­kan­ka Charsz­ni­cy


Źródła:

SJP.pl

Chart

duży pies my­śliw­ski z cha­rak­te­ry­stycz­nym zadem w kształ­cie łuku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. pies my­śliw­ski cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się smu­kłym, wy­dłu­żo­nym cia­łem, de­li­kat­ną głową z wy­dłu­żo­nym py­skiem, dłu­gi­mi koń­czy­na­mi oraz po­jem­ną klat­ką pier­sio­wą;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chartaria

zbio­ry do­ku­men­tów, księ­gi klasz­tor­ne; char­tu­la­ria


Źródła:

SJP.pl

Charter

[czy­taj: czar­ter] umowa mię­dzy ar­ma­to­rem a frach­tu­ją­cym o wy­na­ję­cie stat­ku lub sa­mo­lo­tu na okre­ślo­ny czas; czar­ter


Źródła:

SJP.pl

Charterować

[czy­taj: czar­te­ro­wać] wy­naj­mo­wać sta­tek lub sa­mo­lot na okre­ślo­ny kurs lub czas; czar­te­ro­wać


Źródła:

SJP.pl

Charterowy

→ char­ter [czy­taj: czar­te­ro­wy]; czar­te­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Chartowaty

typ char­to­wa­ty - typ psów o po­dłuż­nej, stoż­ko­wa­tej gło­wie z wąską czasz­ką i ma­ły­mi usza­mi zwró­co­ny­mi do tyłu


Źródła:

SJP.pl

Chartres

[czy­taj: szartr] mia­sto we Fran­cji


Char­tres () – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w Re­gio­nie Cen­tral­nym-Do­li­nie Loary, w de­par­ta­men­cie Eure-et-Loir.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 39 595 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 2350 osób/km² (wśród 1842 gmin Re­gio­nu Cen­tral­ne­go Char­tres pla­su­je się na 6. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 798.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chartreuse

[czy­taj: szarTRÖZ] fran­cu­ski li­kier zio­ło­wy; szar­tre­za


Char­tre­u­se – fran­cu­ski li­kier opar­ty na de­sty­la­cie win­nym i ek­strak­tach ze 130 róż­nych ziół. Jego nazwa po­cho­dzi od klasz­to­ru kar­tu­zów La Gran­de Char­tre­u­se w oko­li­cach Gre­no­ble.

Ist­nie­ją dwa pod­sta­wo­we typy li­kie­ru Char­tre­u­se:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chartryjski

[czy­taj: szar­tryj­ski] przy­miot­nik od: Char­tres


Źródła:

SJP.pl

Chartularia

zbio­ry do­ku­men­tów, księ­gi klasz­tor­ne; char­ta­ria


Źródła:

SJP.pl

Chartum

sto­li­ca Su­da­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Su­da­nu;


Char­tum (arab. الخرطوم al-Ḫarṭūm, czyli „trąba sło­nia”) – sto­li­ca Su­da­nu, po­ło­żo­na w miej­scu, w któ­rym łączą się wody Nilu Bia­łe­go i Błę­kit­ne­go. Głów­ny oś­ro­dek po­li­tycz­ny, hand­lo­wy i kul­tu­ral­ny kraju, ważny węzeł ko­mu­ni­ka­cyj­ny. Uni­wer­sy­tet za­ło­żo­ny w 1903. Licz­ba miesz­kań­ców wy­no­si 2 568 590 (2010) – jest to dru­gie pod wzglę­dem lud­no­ści mia­sto kraju. Wraz z są­sied­ni­mi mia­sta­mi Om­dur­ma­nem i Char­tu­mem Pół­noc­nym two­rzy ze­spół miej­ski, który za­miesz­ku­je około 4,8 mln miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chartumczyk

miesz­ka­niec Char­tu­mu (sto­li­cy Su­da­nu); Char­tu­mia­nin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Char­tu­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chartumianin

miesz­ka­niec Char­tu­mu (sto­li­cy Su­da­nu); Char­tum­czyk


Źródła:

SJP.pl

Chartumianka

Char­tum­ka;
1. miesz­kan­ka Char­tu­mu (sto­li­cy Su­da­nu);
2. miesz­kan­ka Char­tu­mu Pół­noc­ne­go (mia­sta w Su­da­nie)


Źródła:

SJP.pl

Chartumka

miesz­kan­ka Char­tu­mu (sto­li­cy Su­da­nu); Char­tu­mian­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Char­tu­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chartumski

przy­miot­nik od: Char­tum (sto­li­ca Su­da­nu)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Char­tum


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chartyzm

pier­wszy ma­so­wy ruch po­li­tycz­ny ro­bot­ni­ków an­giel­skich, żą­da­ją­cy de­mo­kra­tycz­nych re­form po­li­tycz­nych; czar­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Charybda

jeden z żeń­skich pot­wo­rów czy­ha­ją­cy na stat­ki na ska­łach Przy­ląd­ka Scyl­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. córka Po­sej­do­na i Gai, pot­wór mor­ski czy­ha­ją­cy na ma­ry­na­rzy w Cie­śni­nie Me­syń­skiej;


Cha­ryb­da (gr. Χάρυβδις "Chárybdis") – w mi­to­lo­gii grec­kiej jeden z dwóch pot­wo­rów mor­skich (dru­gim była Skyl­la) czy­ha­ją­cych na że­gla­rzy po obu stro­nach cie­śni­ny, lo­ka­li­zo­wa­nej jako Cie­śni­na Me­syń­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charydżyci

wyz­naw­cy jed­ne­go z trzech (poza sun­niz­mem i szy­iz­mem), skraj­ne­go odła­mu is­la­mu


Źródła:

SJP.pl

Charydżycki

→ cha­ry­dży­ta


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z cha­ry­dży­ta­mi, do­ty­czą­cy cha­ry­dży­tów lub cha­ry­dżyz­mu


Patrz:charydżyta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charydżyta

czło­nek pier­wsze­go w is­la­mie ugru­po­wa­nia po­li­tycz­no-re­li­gij­ne­go ne­gu­ją­ce­go wła­dzę ka­li­fa


Źródła:

SJP.pl

Charydżytka

→ cha­ry­dży­ta


Patrz:charydżyta

Źródła:

SJP.pl

Charydżyzm

jeden z trzech (obok sun­niz­mu i szy­iz­mu) nur­tów is­la­mu


Cha­ry­dżyzm ( ‏خوارج,‎ "chawāridż") – najm­niej­szy z trzech głów­nych nur­tów is­la­mu (obok sun­niz­mu i szy­iz­mu). Był pier­wszą grupą ro­zła­mo­wą w tej re­li­gii, pow­sta­łą wsku­tek sporu o suk­ce­sję do tronu ka­li­fa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charyna

ro­dzaj węża z ro­dzi­ny du­si­cie­li; wąż gu­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Charyta

w mi­to­lo­gii grec­kiej: każda z trzech córek Zeusa (Eu­fro­zy­ne, Agla­ja lub Talia), bogiń wdzię­ku, uro­ków ludz­kie­go życia i przy­ro­dy


Źródła:

SJP.pl

Charytatywnie

przy­słó­wek

 (1.1) nie po­bie­ra­jąc wy­na­gro­dze­nia


Źródła:

Wiktionary

Charytatywność

do­bro­czyn­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cha­ry­ta­tyw­ne;


Cha­ry­ta­tyw­ność – cecha dzia­łań ma­ją­cych na celu nie­sie­nie po­mo­cy jej po­trze­bu­ją­cym, w spo­sób be­zin­te­re­sow­ny, do­bro­czyn­ny, fi­lan­tro­pij­ny.

W ści­słym uję­ciu jest to nurt chrze­ści­jań­skiej fi­lan­tro­pii re­li­gij­nej. Nazwa wy­wo­dzi się od ła­ciń­skie­go słowa "ca­ri­tas", oz­na­cza­ją­ce­go mi­ło­sier­dzie lub mi­łość chrze­ści­jań­ską wobec ubo­gich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charytatywny

pły­ną­cy z mi­ło­ści do bliź­nie­go; do­bro­czyn­ny


przy­miot­nik

 (1.1) do­bro­czyn­ny, wspie­ra­ją­cy bied­nych, po­trze­bu­ją­cych i za­gro­żo­nych mar­gi­na­li­za­cją w życiu spo­łecz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charytolog

te­o­log zaj­mu­ją­cy się za­gad­nie­nia­mi łaski Bożej


Źródła:

SJP.pl

Charytologia

w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej: dział dog­ma­ty­ki, któ­re­go przed­mio­tem jest łaska


Cha­ry­to­lo­gia ("cha­ris" łaska, "logos" słowo) – nauka o Bożej łasce, jedna z dzie­dzin te­o­lo­gii dog­ma­tycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charytologiczny

→ cha­ry­to­lo­gia


Patrz:charytologia

Źródła:

SJP.pl

Charyzjusz

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Charyzma

cha­ryz­mat;
1. wszyst­kie cechy cha­rak­te­ru, które czy­nią daną osobę wy­jąt­ko­wą na tle spo­łe­czeń­stwa;
2. we­dług te­o­lo­gii: prze­jaw łaski bożej, dar Ducha Świę­te­go udzie­la­ny po­je­dyn­cze­mu czło­wie­ko­wi lub okre­ślo­nej wspól­no­cie dla dobra spo­łecz­no­ści Ko­ścio­ła;
3. w re­li­gioz­naw­stwie: typ wraż­li­wo­ści re­li­gij­nej, wy­róż­nia­ją­cy daną osobę od oto­cze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha jed­nost­ki, da­ją­ca jej niek­we­stio­no­wa­ny au­to­ry­tet w gru­pie;


Cha­ryz­ma (gr. "chárisma" „dar”) – ter­min za­czerp­nię­ty z te­o­lo­gii, gdzie okre­ślał jed­nost­ki ob­da­ro­wa­ne łaską boską, „darem bożym”, obec­nie ro­zu­mia­ny jest jako:

Ter­min „cha­ryz­ma” jest uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do li­de­ra i cech, w jakie zo­stał on wy­po­sa­żo­ny czy które po­sia­da, nie na­wią­zu­jąc do celów, do ja­kich on zmie­rza, czy mo­ty­wów, ja­ki­mi się kie­ru­je.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charyzmacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cha­ryz­mat


Źródła:

Wiktionary

Charyzmat

cha­ryz­ma;
1. wszyst­kie cechy cha­rak­te­ru, które czy­nią daną osobę wy­jąt­ko­wą na tle spo­łe­czeń­stwa;
2. we­dług te­o­lo­gii: prze­jaw łaski bożej, dar Ducha Świę­te­go udzie­la­ny po­je­dyn­cze­mu czło­wie­ko­wi lub okre­ślo­nej wspól­no­cie dla dobra spo­łecz­no­ści Ko­ścio­ła;
3. w re­li­gioz­naw­stwie: typ wraż­li­wo­ści re­li­gij­nej, wy­róż­nia­ją­cy daną osobę od oto­cze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogół cech cha­rak­te­ru czy­nią­cych daną osobę wy­jąt­ko­wą na tle spo­łe­czeń­stwa

 (1.2) teol. szcze­gól­ny dar otrzy­my­wa­ny przez czło­wie­ka od Ducha Świę­te­go;

 (1.3) rel. typ wraż­li­wo­ści re­li­gij­nej, który wy­róż­nia daną osobę z oto­cze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charyzmatyczka

1. ko­bie­ta ob­da­rzo­na cha­ryz­mą, bu­dzą­ca au­to­ry­tet u in­nych;
2. we­dług te­o­lo­gii: ko­bie­ta ob­da­rzo­na da­ra­mi łaski bożej, wy­po­sa­żo­na przez Ducha Świę­te­go w dar słu­żą­cy dobru spo­łecz­no­ści Ko­ścio­ła


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. ko­bie­ta ob­da­rzo­na cha­ryz­ma­ta­mi

 (1.2) teol. człon­ki­ni wspól­no­ty cha­ryz­ma­tycz­nej

 (1.3) teol. człon­ki­ni ewan­ge­li­kal­ne­go Ko­ścio­ła cha­ryz­ma­tycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charyzmatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) teol. przy uży­ciu darów cha­ryz­ma­tycz­nych

 (1.2) pot. z cha­ryz­mą, z za­an­ga­żo­wa­niem, ina­czej niż prze­cięt­nie


Źródła:

Wiktionary

Charyzmatyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cha­ryz­ma­tycz­nie


Źródła:

SJP.pl

Charyzmatyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cha­ryz­ma­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Charyzmatyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. cecha tego, co cha­ryz­ma­tycz­ne

 (1.2) so­cjol. cecha jed­nost­ki, da­ją­ca jej niek­we­stio­no­wa­ny au­to­ry­tet w gru­pie


Źródła:

Wiktionary

Charyzmatyczny

1. ob­da­rzo­ny cha­ryz­mą (cha­ryz­ma­tem), czyli szcze­gól­ny­mi wła­ści­wo­ścia­mi, bu­dzą­cy­mi i utrzy­mu­ją­cy­mi czyjś au­to­ry­tet wśród in­nych;
2. w re­li­gii: ob­da­rzo­ny cha­ryz­mą (cha­ryz­ma­tem), czyli szcze­gól­nym darem łaski bożej, darem Ducha Świę­te­go


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) so­cjol. ob­da­rzo­ny cha­ryz­mą, esty­mą

 (1.2) rel. ob­da­rzo­ny cha­ryz­ma­ta­mi, zwią­za­ny z cha­ryz­ma­ta­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charyzmatyk

1. osoba ob­da­rzo­na cha­ryz­mą, bu­dzą­ca au­to­ry­tet u in­nych;
2. we­dług te­o­lo­gii: osoba ob­da­rzo­na da­ra­mi łaski bożej, wy­po­sa­żo­na przez Ducha Świę­te­go w dar słu­żą­cy dobru spo­łecz­no­ści Ko­ścio­ła


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. ktoś ob­da­rzo­ny cha­ryz­ma­ta­mi;

 (1.2) rel. czło­nek wspól­no­ty cha­ryz­ma­tycz­nej

 (1.3) rel. czło­nek ewan­ge­li­kal­ne­go Ko­ścio­ła cha­ryz­ma­tycz­ne­go


Cha­ryz­ma­tyk – ob­da­rzo­ny cha­ryz­ma­ta­mi, w zna­cze­niu re­li­gij­nym – da­ra­mi Ducha Świę­te­go. W szer­szym zna­cze­niu oz­na­cza rów­nież:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) daw. zdrobn. imię|pol­ski|m. Za­cha­riasz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Charzewice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Charzewo

Cha­rze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Kisz­ko­wo. Pro­wa­dzi przez nią Wiel­ko­pol­ska Droga św. Ja­ku­ba.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Charzewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Charzyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) daw. zdrobn. imię|pol­ski|m. Za­cha­riasz


Źródła:

Wiktionary

Charzykowski

przy­miot­nik od: Cha­rzy­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Charzykowy

wieś tu­ry­stycz­no-let­ni­sko­wa w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś let­ni­sko­wa i tu­ry­stycz­na nie­da­le­ko Choj­nic;


Cha­rzy­ko­wy ( Charzëkòwë, Müskendorf) – wieś tu­ry­stycz­no-let­ni­sko­wa w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Choj­ni­ce. Leży nad Je­zio­rem Cha­rzy­kow­skim.

W skład so­łect­wa "Cha­rzy­ko­wy" wcho­dzą także miej­sco­wo­ści: Łu­ko­mie, Pomoc i Wol­ność. W końcu 2024 so­łect­wo li­czy­ło 2124 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Charzyno

Cha­rzy­no (niem. "Gar­rin") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, w gmi­nie Sie­myśl.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2013 r. Cha­rzy­no miało 898 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wikipedia

Charzyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Charłacki

prze­sta­rza­le: mi­zer­ny, wy­chu­dły, nędz­ny; char­ła­czy


Źródła:

SJP.pl

Charłactwo

skraj­ne wy­ni­szcze­nie ustro­ju z za­ni­kiem tkan­ki tłu­szczo­wej i mię­śni; ka­chek­sja


Źródła:

SJP.pl

Charłaczy

prze­sta­rza­le: mi­zer­ny, wy­chu­dły, nędz­ny; char­łac­ki


Źródła:

SJP.pl

Charłaj

być przez dłuż­szy czas sła­bym, mi­zer­nym, cier­pią­cym, cho­ro­wi­tym; cher­lać


Źródła:

SJP.pl

Charłak

czło­wiek wy­ni­szczo­ny cho­ro­bą, wy­chu­dzo­ny; ka­chek­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek scho­rza­ły, mi­zer­nie wy­glą­da­ją­cy

 (1.2) czło­wiek bez środ­ków do życia, bie­dak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Charłanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|char­łać.


Źródła:

Wiktionary

Charławy

wy­chu­dzo­ny, wy­ni­szczo­ny cho­ro­bą; char­łac­ki, char­ła­czy, ka­chek­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Charłać

być przez dłuż­szy czas sła­bym, mi­zer­nym, cier­pią­cym, cho­ro­wi­tym; cher­lać


Źródła:

SJP.pl

Chasa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. cze­ladź, służ­ba rolna


Źródła:

Wiktionary

Chasbułatow

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chashitsu

w ar­chi­tek­tu­rze ja­poń­skiej pa­wi­lon ogro­do­wy, wzno­szo­ny spe­cjal­nie do ce­re­mo­nial­ne­go picia her­ba­ty


Chas­hit­su – po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do ce­re­mo­nial­ne­go picia her­ba­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chasmofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na ko­rzy­sta­ją­ca z gleby pow­sta­ją­cej w szcze­li­nach skał


Źródła:

Wiktionary

Chasmogamia

za­płod­nie­nie za­cho­dzą­ce w ot­war­tym kwie­cie


Chas­mo­ga­mia – ro­dzaj za­py­le­nia za­cho­dzą­cy w ot­war­tym kwie­cie. Jej prze­ci­wień­stwem jest klej­sto­ga­mia, za­cho­dzą­ca w kwie­cie zam­knię­tym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chasmogamiczny

→ chas­mo­ga­mia


Patrz:chasmogamia

Źródła:

SJP.pl

Chasor

Cha­sor, Hazor (hebr. תל חצור, "Tel Cha­cor") – ruiny sta­ro­żyt­ne­go mia­sta ka­na­nej­skie­go po­ło­żo­ne na pół­noc od Je­zio­ra Ty­be­riadz­kie­go w Gór­nej Ga­li­lei, na pół­no­cy Iz­ra­e­la. Leży przy ki­bu­cu Aj­je­let ha-Sza­char, przy dro­dze z Rosz Pinna do Kir­jat Sze­mo­na.


Źródła:

Wikipedia

Chassis

[czy­taj: szas-i]
1. pod­wo­zie sa­mo­cho­du;
2. obu­do­wa (w kom­pu­te­rach) lub me­ta­lo­wa rama bądź płyt­ka dru­ko­wa­na (w od­bior­ni­kach ra­dio­wych, te­le­wi­zyj­nych itp.), do któ­rej mo­co­wa­ne są po­dze­spo­ły urzą­dze­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chasyd

czło­nek odła­mu ju­da­iz­mu, odz­na­cza­ją­ce­go się ry­go­ry­stycz­nym prze­strze­ga­niem tra­dy­cyj­nych zwy­cza­jów re­li­gij­nych i prze­pi­sów Tal­mu­du; chu­syt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca cha­sy­dyz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chasyda

czło­nek odła­mu ju­da­iz­mu, odz­na­cza­ją­ce­go się ry­go­ry­stycz­nym prze­strze­ga­niem tra­dy­cyj­nych zwy­cza­jów re­li­gij­nych i prze­pi­sów Tal­mu­du; chu­syt


Źródła:

SJP.pl

Chasydka

wyz­naw­czy­ni cha­sy­dyz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wyz­naw­czy­ni cha­sy­dyz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chasydyzm

ruch re­li­gij­ny w ju­da­iz­mie, kie­ro­wa­ny przez ca­dy­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ju­da­i­stycz­ny ruch re­li­gij­ny lub po­boż­no­ścio­wy o cha­rak­te­rze mi­stycz­nym;

 (1.2) rel. cha­sy­dyzm pol­ski


Cha­sy­dyzm, cha­sy­dyzm pol­ski – od­mia­na cha­sy­dyz­mu, po­wszech­nie i po­tocz­nie zwana po pro­stu cha­sy­dyz­mem. Jest znana naj­sze­rzej, mię­dzy in­ny­mi dla­te­go, że roz­wi­ja się do dziś. Mimo że dzi­siej­szy cha­sy­dyzm jest wy­ni­kiem kil­ku­wie­ko­wej ewo­lu­cji, to w pro­stej linii jest spad­ko­bier­cą ruchu pow­sta­łe­go w XVIII wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chasydzki

przy­miot­nik od: cha­syd


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z cha­sy­dem, do­ty­czą­cy cha­sy­da lub cha­sy­dyz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chasza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. gro­ma­da


Źródła:

Wiktionary

Chaszczak

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny trzci­nia­ków, np. cha­szczak ma­da­ga­skar­ski


Źródła:

SJP.pl

Chaszcze

bar­dzo gęste, dzi­kie krza­ki; ziel­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gęste krza­ki lub za­ro­śla


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chat

[czy­taj: czat] roz­mo­wa pro­wa­dzo­na za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu; czat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. zob. czat.

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) D. lm. zob. chata.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chata

drew­nia­ny bu­dy­nek na wsi lub w gó­rach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. drew­nia­ny bu­dy­nek miesz­kal­ny na wsi lub w gó­rach;

 (1.2) etn. pro­sty, pry­mi­tyw­ny bu­dy­nek sta­wia­ny przez ludy pier­wot­ne

 (1.3) pot. przen. każde miesz­ka­nie lub dom ro­dzin­ny


Chata (re­gio­nal­nie: chał­pa, cha­łu­pa, che­cza, chyża, izba) – dom wiej­ski, naj­czę­ściej drew­nia­ny.

Chaty czę­sto skła­da­ły się z trzech izb: środ­ko­wej – sieni i dwóch bocz­nych – czar­nej i bia­łej. Izba czar­na była głów­nym po­mie­szcze­niem, stał w niej piec.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chatanga

1. mia­sto w Rosji;
2. rzeka w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, pow­sta­je z po­łą­cze­nia Chety i Ko­tu­ja;


Cha­tan­ga (ros. Хатанга) – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim. Dłu­gość 227 km, dłu­gość ciągu rzecz­ne­go od źró­deł Ko­tu­ja 1636 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 364 tys. km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ przy uj­ściu 3286 m³/s.

Pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Cheta i Kotuj, pły­nie w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim po Ni­zi­nie Pół­noc­no­sy­be­ryj­skiej, ucho­dzi estu­a­rium do Za­to­ki Cha­tań­skiej Morza Łap­tie­wów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chatar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. go­spo­darz schro­ni­ska tu­ry­stycz­ne­go lub chat­ki w gó­rach;


Cha­tar – po­tocz­na nazwa go­spo­da­rza schro­ni­ska gór­skie­go w Ta­trach, szcze­gól­nie po sło­wac­kiej stro­nie Tatr (cza­sem rów­nież go­spo­darz w chat­ce stu­denc­kiej w in­nych pas­mach gór).

Cha­tar jest czę­sto wła­ści­cie­lem schro­ni­ska i jego miesz­kań­cem. Dba on, by w schro­ni­sku było od­po­wied­nie za­o­pa­trze­nie, od­po­wia­da za stan tech­nicz­ny schro­ni­ska i kie­ru­je per­so­ne­lem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chatański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cha­tan­gą, do­ty­czą­cy Cha­tan­gi


Źródła:

Wiktionary

Chatbot

[czy­taj: czat­bot] pro­gram, z któ­rym można się ko­mu­ni­ko­wać przez chat (czat); czat­bot


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy, któ­re­go za­da­niem jest roz­mo­wa z czło­wie­kiem przez czat;


Chat­bot, chat­ter­bot, lin­gu­a­bot, czat­bot – pro­gram kom­pu­te­ro­wy, któ­re­go in­ter­fejs ma formę kon­wer­sa­cji z za­sto­so­wa­niem przet­wa­rza­nia ję­zy­ka na­tu­ral­ne­go, czyli w róż­nym stop­niu na­śla­du­je roz­mo­wę z czło­wie­kiem. Chat­bo­ty mogą po­sia­dać in­ter­fejs tek­sto­wy lub gło­so­wy, a ich sil­nik może mieć różne formy sztucz­nej in­te­li­gen­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chateaubriand

[czy­taj: szatoBRJĄ albo szatoBRJAN] pie­czeń z po­lęd­wi­cy wo­ło­wej; sza­to­briand


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) po­lęd­wi­ca wo­ło­wa pie­czo­na na rusz­cie, po­da­wa­na z ziem­nia­ka­mi;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chateńka

zdrob­nie­nie od: chat­ka


Źródła:

SJP.pl

Chatgpt

nazwa chat­bo­ta


ChatGPT – chat­bot opra­co­wa­ny przez OpenAI, opar­ty na ge­ne­ra­tyw­nej sztucz­nej in­te­li­gen­cji (dużym mo­de­lu ję­zy­ko­wym GPT), słu­żą­cy do ge­ne­ro­wa­nia od­po­wie­dzi na dane wpro­wa­dza­ne przez użyt­kow­ni­ka. Model ten zo­stał opra­co­wa­ny na pod­sta­wie du­żych zbio­rów da­nych, aby mógł pro­wa­dzić roz­mo­wę i an­ga­żo­wać się w różne te­ma­ty, od ogól­nych roz­mów po okre­ślo­ne ob­sza­ry wie­dzy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chatib

w is­la­mie: kaz­no­dzie­ja wy­gła­sza­ją­cy ka­za­nie w me­cze­cie


Cha­tib (arab. خطيب, ḫaṭīb; tur. hatip) – w is­la­mie kaz­no­dzie­ja wy­gła­sza­ją­cy chut­bę w me­cze­cie pod­czas wspól­nej piąt­ko­wej mod­lit­wy lub mod­litw w trak­cie świąt baj­ram. Cha­ti­bem jest naj­czę­ściej imam każ­de­go me­cze­tu, głów­ny mułła. Po­nie­waż chut­ba oprócz tre­ści re­li­gij­nych od­no­si się także do wy­da­rzeń bie­żą­cych, cha­tib bywa nie­rzad­ko swego ro­dza­ju fe­lie­to­ni­stą. Wzo­rem cha­ti­ba był Al-Dża­hiz.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chatka

mały domek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: chata

 (1.2) mała chata

 (1.3) ro­dzaj schro­ni­ska lub schro­nu tu­ry­stycz­ne­go, głów­nie w gó­rach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chatkowy

→ chat­ka


Patrz:chatka

Źródła:

SJP.pl

Chatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cha­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chatować

[czy­taj: cza­to­wać] roz­ma­wiać z kimś za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu; cza­to­wać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) al­ter­na­tyw­na pi­sow­nia → cza­to­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chatowicz

[czy­taj: cza­to­wicz] uczest­nik czatu; cza­to­wicz, cza­tow­nik, cha­tow­nik


Źródła:

SJP.pl

Chatowiczka

uczest­nicz­ka czatu; cza­tow­nicz­ka, cza­to­wicz­ka, cha­tow­nicz­ka


Źródła:

SJP.pl

Chatownik

[czy­taj: cza­tow­nik] uczest­nik czatu; cza­tow­nik, cza­to­wicz, cha­to­wicz


Źródła:

SJP.pl

Chatowy

→ chat [czy­taj: cza­to­wy]; cza­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Chatrak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. ekspr. agent po­li­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Chatroom

[czy­taj: czat rum] in­ter­ne­to­wy kanał dy­sku­syj­ny; chat room, cza­tow­nia, cza­te­ria


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. wir­tu­al­na prze­strzeń, gdzie od­by­wa­ją się roz­mo­wy uczest­ni­ków czatu na okre­ślo­ny temat lub gru­pu­ją­ce użyt­kow­ni­ków o po­dob­nym pro­fi­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chattanooga

[czy­taj: czataNUga] mia­sto w USA


Chat­ta­no­o­ga – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ten­nes­see. Leży nad rzeką Ten­nes­see, nie­da­le­ko gra­ni­cy ze sta­nem Ge­or­gia. We­dług spisu w 2020 roku liczy 181,1 tys. miesz­kań­ców i jest 4. co do wiel­ko­ści mia­stem stanu Ten­nes­see. Ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Chat­ta­no­o­ga obej­mu­je 567,4 tys. miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chatyna

re­gio­nal­nie: mała, nędz­na chata


Źródła:

SJP.pl

Chatynka

mały drew­nia­ny bu­dy­nek na wsi lub w gó­rach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: chata

 (1.2) mała lub skrom­na chata


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chaucer

[czy­taj: CZOser] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chaus

ga­tu­nek dra­pież­ne­go kota; kot błot­ny, kot ba­gien­ny, kot trzci­no­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Felis chaus|Schre­ber|ref=tak., dra­pież­ny ssak z ro­dzi­ny ko­to­wa­tych o ma­sku­ją­cym uma­szcze­niu wy­stę­pu­ją­cy w po­łud­nio­wej Azji i Egip­cie;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chavannes

[czy­taj: szaWAN] naz­wi­sko, m.in. Edo­u­ard Cha­van­nes (1865-1918) - si­no­log fran­cu­ski; Pier­re Cécile Puvis de Cha­van­nes (1824-1898) - ma­larz fran­cu­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chawa

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Chawira

po­tocz­nie: dom, miesz­ka­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara prze­stęp­cza dom, miesz­ka­nie

 (1.2) pro­sty­tut­ka

 (1.3) gwara prze­stęp­cza kry­jów­ka

 (1.4) gwara prze­stęp­cza duża kie­szeń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chawirka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara prze­stęp­cza zdrobn. od cha­wi­ra


Źródła:

Wiktionary

Chawłodno

Cha­włod­no – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Go­łańcz.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chazael

Cha­za­el ( ‏חֲזָהאֵל‎) – król Aramu-Da­masz­ku, wspo­mi­na­ny w Sta­rym Te­sta­men­cie i źró­dłach asy­ryj­skich. Jego imię wid­nie­je także na jed­nej z pły­tek z kości sło­nio­wej zna­le­zio­nych w Ars­lan Tash. Pa­no­wał od ok. 844/842 p.n.e. do ok. 800 p.n.e.

Po­cząt­ko­wo był urzęd­ni­kiem na dwo­rze Ben-Ha­da­da II.


Źródła:

Wikipedia

Chazan

w ju­da­iz­mie: kan­tor pro­wa­dzą­cy na­bo­żeń­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. (w ju­da­iz­mie) kan­tor sy­na­go­gi, urzęd­nik sy­na­go­gal­ny


Cha­zan ( ‏חַזָּן‎ "chaz­zan", ‏חזן‎ "chazn"; ina­czej kan­tor) – w ju­da­iz­mie osoba pro­wa­dzą­ca na­bo­żeń­stwo z mniej­sze­go pul­pi­tu przed aron ha-ko­de­szem. W ju­da­iz­mie or­to­dok­syj­nym funk­cję tę peł­nią tylko męż­czyź­ni, na­to­miast w ju­da­iz­mie re­for­mo­wa­nym do­pu­szcza się do niej ko­bie­ty, tzw. "cha­za­nit".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chazar

czło­nek ko­czow­ni­cze­go ludu po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek ludu ko­czow­ni­cze­go po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chazarka

człon­ki­ni ko­czow­ni­cze­go ludu po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Chazarowie

czło­nek ko­czow­ni­cze­go ludu po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go


Zo­bacz też: Ha­za­ro­wie.

Cha­za­ro­wie, Ko­za­ro­wie ( Ha­zar­lar) – lud ko­czow­ni­czy po­cho­dze­nia tu­rec­kie­go, o któ­rym pier­wsze wzmian­ki po­cho­dzą z VI wieku n.e. Te­re­ny zaj­mo­wa­ne przez Cha­za­rów roz­cią­ga­ły się na Ste­pie Pon­tyj­sko-Ka­spij­skim mię­dzy pół­noc­nym Ka­u­ka­zem, Kry­mem, Mo­rzem Ka­spij­skim a rzeką Jaik i Sa­ma­rą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chazarski

do­ty­czą­cy Cha­za­rów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Cha­za­rów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cha­za­ra­mi, do­ty­czą­cy Cha­za­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chazbijewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chaziaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) łódź. bia­ły­stok. bo­ga­ty go­spo­darz

 (1.2) reg. pozn. daw. chłop ze wscho­du


Źródła:

Wiktionary

Chazmatozaur

przy­po­mi­na­ją­cy kro­ko­dy­la ar­cho­za­ur z epoki tria­su


Źródła:

SJP.pl

Chazmozaur

duży di­no­za­ur ro­śli­no­żer­ny z kryzą wokół głowy i trze­ma ro­ga­mi, po­dob­ny do tri­ce­ra­top­sa


Źródła:

SJP.pl

Chała

1. po­dłuż­na, zwy­kłe słod­ka bułka pszen­na, za­ple­cio­na w war­kocz;
2. po­spo­li­cie: marna, bez­war­to­ścio­wa rzecz, zwy­kle o przed­sta­wie­niu, fil­mie, ut­wo­rze li­te­rac­kim itp.; kicz, szmi­ra, chłam, gniot


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. po­dłuż­ne, ple­cio­ny­e­cio­ne, zwy­kle słod­kie pie­czy­wo przy­go­to­wy­wa­ne tra­dy­cyj­nie na sza­bat przez Żydów asz­ke­na­zyj­skich

 (1.2) pot. pejor. coś mar­nej ja­ko­ści, bez­war­to­ścio­we­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chałaciarski

przy­miot­nik od: cha­ła­ciarz


Źródła:

SJP.pl

Chałaciarz

ubogi Żyd no­szą­cy tra­dy­cyj­ny cha­łat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. Żyd w cha­ła­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chałacik

zdrob­nie­nie od: cha­łat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od cha­łat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chałasiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chałat

1. długi płaszcz no­szo­ny na Wscho­dzie;
2. luźny far­tuch ochron­ny; kitel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sze­ro­ka, się­ga­ją­ca stóp odzież w for­mie pła­szcza no­szo­na w niek­tó­rych kra­jach Wscho­du, rów­nież przez spo­łecz­ność ży­dow­ską wschod­niej Eu­ro­py;

 (1.2) far­tuch, wierzch­nie okry­cie chro­nią­ce ubra­niefakt.


Cha­łat (także ka­po­ta) – sze­ro­ka wierzch­nia odzież za­pi­na­na z przo­du i się­ga­ją­ca stóp, no­szo­na zwła­szcza przez Żydów we wschod­niej Eu­ro­pie.

W Ma­ło­pol­sce, cha­łat to też nazwa stro­ju szkol­ne­go lub far­tu­cha, który noszą bio­lo­dzy, che­mi­cy, ar­chi­wi­ści i le­ka­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chałatowi

rzad­ko spo­ty­ka­ne okre­śle­nie Żydów


Źródła:

SJP.pl

Chałatowy

przy­miot­nik od: cha­łat


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kraw. zwią­za­ny z cha­ła­tem, do­ty­czą­cy cha­ła­tu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. Żyd no­szą­cy cha­łat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chałbiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chałchas

przed­sta­wi­ciel naj­licz­niej­szej spoś­ród ludów mon­gol­skich grupy et­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl

Chałchasi

naj­licz­niej­szy lud mon­gol­ski


Chał­cha­si, Chał­cho­wie, Chał­cha-Mon­go­ło­wie – grupa et­nicz­na, naj­licz­niej­sza spoś­ród ludów mon­gol­skich, za­miesz­ku­ją­ca Mon­go­lię (2,1 mln) oraz Mon­go­lię Wew­nętrz­ną. Łącz­na ich licz­ba wy­no­si 6,5 mln.

Chał­cha­si dzie­lą się na około 10 pom­niej­szych grup, które stop­nio­wo za­tra­ca­ją swoją odręb­ność i są trak­to­wa­ne jako spo­łecz­no­ści re­gio­nal­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chałchaska

język chał­cha­ski - głów­ny język z ro­dzi­ny mon­gol­skiej ję­zy­ków ał­taj­skich; utoż­sa­mia­ny z ję­zy­kiem mon­gol­skim


Patrz:Chałchas

Źródła:

SJP.pl

Chałchaski

język chał­cha­ski - głów­ny język z ro­dzi­ny mon­gol­skiej ję­zy­ków ał­taj­skich; utoż­sa­mia­ny z ję­zy­kiem mon­gol­skim


Patrz:Chałchas

Źródła:

SJP.pl

Chałeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: chał­ka


Źródła:

Wiktionary

Chałka

mała, po­dłuż­na, zwy­kłe słod­ka bułka pszen­na, za­ple­cio­na w war­kocz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. słod­ki, ple­śće­cio­ny pszen­ny chleb wy­wo­dzą­cy się z tra­dy­cji Żydów asz­ke­na­zyj­skich wy­pie­ka­ją­cych takie bo­chen­ki m.in. na świę­to Rosz ha-Szana;


Chał­ka, chała – w kuch­ni pol­skiej słod­kie, w kuch­ni ży­dow­skiej tylko lekko słone, pu­szy­ste, droż­dżo­we pie­czy­wo pszen­ne w po­sta­ci za­ple­cio­ne­go war­ko­cza. Można także spot­kać wy­pie­ki w kształ­cie bułek lub wałka zam­knię­te­go w okrąg.

Chał­ka zwana jest też cza­sem ple­cion­ką albo ku­kieł­ką (na Pod­ha­lu). Jest ry­tu­al­nym typem pie­czy­wa dla Żydów, w szcze­gól­no­ści Asz­ke­na­zyj­czy­ków, któ­rzy zwy­cza­jo­wo spo­ży­wa­ją ją w cza­sie sza­ba­tu i świąt. Jej nazwa wy­wo­dzi się z he­braj­skie­go „חַלָּה” ("chala").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chałkowaty

→ chał­ka


Patrz:chałka

Źródła:

SJP.pl

Chałowaty

po­tocz­nie: bez war­to­ści, w złym gu­ście; ki­czo­wa­ty, cha­ło­wy


przy­miot­nik

 (1.1) pot. kiep­ski, marny, o ni­skiej war­to­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chałowy

po­tocz­nie: bez war­to­ści, w złym gu­ście; ki­czo­wa­ty, cha­ło­wa­ty


Źródła:

SJP.pl

Chałtura

po­tocz­nie, pe­jo­ra­tyw­nie: mało am­bit­na praca, zwła­szcza ar­ty­stycz­na lub na­u­ko­wa, pod­ję­ta głów­nie dla za­rob­ku i byle jak wy­ko­na­na; rów­nież pro­dukt ta­kiej pracy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­dat­ko­wa, łatwa praca (szcze­gól­nie z dzie­dzi­ny kul­tu­ry, sztu­ki), ale zaz­wy­czaj mało am­bit­na, wy­ko­ny­wa­na je­dy­nie dla szyb­kie­go za­rob­ku, czę­sto nied­ba­le

 (1.2) efekt, pro­dukt chał­tu­ry (1.1)


Chał­tu­ra – zja­wi­sko pracy za­rob­ko­wej (głów­nie w za­wo­dach ar­ty­stycz­nych). W po­tocz­nym ję­zy­ku oz­na­cza dzia­łal­ność mo­ty­wo­wa­ną wzglę­da­mi wy­łącz­nie za­rob­ko­wy­mi. W wielu przy­pad­kach oz­na­cza pój­ście na kom­pro­mis oraz może sta­no­wić uszczer­bek na wi­ze­run­ku ar­ty­sty. Chał­tu­ra ma zde­cy­do­wa­nie wydź­więk ne­ga­tyw­ny. W po­wszech­nym ro­zu­mie­niu jest czę­sto ko­ja­rzo­na z wy­stę­pa­mi "ce­le­bry­tów" na wy­da­rze­niach spon­so­ro­wa­nych przez kor­po­ra­cje nie­ma­ją­ce na co dzień związ­ku z kul­tu­rą, bądź or­ga­ny wła­dzy pu­blicz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chałturka

nie­wiel­ka chał­tu­ra


Źródła:

SJP.pl

Chałturnictwo

po­dej­mo­wa­nie dzia­łal­no­ści je­dy­nie dla za­rob­ku; zaj­mo­wa­nie się do­dat­ko­wą, zwy­kle nied­ba­le wy­ko­ny­wa­ną pracą


Źródła:

SJP.pl

Chałturniczka

→ chał­tur­nik


Patrz:chałturnik

Źródła:

SJP.pl

Chałturniczy

→ chał­tu­ra; chał­tu­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Chałturnik

po­tocz­nie: osoba wy­ko­nu­ją­ca wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy (czę­sto nie­sta­ran­nie) mało am­bit­ne za­ję­cia, zwła­szcza na­u­ko­we lub ar­ty­stycz­ne; chał­tu­rzy­sta, chał­tur­szczyk


Źródła:

SJP.pl

Chałturowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chał­tu­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chałturować

chał­tu­rzyć; po­tocz­nie:
1. two­rzyć coś tan­det­ne­go, po­zba­wio­ne­go war­to­ści;
2. po­dej­mo­wać się po­dat­ko­wej pracy wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy


Źródła:

SJP.pl

Chałturowiec

po­tocz­nie: osoba upra­wia­ją­ca chał­tu­rę; chał­tu­rzy­sta


Źródła:

SJP.pl

Chałturowy

→ chał­tu­ra; chał­tur­ni­czy


Źródła:

SJP.pl

Chałturszczyk

po­tocz­nie: osoba wy­ko­nu­ją­ca wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy (czę­sto nie­sta­ran­nie) mało am­bit­ne za­ję­cia, zwła­szcza na­u­ko­we lub ar­ty­stycz­ne; chał­tu­rzy­sta, chał­tur­nik


Źródła:

SJP.pl

Chałturzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chał­tu­rzyć.


Źródła:

Wiktionary

Chałturzysta

po­tocz­nie: osoba wy­ko­nu­ją­ca wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy (czę­sto nie­sta­ran­nie) mało am­bit­ne za­ję­cia, zwła­szcza na­u­ko­we lub ar­ty­stycz­ne; chał­tur­szczyk, chał­tur­nik


Źródła:

SJP.pl

Chałturzystka

ko­bie­ta za­ra­bia­ją­ca ro­bie­niem chał­tur


Źródła:

SJP.pl

Chałturzyć

chał­tu­ro­wać; po­tocz­nie:
1. two­rzyć coś tan­det­ne­go, po­zba­wio­ne­go war­to­ści;
2. po­dej­mo­wać się po­dat­ko­wej pracy wy­łącz­nie dla pie­nię­dzy


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­ko­ny­wać do­dat­ko­wą pracę w dzie­dzi­nie kul­tu­ry i sztu­ki wy­łącz­nie w ce­lach za­rob­ko­wych, nie tro­szcząc się o po­ziom (ar­ty­stycz­ny itp.)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chałubiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chałupa

1. chłop­ski, pry­mi­tyw­ny bu­dy­nek miesz­kal­ny;
2. żar­to­bli­wie o włas­nym miesz­ka­niu lub domu;
3. le­go­wi­sko za­ją­ca w śnie­gu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. wiej­ski bu­dy­nek miesz­kal­ny, zwy­kle pry­mi­tyw­ny

 (1.2) pot. nie­du­ży, za­nied­ba­ny bu­dy­nek o nietr­wa­łej kon­struk­cji

 (1.3) pot. o domu lub miesz­ka­niu, zwła­szcza włas­nym

 (1.4) łow. le­go­wi­sko za­ją­ca w śnie­gu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chałupczak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chałupina

mały, nędz­ny dom


Źródła:

SJP.pl

Chałupinka

zdrob­nie­nie od: cha­łu­pi­na


Źródła:

SJP.pl

Chałupisko

1. zgru­bie­nie od: cha­łu­pa; po­gard­li­wie o cha­łu­pie; cha­łup­sko;
2. daw­niej: miej­sce zaj­mo­wa­ne przez cha­łu­pę


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chałupka

zdrob­nie­nie od: cha­łu­pa


Źródła:

SJP.pl

Chałupnica

1. ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca u sie­bie w domu prace rze­mieśl­ni­cze na za­mó­wie­nie przed­się­bior­cy; cha­łup­nicz­ka;
2. daw­niej: ko­bie­ta bez­rol­na, po­sia­da­ją­ca tylko cha­łu­pę z obej­ściem;
3. prze­sta­rza­łe: ko­bie­ta wiej­ska nie­ma­ją­ca włas­ne­go go­spo­dar­stwa ani domu, miesz­ka­ją­ca w cu­dzej cha­cie; ko­mor­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Chałupnictwo

praca wy­ko­ny­wa­na przez rze­mieśl­ni­ka na zle­ce­nie w domu, z su­row­ców do­star­cza­nych przez przed­się­bior­cę


Źródła:

SJP.pl

Chałupniczka

→ cha­łup­nik


Patrz:chałupnik

Źródła:

SJP.pl

Chałupniczość

→ cha­łup­ni­czy


Patrz:chałupniczy

Źródła:

SJP.pl

Chałupniczy

→ cha­łup­nict­wo


Patrz:chałupnictwo

Źródła:

SJP.pl

Chałupnik

rze­mieśl­nik wy­ko­nu­ją­cy u sie­bie w domu pracę na za­mó­wie­nie przed­się­bior­cy


Cha­łup­nik:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chałupski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chałupsko

zgru­bie­nie od: cha­łu­pa


Źródła:

SJP.pl

Chałupy

1. chłop­ski, pry­mi­tyw­ny bu­dy­nek miesz­kal­ny;
2. żar­to­bli­wie o włas­nym miesz­ka­niu lub domu;
3. le­go­wi­sko za­ją­ca w śnie­gu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chałwa

bar­dzo słod­ki wyrób cu­kier­ni­czy z tłu­stej, włó­kni­stej masy, otrzy­ma­nej z kar­me­lu i miaz­gi na­sion ro­ślin ole­i­stych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. wyrób cu­kier­ni­czy z kar­me­lu oraz zmiaż­dżo­nych na­sion ole­i­stych;


Chał­wa (pers. "halva", san­skryt "ha­la­wa", hebr. "halwa", arab. "ha­la­wi", tur. "helva", gr. χαλβάς) – wyrób cu­kier­ni­czy z kar­me­lu oraz miaz­gi na­sion ole­i­stych po­cho­dzą­cy z Iranu. Po­pu­lar­ny w wielu in­nych re­jo­nach świa­ta – na Bał­ka­nach, w kra­jach śró­dziem­no­mor­skich i za­chod­niej Azji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chałwowy

→ chał­wa


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z chał­wą


Patrz:chałwa

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chańcza

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chański

przy­miot­nik od: chan (w zna­cze­niu osoby), np. chań­skie zie­mie; cha­no­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub ty­tu­łem chana, do­ty­czą­cy chana


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chaństwo

daw­niej: cha­nat


Źródła:

SJP.pl

Chcenie

po­tocz­nie: to, czego się pra­gnie; chęć


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­czu­wa­nie chęci zro­bie­nia cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chceszli

daw­niej: cza­sow­nik "chcieć" w for­mie oso­bo­wej po­łą­czo­ny z par­ty­ku­łą py­ta­ją­cą "-li"; czy chcesz


Źródła:

SJP.pl

Chciany

mieć chęć, ocho­tę na coś


Źródła:

SJP.pl

Chcica

silna chęć lub ocho­ta, zwła­szcza w zna­cze­niu sek­su­al­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) posp. silne pra­gnie­nie, naj­czę­ściej w kon­tek­ście sek­su­al­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chciejca

rzad­ko: osoba prześ­wiad­czo­na o tym, że coś bę­dzie tak, jak sobie wy­o­bra­ża, jakby chcia­ła


Źródła:

SJP.pl

Chciejlista

lista rze­czy, które dana osoba chcia­ła­by do­stać w pre­zen­cie; wish­li­sta


Źródła:

SJP.pl

Chciejstwo

rzad­ko:
1. my­śle­nie ży­cze­nio­we;
2. chęć do dzia­ła­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. bra­nie za rze­czy­wi­stość fak­tów ist­nie­ją­cych tylko w sfe­rze włas­nych ma­rzeń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chcieć

mieć chęć, ocho­tę na coś


cza­sow­nik mo­dal­ny nie­do­ko­na­ny

 (1.1) od­czu­wać chęć zro­bie­nia cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chciwie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się chci­wo­ścią


Źródła:

Wiktionary

Chciwiec

czło­wiek chci­wy; chci­wus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. czło­wiek chcą­cy jak naj­wię­cej zysku tylko dla sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chciwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chci­wie


Źródła:

SJP.pl

Chciwość

→ chci­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) silne, zwy­kle nie­u­za­sad­nio­ne pra­gnie­nie po­sia­da­nia cze­goś


Chci­wość (łac. "ava­ri­tia") – jeden z sied­miu grze­chów głów­nych, wy­mie­nia­ny jako drugi w ko­lej­no­ści.

W śred­nio­wiecz­nej li­te­ra­tu­rze, w po­dręcz­ni­kach Ars mo­rien­di, ava­ri­tia po­ja­wia się czę­sto jako naj­więk­szy grzech czło­wie­ka w cza­sie sądu nad nim. Po­ję­cie to na­bie­ra tu spe­cy­ficz­ne­go zna­cze­nia, ocie­ra się o chęć he­do­ni­stycz­ne­go, na­tych­mia­sto­we­go uży­cia bo­gactw.


Patrz:chciwy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chciwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chci­wy; bar­dziej chci­wy


Źródła:

SJP.pl

Chciwus

po­tocz­nie: czło­wiek chci­wy; chci­wiec


Źródła:

SJP.pl

Chciwuska

→ chci­wus


Patrz:chciwus

Źródła:

SJP.pl

Chciwy

cho­ro­bli­wie żądny dóbr ma­te­rial­nych, za­chłan­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który odz­na­cza się chci­wo­ścią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chcący

ten, kto cze­goś chce, chęt­ny do cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Chd

[czy­taj: cha-de] skrót od: Chrze­ści­jań­ska De­mo­kra­cja


skrót

 (1.1) = chrze­ści­jań­ska de­mo­kra­cja, cha­de­cja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Che

wyraz, zwy­kle pow­ta­rza­ny, oz­na­cza­ją­cy śmiech, zwła­szcza zło­śli­wy, iro­nicz­ny; he


Che – hisz­pań­ski wy­krzy­knik uży­wa­ny w czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej (Ar­gen­ty­na) oraz w hisz­pań­skiej Wa­len­cji. W innym za­pi­sie ("tchê") sto­so­wa­ny także w czę­ści Bra­zy­lii.

Okrzyk "che!" wy­ra­ża ra­dość lub po­dziw. Słowo po­sia­da także dru­gie zna­cze­nie – "czło­wiek", "przy­ja­ciel", "ko­le­ga" - i jest ko­lok­wial­ną formą zwra­ca­nia się do ludzi nie­za­leż­nie od ich sta­tu­su spo­łecz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cheapfake

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­to­da ma­ni­pu­la­cji po­le­ga­ją­ca na prze­ra­bia­niu fo­to­gra­fii pro­sty­mi, po­wszech­nie do­stęp­ny­mi na­rzę­dzia­mi gra­ficz­ny­mi


Źródła:

Wiktionary

Cheat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. środ. gry­komp. pro­gram kom­pu­te­ro­wy słu­żą­cy do oszu­ki­wa­nia w grach kom­pu­te­ro­wych


Cheat – ła­ma­nie zasad gry kom­pu­te­ro­wej usta­lo­nych przez jej au­to­rów po­przez mo­dy­fi­ka­cję ele­men­tów me­cha­ni­ki gry. Celem uży­wa­nia che­a­tów jest zy­ska­nie prze­wa­gi nad kom­pu­te­rem w roz­gryw­ce, a także chęć jak naj­szyb­sze­go zdo­by­cia na­gro­dy. Sto­so­wa­nie che­a­tów w grach wie­lo­o­so­bo­wych jest ne­ga­tyw­nie trak­to­wa­ne przez spo­łecz­ność i może skut­ko­wać banem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cheater

[czy­taj: czi­ter] osoba oszu­ku­ją­ca w grze kom­pu­te­ro­wej; czi­ter


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. osoba oszu­ku­ją­ca w grach kom­pu­te­ro­wych, ko­rzy­sta­ją­ca z pro­gra­mów da­ją­cych mu prze­wa­gę nad prze­ciw­ni­ka­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cheaterka

[czy­taj: czi­ter­ka] ko­bie­ta oszu­ku­ją­ca w grze kom­pu­te­ro­wej; czi­ter­ka


Źródła:

SJP.pl

Cheaterski

→ che­a­ter [czy­taj: czi­ter­ski]


Źródła:

SJP.pl

Cheatować

[czy­taj: czi­to­wać] śro­do­wi­sko­wo: oszu­ki­wać w grze kom­pu­te­ro­wej; czi­to­wać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) środ. oszu­ki­wać w grach kom­pu­te­ro­wych, sto­so­wać pro­gra­my da­ją­ce prze­wa­gę nad prze­ciw­ni­ka­mi, np. wspo­ma­ga­nie ce­lo­wa­nia bro­nią, wi­dze­nie prze­ciw­ni­ków przez ścia­ny itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chebd

dziki bez; hebd


Źródła:

SJP.pl

Chechelski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chechłanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|che­chłać.


Źródła:

Wiktionary

Chechłać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) łódź. kroić tępym na­rzę­dziem

 (1.2) lud. mo­czyć, prać bie­liz­nę


Źródła:

Wiktionary

Chechłowo

Che­chło­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dro­hi­czyn.

W cza­sach II Rze­czy­po­spo­li­tej wieś na­le­ża­ła (do 1934) do gminy Na­roj­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Checklista

[czy­taj: cze­kli­sta] lista kon­trol­na, lista zadań do wy­ko­na­nia


Źródła:

SJP.pl

Checkpoint

[czy­taj: CZEKpoint]
1. punkt kon­trol­ny na wy­ści­gach spor­to­wych;
2. punkt kon­trol­ny na lot­ni­sku;
3. punkt za­pi­su w grach kom­pu­te­ro­wych


Źródła:

SJP.pl

Checza

rzad­ko: chata ka­szub­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. etn. chata ka­szub­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cheddar

[czy­taj: czeDAR, CZEdar] twar­dy żółty ser pod­puszcz­ko­wy; cze­dar


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. twar­dy, doj­rze­wa­ją­cy żółty ser pod­puszcz­ko­wy z mleka kro­wie­go, o lekko kwa­sko­wa­tym, orze­cho­wym smaku;


Ched­dar, cze­dar – ro­dzaj an­giel­skie­go sera, który jest pro­du­ko­wa­ny z kro­wie­go mleka. Ser ten jest za­li­cza­ny do serów pod­puszcz­ko­wych, doj­rze­wa­ją­cych oraz twar­dych. Ser ched­dar za­wie­ra ok. 25% tłu­szczu. Ma żół­to­po­ma­rań­czo­wą barwę, smak ostry, lekko kwa­sko­wy oraz orze­cho­wy. Ched­dar jest pro­du­ko­wa­ny w kształ­cie wal­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cheddarowy

→ ched­dar [czy­taj: cze­da­ro­wy]


Źródła:

SJP.pl

Cheder

ży­dow­ska po­cząt­ko­wa szko­ła re­li­gij­na dla chłop­ców; chaj­der


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ele­men­tar­na szko­ła ży­dow­ska o cha­rak­te­rze re­li­gij­nym, przez­na­czo­na dla chłop­ców, utrzy­my­wa­na przez gminę re­li­gij­ną;


Che­der (hebr. חדר pokój) – szko­ła ży­dow­ska o cha­rak­te­rze re­li­gij­nym utrzy­my­wa­na przez gminę re­li­gij­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chederowy

przy­miot­nik od: che­der


Źródła:

SJP.pl

Chedyw

dzie­dzicz­ny tytuł wi­ce­kró­lów Egip­tu w okre­sie 1867-1914; kedyw


Źródła:

SJP.pl

Cheerleader

[czy­taj: czir­li­der] ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca w przer­wach me­czów dy­na­micz­ne ukła­dy ta­necz­ne ma­ją­ce za­chę­cić dru­ży­nę do walki; che­er­le­a­der­ka, czir­li­der­ka, pom­po­niar­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cheerleaderka

[czy­taj: czir­li­der­ka] ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca w przer­wach me­czów dy­na­micz­ne ukła­dy ta­necz­ne ma­ją­ce za­chę­cić dru­ży­nę do walki; czir­li­der­ka, pom­po­niar­ka


Źródła:

SJP.pl

Cheerleading

[czy­taj: czir­li­ding] za­grze­wa­nie dru­ży­ny spor­to­wej do walki przez che­er­le­a­der­ki; czir­li­ding


Na tę stro­nę wska­zu­je „che­er­le­a­der­ka”. Zo­bacz też: Che­er­le­a­der­ka (film); che­er­le­a­der.

Che­er­le­a­ding (ang. „prze­wo­dze­nie do­pin­go­wa­niu”) – zor­ga­ni­zo­wa­ne ukła­dy skła­da­ją­ce się z ele­men­tów gim­na­sty­ki, tańca i akro­ba­cji wy­ko­ny­wa­ne w celu ki­bi­co­wa­nia ze­spo­łom spor­to­wym w cza­sie me­czów. Także osob­na dy­scy­pli­na spor­tu. "Che­er­le­a­ding" naj­po­pu­lar­niej­szy jest w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, ale przy­jął się też w wielu in­nych kra­jach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cheeseburger

[czy­taj: czis­bur­ger] ham­bur­ger z do­dat­ko­wym pla­strem sera


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kulin. ham­bur­ger ser­wo­wa­ny z pla­ste­ra­strem żół­te­go sera;


Che­e­se­bur­ger – ham­bur­ger z do­da­nym żół­tym serem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cheeseburgerek

[czy­taj: czis­bur­ge­rek] zdrob­nie­nie od: che­e­se­bur­ger


Źródła:

SJP.pl

Chefren

wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu z okre­su Sta­re­go Pań­stwa, syn Che­op­sa


Che­fren (z gr.; egip. Cha-ef-re – „Nie­chaj Re ob­ja­wia się w chwa­le”), u He­ro­do­ta Χεφρῆν, u Dio­do­ra "Cha­bry­es" – wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu z IV dy­na­stii, z okre­su Sta­re­go Pań­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cheironomia

pro­wa­dze­nie chóru przez okre­śla­ją­ce me­lo­dię ruchy rę­ka­mi


Che­i­ro­no­mia (gr. "cheir" - ręka; "cheironomía" - ge­sty­ku­la­cja) – dy­ry­go­wa­nie, czyli spo­sób pro­wa­dze­nia ze­spo­łu mu­zycz­ne­go (naj­czę­ściej chóru) za po­mo­cą ru­chów ręki i ra­mion prak­ty­ko­wa­ne w kul­tu­rach sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu (gdzie che­i­ro­no­mia pow­sta­ła) i Gre­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cheironomiczny

→ che­i­ro­no­mia


Patrz:cheironomia

Źródła:

SJP.pl

Chejron

w mi­to­lo­gii grec­kiej: cen­ta­ur znany z pra­wo­ści, mą­dro­ści i wie­dzy me­dycz­nej; Chi­ron


Źródła:

SJP.pl

Chejroskopia

dzie­dzi­na kry­mi­na­li­sty­ki zaj­mu­ją­ca się iden­ty­fi­ka­cją czło­wie­ka na pod­sta­wie od­bi­tek linii pa­pi­lar­nych wy­stę­pu­ją­cych na dło­niach


Chej­ro­sko­pia – dział tech­ni­ki kry­mi­na­li­stycz­nej, po­krew­ny do dak­ty­lo­sko­pii, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem linii pa­pi­lar­nych znaj­du­ją­cych się na kra­wę­dziach pal­ców oraz na wew­nętrz­nych czę­ściach dło­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chejroskopijny

→ chej­ro­sko­pia; chej­ro­sko­po­wy


Źródła:

SJP.pl

Chejroskopowy

→ chej­ro­sko­pia; chej­ro­sko­pij­ny


Źródła:

SJP.pl

Chelacja

re­ak­cja pow­sta­wa­nia che­la­tu (ro­dzaj związ­ku che­micz­ne­go, taki jak np. he­mo­glo­bi­na - che­lat że­la­za); che­la­ta­cja


Źródła:

SJP.pl

Chelat

zwią­zek kom­plek­so­wy sto­so­wa­ny w le­cze­niu za­truć me­ta­la­mi cięż­ki­mi


Źródła:

SJP.pl

Chelatacja

re­ak­cja pow­sta­wa­nia che­la­tu (zwią­zek che­micz­ny taki jak np. he­mo­glo­bi­na - che­lat że­la­za); che­la­cja


Che­la­ta­cja, che­la­to­wa­nie, che­la­cja (gr. "chele" – kle­szcze, szczyp­ce kraba) – re­ak­cja che­micz­na two­rze­nia che­la­tu, czyli kom­plek­so­we­go związ­ku che­micz­ne­go o czą­stecz­ce zło­żo­nej z or­ga­nicz­nej struk­tu­ry pier­ście­nio­wej wie­lo­pod­staw­ne­go li­gan­du (po­cho­dzą­cej z tzw. che­la­to­ra, czyli czyn­ni­ka che­la­tu­ją­ce­go) i zwią­za­ne­go z nią kil­ko­ma wią­za­nia­mi jonu cen­tral­ne­go – ka­tio­nu me­ta­lu. Nazwa na­wią­zu­je do chwy­ce­nia ka­tio­nu jakby w kle­szcze wią­zań struk­tu­ry pier­ście­nio­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chelatacyjny

→ che­la­ta­cja


Patrz:chelatacja

Źródła:

SJP.pl

Chelatometria

w che­mii: ro­dzaj kom­plek­so­me­trii, oz­na­cza­nie sub­stan­cji przez mia­recz­ko­wa­nie mia­no­wa­nym rozt­wo­rem od­czyn­ni­ka two­rzą­ce­go z nią che­la­ty


Źródła:

SJP.pl

Chelatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|che­la­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chelatować

łą­czyć w kom­plek­sy che­la­to­we (kle­szczo­we) za po­mo­cą związ­ków che­la­to­wych


Źródła:

SJP.pl

Chelatowy

→ che­lat


Patrz:chelat

Źródła:

SJP.pl

Chelodyna

che­lo­dy­na ro­tiań­ska - ga­tu­nek żół­wia z ro­dzi­ny wę­żo­szyj­nych


Źródła:

SJP.pl

Chelonit

ska­mie­nia­ły szyl­kret, drogi ka­mień


Źródła:

SJP.pl

Chelsea

[czy­taj: czels-i]
1. dziel­ni­ca Lon­dy­nu;
2. lon­dyń­ski klub spor­to­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cheltenham

Zo­bacz też: Chel­ten­ham (bo­ro­ugh) – dy­strykt w hrab­stwie Glo­u­ce­sters­hi­re.

Chel­ten­ham – mia­sto w Wiel­kiej Bry­ta­nii (An­glia), w hrab­stwie Glo­u­ce­sters­hi­re, w dy­stryk­cie Chel­ten­ham, nad rzeką Chelt (do­pływ Se­vern). W 2021 roku mia­sto li­czy­ło 115 940 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wikipedia

Chem-Bełdyr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Kyzył, nazwa uży­wa­na w la­tach 1918-1926


Źródła:

Wiktionary

Chem.

skrót od: che­mia, che­micz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


skrót

 (1.1) = (ter­min) che­micz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chemabrazja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kos­met. za­bieg z uży­ciem kwa­sów kos­me­tycz­nych wy­ko­ny­wa­ny w celu złu­szcze­nia na­skór­ka i re­ge­ne­ra­cji skóry


Źródła:

Wiktionary

Chemia

dział nauki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem wła­ści­wo­ści ato­mów, związ­ków che­micz­nych, jak rów­nież re­ak­cji mię­dzy nimi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem sub­stan­cji pod wzglę­dem ich bu­do­wy i ich wza­jem­nym wpły­wem;

 (1.2) pot. dużo sztucz­nych (nie­na­tu­ral­nych) środ­ków che­micz­nych

 (1.3) pot. przen. coś, co podś­wia­do­mie łączy, zbli­ża dwoje ludzi, rów­nież w kon­tek­ście ero­tycz­nym

 (1.4) pot. med. zob. che­mio­te­ra­pia.

 (1.5) pot. szkol­na lek­cja che­mii (1.1)


Zo­bacz też: pol­ski ze­spół roc­ko­wy „Che­mia”.

Che­mia (arab. كيمياء "kīmijāʾ", الخيمياء "al-chīmijāʾ" praw­do­po­dob­nie od stgr. χημ(ε)ία "chēm(e)ía", χυμεία "chymeía" „roz­pu­szcza­nie, sta­pia­nie”) – nauka przy­rod­ni­cza ba­da­ją­ca na­tu­rę i wła­ści­wo­ści sub­stan­cji, a zwła­szcza prze­mia­ny za­cho­dzą­ce po­mię­dzy nimi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chemiatria

dawny kie­ru­nek w che­mii, we­dług któ­re­go głów­nym za­da­niem che­mii jest pre­pa­ro­wa­nie leków i wy­ja­śnia­nie pro­ce­sów za­cho­dzą­cych w or­ga­niz­mie ludz­kim; che­mia le­kar­ska, ja­tro­che­mia


Źródła:

SJP.pl

Chemica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od che­micz­ka

 (1.2) środ. grub. na­u­czy­ciel­ka che­mii


Źródła:

Wiktionary

Chemiczka

1. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie che­mii;
2. na­u­czy­ciel­ka che­mii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. spe­cja­list­ka w za­kre­sie che­mii, ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się che­mią

 (1.2) pot. uczn. na­u­czy­ciel­ka che­mii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chemicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób od­no­szą­cy się do che­mii


Źródła:

Wiktionary

Chemicznofizyczny

zwią­za­ny z che­mią fi­zycz­ną, dzia­łem che­mii zaj­mu­ją­cym się ana­li­zą zja­wisk fi­zycz­nych za­cho­dzą­cych w trak­cie prze­mian che­micz­nych; fi­zy­ko­che­micz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chemiczność

→ che­micz­ny


Patrz:chemiczny

Źródła:

SJP.pl

Chemiczny

zwią­za­ny z che­mią


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z che­mią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chemigraf

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w dzie­dzi­nie che­mi­gra­fii


Źródła:

SJP.pl

Chemigrafia

obrób­ka che­micz­na po­wierzch­ni niek­tó­rych me­ta­li


Che­mi­gra­fia, fo­to­che­mi­gra­fia, cyn­ko­gra­fia – che­micz­na obrób­ka po­wierzch­ni niek­tó­rych me­ta­li. Po­wierzch­nia tra­wio­ne­go me­ta­lu jest czę­ścio­wo za­kry­ta war­stwą od­por­ną na che­mię uży­wa­ną w cza­sie tra­wie­nia i dzię­ki temu uzy­sku­je się od­po­wied­ni re­lief. Tech­ni­ka ta poz­wa­la na tra­wie­nie po­wierzch­ni me­ta­lo­wych ażu­ro­wo, jak i tra­wień ma­tryc lub pa­tryc ma­ją­cych za­sto­so­wa­nie np. w po­li­gra­fii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chemigraficzny

→ che­mi­gra­fia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z che­mi­gra­fią, do­ty­czą­cy che­mi­gra­fii


Patrz:chemigrafia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chemik

1. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie che­mii;
2. na­u­czy­ciel che­mii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie che­mii, osoba zaj­mu­ją­ca się che­mią

 (1.2) pot. na­u­czy­ciel che­mii w szko­le


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chemikalia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pre­pa­ra­ty, od­czyn­ni­ki i inne sub­stan­cje che­micz­ne


Źródła:

Wiktionary

Chemikaliowiec

typ stat­ku; zbior­ni­ko­wiec przez­na­czo­ny do tran­spor­tu płyn­nych che­mi­ka­liów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. sta­tek hand­lo­wy przy­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu che­mi­ka­liów;


Che­mi­ka­lio­wiec – zbior­ni­ko­wiec przez­na­czo­ny do prze­wo­zu płyn­nych che­mi­ka­liów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chemikalium

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) pro­dukt che­micz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chemilitografia

me­to­da otrzy­my­wa­nia od­po­wied­nich struk­tur na po­dło­żu pół­prze­wod­ni­ko­wym z wy­ko­rzy­sta­niem che­micz­ne­go tra­wie­nia


Źródła:

SJP.pl

Chemiluminescencja

świe­ce­nie zim­ne­go ma­te­ria­łu pod wpły­wem re­ak­cji che­micz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. fiz. świe­ce­nie wy­wo­ła­ne re­ak­cją che­micz­ną;


Che­mi­lu­mi­ne­scen­cja – zja­wi­sko emi­sji fal świetl­nych w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nych.

Zja­wi­sko to wy­stę­pu­je, na przy­kład, pod­czas ut­le­nia­nia fos­fo­ru bia­łe­go oraz re­ak­cji lu­cy­fe­ry­ny z lu­cy­fe­ra­zą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chemiluminescencyjny

→ che­mi­lu­mi­nec­scen­cja


Patrz:chemiluminecscencja

Źródła:

SJP.pl

Chemiochirurgia

me­to­da usu­wa­nia tka­nek, np. na­skór­ka, me­to­da­mi che­micz­ny­mi, sto­so­wa­na głów­nie w kos­me­ty­ce


Źródła:

SJP.pl

Chemiochłonność

→ che­mio­chłon­ny


Patrz:chemiochłonny

Źródła:

SJP.pl

Chemioodporny

od­por­ny na dzia­ła­nie czyn­ni­ków che­micz­nych; che­mo­od­por­ny


Źródła:

SJP.pl

Chemioterapeuta

spe­cja­li­sta sto­su­ją­cy me­to­dę le­cze­nia za po­mo­cą pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mo­te­ra­pe­u­ta


Źródła:

SJP.pl

Chemioterapeutka

spe­cja­list­ka sto­su­ją­ca me­to­dę le­cze­nia za po­mo­cą pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mo­te­ra­pe­ut­ka


Źródła:

SJP.pl

Chemioterapeutyczny

→ che­mio­te­ra­pia; che­mo­te­ra­pe­u­tycz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z che­mio­te­ra­pią, do­ty­czą­cy che­mio­te­ra­pii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chemioterapeutyk

lek prze­ciw drob­no­u­stro­jom otrzy­ma­ny na za­sa­dzie cał­ko­wi­tej syn­te­zy che­micz­nej, nie po­sia­da­ją­cy swo­je­go od­po­wied­ni­ka w przy­ro­dzie; che­mo­te­ra­pe­u­tyk; lek, pre­pa­rat che­mo­te­ra­pe­u­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chemioterapia

me­to­da le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mo­te­ra­pia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. med. te­ra­pia syn­te­tycz­ny­mi środ­ka­mi che­micz­ny­mi;


Che­mio­te­ra­pia – uży­wa­nie syn­te­tycz­nych związ­ków che­micz­nych w celu zwal­cza­nia cho­rób wy­wo­ła­nych przez drob­no­u­stro­je i pa­so­ży­ty, a także cho­rób no­wot­wo­ro­wych. Skró­to­wo czę­sto ter­mi­nem tym okre­śla się le­cze­nie prze­ciw­no­wot­wo­ro­we za po­mo­cą cy­to­sta­ty­ków.

Po­ję­cie che­mio­te­ra­pii wpro­wa­dził do me­dy­cy­ny Paul Ehr­lich (1854–1915). Za­sto­so­wał on sal­war­san (or­ga­nicz­ną po­chod­ną ar­se­no­wą) w le­cze­niu cho­rób wy­wo­ły­wa­nych przez kręt­ki i pier­wot­nia­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chemisorpcja

ro­dzaj ad­sorp­cji, w któ­rej mię­dzy ad­sor­ben­tem i ad­sor­ba­tem two­rzą się wią­za­nia che­micz­ne


Che­mi­sorp­cja – ad­sorp­cja che­micz­na, po­le­ga­ją­ca na two­rze­niu się sil­nych wią­zań che­micz­nych mię­dzy ad­sor­ben­tem i ad­sor­ba­tem.

Aby usu­nąć che­mi­sor­bo­wa­ną czą­stecz­kę nie wy­star­czy sil­nie ob­ni­żyć ci­śnie­nia lub stę­że­nia ad­sor­ba­tu, co jest wy­star­cza­ją­ce w przy­pad­ku ad­sorp­cji fi­zycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chemizacja

sto­so­wa­nie osią­gnięć che­mii w prak­ty­ce, prze­de wszyst­kim w rol­nict­wie


Źródła:

SJP.pl

Chemizacyjny

przy­miot­nik od: che­mi­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Chemizator

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie che­mi­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Chemizatorka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie che­mi­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Chemizm

wła­ści­wo­ści che­micz­ne


Źródła:

SJP.pl

Chemizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|che­mi­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chemnitz

[czy­taj: kem­nic] mia­sto w Niem­czech


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wo-wschod­nich Niem­czech, po­ło­żo­ne w Sak­so­nii nad rzeką Chem­nitz (1.2) u pod­nó­ża Rudaw;

 (1.2) geogr. rzeka w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Sak­so­nia, bio­rą­ca swój po­czą­tek w mie­ście Chem­nitz (1.1);


Chem­nitz (w la­tach 1953–1990 "Karl-Marx-Stadt") – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wo-wschod­nich Niem­czech, w Sak­so­nii, nad rzeką Chem­nitz, u pod­nó­ża Rudaw. Po Lip­sku i Dreź­nie trze­cie co do wiel­ko­ści mia­sto Sak­so­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chemoautotrof

or­ga­nizm sa­mo­żyw­ny (au­to­trof) wy­ko­rzy­stu­ją­cy ener­gię po­zy­ska­ną z ut­le­nia­nia zre­du­ko­wa­nych związ­ków che­micz­nych celem wyt­wo­rze­nia związ­ków or­ga­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Chemoautotrofia

odży­wia­nie się na dro­dze che­mo­syn­te­zy


Źródła:

SJP.pl

Chemoautotroficzny

→ che­mo­a­u­to­tro­fia


Patrz:chemoautotrofia

Źródła:

SJP.pl

Chemogeniczny

w ge­o­lo­gii: złoże che­mo­ge­nicz­ne - złoże pow­sta­łe przez na­gro­ma­dze­nie sub­stan­cji mi­ne­ral­nych wy­trą­co­nych z wody w wy­ni­ku za­cho­dzą­cych w niej re­ak­cji che­micz­nych


Źródła:

SJP.pl

Chemokina

ni­sko­czą­stecz­ko­we biał­ko z grupy cy­to­kin


Źródła:

SJP.pl

Chemokinowy

→ che­mo­ki­na


Patrz:chemokina

Źródła:

SJP.pl

Chemolak

marka farb, la­kie­rów i che­mii bu­dow­la­nej


Źródła:

SJP.pl

Chemolitografia

litografía che­micz­na


Źródła:

SJP.pl

Chemometria

dział che­mii zaj­mu­ją­cy się wy­ko­rzy­sta­niem metod kom­pu­te­ro­wych i ma­te­ma­tycz­nych w ana­li­zo­wa­niu da­nych che­micz­nych


Che­mo­me­tria – dział che­mii zaj­mu­ją­cy się wy­ko­rzy­sta­niem metod kom­pu­te­ro­wych, sta­ty­stycz­nych, ma­te­ma­tycz­nych oraz sym­bo­licz­nych w ana­li­zo­wa­niu da­nych che­micz­nych. Me­to­dy che­mo­me­trycz­ne mogą rów­nież słu­żyć do ana­li­zy da­nych: fi­zycz­nych, me­dycz­nych i wszel­kich in­nych. Che­mo­me­trię sto­su­je się do pro­jek­to­wa­nia lub wy­bo­ru op­ty­mal­nych pro­ce­dur ek­spe­ry­men­tal­nych, aby po­zy­skać mak­si­mum in­for­ma­cji po­przez ana­li­zę da­nych a także w celu na­by­wa­nia wie­dzy o ukła­dach (sy­ste­mach) che­micz­nych i nie tylko che­micz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chemometryczny

→ che­mo­me­tria


Patrz:chemometria

Źródła:

SJP.pl

Chemonastia

ro­dzaj ru­chów ro­śli­ny, za­leż­ny od bu­do­wy or­ga­nu, wy­wo­ła­ny che­micz­ną re­ak­cją na bo­dziec


Che­mo­na­stia – re­ak­cja na­stycz­na ro­ślin na dzia­ła­nie czyn­ni­ka che­micz­ne­go. Za­cho­dzi mię­dzy in­ny­mi pod­czas ru­chów apa­ra­tów szpar­ko­wych, w od­po­wie­dzi na zmia­ny stę­że­nia CO2 i O2 oraz u ro­ślin owa­do­żer­nych pod­czas chwy­ta­nia ofia­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chemonastyczny

→ che­mo­na­stia


Patrz:chemonastia

Źródła:

SJP.pl

Chemoodporność

→ che­mo­od­por­ny


Patrz:chemoodporny

Źródła:

SJP.pl

Chemoodporny

od­por­ny na dzia­ła­nie czyn­ni­ków che­micz­nych; che­mio­od­por­ny


Źródła:

SJP.pl

Chemoproteinowy

od­no­szą­cy się do bia­łek zło­żo­nych, za­wie­ra­ją­cych oprócz łań­cu­cha biał­ko­we­go pewne grupy pro­ste­tycz­ne


Źródła:

SJP.pl

Chemoreceptor

re­cep­tor wraż­li­wy na sub­stan­cje che­micz­ne


Che­mo­re­cep­to­ry – re­cep­to­ry roz­róż­nia­ją­ce sub­stan­cje che­micz­ne, peł­nią­ce u wielu or­ga­niz­mów pod­sta­wo­we funk­cje zmy­sło­we. Są one dość pier­wot­ne fi­lo­ge­ne­tycz­nie i wy­stę­pu­ją prak­tycz­nie u wszyst­kich grup zwie­rząt – od pier­wot­nia­ków do ssa­ków (w tym czło­wie­ka). Uczest­ni­czą one we wszyst­kich pro­ce­sach ży­cio­wych, m.in.: od­naj­dy­wa­nie po­kar­mu, uni­ka­nie dra­pież­ni­ków, dobór part­ne­ra sek­su­al­ne­go, ko­mu­ni­ka­cja che­micz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chemoreceptorowy

→ che­mo­re­cep­tor


Patrz:chemoreceptor

Źródła:

SJP.pl

Chemosterylant

śro­dek che­micz­ny po­wo­du­ją­cy bez­płod­ność, sto­so­wa­ny do ogra­ni­cza­nia po­pu­la­cji niek­tó­rych zwie­rząt, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w ochro­nie ro­ślin


Źródła:

SJP.pl

Chemosterylizacja

wy­wo­ły­wa­nie bez­płod­no­ści przez sto­so­wa­nie che­mo­ste­ry­lan­tów


Źródła:

SJP.pl

Chemosyntetyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|che­mo­syn­te­ty­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chemosynteza

bio­che­micz­ny pro­ces asy­mi­la­cji dwut­len­ku węgla przy zu­żyt­ko­wa­niu ener­gii uzy­ska­nej z ut­le­nie­nia tle­nem at­mos­fe­rycz­nym pro­stych sub­stan­cji nie­or­ga­nicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pro­ces przys­wa­ja­nia dwut­len­ku węgla w opar­ciu o ener­gię po­cho­dzą­cą nie ze świa­tła, ale z ut­le­nia­nia pro­stych związ­ków or­ga­nicz­nych lub me­ta­nu; wy­stę­pu­je u niek­tó­rych grzy­bów i bak­te­rii;


Che­mo­syn­te­za – star­szy ewo­lu­cyj­nie od fo­to­syn­te­zy i mniej od niej skom­pli­ko­wa­ny spo­sób au­to­tro­fiz­mu. Prze­pro­wa­dza­ją go bak­te­rie na­zy­wa­ne che­mo­a­u­to­tro­fa­mi, któ­rych źró­dłem ener­gii do asy­mi­la­cji dwut­len­ku węgla (#PATRZ) są re­ak­cje ut­le­nie­nia prost­szych związ­ków nie­or­ga­nicz­nych lub me­ta­nu. Od­gry­wa ona bar­dzo ważną rolę w obie­gach pier­wiast­ków waż­nych bio­lo­gicz­nie (np. azotu, węgla lub fos­fo­ru). Asy­mi­la­cja dwut­len­ku węgla roz­po­czy­na się od kar­bok­sy­la­cji ry­bu­lo­zo-1,5-bis­fos­fo­ra­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chemotaksja

ruch lo­ko­mo­cyj­ny niż­szych or­ga­niz­mów lub swo­bod­nych ko­mó­rek w kie­run­ku bodź­ca che­micz­ne­go lub w prze­ciw­ną doń stro­nę przy jed­no­czes­nym uni­ka­niu gra­ni­cy bodź­ca nie­ko­rzyst­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ruch drob­nych or­ga­niz­mów lub ko­mó­rek (np. le­u­ko­cy­tów czy plem­ni­ków) w okre­ślo­nym kie­run­ku pod wpły­wem róż­nej wiel­ko­ści stę­że­nia danej sub­stan­cji che­micz­nej w róż­nych miej­scach;


Che­mo­tak­sja – re­ak­cja ru­cho­wa ca­łe­go or­ga­niz­mu lub zdol­nych do sa­mo­dziel­ne­go ruchu ko­mó­rek na kie­run­ko­we che­micz­ne bodź­ce. Czę­sto nie jest łatwo okre­ślić, co jest wła­ści­wą tak­sją, a co ki­ne­zą. Po­dob­nie, che­mo­tak­sja zbli­żo­na jest do che­mo­na­stii, która jed­nak do­ty­czy tylko frag­men­tów ciała, a nie ca­łe­go or­ga­niz­mu (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chemotaksonomia

dział tak­so­no­mii sto­su­ją­cy ba­da­nie związ­ków che­micz­nych wy­stę­pu­ją­cych w or­ga­niz­mach ży­wych do ulep­sze­nia ich sy­ste­ma­ty­ki


Che­mo­tak­so­no­mia (che­mo­sy­ste­ma­ty­ka, tak­so­no­mia che­micz­na) – dzie­dzi­na tak­so­no­mii wy­ko­rzy­stu­ją­ca dane che­micz­ne w celu ulep­sze­nia sy­ste­ma­ty­ki or­ga­niz­mów ży­wych. Do­star­cza in­for­ma­cji bar­dziej pod­sta­wo­wych w po­rów­na­niu z mor­fo­lo­gią i cy­to­lo­gią. Roz­wi­ja się od lat 60.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chemotaktyczny

do­ty­czą­cy che­mo­tak­tyz­mu


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z che­mo­tak­sją, do­ty­czą­cy che­mo­tak­sji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chemotaktyzm

ruch kie­run­ko­wy ży­wych ko­mó­rek ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych spo­wo­do­wa­ny bodź­ca­mi che­micz­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Chemoterapeuta

spe­cja­li­sta sto­su­ją­cy me­to­dę le­cze­nia za po­mo­cą pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mio­te­ra­pe­u­ta


Źródła:

SJP.pl

Chemoterapeutka

spe­cja­list­ka sto­su­ją­ca me­to­dę le­cze­nia za po­mo­cą pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mio­te­ra­pe­ut­ka


Źródła:

SJP.pl

Chemoterapeutyczny

→ che­mo­te­ra­pia; che­mio­te­ra­pe­u­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chemoterapeutyk

lek prze­ciw drob­no­u­stro­jom otrzy­ma­ny na za­sa­dzie cał­ko­wi­tej syn­te­zy che­micz­nej, nie­ma­ją­cy swo­je­go od­po­wied­ni­ka w przy­ro­dzie; che­mio­te­ra­pe­u­tyk; lek che­mo­te­ra­pe­u­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chemoterapia

1. me­to­da le­cze­nia po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu pre­pa­ra­tów che­micz­nych ni­szczą­cych drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub ha­mu­ją­cych roz­rost ko­mó­rek i tka­nek no­wot­wo­ro­wych; che­mio­te­ra­pia;
2. za­po­bie­ga­nie cho­ro­bom ro­ślin lub ich zwal­cza­nie przy uży­ciu związ­ków che­micz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. farm. zob. che­mio­te­ra­pia.

 (1.2) roln. zwal­cza­nie lub prze­ciw­dzia­ła­nie cho­ro­bom ro­ślin z uży­ciem syn­te­tycz­nych środ­ków che­micz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chemotransdukcja

prze­no­sze­nie wew­nątrz­ko­mór­ko­we wy­wo­ły­wa­ne przez sub­stan­cję che­micz­ną dzia­ła­ją­cą na ko­mór­ki post­sy­nap­tycz­ne


Źródła:

SJP.pl

Chemotroniczny

→ che­mo­tro­ni­ka


Patrz:chemotronika

Źródła:

SJP.pl

Chemotronik

che­mik spe­cja­li­zu­ją­cy się w sto­so­wa­niu zja­wisk che­micz­nych dla celów elek­tro­ni­ki


Źródła:

SJP.pl

Chemotronika

gałąź elek­tro­che­mii wy­ko­rzy­stu­ją­ca zja­wi­ska che­micz­ne dla celów elek­tro­ni­ki


Źródła:

SJP.pl

Chemotropiczny

→ che­mo­tro­pizm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z che­mo­tro­piz­mem, do­ty­czą­cy che­mo­tro­piz­mu


Patrz:chemotropizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chemotropizm

ruch kie­run­ko­wy or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych po­le­ga­ją­cy na zwra­ca­niu się w kie­run­ku bodź­ca che­micz­ne­go lub w stro­nę doń prze­ciw­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. re­ak­cja ru­cho­wa ro­ślin w od­po­wie­dzi na czyn­nik che­micz­ny;


Che­mo­tro­pizm – re­ak­cja ru­cho­wa ro­ślin w od­po­wie­dzi na czyn­nik che­micz­ny. Ruch w kie­run­ku zwięk­sza­ją­ce­go się stę­że­nia związ­ku che­micz­ne­go okre­śla­ny jest jako che­mo­tro­pizm do­dat­ni. Che­mo­tro­pizm ujem­ny po­le­ga na ruchu w kie­run­ki niż­sze­go stę­że­nia sub­stan­cji che­micz­nej. Bo­dziec che­micz­ny sty­mu­lu­je lub ha­mu­je wzrost ko­mó­rek.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chemotypia

róż­ni­ca w skła­dzie che­micz­nym ro­ślin lub mi­kro­or­ga­niz­mów tego sa­me­go ga­tun­ku, wy­ni­ka­ją­ca z od­mien­no­ści wtór­nych me­ta­bo­li­tów


Źródła:

SJP.pl

Chemoutwardzalny

tward­nie­ją­cy pod wpły­wem czyn­ni­ków che­micz­nych


Źródła:

SJP.pl

Chemperek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chemseks

ak­tyw­ność sek­su­al­na z uży­ciem sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych; chem­sex


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. współ­ży­cie sek­su­al­ne po­dej­mo­wa­ne pod wpły­wem sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych, które zwięk­sza­ją po­żą­da­nie i przy­jem­ność


Nie mylić z: Che­mex.

Chem­seks ( chem­sex, party and play, high and horny) – ak­tyw­ność sek­su­al­na po­dej­mo­wa­na pod wpły­wem nar­ko­ty­ków, przyj­mo­wa­nych w celu prze­dłu­że­nia czasu trwa­nia sto­sun­ku płcio­we­go i in­ten­sy­fi­ka­cji doz­nań sek­su­al­nych. Po­ję­cie to sto­su­je się w szcze­gól­no­ści w od­nie­sie­niu do męż­czyzn ma­ją­cych kon­tak­ty sek­su­al­ne z męż­czyz­na­mi, a zja­wi­sko to wy­stę­pu­je prze­de wszyst­kim w śro­do­wi­skach ge­jow­skich w więk­szych mia­stach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chemsex

ak­tyw­ność sek­su­al­na z uży­ciem sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych; chem­seks


Źródła:

SJP.pl

Chen

henna;
1. na­tu­ral­ny czer­wo­no­po­ma­rań­czo­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z pędów henny;
2. farba do wło­sów, któ­rej głów­nym skład­ni­kiem jest ten barw­nik


Źródła:

SJP.pl

Cheney

[czy­taj: cze­nej lub czeni lub czini] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chengdu

Cheng­du (""; chiń. 成都; pi­ny­in "Chéngdū") – mia­sto w Chi­nach, li­czą­ce ponad 15 mi­lio­nów miesz­kań­ców, sto­li­ca pro­win­cji Sy­czu­an.


Źródła:

Wikipedia

Chentejski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z gó­ra­mi Chen­tej, do­ty­czą­cy gór Chen­tej


Źródła:

Wiktionary

Cheops

1. wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu IV dy­na­stii;
2. pi­ra­mi­da Che­op­sa - naj­więk­sza pi­ra­mi­da egip­ska, wy­bu­do­wa­na na prze­ło­mie XXVII i XXVI w. p.n.e


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. jeden z fa­ra­o­nów;


Che­ops ( Χέοψ) – wład­ca sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu IV dy­na­stii z okre­su Sta­re­go Pań­stwa. Imię Che­ops to spo­pu­la­ry­zo­wa­na przez He­ro­do­ta, grec­ka forma egip­skie­go imie­nia Chu-fu, skró­tu od "Chnum-chu­e­fui" (z egip. "Chnum mnie chro­ni").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chepresz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nym Egip­cie na­kry­cie głowy fa­ra­o­nów wy­ko­na­ne z nie­bie­skie­go płót­na lub skóry, ozdo­bio­ne z przo­du ure­u­szem, uży­wa­ne pod­czas bitew i ce­re­mo­nii


Źródła:

Wiktionary

Chepri

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­te­gip. sta­ro­e­gip­ski bóg wscho­dzą­ce­go Słoń­ca ma­ją­cy po­stać ska­ra­be­u­sza;


Che­pri ("sta­ją­cy się, Ten-Który-Się-Staje, pow­sta­ły [sam z Sie­bie]") – pra­bó­stwo egip­skie, czczo­ne pod po­sta­cią ska­ra­be­u­sza. Był bo­giem wscho­dzą­ce­go słoń­ca. W Sta­rym Pań­stwie uwa­ża­ny za per­so­ni­fi­ka­cję Atuma i jako taki uz­na­ny za stwór­cę bóstw. W tek­stach Księ­gi umar­łych ma zwią­zek z sym­bo­li­ką zmart­wychw­sta­nia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cher

1. daw­niej: wietrz­na, śnież­na po­go­da; za­mieć, za­dym­ka;
2. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­skół­ko­wa­tych


Cher (ur. jako Che­ryl Sar­ki­sian 20 maja 1946 w El Cen­tro w Ka­li­for­nii) – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka, ak­tor­ka, pi­sar­ka, biz­nes­men­ka, ko­micz­ka, tan­cer­ka, pro­jek­tant­ka mody, mo­del­ka, fi­lan­trop­ka, pro­du­cent­ka mu­zycz­na, au­tor­ka tek­stów i pre­zen­ter­ka te­le­wi­zyj­na. Czę­sto okre­śla­na przez media mia­nem Bo­gi­ni Popu ( God­dess of Pop).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chera

1. daw­niej: wietrz­na, śnież­na po­go­da; za­mieć, za­dym­ka;
2. ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ja­skół­ko­wa­tych


Chera, chera au­stra­lij­ska ("Che­ra­mo­e­ca le­u­co­ster­na") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ja­skół­ko­wa­tych (Hi­run­di­ni­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Che­ra­mo­e­ca. Za­miesz­ku­je Au­stra­lię. Nie wy­róż­nia się pod­ga­tun­ków.

Sa­mi­ce jak i samce mają białą głowę, pod­gard­le oraz kark; czar­ny brzuch, skrzy­dła oraz ogon. Dłu­gość ciała 15 cm, masa ciała 12–16 g.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cherbourg

[czy­taj: szerBU:R] mia­sto we Fran­cji


Źródła:

SJP.pl

Cherek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cherem

1. kląt­wa za na­ru­sze­nie prze­pi­sów re­li­gij­nych w ju­da­iz­mie
2. poś­wię­ce­nie rze­czy lub osoby jako tabu


Che­rem (hebr. חֵרֶם – ‘kląt­wa’, dziś: ‘boj­kot’, ‘ostra­cyzm’) – kara ana­te­my na­kła­da­na przez sąd ra­bi­nac­ki na osobę, która ra­żą­co na­ru­szy­ła przy­ka­za­nie ("micwa") lub od­mó­wi­ła pod­po­rząd­ko­wa­nia się orze­cze­niom praw­nym miej­sco­we­go ra­bi­na­tu; naj­su­ro­wsze kląt­wy rzu­ca­no na de­nun­cja­to­rów w cza­sach prze­śla­do­wań.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cherlacki

zwią­za­ny z cher­la­kiem


Źródła:

SJP.pl

Cherlactwo

po­tocz­nie: wą­tłość, sła­bo­wi­tość, cho­ro­wi­tość; mi­ze­ract­wo, chu­der­la­wość


Źródła:

SJP.pl

Cherlaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od cher­lak


Źródła:

Wiktionary

Cherlaczka

→ cher­lak


Patrz:cherlak

Źródła:

SJP.pl

Cherlak

czło­wiek wątły, mi­zer­ny, cho­ro­wi­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) czło­wiek cho­ro­wi­ty, sła­bo­wi­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cherlakowaty

o wy­glą­dzie cher­la­ka; chu­der­la­wy


Źródła:

SJP.pl

Cherlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cher­lać.


Źródła:

Wiktionary

Cherlawiec

po­tocz­nie: czło­wiek cher­la­wy; cher­lak


Źródła:

SJP.pl

Cherlawość

→ cher­la­wy


Patrz:cherlawy

Źródła:

SJP.pl

Cherlawy

1. o czło­wie­ku: słaby, mi­zer­ny, cho­ro­wi­ty;
2. prze­no­śnie: taki, który jest w złym sta­nie; kiep­ski, lichy


przy­miot­nik

 (1.1) o czło­wie­ku: wątły, słaby i cho­ro­wi­ty

 (1.2) przen. bę­dą­cy w złym sta­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cherlać

być przez dłuż­szy czas sła­bym, mi­zer­nym, cier­pią­cym, cho­ro­wi­tym; char­łać


Źródła:

SJP.pl

Chermoula

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. ro­dzaj ma­ry­na­ty po­cho­dzą­cej z kra­jów Magh­re­bu, któ­rej pod­sta­wo­wy­mi skład­ni­ka­mi są li­ście ko­len­dry, czos­nek i kumin roz­pro­wa­dzo­ne w oli­wie i soku cy­try­no­wym;


Cher­mo­u­la (szer­mu­la) – po­cho­dzą­cy z kra­jów Magh­re­bu ro­dzaj ma­ry­na­ty do pie­czo­nych wa­rzyw, mięs i ryb.

Pod­sta­wo­wy­mi skład­ni­ka­mi szer­mu­li są świe­ża ko­len­dra, czos­nek i kmin rzym­ski. In­ny­mi skład­ni­ka­mi, do­da­wa­ny­mi w za­leż­no­ści od prze­pi­su, są pa­pry­ka słod­ka lub ostra, sza­fran lub pieprz, a także ki­szo­na cy­try­na, ce­bu­la i natka pie­trusz­ki. Do szer­mu­li do­da­je się także sok cy­try­no­wy i oliwę. Jest to ma­ry­na­ta uży­wa­na głów­nie do ryb i owo­ców morza.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cherofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ir­ra­cjo­nal­ny strach przed ra­do­ścią lub szczę­ściem


Źródła:

Wiktionary

Cherokee

[czy­taj: czi­ro­ki] model sa­mo­cho­du marki Jeep


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cheronea

miej­sce bitwy Gre­ków z Ma­ce­doń­czy­ka­mi z 338 roku p.n.e.; Che­ro­ne­ja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. grec­kie mia­sto w za­chod­niej Be­o­cji;


Che­ro­nea, Che­ro­ne­ja (gr. Χαιρώνεια, "Che­ro­ne­ja"; łac. "Cha­e­ro­nea") – miej­sco­wość w Gre­cji, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Te­sa­lia-Gre­cja Środ­ko­wa, w re­gio­nie Gre­cja Środ­ko­wa, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Be­o­cja, w gmi­nie Li­wa­dia, po­ło­żo­na mię­dzy rzeką Ki­fi­sos a górą Turio. W 2011 roku li­czy­ła 556 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cheroneja

miej­sce bitwy Gre­ków z Ma­ce­doń­czy­ka­mi z 338 roku p.n.e.; Che­ro­nea


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. grec­kie mia­sto w za­chod­niej Be­o­cji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cheronejski

przy­miot­nik od: Che­ro­nea (mia­sto sta­ro­żyt­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Che­ro­ne­ją, do­ty­czą­cy Che­ro­nei


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cherry

[czy­taj: szery] li­kier lub wino wyt­wa­rza­ne z wiśni; cher­ry bran­dy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cherson

mia­sto ob­wo­do­we w po­łud­nio­wej Ukra­i­nie; Cher­soń


Źródła:

SJP.pl

Chersonez

nazwa kilku miast i pół­wy­spów w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chersoń

mia­sto ob­wo­do­we w po­łud­nio­wej Ukra­i­nie; Cher­son


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na po­łud­niu Ukra­i­ny, nad Dnie­prem, sto­li­ca ob­wo­du cher­soń­skie­go;


Cher­soń ( Херсон, "Cher­son") – mia­sto ob­wo­do­we na po­łud­niu Ukra­i­ny nad Dnie­prem, sto­li­ca ob­wo­du cher­soń­skie­go, 283 649 miesz­kań­ców w 2021. W mie­ście znaj­du­je się sta­cja ko­le­jo­wa Cher­soń.

Je­dy­ne mia­sto ob­wo­do­we Ukra­i­ny za­ję­te w ra­mach ro­syj­skiej in­waz­ji z 2022 roku. Od 2 marca do 11 li­sto­pa­da 2022 miej­sco­wość znaj­do­wa­ła się pod oku­pa­cją sił ro­syj­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chersoński

1. → Cher­soń;
2. obwód cher­soń­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cher­so­niem, do­ty­czą­cy Cher­so­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cherub

che­ru­bin;
1. w chrze­ści­jań­stwie: anioł z naj­wyż­sze­go chóru aniel­skie­go;
2. w re­li­giach Wscho­du: isto­ta nad­przy­ro­dzo­na, przed­sta­wia­na naj­czę­ściej jako skrzyd­la­ta po­stać o ciele zwie­rzę­cia i ludz­kiej gło­wie;
3. daw­niej: mło­dzie­niec o wy­jąt­ko­wej uro­dzie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) rel. bibl. zob. che­ru­bin.

 (1.2) pot. zob. che­ru­bin.


Che­rub lub che­ru­bin (l.mn. che­ru­by, che­ru­bi­ni, che­ru­bi­ny, che­ru­bi­no­wie; hebr. l.p. כְּרוּב kərūv, l.mn. כְּרוּבִים krūvîm od aka­dyj­skie­go karābu – bło­go­sła­wień­stwo, mod­lit­wa, poś­wię­ce­nie) – we­dług wie­rzeń, po­tęż­na nad­przy­ro­dzo­na isto­ta, sto­ją­ca bar­dzo wy­so­ko w hie­rar­chii bytów, znaj­du­ją­ca się czę­sto w bez­poś­red­niej bli­sko­ści Boga. My­lo­na czę­sto z us­krzyd­lo­ny­mi put­ta­mi po­ja­wia­ją­cy­mi się w dzie­łach sztu­ki no­wo­żyt­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cherubin

che­rub;
1. w chrze­ści­jań­stwie: anioł z naj­wyż­sze­go chóru aniel­skie­go;
2. w re­li­giach Wscho­du: isto­ta nad­przy­ro­dzo­na, przed­sta­wia­na naj­czę­ściej jako skrzyd­la­ta po­stać o ciele zwie­rzę­cia i ludz­kiej gło­wie;
3. daw­niej: mło­dzie­niec o wy­jąt­ko­wej uro­dzie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) rel. bibl. w tra­dy­cji ju­de­o­chrze­ści­jań­skiej po­tęż­ne anio­ły, czę­sto w bez­poś­red­niej bli­sko­ści Boga;

 (1.2) rel. w re­li­giach sta­ro­żyt­nych na wpół ludz­ka, na wpół zwie­rzę­ca isto­ta strze­gą­ca miejsc kultu

 (1.3) pot. nie­po­praw­nie: ba­ro­ko­wy motyw de­ko­ra­cyj­ny w po­sta­ci ma­łe­go anioł­ka;

 (1.4) pot. o mło­dzień­cu z de­li­kat­ną urodą


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cherubinek

pla­stycz­ne przed­sta­wie­nie w sztu­ce ma­łe­go che­ru­bi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: che­ru­bin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cherubini

che­rub;
1. w chrze­ści­jań­stwie: anioł z naj­wyż­sze­go chóru aniel­skie­go;
2. w re­li­giach Wscho­du: isto­ta nad­przy­ro­dzo­na, przed­sta­wia­na naj­czę­ściej jako skrzyd­la­ta po­stać o ciele zwie­rzę­cia i ludz­kiej gło­wie;
3. daw­niej: mło­dzie­niec o wy­jąt­ko­wej uro­dzie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cherubinkowaty

bę­dą­cy dzie­cię­cej urody, ma­ją­cy wy­gląd che­ru­bin­ka


Źródła:

SJP.pl

Cherubinkowy

przy­miot­nik od: che­ru­bi­nek


Źródła:

SJP.pl

Cherubinowość

→ che­ru­bi­no­wy


Patrz:cherubinowy

Źródła:

SJP.pl

Cherubinowy

→ che­ru­bin; che­ru­bo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy che­ru­bi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cherubowy

→ che­rub; che­ru­bi­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Cheruskowie

po­tęż­ne ple­mię ger­mań­skie, za­miesz­ku­ją­ce w sta­ro­żyt­no­ści te­re­ny mię­dzy We­ze­rą i Łabą


Che­ru­sko­wie (łac. "Che­ru­sci") – jedno z ple­mion ger­mań­skich, o któ­rym wspo­mi­na Tacyt w swym dzie­le "Ger­ma­nia".

Che­ru­sko­wie za­miesz­ki­wa­li te­re­ny pół­noc­nych Nie­miec na za­chód od Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go. Za są­sia­dów mieli rzym­ską Galię, Lon­go­bar­dów, Sem­no­nów i Chat­tów. Na kar­tach hi­sto­rii po­ja­wi­li się w 58 p.n.e., kiedy Ju­liusz Cezar po­ko­nał ich wodza Ario­wi­sta, spie­szą­ce­go na pomoc Cel­tom w Galii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cheshire

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) twar­dy ser pod­puszcz­ko­wy, doj­rze­wa­ją­cy, o ostrym, pi­kant­nym smaku


Ches­hi­re (wy­mo­wa:) – hrab­stwo ce­re­mo­nial­ne i hi­sto­rycz­ne w za­chod­niej An­glii, w re­gio­nie North West En­gland, po­ło­żo­ne nad estu­a­ria­mi rzek Mer­sey i Dee, przy gra­ni­cy z Walią. Do 2009 roku peł­ni­ło funk­cję ad­mi­ni­stra­cyj­ną jako hrab­stwo nie­me­tro­po­li­tal­ne.

Ches­hi­re liczy 2343 km² po­wierzch­ni, a licz­ba miesz­kań­ców hrab­stwa wy­no­si 1 027 700 (2011). Daw­nym oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym, a za­ra­zem je­dy­nym mia­stem po­sia­da­ją­cym sta­tus "city", jest Che­ster, po­ło­żo­ny na za­cho­dzie hrab­stwa.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chester

[czy­taj: cze­ster] ser po­dob­ny do cze­da­ra; cze­ster


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) twar­dy ser pod­puszcz­ko­wy, doj­rze­wa­ją­cy, o ostrym, pi­kant­nym smaku


Che­ster (wal. "Caer") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej An­glii, w hrab­stwie ce­re­mo­nial­nym Ches­hi­re, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny dy­stryk­tu Ches­hi­re West and Che­ster, po­ło­żo­ne przy gra­ni­cy wa­lij­skiej, nad rzeką Dee. Ma 118 200 miesz­kań­ców (2011).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chesterfield

[czy­taj: CZESterfild] marka pa­pie­ro­sów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chesterfieldzki

→ Che­ster­field [czy­taj: cze­ster­filc­ki]


Źródła:

SJP.pl

Chesterton

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Cheta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w sy­be­ryj­skiej czę­ści Rosji, łą­cząc się z Ko­tu­jem two­rzy Cha­tan­gę;


Cheta – jedna z rzek sy­be­ryj­skich.

Wy­pły­wa z pod­nó­ża szczy­tu Ka­mie­nia w Gó­rach Pu­to­ra­na, pły­nie po­łud­nio­wym skra­jem pół­wy­spu Taj­myr, na­stęp­nie skrę­ca na pół­noc­ny wschód w kie­run­ku mia­sta Cha­tan­ga, gdzie łączy się z rzeką Kotuj, two­rząc rzekę o tej samej naz­wie, która ucho­dzi do Morza Łap­tie­wów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chetonik

mor­ska ryba oko­nioksz­tałt­na z ro­dzi­ny che­to­ni­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Chetonikowate

ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych; ust­ni­ko­wa­te, szcze­cio­zę­bo­wa­te, szcze­cio­zę­by, ryby mo­ty­le


Che­to­ni­ko­wa­te, ust­ni­ko­wa­te, szcze­cio­zę­bo­wa­te, szcze­cio­zę­by, ryby mo­ty­le (Cha­e­to­don­ti­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych (Per­ci­for­mes). Niek­tó­re ga­tun­ki spo­ty­ka­ne są w ho­dow­lach ak­wa­rio­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chetonikowaty

o ce­chach che­to­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


Źródła:

SJP.pl

Chetyta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu in­do­e­u­ro­pej­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go Ana­to­lię;


Źródła:

Wiktionary

Chevalier

[czy­taj: szewalJE] naz­wi­sko, m.in. Ma­u­ri­ce Che­va­lier (1888-1972) - fran­cu­ski pio­sen­karz, tan­cerz i aktor


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cheviot

[czy­taj: sze­wiot] rasa owiec o dłu­giej, lśnią­cej weł­nie; sze­wiot


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chevrolet

[czy­taj: sze­wro­let] marka sa­mo­cho­dów i firma


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Chev­ro­let


Chev­ro­let – ame­ry­kań­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych, SUV-ów, sa­mo­cho­dów spor­to­wych, vanów i pic­ku­pów z sie­dzi­bą w De­tro­it dzia­ła­ją­cy od 1911 roku. Na­le­ży do ame­ry­kań­skie­go kon­cer­nu Ge­ne­ral Mo­tors.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chevroletka

[czy­taj: sze­wro­let­ka] po­tocz­nie: sa­mo­chód marki Chev­ro­let; Sze­wro­let


Źródła:

SJP.pl

Chevron

[czy­taj: sze­wron] ame­ry­kań­ska kor­po­ra­cja bran­ży ener­ge­tycz­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chewa

[czy­taj: czewa] język urzę­do­wy Ma­la­wi; czewa


Chewa, Heva Dağı – naj­wyż­szy szczyt Gór Sza­wszec­kich. Wzno­si się na wy­so­kość 2812 m n.p.m..


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chewbacca

[czy­taj: czu­ba­ka] fik­cyj­na po­stać z uni­wer­sum Gwiezd­nych wojen


Chew­bac­ca (znany też jako Che­wie) – fik­cyj­na po­stać z "Gwiezd­nych wojen", przed­sta­wi­ciel rasy Wo­o­kie­ech po­cho­dzą­cy z pla­ne­ty Kas­hy­y­yk. Jest wo­jow­ni­kiem i pi­lo­tem-me­cha­ni­kiem. Od do czę­ści grał go Peter Ma­y­hew. W ósmej i cyklu oraz w fil­mie "" za­stą­pił go Jo­o­nas Su­o­ta­mo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chewi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. nie­wiel­ka kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Gruz­ji


Źródła:

Wiktionary

Chewra

banda, grupa zło­dziei, śro­do­wi­sko prze­stęp­cze; hewra


Źródła:

SJP.pl

Chewsuretia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na i ge­o­gra­ficz­na po­ło­żo­na w pół­noc­no-wschod­niej Gruz­ji;


Chew­su­re­tia (gruz. ხევსურეთი, dosł. "kraj dolin") – kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na po­ło­żo­na w pół­noc­no-wschod­niej Gruz­ji. Jest to jeden z trzech gru­ziń­skich re­gio­nów (obok Tu­sze­tii i Ka­zbe­gi), le­żą­cych na pół­noc od Pasma Wo­do­dzia­ło­we­go Wiel­kie­go Ka­u­ka­zu, a więc na Ka­u­ka­zie Pół­noc­nym.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cheyenne

[czy­taj: szaJEN]
1. rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;
2. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


Che­y­en­ne (wym. ang. // lub //) – mia­sto w pół­noc­no-środ­ko­wo-za­chod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto stanu Wy­o­ming, a także sto­li­ca hrab­stwa La­ra­mie. Mia­sto jest naj­da­lej na pół­noc wy­su­nię­tą czę­ścią szyb­ko roz­wi­ja­ją­cej się aglo­me­ra­cji, w któ­rej za­wie­ra­ją się m.in. takie mia­sta jak Den­ver czy Co­lo­ra­do Springs.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chełbia

me­du­za z gro­ma­dy krąż­ko­pła­wów


Źródła:

SJP.pl

Chełchowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chełkowo

Cheł­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­ściań­skim, w gmi­nie Śmi­giel.


Źródła:

Wikipedia

Chełkowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chełm

1. mia­sto w Pol­sce;
2. dziel­ni­ca Gdań­ska;
3. ob­szar Kra­ko­wa;
4. szczyt w Be­ski­dzie Ni­skim;
5. szczyt w Be­ski­dzie Wy­spo­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kil­ku­na­stu miej­sco­wo­ści, dziel­nic i czę­ści miast w Pol­sce;

 (1.2) geogr. nazwa kilku gór i wznie­sień w Pol­sce

 (1.3) geogr. me­zo­re­gion fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­ny, garb na Wy­ży­nie Ślą­skiej;

 (1.4) geogr. je­zio­ro w gmi­nie Łobez, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;


Chełm (pod ko­niec XVIII wieku sto­so­wa­na też pi­sow­nia "Hełm") – mia­sto na pra­wach po­wia­tu we wschod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim. Leży 42 km od gra­ni­cy z Bia­ło­ru­sią i 21 km od gra­ni­cy z Ukra­i­ną w po­bli­żu przej­ścia gra­nicz­ne­go w Do­ro­hu­sku. Mia­sto jest po­ło­żo­ne nad rzeką Uher­ką (lewym do­pły­wem Bugu) i sta­no­wi trze­cie pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto w wo­je­wództ­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chełmce

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chełmczanin

1. miesz­ka­niec Chełm­ka;
2. miesz­ka­niec Chełm­ca


Źródła:

SJP.pl

Chełmczanka

1. miesz­kan­ka Chełm­ka;
2. miesz­kan­ka Chełm­ca


Źródła:

SJP.pl

Chełmecki

przy­miot­nik od: Cheł­mek; chełm­kow­ski


Źródła:

SJP.pl

Chełmek

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wyspa w Świ­no­uj­ściu;
3. wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Pol­sce;


Cheł­mek – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w woj. ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie oś­wię­cim­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cheł­mek, nad Przem­szą.

W 1595 roku wieś po­ło­żo­na w po­wie­cie ślą­skim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go była włas­no­ścią kasz­te­la­na wi­ślic­kie­go Mi­ko­ła­ja Li­gę­zy. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. biel­skie­go. Cheł­mek na­le­ży do Ja­worz­nic­ko-Chrza­now­skie­go Okrę­gu Prze­my­sło­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chełmiak

ptak afry­kań­ski; szy­szak; turak; ba­na­no­jad


Źródła:

SJP.pl

Chełmianin

miesz­ka­niec Cheł­ma (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chełmianka

miesz­kan­ka Cheł­ma (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chełmice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wznie­sie­nie w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w gmi­nie Kar­sin, naj­wyż­sze po Wie­ży­cy

 (1.2) wą­sko­to­ro­wa mi­jan­ka w Cheł­micz­kach, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim


Cheł­mi­ce (kasz. Chôłmice) – wznie­sie­nie na ob­sza­rze me­zo­re­gio­nu Bory Tu­chol­skie, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ścier­skim, w gmi­nie Kar­sin, zlo­ka­li­zo­wa­ne w kie­run­ku pół­noc­no-za­chod­nim od wsi Wiele. Jego wy­so­kość to 201,5 m n.p.m.. To naj­wyż­sze wznie­sie­nie w re­gio­nie po Wie­ży­cy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chełmicki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chełmiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;


Cheł­miec (do 29 maja 1953 – "Cheł­miec Pol­ski") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Cheł­miec, któ­rej jest sie­dzi­bą.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chełmiecki

przy­miot­nik od: Cheł­miec


Źródła:

SJP.pl

Chełmieński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chełm­na, zwią­za­ny z Chełm­nem


Źródła:

Wiktionary

Chełminiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chełmiński

przy­miot­nik od: Chełm­no


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chełm­na, zwią­za­ny z Chełm­nem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chełmkowski

przy­miot­nik od: Cheł­mek; cheł­mec­ki


Źródła:

SJP.pl

Chełmnianin

miesz­ka­niec Chełm­na


Źródła:

SJP.pl

Chełmnianka

miesz­kan­ka Chełm­na


Źródła:

SJP.pl

Chełmno

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;


Chełm­no ( Culm, Kulm) – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu cheł­miń­skie­go; leży nad Wisłą, u uj­ścia Fryby. W la­tach 1945–1975 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chełmoniec

Cheł­mo­niec (niem. "Gru­ne­berg") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Ko­wa­le­wo Po­mor­skie.

W cza­sie kam­pa­nii wrze­śnio­wej sta­cjo­no­wa­ła tu 43 Eska­dra To­wa­rzy­szą­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chełmoński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chełmski

przy­miot­nik od: Chełm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cheł­ma, zwią­za­ny z Cheł­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chełmskie

przy­miot­nik od: Chełm


Źródła:

SJP.pl

Chełmsko

przy­miot­nik od: Chełm


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chełmszczyzna

jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na Kró­le­stwa Pol­skie­go w okre­sie I Rze­czy­po­spo­li­tej; zie­mia chełm­ska


Źródła:

SJP.pl

Chełmża

mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa miej­sco­wo­ści w Pol­sce;


Chełm­ża (pol. do 1251 r. "Łoza", Culm­see, Kulm­see) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, na za­chod­nim brze­gu Je­zio­ra Chełm­żyń­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chełmżanin

miesz­ka­niec Chełm­ży


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Chełm­ży


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chełmżanka

miesz­kan­ka Chełm­ży


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Chełm­ży


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chełmżyński

przy­miot­nik od: Chełm­ża


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Chełm­ży, zwią­za­ny z Chełm­żą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chełpa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. śrpol. cheł­pli­wość, pycha, buta


Cheł­pa ( Helpe) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Choszcz­no. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 42 miesz­kań­ców. Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa War­dyń.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chełpić

cheł­pić się - mieć się za kogoś lep­sze­go i oka­zy­wać to oto­cze­niu


Źródła:

SJP.pl

Chełpliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cheł­pli­wie


Źródła:

SJP.pl

Chełpliwość

książ­ko­wo: upo­do­ba­nie do cheł­pie­nia się, czyli oz­naj­mia­nia z dumą i uz­na­niem o swo­ich włas­nych osią­gnię­ciach; za­ro­zu­mia­łość, py­szał­ko­wa­tość, prze­mą­drza­łość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­nio­słość, buta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chełpliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cheł­pli­wy


Źródła:

SJP.pl

Chełpliwy

za­ro­zu­mia­ły, sa­mo­chwal­czy, py­szał­ko­wa­ty, prze­mą­drza­ły; książ­ko­wo:
1. lu­bią­cy się cheł­pić, czyli oz­naj­miać z dumą i uz­na­niem o swo­ich włas­nych osią­gnię­ciach, su­ge­ru­jąc, żę są one wy­jąt­ko­we i nie­pow­ta­rzal­ne;
2. wła­ści­wy komuś, kto tak się za­cho­wu­je, np. cheł­pli­wa wy­po­wiedź


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) skłon­ny do prze­chwa­la­nia się i wy­no­sze­nia nad in­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chełst

bryź­nię­cie wody, fali itp.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chełstowo

Cheł­sto­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Ra­dza­no­wo.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie płoc­kim wo­je­wództ­wa płoc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chełstowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chełstów

bryź­nię­cie wody, fali itp.


Cheł­stów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, w gmi­nie Twar­do­gó­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chełstówek

Cheł­stó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, w gmi­nie Twar­do­gó­ra.


Źródła:

Wikipedia

Chełznanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chełz­nać.


Źródła:

Wiktionary

Chełznać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) stpol. śrpol. kiełz­nać


Źródła:

Wiktionary

Chgw

skrót od: chuj go wie; chgw


Źródła:

SJP.pl

Chi

1. wyraz, zwy­kle pow­ta­rza­ny, na­śla­du­ją­cy śmiech, zwła­szcza cichy, cza­sem iro­nicz­ny; hi;
2. chiń­ska jed­nost­ka dłu­go­ści; cze, czi;
3. nazwa jed­nej z grec­kich liter;
4. [czy­taj: czi albo ki] wg chiń­skie­go ta­o­iz­mu i me­dy­cy­ny chiń­skiej: ener­gia prze­ni­ka­ją­ca cały świat i ludz­kie ciało


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa dwu­dzie­stej dru­giej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, χ;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chi-Kwadrat

1. roz­kład chi-kwa­drat - me­to­da roz­kła­du zmien­nej lo­so­wej;
2. test zgod­no­ści chi-kwa­drat - ro­dzaj testu sta­ty­stycz­ne­go spraw­dza­ją­ce­go słusz­ność hi­po­tez


Źródła:

SJP.pl

Chia

[czy­taj: CZIja] szał­wia hisz­pań­ska lub ar­gen­tyń­ska, któ­rej na­sio­na są po­pu­lar­nym do­dat­kiem spo­żyw­czym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sal­via hi­spa­ni­ca|ref=tak., szał­wia hisz­pań­ska

 (1.2) bot. spoż. na­sio­na szał­wii hisz­pań­skiej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chianina

rasa bydła z To­ska­nii, naj­więk­sza na świe­cie i jedna z naj­star­szych


Źródła:

SJP.pl

Chianti

[czy­taj: kjan­ti] wy­traw­ne wino to­skań­skie o aro­ma­cie fioł­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wło­skie wino wy­traw­ne;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chiapas

Chia­pas () – stan po­ło­żo­ny w po­łud­nio­wej czę­ści Mek­sy­ku. Chia­pas gra­ni­czy na za­cho­dzie ze sta­na­mi Ve­ra­cruz oraz Oa­xa­ca, na pół­no­cy z Ta­ba­sco, na wscho­dzie z Gwa­te­ma­lą. Po­łud­nio­wą gra­ni­cę wyz­na­cza wy­brze­że Oce­a­nu Spo­koj­ne­go.


Źródła:

Wikipedia

Chiaroscuro

[czy­taj: kja­ro­sku­ro]
1. ma­lar­stwo, w któ­rym duży na­cisk po­ło­żo­ny jest na wy­ek­spo­no­wa­nie świa­tło­cie­nia;
2. świa­tło­cień


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. ro­zło­że­nie świa­tła i cie­nia na obra­zie

 (1.2) szt. ostry kon­trast świa­tło­cie­nio­wy cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ma­lar­stwa niek­tó­rych mi­strzów;

 (1.3) szt. od­mia­na drze­wo­ry­tu


Chia­ro­scu­ro (wł. "chia­ro" – "jasny" i "scuro" – "ciem­ny") – ter­min sto­so­wa­ny cza­sem wy­mien­nie ze "świa­tło­cie­niem", ale kła­dą­cy bar­dziej na­cisk na róż­ni­ce w na­tę­że­niu świa­tła, pod­czas gdy "świa­tło­cień" oz­na­cza ogól­ny roz­kład świa­teł i cieni w dzie­le (ma­lar­skim, gra­ficz­nym, ry­sun­ko­wym), dzię­ki któ­rym uzy­sku­je się wra­że­nie trój­wy­mia­ro­wo­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chiasm

od­mia­na skład­nio­we­go pa­ra­le­liz­mu po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu w od­wró­co­nej ko­lej­no­ści ta­kie­go sa­me­go ukła­du czło­nów zda­nio­wych; chiazm, chias­mus


Źródła:

SJP.pl

Chiasmus

od­mia­na skład­nio­we­go pa­ra­le­liz­mu po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu w od­wró­co­nej ko­lej­no­ści ta­kie­go sa­me­go ukła­du czło­nów zda­nio­wych; chiasm, chiazm


Źródła:

SJP.pl

Chiastolit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. od­mia­na an­da­lu­zy­tu;


Chia­sto­lit (na­zy­wa­ny także: "How­de­ni­tem" lub "Ka­mie­niem krzy­żo­wym") – od­mia­na an­da­lu­zy­tu, bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "chia­sto" = prze­kąt­nie uło­żo­ny oraz "chia­stos" = po­dob­ny do krzy­ża, krzy­żo­wy. Roz­poz­na­wa­ny po cha­rak­te­ry­stycz­nym krzy­żu wi­docz­nym na prze­kro­ju krysz­ta­łu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chiazm

od­mia­na skład­nio­we­go pa­ra­le­liz­mu po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu w od­wró­co­nej ko­lej­no­ści ta­kie­go sa­me­go ukła­du czło­nów zda­nio­wych; chiasm, chias­mus


Chiazm ( "χιασμός" chias­mos, "χίασμα" chias­ma – „uło­że­nie na krzyż”, „skrzy­żo­wa­nie”) – kla­sycz­na fi­gu­ra re­to­rycz­na, od­mia­na in­wer­sji. Pa­ra­le­lizm skład­nio­wy po­le­ga­ją­cy na od­wró­ce­niu sy­me­trii dwóch ca­ło­stek skład­nio­wych, z któ­rych druga pow­ta­rza po­rzą­dek syn­tak­tycz­ny skład­ni­ków, ale w od­wrot­nej ko­lej­no­ści. Szcze­gól­nie we­dług sche­ma­tu: pod­miot – orze­cze­nie, orze­cze­nie – pod­miot, np:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chiazma

1. miej­sce, w któ­rym 2 ho­mo­lo­gicz­ne chro­mo­so­my mogą wy­mie­nić mię­dzy sobą od­cin­ki
2. skrzy­żo­wa­nie ner­wów wzro­ko­wych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chiba

[czy­taj: ciba] mia­sto w Ja­po­nii


Chiba (jap. 千葉市 "Chiba-shi") – sto­li­ca pre­fek­tu­ry Chiba w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu. Mia­sto ma po­wierzch­nię 271,76 km². W 2020 r. miesz­ka­ło w nim 975 210 osób, w 446 695 go­spo­dar­stwach do­mo­wych (w 2010 r. 962 130 osób, w 406 450 go­spo­dar­stwach do­mo­wych). Mia­sto za­ło­żo­no 1 stycz­nia 1921, a 1 kwiet­nia 1992 zo­sta­ło oz­na­czo­ne rzą­do­wym roz­po­rzą­dze­niem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chibiny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. masyw gór­ski, po­ło­żo­ny za pół­noc­nym kołem pod­bie­gu­no­wym u na­sa­dy Pół­wy­spu Kol­skie­go w pół­noc­nej Rosji;


Chi­bi­ny ( Хибины, kil. Умптек) – pasmo gór­skie w Ark­ty­ce, zbu­do­wa­ne głów­nie z głę­bi­no­wych skał mag­mo­wych (sje­ni­tów), na­le­żą­ce do ob­wo­du mur­mań­skie­go, po­ło­żo­ne w Kole pod­bie­gu­no­wym pół­noc­nym u na­sa­dy Pół­wy­spu Kol­skie­go w pół­noc­no-za­chod­niej Rosji.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chibiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chi­bi­na­mi, do­ty­czą­cy Chi­bin


Źródła:

Wiktionary

Chicago

[czy­taj: szi­ka­go albo czi­ka­go] mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

 (1.2) geogr. rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 334 znaj­du­ją­ca się w zew­nętrz­nej czę­ści głów­ne­go pasa pla­ne­to­i­da­a­ne­to­id;


Chi­ca­go () – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, po­ło­żo­ne nad je­zio­rem Mi­chi­gan w sta­nie Il­li­no­is, sie­dzi­ba hrab­stwa Cook, w po­bli­żu cen­trum kon­ty­nen­tu pół­noc­no­a­me­ry­kań­skie­go, ponad 800 km od gra­ni­cy z Ka­na­dą. Sta­no­wi trze­cie pod wzglę­dem wiel­ko­ści i za­lud­nie­nia mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych (po Nowym Jorku i Los An­ge­les). Ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Chi­ca­go liczy 9,3 mln miesz­kań­ców i jest to także trze­cia co do wiel­ko­ści ame­ry­kań­ska aglo­me­ra­cja.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chicagoski

→ Chi­ca­go [czy­taj: czi­ka­go­ski]; czi­ka­gow­ski, chi­ca­gow­ski


Źródła:

SJP.pl

Chicagowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Chi­ca­go


Źródła:

Wiktionary

Chicagowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Chi­ca­go


Źródła:

Wiktionary

Chicagowski

[czy­taj: czi­ka­gow­ski] do­ty­czą­cy Chi­ca­go (mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych); czi­ka­gow­ski; chi­ca­go­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chi­ca­go, zwią­za­ny z Chi­ca­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chicano

[czy­taj czi­ka­no] w USA: czło­nek mek­sy­kań­skiej mniej­szo­ści na­ro­do­wej


Źródła:

SJP.pl

Chicanos

[czy­taj: czi­ka­noz] w USA: grupa et­nicz­na o po­cho­dze­niu la­ty­no­skim


Źródła:

SJP.pl

Chich

po­tocz­nie: cichy, tłu­mio­ny śmiech, chi­chot; zwy­kle w lm - chi­chy


Źródła:

SJP.pl

Chicha

[czy­taj: czi­cza] bra­zy­lij­ski napój al­ko­ho­lo­wy; chica


Chi­cha – ro­dzaj na­po­ju al­ko­ho­lo­we­go wy­ra­bia­ne­go przez rdzen­nych miesz­kań­ców Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej z re­jo­nu Andów, który ist­niał już w cza­sach im­pe­rium Inków. Jest wyt­wa­rza­ny ze spe­cjal­ne­go ga­tun­ku ku­ku­ry­dzy (tzw. "chi­cha de jora").

Ma blady słom­ko­wy kolor i kwa­śny pos­mak przy­po­mi­na­ją­cy lek­kie wino jabł­ko­we – cydr.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chichester

[czy­taj: czy­cze­ster] mia­sto w An­glii


Chi­che­ster () – mia­sto o sta­tu­sie "city" w po­łud­nio­wej An­glii (Wiel­ka Bry­ta­nia), w hrab­stwie West Sus­sex, w dy­stryk­cie Chi­che­ster. W 2001 roku mia­sto li­czy­ło 27 477 miesz­kań­ców.

Mia­sto jest po­pu­lar­nym oś­rod­kiem tu­ry­stycz­nym ze wzglę­du na bli­skość wy­brze­ża mor­skie­go i plaż.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chichewa

[czy­taj: czi­cze­wa] język z ro­dzi­ny bantu uży­wa­ny w po­łud­nio­wo-środ­ko­wej Afry­ce, język urzę­do­wy Ma­la­wi; czi­cze­wa


Źródła:

SJP.pl

Chichocik

po­tocz­nie: krót­ki, tłu­mio­ny śmiech; chi­cho­tek, śmie­szek


Źródła:

SJP.pl

Chichot

tłu­mio­ny, cichy śmiech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tłu­mio­ny śmiech o wy­so­kim tonie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chichota

po­tocz­nie: ko­bie­ta skłon­na do śmie­chu; chi­chot­ka


Źródła:

SJP.pl

Chichotania

po­tocz­nie: chi­cho­tać (się) - śmiać się; chi­chrać (się), ryć (się)


Źródła:

SJP.pl

Chichotanie

po­tocz­nie: chi­cho­tać (się) - śmiać się; chi­chrać (się), ryć (się)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chi­cho­tać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chichotać

po­tocz­nie: chi­cho­tać (się) - śmiać się; chi­chrać (się), ryć (się)


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­chi­cho­tać)

 (1.1) śmiać się nie­zbyt gło­śnym, pow­strzy­my­wa­nym śmie­chem o wy­so­kim tonie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chi­cho­tać się (dk. za­chi­cho­tać się)

 (2.1) to samo zna­cze­nie co (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chichotek

po­tocz­nie: cichy, tłu­mio­ny śmiech; chi­cho­cik, śmie­szek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek czę­sto się śmie­ją­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chichotka

po­tocz­nie: ko­bie­ta, dziew­czy­na skłon­na do śmie­chu; śmiesz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta czę­sto śmie­ją­ca się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chichotki

po­tocz­nie: cichy, tłu­mio­ny śmiech; chi­cho­cik, śmie­szek


Źródła:

SJP.pl

Chichotliwość

→ chi­chot­li­wy


Patrz:chichotliwy

Źródła:

SJP.pl

Chichotliwy

1. skłon­ny do chi­cho­ta­nia; chi­cho­czą­cy;
2. pis­kli­wy, po­dob­ny do chi­cho­tu


Źródła:

SJP.pl

Chichoty

po­tocz­nie: ko­bie­ta skłon­na do śmie­chu; chi­chot­ka


Źródła:

SJP.pl

Chichrania

po­tocz­nie: chi­chrać się - śmiać się; chi­cho­tać (się), ryć (się)


Źródła:

SJP.pl

Chichranie

po­tocz­nie: chi­chrać się - śmiać się; chi­cho­tać (się), ryć (się)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chi­chrać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chichrać

po­tocz­nie: chi­chrać się - śmiać się; chi­cho­tać (się), ryć (się)


Źródła:

SJP.pl

Chickenburger

[czy­taj: czi­ken­bur­ger] ham­bur­ger z kot­le­tem z pier­si kur­cza­ka


Źródła:

SJP.pl

Chief

[czy­taj: czif] głów­ny me­cha­nik na stat­ku; czif


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) głów­ny me­cha­nik na stat­ku


The Chief, a w rze­czy­wi­sto­ści dr Niles Ca­ul­der – fik­cyj­na po­stać wy­stę­pu­ją­ca w ko­mik­sach DC Co­mics. Jest li­de­rem ze­spo­łu su­per­bo­ha­te­rów "Doom Pa­trol""". Po­stać wy­stą­pi­ła w se­ria­lach te­le­wi­zyj­nych i fil­mach. Po raz pier­wszy po­ja­wił się na ekra­nie w se­ria­lu "Ti­tans". Grał go Bruno Bi­chir. Na­stęp­nie wy­stą­pił w "Doom Pa­trol". Wcie­lił się w niego Ti­mot­hy Dal­ton.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chihuahua

[czy­taj: czi­ła­ła] bar­dzo mały, wiel­ko­u­chy pies o krót­kiej sier­ści, któ­re­go rasa ma być rze­ko­mo star­sza od cy­wi­li­za­cji Az­te­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kynol. rasa psów do to­wa­rzy­stwa;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chijski

przy­miot­nik od: Chios


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chios, do­ty­czą­cy Chios


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chikungunya

[czy­taj: czi­kun­gu­nia] tro­pi­kal­na cho­ro­ba wi­ru­so­wa prze­no­szo­na przez ko­ma­ry, ob­ja­wia­ją­ca się go­rącz­ką i bólem mię­śni; czi­kun­gu­nia


Chi­kun­gu­nya (wy­ma­wia­ne: „czi­kun­gu­nia”), czi­kun­gu­nia – tro­pi­kal­na cho­ro­ba wi­ru­so­wa, wy­stę­pu­ją­ca głów­nie w po­łud­nio­wej Azji i wschod­niej Afry­ce, po­dob­na do dengi, prze­no­szo­na przez ko­ma­ry.

W 2006 wy­stą­pi­ły ma­so­we za­cho­ro­wa­nia na wy­spach Oce­a­nu In­dyj­skie­go (Re­u­nion, Ma­jot­ta, Se­sze­le, Ma­u­ri­tius, Ko­mo­ry, Ma­da­ga­skar, Ma­le­di­wy) oraz w za­chod­nich, nad­brzeż­nych re­jo­nach Indii i w Ma­lez­ji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chile

[czy­taj: czile] chili, chil­li, czili; rzad­ko:
1. ogół ga­tun­ków pa­pry­ki, któ­rych owoce mają bar­dzo ostry smak;
2. owoc chile - ro­śli­ny;
3. przy­pra­wa ze sprosz­ko­wa­nych owo­ców chile - ro­śli­ny;
4. ostry sos z do­dat­kiem chile - przy­pra­wy lub strącz­ków ro­śli­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;


Chile ( Chile, []), ofi­cjal­nie Re­pu­bli­ka Chile (República de Chile, wym. [],) – pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści kon­ty­nen­tu. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 756 102 km², a za­miesz­ka­ne jest przez 20 213 000 osób (szac. 2025).

Te­ry­to­rium Chile roz­cią­ga się wą­skim pasem na dłu­go­ści około 4300 km, po­mię­dzy łań­cu­chem gór­skim Andów na wscho­dzie a wy­brze­żem Oce­a­nu Spo­koj­ne­go na za­cho­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chilenizacja

[czy­taj: czi­le­ni­za­cja] prze­ję­cie przez wła­dze pań­stwo­we Chile kon­tro­li nad go­spo­dar­ką, na­cjo­na­li­za­cja w Chile w la­tach 1964-73


Źródła:

SJP.pl

Chili

[czy­taj: czili] chil­li, czili, chile;
1. ogół ga­tun­ków pa­pry­ki, któ­rych owoce mają bar­dzo ostry smak;
2. owoc chili - ro­śli­ny;
3. przy­pra­wa ze sprosz­ko­wa­nych owo­ców chili - ro­śli­ny;
4. ostry sos z do­dat­kiem chili - przy­pra­wy lub strącz­ków ro­śli­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. owoc jed­nej z od­mian pa­pry­ki rocz­nej o bar­dzo ostrym smaku;

 (1.2) przy­pra­wa w prosz­ku ze zmie­lo­nej pa­pry­ki chili (1.1)

 (1.3) zimny sos z uży­ciem owo­ców pa­pry­ki chili (1.1) lub przy­pra­wy chili (1.2)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chiliaizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. zob. chi­liazm.


Źródła:

Wiktionary

Chiliarcha

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: do­wód­ca od­dzia­łu woj­sko­we­go li­czą­ce­go ponad ty­siąc osób;


Chi­liar­cha (gr. χιλίαρχος chilíarchos [rza­dziej χειλίαρχος cheilíarchos lub χιλιάρχης chiliárchēs] – dosł. ty­sięcz­nik) – w woj­skach sta­ro­żyt­nych Gre­ków do­wód­ca od­dzia­łu li­czą­ce­go ponad ty­siąc ludzi.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chiliasta

zwo­len­nik, gło­si­ciel chi­liaz­mu; mi­le­na­ry­sta, mil­le­na­ry­sta


Źródła:

SJP.pl

Chiliastyczny

do­ty­czą­cy chi­liaz­mu lub chi­lia­stów (np. wiara chi­lia­stycz­na, ruchy chi­lia­stycz­ne); mi­le­na­ry­stycz­ny, mil­le­na­ry­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chiliazm

po­gląd re­li­gij­no-hi­sto­rio­zo­ficz­ny opie­ra­ją­cy się na wie­rze w pow­tór­ne przyj­ście i ty­siąc­let­nie pa­no­wa­nie Chry­stu­sa na ziemi przed koń­cem świa­ta; mi­le­na­ryzm, mil­le­na­ryzm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wiara w po­wrót Je­zu­sa Chry­stu­sa i na­dej­ście jego rzą­dów na ty­siąc lat przed koń­cem świa­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chilijczyk

[czy­taj: czi­lij­czyk] oby­wa­tel Chile


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Chile


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chilijka

[czy­taj: czi­lij­ka] oby­wa­tel­ka Chile


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Chile


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chilijski

[czy­taj: czi­lij­ski] przy­miot­nik od: Chile


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Chile


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chiliński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chill

[czy­taj: czil] mło­dzie­żo­wo: re­laks, luz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. zob. chil­lo­ut.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chill-Oucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chill-out


Źródła:

Wiktionary

Chill-Out

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. zob. chil­lo­ut.


Źródła:

Wiktionary

Chilli

[czy­taj: czili] chili, czili, chile;
1. ogół ga­tun­ków pa­pry­ki, któ­rych owoce mają bar­dzo ostry smak;
2. owoc chil­li - ro­śli­ny;
3. przy­pra­wa ze sprosz­ko­wa­nych owo­ców chil­li - ro­śli­ny;
4. ostry sos z do­dat­kiem chil­li - przy­pra­wy lub strącz­ków ro­śli­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chillon

[czy­taj: sziJĄ] zamek w Szwaj­ca­rii


Źródła:

SJP.pl

Chilloucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chil­lo­ut


Źródła:

Wiktionary

Chillout

[czy­taj: czi­lałt] spo­koj­na, re­lak­su­ją­ca mu­zy­ka elek­tro­nicz­na, prze­ci­wień­stwo mu­zy­ki dance


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. stan cał­ko­wi­te­go wy­lu­zo­wa­nia, zre­lak­so­wa­nia, igno­ro­wa­nia pro­ble­mów


Chil­lo­ut (także chill out) – ga­tu­nek mu­zycz­ny, w któ­re­go skład wcho­dzi wiele spo­koj­nych sty­lów two­rzo­nych przez ar­ty­stów i pro­du­cen­tów sceny mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej.

"Chil­lo­u­tem" jest za­rów­no wol­niej­szy house, niek­tó­re formy mu­zy­ki tran­ce­o­wej, am­bient, jak i nu jazz, trip-hop, down­tem­po czy in­stru­men­tal­ny hip-hop. Po­ję­cie pow­sta­ło w la­tach 90. XX wieku ze slan­go­we­go okre­śla­nia re­lak­so­wa­nia się.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chilloutować

[czy­taj: czi­la­u­to­wać] chil­lo­u­to­wać się - po­tocz­nie: re­lak­so­wać się, od­po­czy­wać; czi­la­u­to­wać się


Źródła:

SJP.pl

Chilloutowy

→ chil­lo­ut


Patrz:chillout

Źródła:

SJP.pl

Chillowanko

[czy­taj: czi­lo­wan­ko] po­tocz­nie: od­po­czy­wa­nie, re­lak­so­wa­nie się, od­prę­ża­nie się; czi­lo­wan­ko


Źródła:

SJP.pl

Chillować

[czy­taj: czi­lo­wać] mło­dzie­żo­wo: chil­lo­wać się - od­po­czy­wać, re­lak­so­wać się; czi­lo­wać się


Źródła:

SJP.pl

Chillowy

→ chill [czy­taj: czi­lo­wy]


Źródła:

SJP.pl

Chimborazo

wy­ga­sły wul­kan w An­dach, naj­wyż­szy szczyt Ek­wa­do­ru, po­ło­żo­ny w cen­tral­nej jego czę­ści


Chim­bo­ra­zo – zlo­do­wa­co­ny stra­to­wul­kan w An­dach w Ek­wa­do­rze, w pa­śmie. Jest naj­wyż­szym szczy­tem kraju. We­dług po­mia­ru GPS z 2016 roku osią­ga 6263,47 m nad po­zio­mem morza. Ostat­nia znana erup­cja Chim­bo­ra­zo na­stą­pi­ła około 550 roku n.e. (±150 lat). Ze wzglę­du na po­ło­że­nie bar­dzo bli­sko rów­ni­ka wierz­cho­łek Chim­bo­ra­zo jest po­wszech­nie uz­na­wa­ny za punkt po­wierzch­ni Ziemi naj­bar­dziej od­da­lo­ny od jej środ­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chimek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­u­fa­ła forma imie­nia Jo­a­chim


Źródła:

Wiktionary

Chimera

1. motyw de­ko­ra­cyj­ny w po­sta­ci Chi­me­ry lub po­dob­ne­go pot­wo­ra, wy­stę­pu­ją­cy w sztu­ce;
2. coś nie­re­al­ne­go; ułuda, mrzon­ka, fan­taz­ja;
3. u zwie­rząt: osob­nik pow­sta­ły przez po­łą­cze­nie się dwóch odręb­nych za­rod­ków;
4. or­ga­nizm zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek róż­nią­cych się ge­ne­tycz­nie, pow­sta­ły np. w wy­ni­ku mu­ta­cji;
5. duża ryba głę­bi­no­wa z ro­dzi­ny chi­me­ro­wa­tych, ży­ją­ca w Oce­a­nie At­lan­tyc­kim i Morzu Śró­dziem­nym; prze­ra­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przen. coś nie­re­al­ne­go, fan­ta­stycz­ne­go, wy­my­ślo­ne­go

 (1.2) przen. ka­prys, wy­bryk, zach­cian­ka, dzi­wact­wo

 (1.3) biol. or­ga­nizm skła­da­ją­cy się z tka­nek o róż­nych ge­no­ty­pach;

 (1.4) icht. mor­ska ryba głę­bi­no­wa z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chi­ma­e­ra|ref=tak.;

 (1.5) pa­le­ont. rze­ko­my tak­son opi­sa­ny na pod­sta­wie ska­mie­nia­ło­ści dwóch ga­tun­ków


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chimerny

rzad­ko: ka­pry­śny, dzi­wacz­ny, gry­ma­śny; chi­me­rycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chimerowate

ro­dzi­na ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych, o wy­dłu­żo­nym ciele za­koń­czo­nym dłu­gim i cien­kim ogo­nem, wy­stę­pu­ją­cych w chłod­nych głę­bo­kich wo­dach mor­skich


Chi­me­ro­wa­te, prze­ra­zo­wa­te, chi­me­ry (Chi­ma­e­ri­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb zro­sło­gło­wych z rzędu chi­me­roksz­tałt­nych (Chi­ma­e­ri­for­mes). W za­pi­sie ko­pal­nym znane są z kredy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chimerowaty

o ce­chach chi­me­ro­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


Źródła:

SJP.pl

Chimerowy

→ chi­me­ra


Patrz:chimera

Źródła:

SJP.pl

Chimery

oka­zy­wa­nie swo­je­go nie­za­do­wo­le­nia bez wi­docz­ne­go po­wo­du; fochy, gry­ma­sy, hu­mo­ry, dąsy


Źródła:

SJP.pl

Chimeryczka

ko­bie­ta zmien­na, kie­ru­ją­ca się ka­pry­sa­mi


Źródła:

SJP.pl

Chimeryczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chi­me­rycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chimeryczność

zmien­ność; kie­ro­wa­nie się ka­pry­sem


Źródła:

SJP.pl

Chimeryczny

zmie­nia­ją­cy uspo­so­bie­nie (zda­nie, po­gląd) pod wpły­wem emo­cji


przy­miot­nik

 (1.1) zmien­ny, ka­pry­śny

 (1.2) nie­re­al­ny, nie­moż­li­wy do urze­czy­wist­nie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chimeryk

czło­wiek zmien­ny, kie­ru­je się ka­pry­sa­mi, chi­me­ra­mi


Źródła:

SJP.pl

Chimeryzm

stan or­ga­niz­mu bę­dą­ce­go chi­me­rą


Źródła:

SJP.pl

Chimichanga

[czy­taj: czi­mi­czan­ga] po­tra­wa mek­sy­kań­ska, sma­żo­ne bur­ri­to


Chi­mi­chan­ga – po­tra­wa mek­sy­kań­ska. Ro­dzaj bur­ri­to sma­żo­ne­go na oleju lub maśle, po­pu­lar­ne­go na pół­no­cy Mek­sy­ku, szcze­gól­nie w sta­nach So­no­ra i Si­na­loa. Pszen­ną tor­til­lę o róż­nych roz­mia­rach po­kry­wa się far­szem mięs­nym i skła­da two­rząc pro­sto­kąt­ną to­reb­kę. Czę­sto zda­rza­ją się rów­nież inne do­dat­ki, jak fa­so­la, ryż, ser. Danie po­da­wa­ne jest z pi­kant­ny­mi so­sa­mi lub gu­a­ca­mo­le.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chimichurri

[czy­taj: czi­mi­czu­ri] ar­gen­tyń­ski sos pi­kant­ny


Chi­mi­chur­ri – tra­dy­cyj­ny sos kuch­ni ar­gen­tyń­skiej i urug­waj­skiej, bę­dą­cy naj­po­wszech­niej­szą przy­pra­wą do mięsa, zwła­szcza do ar­gen­tyń­skiej wo­ło­wi­ny przy­go­to­wy­wa­nej na gril­lu ("asado"). Chi­mi­chur­ri jest sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny w kra­jach Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej i zdo­był mię­dzy­na­ro­do­we uz­na­nie ku­li­nar­ne dzię­ki in­ten­syw­ne­mu pro­fi­lo­wi sma­ko­we­mu i uni­wer­sal­no­ści za­sto­so­wań.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chimkiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chim­ka­mi, do­ty­czą­cy Chi­mek


Źródła:

Wiktionary

Chin

1. wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo i krzew z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych, ros­ną­ce w An­dach, ho­do­wa­ne na Jawie i w In­diach; drze­wo chi­no­we, chi­no­wiec;
2. kora drze­wa chi­no­we­go, z któ­rej wyt­wa­rza się śro­dek prze­ciw­go­rącz­ko­wy i prze­ciw­ma­la­rycz­ny; kora chi­no­wa;
3. rzad­ko: zwią­zek or­ga­nicz­ny, al­ka­lo­id otrzy­my­wa­ny z kory chi­now­ca, prze­ciw­ma­la­rycz­ny i prze­ciw­go­rącz­ko­wy śro­dek lecz­ni­czy; chi­ni­na;
4. daw­niej: por­ce­la­na chiń­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. zob. chin ja­poń­ski.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

China

1. wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo i krzew z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych, ros­ną­ce w An­dach, ho­do­wa­ne na Jawie i w In­diach; drze­wo chi­no­we, chi­no­wiec;
2. kora drze­wa chi­no­we­go, z któ­rej wyt­wa­rza się śro­dek prze­ciw­go­rącz­ko­wy i prze­ciw­ma­la­rycz­ny; kora chi­no­wa;
3. rzad­ko: zwią­zek or­ga­nicz­ny, al­ka­lo­id otrzy­my­wa­ny z kory chi­now­ca, prze­ciw­ma­la­rycz­ny i prze­ciw­go­rącz­ko­wy śro­dek lecz­ni­czy; chi­ni­na;
4. daw­niej: por­ce­la­na chiń­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ro­dzaj ta­le­rza per­ku­syj­ne­go, wy­da­ją­cy cha­rak­te­ry­stycz­ny, jasny, ostry dźwięk;

 (1.2) farm. chem. rzad. zob. chi­ni­na.

 (1.3) bot. zob. chi­no­wiec.

 (1.4) bot. kora chi­now­ca (drze­wa chi­no­we­go)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chinage

[czy­taj: sziNAŻ] tech­ni­ka far­biar­ska po­le­ga­ją­ca na far­bo­wa­niu wy­bra­nych par­tii nici, a nie ca­łych tka­nin


Źródła:

SJP.pl

Chinalugijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chi­na­lu­ga­mi, do­ty­czą­cy Chi­na­lu­gów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język chi­na­lu­gij­ski;


Źródła:

Wiktionary

Chinatown

[czy­taj: czaj­na­tałn] dziel­ni­ca mia­sta za­miesz­ka­na głów­nie przez ludzi po­cho­dze­nia chiń­skie­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chinch

[czy­taj: czincz] ro­dzaj złą­cza elek­tro­nicz­ne­go; cinch, czincz


Źródła:

SJP.pl

Chindelewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chineczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: Chin­ka


Źródła:

Wiktionary

Chinhydron

rów­no­mo­lo­wa mie­sza­ni­na chi­no­nu i hy­dro­chi­no­nu


Chin­hy­dron or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, kom­pleks chi­no­nu z hy­dro­chi­no­nem w sto­sun­ku mo­lo­wym 1:1. W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej wy­stę­pu­je w for­mie czar­no­zie­lo­nych krysz­ta­łów. Jest sto­so­wa­ny jako skład­nik elek­tro­dy chin­hy­dro­no­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chinidyna

al­ka­lo­id, po­chod­na chi­no­li­ny, izo­mer op­tycz­ny chi­ni­ny, dzia­ła ha­mu­ją­co na układ przyw­spół­czul­ny, sto­so­wa­ny jako lek an­ty­a­ryt­micz­ny


Chi­ni­dy­na ( chi­ni­di­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id otrzy­my­wa­ny z kory drze­wa chi­no­we­go ("Cin­cho­na"), otrzy­my­wa­ny także syn­te­tycz­nie.

Jest naj­star­szym le­kiem prze­ci­wa­ryt­micz­nym, pro­to­ty­pem leków sta­bi­li­zu­ją­cych błonę ko­mór­ko­wą (grupa IA we­dług po­dzia­łu Va­ug­ha­na Wil­liam­sa).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chinina

prze­ciw­ma­la­rycz­ny śro­dek lecz­ni­czy; china


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o gorz­kim smaku, znaj­du­ją­cy się w korze drze­wa chi­no­we­go ros­ną­ce­go w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;


Chi­ni­na ( chi­ni­num), – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, al­ka­lo­id o gorz­kim smaku, znaj­du­ją­cy się w korze drze­wa chi­no­we­go ros­ną­ce­go w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej w An­dach. Chi­ni­na była pier­wszym sku­tecz­nym le­kiem prze­ciw ma­la­rii. Zo­sta­ła za­stą­pio­na środ­ka­mi o mniej­szych dzia­ła­niach ubocz­nych i sto­su­je się ją zaz­wy­czaj w wy­pad­ku opor­no­ści na chlo­ro­chi­nę. Po­nad­to chi­ni­na po­sia­da włas­no­ści prze­ciw­go­rącz­ko­we, prze­ciw­za­pal­ne i prze­ciw­bó­lo­we. Jest wy­ko­rzy­sty­wa­na do na­da­wa­nia smaku to­ni­ko­wi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chininowy

przy­miot­nik od: chi­ni­na


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chi­ni­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chinka

oby­wa­tel­ka Chin


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na na­ro­do­wo­ści chiń­skiej, oby­wa­tel­ka lub miesz­kan­ka Chin


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chinkali

po­tra­wa kuch­ni gru­ziń­skiej, duże pie­ro­gi wy­peł­nio­ne bu­lio­nem


Chin­ka­li (gruz. ხინკალი) – duże koł­du­ny wy­peł­nio­ne mię­sem. Aby je spo­żyć, na­le­ży je umie­jęt­nie nad­gryźć, wypić są­czą­cy się ze środ­ka bu­lion i za­koń­czyć zje­dze­niem resz­ty. Tra­dy­cyj­ne danie kuch­ni ka­u­ka­skiej, po­pu­lar­ne zwła­szcza w Gruz­ji.

Przy­go­to­wu­je się je w ten spo­sób, iż su­ro­wą por­cję mięsa (naj­czę­ściej mie­lo­ne­go, np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chinków

Chin­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Solec-Zdrój. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Przez wieś prze­cho­dzi zie­lo­ny szlak tu­ry­stycz­ny z Wi­śli­cy do Gro­cho­wisk.


Źródła:

Wikipedia

Chinoiserie

[czy­taj: szinłaZRI]
1. mo­ty­wy sztu­ki Da­le­kie­go Wscho­du wy­stę­pu­ją­ce w sztu­ce eu­ro­pej­skiej;
2. or­na­men­ty­ka na­śla­du­ją­ca mo­ty­wy chiń­skie, wy­stę­pu­ją­ca w dobie ro­ko­ka


Chi­no­i­se­rie (fr., dosł. „chiń­szczyz­na”, wym. "szi­nu­a­ze­ri") – eklek­tycz­ny styl w sztu­ce, wzor­nict­wie i ar­chi­tek­tu­rze eu­ro­pej­skiej na­wią­zu­ją­cy do kul­tu­ry chiń­skiej. Cha­rak­te­ry­zu­je się za­po­ży­cza­niem chiń­skich mo­ty­wów i ma­te­ria­łów, m.in. laki, por­ce­la­ny itd. Chi­no­i­se­rie po­ja­wi­ła się we Fran­cji w po­ło­wie XVII wieku. Szyb­ko opa­no­wa­ła Eu­ro­pę, a w XVIII wieku stała się jed­nym z ele­men­tów ro­ko­ko. Sama nazwa za­czę­ła być uży­wa­na w XVIII wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chinoksyzol

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go i prze­ciw­grzy­bi­cze­go, za­wie­ra­ją­ce­go hy­drok­sy­chi­no­li­nę


Źródła:

SJP.pl

Chinol

lek­ce­wa­żą­co o Chiń­czy­ku; Chi­nol


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. Chiń­czyk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chinolina

za­sa­do­wy, tok­sycz­ny zwią­zek he­te­ro­cy­klicz­ny o przy­krym za­pa­chu, sto­so­wa­ny do kon­ser­wa­cji pre­pa­ra­tów ana­to­micz­nych, pro­duk­cji barw­ni­ków i środ­ków far­ma­ce­u­tycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy azot, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do two­rze­nia barw­ni­ków;


Chi­no­li­na (C9H7N) – zwią­zek he­te­ro­cy­klicz­ny za­wie­ra­ją­cy azot, zbu­do­wa­ny ze skon­den­so­wa­nych pier­ście­ni: ben­ze­no­we­go i pi­ry­dy­no­we­go. W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest be­zbarw­ną cie­czą o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu, sil­nie za­ła­mu­ją­ca świa­tło, roz­pu­szczal­na w al­ko­ho­lu i ete­rze, ma włas­no­ści za­sa­do­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chinolinowy

→ chi­no­li­na


Patrz:chinolina

Źródła:

SJP.pl

Chinolka

lek­ce­wa­żą­co o Chin­ce; Chi­nol­ka


Źródła:

SJP.pl

Chinolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie si­no­lo­gii; si­no­log


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. uczo­ny w za­kre­sie ję­zy­ka, kul­tu­ry i hi­sto­rii Chin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chinolon

che­mio­te­ra­pe­u­tyk o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym


Źródła:

SJP.pl

Chinon

zwią­zek or­ga­nicz­ny uży­wa­ny do pro­duk­cji barw­ni­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o wła­ści­wo­ściach aro­ma­tycz­nych, za­wie­ra­ją­cych dwie grupy ke­to­no­we


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chinonowy

→ chi­non


Patrz:chinon

Źródła:

SJP.pl

Chinook

[czy­taj: cziNUK, czyNUK lub sziNUK]
1. cie­pły, wil­got­ny wiatr znad za­chod­nich wy­brze­ży USA
2. cie­pły, suchy wiatr wie­ją­cy wzdłuż wschod­nich zbo­czy Gór Ska­li­stych;
3. rasa psa po­cią­go­we­go


Chi­no­ok [wy­mo­wa ame­ry­kań­ska: szi­nuk]– cie­pły, suchy i po­ry­wi­sty wiatr typu fe­no­we­go, wie­ją­cy ze wschod­nich sto­ków Gór Ska­li­stych na rów­ni­ny.

Może spo­wo­do­wać gwał­tow­ny wzrost tem­pe­ra­tu­ry nawet o kil­ka­na­ście stop­ni Cel­sju­sza w ciągu za­led­wie kilku go­dzin (re­kord od­no­to­wa­no 22 stycz­nia 1943, gdy tem­pe­ra­tu­ra w Spe­ar­fish w Da­ko­cie Pdo­łud­nio­wej w 2 mi­nu­ty wzro­sła o 27 °C[nie­wia­ry­god­ne źró­dło?]) i spo­wo­do­wać, że śnieg głę­bo­ki na stopę zni­knie pra­wie cał­ko­wi­cie w prze­cią­gu jed­ne­go dnia – stąd jego nazwa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chinosy

uni­wer­sal­ne ba­weł­nia­ne spod­nie mę­skie z pro­sty­mi no­gaw­ka­mi w pa­ste­lo­wych ko­lo­rach


Chi­no­sy, także chino, spod­nie dre­li­cho­we – po­pu­lar­ne spod­nie mę­skie. Ich hi­sto­ria sięga XIX wieku. Na­wią­zu­ją kro­jem do spod­ni for­mal­nych, jed­nak wy­ko­na­ne są z in­ne­go typu ma­te­ria­łów, spra­wia­jąc, że są stro­jem pół­for­mal­nym. Mogą wy­stę­po­wać w róż­nych wer­sjach ko­lo­ry­stycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chinowiec

wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo i krzew z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych, ros­ną­ce w An­dach, ho­do­wa­ne na Jawie i w In­diach; drze­wo chi­no­we, china


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych;


Chi­no­wiec, drze­wo chi­no­we (błęd­nie: drze­wo chi­ni­no­we) ("Cin­cho­na" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych ("Ru­bia­ce­ae"). Obej­mu­je ponad 20 tro­pi­kal­nych ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych w sta­nie dzi­kim w An­dach na ob­sza­rze od We­ne­zu­e­li po Bo­li­wię. Niek­tó­re ga­tun­ki są upra­wia­ne i miej­sca­mi dzi­cze­ją w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, m.in. w Ame­ry­ce Środ­ko­wej, w Afry­ce rów­ni­ko­wej i w po­łud­nio­wej Azji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chinowy

przy­miot­nik od: china


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy kory chi­now­ca, do­ty­czą­cy drze­wa chi­no­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chinozol

pro­szek barwy żół­tej o in­ten­syw­nym, spe­cy­ficz­nym za­pa­chu i pie­ką­cym smaku


Źródła:

SJP.pl

Chintz

[czy­taj: cinc, czinc lub czints] mocna tka­ni­na ba­weł­nia­na, zaz­wy­czaj pow­le­czo­na war­stwą wosku, uży­wa­na do de­ko­ra­cji wnętrz


Źródła:

SJP.pl

Chiny

1. wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo i krzew z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych, ros­ną­ce w An­dach, ho­do­wa­ne na Jawie i w In­diach; drze­wo chi­no­we, chi­no­wiec;
2. kora drze­wa chi­no­we­go, z któ­rej wyt­wa­rza się śro­dek prze­ciw­go­rącz­ko­wy i prze­ciw­ma­la­rycz­ny; kora chi­no­wa;
3. rzad­ko: zwią­zek or­ga­nicz­ny, al­ka­lo­id otrzy­my­wa­ny z kory chi­now­ca, prze­ciw­ma­la­rycz­ny i prze­ciw­go­rącz­ko­wy śro­dek lecz­ni­czy; chi­ni­na;
4. daw­niej: por­ce­la­na chiń­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pań­stwo w Azji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chiné

[czy­taj: szinE] mie­nią­ca się tka­ni­na jed­wab­na lub ba­weł­nia­na


Źródła:

SJP.pl

Chioggia

[czy­taj: kjodż­ja] mia­sto we Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska, w pro­win­cji We­ne­cja;


Chiog­gia – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska, w pro­win­cji We­ne­cja.

Hi­sto­rycz­ne cen­trum Chiog­gii po­ło­żo­ne jest na wy­spie (le­żą­cej w po­łud­nio­wej czę­ści La­gu­ny We­nec­kiej), która po­dzie­lo­na jest ka­na­ła­mi. Stąd okre­śle­nie „mała We­ne­cja”, jak czę­sto na­zy­wa się Chiog­gię. Tuż obok – bez­poś­red­nio nad Adria­ty­kiem – po­ło­żo­na jest Sot­to­ma­ri­na, nad­mor­ska dziel­ni­ca mia­sta z ho­te­la­mi i sze­ro­ką plażą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chioggiański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Chiog­gią, do­ty­czą­cy Chiog­gii


Źródła:

Wiktionary

Chiolit

mi­ne­rał za­wie­ra­ją­cy fluor, sód i glin, przy­po­mi­na­ją­cy struk­tu­rą i ko­lo­rem krio­lit


Źródła:

SJP.pl

Chionofil

or­ga­nizm ży­ją­cy w ni­skich tem­pe­ra­tu­rach; psy­chro­fil, krio­fil


Chio­no­fil – or­ga­nizm na­le­żą­cy do fauny na­śnież­nej, przy­sto­so­wa­ny do prze­by­wa­nia w ni­skich tem­pe­ra­tu­rach, ty­po­wych dla stre­fy pod­bie­gu­no­wej. Chio­no­fi­le po­ja­wia­ją się w zimie, ale wy­stę­pu­ją także w in­nych po­rach roku, są one od­por­ne na mróz, ale nie wyksz­tał­ci­ły mor­fo­lo­gicz­nych lub fiz­jo­lo­gicz­nych przy­sto­so­wań do życia w ni­skich tem­pe­ra­tu­rach. Wiele chio­no­fi­li to re­lik­ty po­lo­dow­co­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chionosfera

stre­fa ca­ło­rocz­ne­go gro­ma­dze­nia się śnie­gów, w któ­rej mogą for­mo­wać się lo­dow­ce


Źródła:

SJP.pl

Chios

1. wyspa grec­ka na Morzu Egej­skim;
2. mia­sto w Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grec­ka wyspa na Morzu Egej­skim, u wy­brze­ży Azji Mniej­szej;

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. adm. grec­kie mia­sto na wschod­nim wy­brze­żu wyspy o tej samej naz­wie;


Chios (gr. "Χίος", łac. "Chius") – wyspa w Gre­cji na Morzu Egej­skim, po­ło­żo­na na az­ja­tyc­kim szel­fie kon­ty­nen­tal­nym, u wy­brze­ży Tur­cji. Wyspa jest zbu­do­wa­na ze skał wa­pien­nych i kre­do­wych. Ważny oś­ro­dek tu­ry­stycz­ny. W przesz­ło­ści znana jako „wyspa kup­ców”, „wyspa ka­pi­ta­nów”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chip

[czy­taj: czip] układ sca­lo­ny wy­pro­du­ko­wa­ny w jed­nym krysz­ta­le krze­mu; czip


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. układ sca­lo­ny

 (1.2) elek­tron. zob. mi­kro­czip.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chipotle

[czy­taj: czi­połt­lej] mek­sy­kań­skie wę­dzo­ne pa­prycz­ki jalapeño


Źródła:

SJP.pl

Chipowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. wet. za­o­pa­try­wa­nie w chip


Źródła:

Wiktionary

Chipować

[czy­taj: czi­po­wać] za­kła­dać lub wszcze­piać chipy, oz­na­czać coś, zwła­szcza zwie­rzę­ta, za po­mo­cą spe­cjal­nych ukła­dów sca­lo­nych; czi­po­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­chi­po­wać)

 (1.1) techn. wet. wy­po­sa­żać w chip


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chipowy

→ chip [czy­taj: czi­po­wy]; czi­po­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) elek­tron. zwią­za­ny z chi­pem, do­ty­czą­cy chipu, wy­po­sa­żo­ny w chip


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chippendale

[czy­taj: czy­pen­dejl] styl w me­blar­stwie an­giel­skim


Chip­pen­da­le – nie­jed­no­rod­ny styl (cza­sem okre­śla­ny jako style) w me­blar­stwie an­giel­skim, który po­ja­wił się ok. po­ło­wy XVIII wieku. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska ebe­ni­sty Tho­ma­sa Chip­pen­da­le’a, który wydał w 1754 w Lon­dy­nie wzor­nik "The Gen­tel­man and Ca­bi­net Mar­ker’s Di­rec­tor". Jest to pier­wszy styl w me­blar­stwie an­giel­skim naz­wa­ny nie od imie­nia wład­cy, ale od naz­wi­ska twór­cy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chippendales

[czy­taj: czi­pen­dejls] tan­cerz ero­tycz­ny mę­skie­go ze­spo­łu ta­necz­ne­go; chip­pen­da­le


Chip­pen­da­les – ame­ry­kań­ska grupa ta­necz­na skła­da­ją­ca się z męż­czyzn, któ­rzy wy­ko­nu­ją strip­tiz, mając na sobie w gór­nej czę­ści ciała cha­rak­te­ry­stycz­ne musz­ki, białe koł­nie­rze i man­kie­ty ko­szul no­szo­ne na gołym tor­sie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chippendalowski

→ chip­pen­da­le [czy­taj: czi­pen­dej­low­ski]


Źródła:

SJP.pl

Chips

[czy­taj: czips] cien­ki, sma­żo­ny pla­ste­rek ziem­nia­cza­ny, je­dzo­ny na zimno; czips


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kulin. cien­ki, sma­żo­ny pla­ste­rek ziem­nia­ka je­dzo­ny na zimno jako prze­ką­ska;


Zo­bacz też: Chip­sy.

Chips – szwedz­ki ze­spół mu­zycz­ny, za­ło­żo­ny przez Kikki Da­niels­son i Lasse Holma w 1979 roku.

Prócz za­ło­ży­cie­li ze­spo­łu, w po­cząt­ko­wy skład grupy wcho­dzi­li także Lars West­man, Lisa Ma­gnus­son, Mo­ni­ca Sil­ver­strand oraz Mats Rådberg.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chipset

ze­staw ukła­dów sca­lo­nych speł­nia­ją­cy jako ca­łość okre­ślo­ne za­da­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. grupa spe­cja­li­stycz­nych ukła­dów sca­lo­nych, od­cią­ża­ją­ca pro­ce­sor głów­ny i ko­or­dy­nu­ją­ca wy­mia­nę da­nych mię­dzy po­dze­spo­ła­mi kom­pu­te­ra;


Chip­set – grupa spe­cja­li­stycz­nych chi­pów, które są przez­na­czo­ne do wspól­nej pracy. Mają zaz­wy­czaj zin­te­gro­wa­ne oz­na­cze­nia i zwy­kle sprze­da­wa­ne są jako jeden pro­dukt.

W kom­pu­te­rach ter­min "chip­set" jest po­wszech­nie uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do spe­cja­li­stycz­ne­go ukła­du sca­lo­ne­go lub ze­sta­wu ukła­dów płyty głów­nej kom­pu­te­ra lub karty roz­sze­rzeń.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chipsetowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chip­se­tu


Źródła:

Wiktionary

Chipsik

[czy­taj: czip­sik] zdrob­nie­nie od: chips; czip­sik


Źródła:

SJP.pl

Chipsowy

→ chips [czy­taj: czip­so­wy]; czip­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Chipsy

[czy­taj: czips] cien­ki, sma­żo­ny pla­ste­rek ziem­nia­cza­ny, je­dzo­ny na zimno; czips


Chip­sy (lub czip­sy) – po­pu­lar­na prze­ką­ska w po­sta­ci cien­kich, osu­szo­nych pla­strów, naj­czę­ściej ziem­nia­ków, ale rów­nież in­nych wa­rzyw, zaz­wy­czaj us­ma­żo­nych w głę­bo­kim tłu­szczu. Ze wzglę­du na wy­so­ką war­tość ener­ge­tycz­ną chip­sów, do ich pro­duk­cji sto­so­wa­ne są rów­nież za­mien­ni­ki tłu­szczu oraz no­wo­czes­ne tech­no­lo­gie pro­duk­cji, takie jak na przy­kład go­to­wa­nie z za­sto­so­wa­niem mi­kro­fal, a na­stęp­nie spry­ski­wa­nie nie­wiel­ką ilo­ścią oleju (bez za­nu­rze­nia w tłu­szczu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chiptune

[czy­taj: czipt­jun] mu­zy­ka syn­te­tycz­na two­rzo­na przez ukła­dy dźwię­ko­we


Chip­tu­ne (Chip music) – okre­śle­nie ogółu mu­zy­ki ge­ne­ro­wa­nej przez ukła­dy dźwię­ko­we.

Ideą jest wy­ko­rzy­sty­wa­nie syn­te­zy dźwię­ku, czyli jego ge­ne­ro­wa­nia za­miast odt­wa­rza­nia go­to­wych pró­bek. Sto­su­je się do tego celu takie ukła­dy jak np. MOS 6581 lub CO12294, stąd nazwa "chip­tu­ne" (chip – układ sca­lo­ny). Brzmie­nia uzy­ski­wa­ne w ten spo­sób su­biek­tyw­nie mogą wy­da­wać się su­ro­we lub też ubo­gie. Dzie­je się tak za spra­wą re­a­li­zo­wa­nia pro­ste­go w po­rów­na­niu do syn­te­za­to­rów, toru syn­te­zy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chira

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lwów. wódka


Źródła:

Wiktionary

Chirac

[czy­taj: sziRAK] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chiragra

przew­le­kła cho­ro­ba sta­wów; dna; ar­tre­tyzm; po­da­gra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. med. dna mo­cza­no­wa ob­ja­wia­ją­ca się w pal­cach dłoni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chiralność

cecha czą­ste­czek po­le­ga­ją­ca na nie­i­den­tycz­no­ści czą­stecz­ki wyj­ścio­wej i jej lu­strza­ne­go od­bi­cia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chiralny

→ chi­ral­ność


przy­miot­nik

 (1.1) chem. taki, który wraz z innym są dla sie­bie od­bi­cia­mi lu­strza­ny­mi


Patrz:chiralność

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chirashi

[czy­taj: czi­ra­szi] ro­dzaj sushi po­da­wa­ne­go w mi­secz­ce lub drew­nia­nym pu­deł­ku wy­peł­nio­nym ryżem i z roz­rzu­co­ny­mi na nim róż­no­rod­ny­mi skład­ni­ka­mi


Źródła:

SJP.pl

Chirico

[czy­taj: ki­ri­ko] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chirofauna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. ogół ga­tun­ków nie­to­pe­rzy za­miesz­ku­ją­cych okre­ślo­ny ob­szar ge­o­gra­ficz­ny, bio­top lub ży­ją­cych w okre­ślo­nym okre­sie ge­o­lo­gicz­nym


Źródła:

Wiktionary

Chirograf

do­ku­ment śred­nio­wiecz­ny uży­wa­ny w dy­plo­ma­cji za­chod­nio­e­u­ro­pej­skiej


Źródła:

SJP.pl

Chirolog

osoba wró­żą­ca z linii dłoni; chi­ro­man­ta


Źródła:

SJP.pl

Chirologia

1. spo­sób po­ro­zu­mie­wa­nia się na migi, sto­so­wa­ny wśród głu­cho­nie­mych; dak­ty­lo­gra­fia;
2. wró­że­nie z rąk; chi­ro­man­cja


Źródła:

SJP.pl

Chirologiczny

→ chi­ro­lo­gia


Patrz:chirologia

Źródła:

SJP.pl

Chiromancja

wró­że­nie z linii pa­pi­lar­nych dłoni; chi­ro­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. sztu­ka wró­że­nia i od­czy­ty­wa­nia cha­rak­te­ru czło­wie­ka z bruzd na jego dło­niach;


Nie mylić z: hie­ro­man­cja.

Chi­ro­man­cja (z gr. "cheir" = ręka, "man­te­ia" = wró­że­nie) – wró­że­nie z dłoni. Za­gad­nie­nie to było róż­nie na­zy­wa­ne na prze­strze­ni wie­ków np. nauka sta­ro­żyt­na, sztu­ka dy­wi­na­cyj­na, wró­że­nie lub umie­jęt­ność od­czy­ty­wa­nia losów ludz­kich z dłoni. Chi­ro­gno­mia to ba­da­nie kon­tu­rów, zew­nętrz­nych kształ­tów dłoni (sze­ro­kość, dłu­gość), spo­i­sto­ści wnę­trza dłoni, kształ­tu pal­ców i okre­śla­nie ogól­ne­go wy­ra­zu. Chi­ro­lo­gia po­le­ga na ba­da­niu wnę­trza dłoni, tj. wzgór­ków, linii i zna­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chiromanta

osoba wró­żą­ca z linii dłoni; chi­ro­log


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ezot. wróż­bi­ta zaj­mu­ją­cy się chi­ro­man­cją, czy­ta­ją­cy przysz­łość z rąk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chiromantka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się chi­ro­man­cją, czyli wró­że­niem z ręki


Źródła:

SJP.pl

Chiron

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: cen­ta­ur znany z pra­wo­ści, mą­dro­ści i wie­dzy me­dycz­nej; Chej­ron;
2. małe ciało Ukła­du Sło­necz­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chironomia

sztu­ka i nauka wy­ko­ny­wa­nia ge­stów rąk przy wy­gła­sza­niu mów lub tek­stów sce­nicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztu­ka ge­sty­ku­la­cji przy wy­gła­sza­niu mów lub tek­stów sce­nicz­nych;


Chi­ro­no­mia (gr. "cheir" = dłoń) – zło­żo­ny sy­stem ge­sty­ku­la­cji łą­czą­cy rytm i ruch, roz­wi­nię­ty przez sta­ro­żyt­nych Gre­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chironomiczny

przy­miot­nik od: chi­ro­no­mia


Źródła:

SJP.pl

Chiroplast

przy­rząd utrzy­mu­ją­cy nad­gar­stek i palce we wła­ści­wej po­zy­cji przy nauce gry na for­te­pia­nie, po­pu­lar­ny na po­cząt­ku XIX wieku


Źródła:

SJP.pl

Chiropraktyczka

→ chi­ro­prak­tyk; krę­gar­ka


Źródła:

SJP.pl

Chiropraktyczny

→ chi­ro­prak­ty­ka, → chi­ro­prak­tyk


Patrz:chiropraktyka, → chiropraktyk

Źródła:

SJP.pl

Chiropraktyk

le­cze­nie za­bu­rzeń ukła­du kost­no-mię­śnio­we­go za po­mo­cą ma­sa­żu w obrę­bie krę­go­słu­pa, de­li­kat­niej­szy i mniej in­wa­zyj­ny ro­dzaj krę­gar­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ni­we­lo­wa­niem bólu w mię­śniach i krę­go­słu­pie za po­mo­cą za­bie­gów wy­ko­ny­wa­nych rę­ka­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chiropraktyka

le­cze­nie za­bu­rzeń ukła­du kost­no-mię­śnio­we­go za po­mo­cą ma­sa­żu w obrę­bie krę­go­słu­pa, de­li­kat­niej­szy i mniej in­wa­zyj­ny ro­dzaj krę­gar­stwa


Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Chi­ro­prak­ty­ka – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny nie­kon­wen­cjo­nal­nej opar­ta na dia­gno­zie, le­cze­niu oraz za­po­bie­ga­niu me­cha­nicz­nym za­bu­rze­niom i dys­funk­cjom na­rzą­du ruchu. W szcze­gól­no­ści sku­pio­na na ma­ni­pu­la­cji krę­go­słu­pa, gdyż we­dług pier­wot­nych hi­po­tez chi­ro­prak­tycz­nych scho­rze­nia ukła­du ruchu mogą wpły­wać na ogól­ne zdro­wie or­ga­niz­mu po­przez sy­stem ner­wo­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chiropterofauna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. ogół nie­to­pe­rzy (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chi­rop­te­ra|ref=tak.) na danym te­re­nie


Źródła:

Wiktionary

Chiropterogamia

za­py­la­nie ro­ślin przez nie­to­pe­rze


Źródła:

SJP.pl

Chiropterolog

zo­o­log zaj­mu­ją­cy się nie­to­pe­rza­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zool. na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nie­to­pe­rzy

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) zool. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie chi­rop­te­ro­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chiropterologia

dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się nie­to­pe­rza­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nauka o nie­to­pe­rzach;


Chi­rop­te­ro­lo­gia – gałąź zo­o­lo­gii (te­rio­lo­gii) zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem nie­to­pe­rzy. Nazwa tej dzie­dzi­ny wie­dzy po­cho­dzi od ła­ciń­skiej (acz grec­kie­go po­cho­dze­nia) nazwy na­u­ko­wej nie­to­pe­rzy "Chi­rop­te­ra", co zna­czy do­słow­nie "rę­kos­krzy­dłe". Ze wzglę­du na uni­ka­to­wy wśród ssa­ków tryb życia nie­to­pe­rzy (zdol­ność do ak­tyw­ne­go lotu, jak rów­nież – u więk­szo­ści ga­tun­ków – ści­sła za­leż­ność od do­stęp­no­ści kry­jó­wek w ciągu dnia, prze­wa­ża­ją­co nocna ak­tyw­ność oraz echo­lo­ka­cja) nauka ta po­słu­gu­je się od­mien­ną me­to­dy­ką niż po­zo­sta­łe ga­łę­zie te­rio­lo­gii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chiropterologiczny

→ chi­rop­te­ro­lo­gia


przy­miot­nik

 (1.1) zool. zwią­za­ny z chi­rop­te­ro­lo­gią, do­ty­czą­cy chi­rop­te­ro­lo­gii


Patrz:chiropterologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chirotechnika

dzie­dzi­na tech­ni­ki zaj­mu­ją­ca się este­ty­ką kształ­tu pro­du­ko­wa­nych na­rzę­dzi pracy


Źródła:

SJP.pl

Chirotonia

w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym i grec­ko­ka­to­lic­kim: udzie­le­nie świę­ceń na dia­ko­na, pre­zbi­te­ra i bi­sku­pa


Chi­ro­to­nia ( χειροτονία „wy­cią­gnąć ręce”, рукоположе́ние "ru­ko­po­ło­że­ni­je") − w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym i grec­ko­ka­to­lic­kim udzie­le­nie świę­ceń wyż­szych ko­lej­no na dia­ko­na, pre­zbi­te­ra i bi­sku­pa.

Chi­ro­to­nia ma miej­sce za­wsze pod­czas li­tur­gii i za­wsze jest spra­wo­wa­na in­dy­wi­du­al­nie (nigdy nie wyś­wię­ca się kilku kan­dy­da­tów jed­no­cze­śnie, tj.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chirurg

le­karz bę­dą­cy spe­cja­li­stą w dzie­dzi­nie chi­rur­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ope­ra­cja­mi i za­bie­ga­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka w za­kre­sie chi­rur­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chirurgia

1. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem cho­rób po­przez prze­pro­wa­dza­nie za­bie­gów ope­ra­cyj­nych;
2. od­dział chi­rur­gicz­ny w szpi­ta­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem ope­ra­cyj­nym;

 (1.2) pot. med. od­dział szpi­ta­la, kli­ni­ki lub uczel­ni me­dycz­nej, który zaj­mu­je się chi­rur­gią (1.1)


Chi­rur­gia (z grec. "cheir" − ręka, "ergon" – czyn, dzia­ła­nie, "che­i­rur­gia" – ręcz­nie wy­ko­ny­wa­na praca) – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem ope­ra­cyj­nym cho­rób i ura­zów. Osoba prak­ty­ku­ją­ca chi­rur­gię lub dzie­dzi­nę po­chod­ną chi­rur­gii na­zy­wa­na jest chi­rur­giem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chirurgicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) med. w spo­sób zwią­za­ny z chi­rur­gią lub za po­mo­cą za­bie­gu chi­rur­gicz­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Chirurgiczny

→ chi­rur­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z chi­rur­gią, do­ty­czą­cy chi­rur­gii lub chi­rur­gów

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pot. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się pre­cyz­ją, do­kład­nie od­mie­rzo­ny, wy­ce­lo­wa­ny


Patrz:chirurgia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chirurżka

→ chi­rurg


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­kar­ka, spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się ope­ra­cja­mi i za­bie­ga­mi


Patrz:chirurg

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chirus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. pijak


Źródła:

Wiktionary

Chisaria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Płow­diw;


Chi­sa­ria ( Хисаря) – mia­sto w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Płow­diw; sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na gminy Chi­sa­ria. We­dług da­nych Na­ro­do­we­go In­sty­tu­tu Sta­ty­stycz­ne­go w Buł­ga­rii z 31 grud­nia 2011 mia­sto li­czy­ło 7066 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chitarrone

stru­no­wy in­stru­ment szar­pa­ny, ro­dzaj mniej­sze­go te­or­ba­nu


Chi­tar­ro­ne (ki­ta­ron) – ro­dzaj lutni. Stru­no­wy szar­pa­ny in­stru­ment mu­zycz­ny, po­pu­lar­ny od XVI do XVIII wieku.

Jest typem ar­cy­lut­ni; ma szyj­kę dłu­go­ści ok. 120 cm, i kor­pus lutni. Po­sia­da stru­ny me­lo­dycz­ne (1 po­je­dyn­cza i 5 pod­wój­nych) oraz stru­ny ba­so­we w licz­bie 5–8. In­stru­ment ten miał sze­ro­kie moż­li­wo­ści gry akor­do­wej (wie­lo­gło­so­wej). Wy­ko­rzy­sty­wa­ny do akom­pa­nia­men­tu przy ut­wo­rach wo­kal­nych i ka­me­ral­nych jako in­stru­ment re­a­li­zu­ją­cy basso con­ti­nuo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chiton

lnia­na lub weł­nia­na szata no­szo­na przez męż­czyzn i ko­bie­ty w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: lnia­na i weł­nia­na szata zszy­ta po bo­kach, spię­ta na ra­mio­nach;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Po­ly­pla­cop­ho­ra|ref=tak., mię­czak z ro­dza­ju chi­to­nów;


Chi­ton (stgr. χιτών) – ko­szu­la lnia­na lub weł­nia­na z krót­ki­mi rę­ka­wa­mi no­szo­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji; ro­dzaj tu­ni­ki po­cho­dze­nia wschod­nie­go (fe­nic­kie­go).

Skła­da­ła się z dwóch pro­sto­kąt­nych ka­wał­ków ma­te­ria­łu zszy­tych dłuż­szy­mi bo­ka­mi do wy­so­ko­ści ra­mion, spi­na­nych na ra­mio­nach fi­bu­la­mi lub gu­zi­ka­mi. Wkła­da­no ją bez­poś­red­nio na ciało, nie zdej­mo­wa­no do snu (roz­pi­na­jąc tylko pasek); dzie­ci no­si­ły bez prze­pa­sa­nia. Lżej­szą jej od­mia­nę zwano chi­to­nio­nem (χιτώνιον).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chitony

lnia­na lub weł­nia­na szata no­szo­na przez męż­czyzn i ko­bie­ty w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Chi­to­ny, wie­lo­tar­czow­ce, wie­lo­płyt­kow­ce (Po­ly­pla­cop­ho­ra) – gro­ma­da mor­skich mię­cza­ków obej­mu­ją­ca około 1000 ga­tun­ków. Wiel­ko­ści od 3 mm do 43 cm (naj­więk­szy jest "Cryp­to­chi­ton stel­le­ri"). U chi­to­nów za­u­wa­żal­na jest je­szcze pier­wot­na me­ta­me­ria, która za­ni­knę­ła w po­zo­sta­łych gro­ma­dach mię­cza­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chitozan

po­li­sa­cha­ryd, po­chod­na chi­ty­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. sub­stan­cja or­ga­nicz­na bę­dą­ca na­tu­ral­nym po­li­me­rem, po­li­sa­cha­ryd, po­chod­na chi­ty­ny;


Chi­to­zan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy po­li­sa­cha­ry­dów; po­chod­na chi­ty­ny, pow­sta­ją­ca w wy­ni­ku jej czę­ścio­wej de­a­ce­ty­la­cji. Jest nie­tok­sycz­ny, bio­kom­pa­ty­bil­ny i de­gra­do­wal­ny.

Jest sto­so­wa­ny w me­dy­cy­nie, m.in. jako skład­nik ma­te­ria­łów opa­trun­ko­wych. Dzia­ła an­ty­bak­te­ryj­nie, prze­ciw­za­pal­nie i prze­ciw­bó­lo­wo, ta­mu­je krwa­wie­nie oraz przy­spie­sza pro­ces go­je­nia ran. Używa się go także w opa­trun­kach sto­so­wa­nych na polu walki w celu do­raź­ne­go pow­strzy­ma­nia krwa­wie­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chittyta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ludu in­do­e­u­ro­pej­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go Ana­to­lię;


Źródła:

Wiktionary

Chityna

wie­lo­cu­kier zbli­żo­ny bu­do­wą do ce­lu­lo­zy; sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w bło­nach ko­mór­ko­wych u grzy­bów i bak­te­rii, two­rzą­ca okry­wy ciała bez­krę­gow­ców


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. or­ga­nicz­na sub­stan­cja two­rzą­ca m.in. pan­ce­rze sko­ru­pia­ków i po­kry­wy skrzy­deł chrzą­szczy;


Chi­ty­na ( χιτών "chi­ton" ‘wierzch­nia szata’) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy bio­po­li­me­rów, po­li­sa­cha­ryd zbu­do­wa­ny z czą­ste­czek "N"-ace­ty­lo­wa­nej β-glu­ko­za­mi­ny, po­łą­czo­nych wią­za­nia­mi β-1,4-gli­ko­zy­do­wy­mi. Wy­stę­pu­je w ścia­nach ko­mór­ko­wych wo­do­ro­stów, grzy­bów i bak­te­rii, a także w szkie­le­tach zew­nętrz­nych sta­wo­no­gów (które two­rzy wraz z biał­ka­mi oraz so­la­mi wap­nia i ma­gne­zu). Jej obec­ność pot­wier­dzo­no także u mię­cza­ków, ra­mie­nio­no­gów i mszy­wio­łów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chitynowy

przy­miot­nik od: chi­ty­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chi­ty­ną, do­ty­czą­cy chi­ty­ny, skła­da­ją­cy się z chi­ty­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chiwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto nad rzeką Amu-darią w wi­la­je­cie cho­rez­mij­skim Uzbe­ki­sta­nu w Azji Środ­ko­wej;


Chiwa (uzb. "Xiva") – mia­sto nad rzeką Amu-darią w wi­la­je­cie cho­rez­mij­skim Uzbe­ki­sta­nu w Azji Środ­ko­wej, ok. 51 tys. miesz­kań­ców (2004) i ok. 90 tys. w 2017 roku. Po­ło­żo­ne jest 35 km od sto­li­cy re­gio­nu Ur­gen­chu i ledwo 5 km od gra­ni­cy z Turk­me­ni­sta­nem.

Chiwa była jed­nym z głów­nych oś­rod­ków hand­lo­wych w VI-VII w. w re­gio­nie Azji Środ­ko­wej. W XVI w. mia­sto zo­sta­ło sto­li­cą Cha­na­tu Chi­wań­skie­go, a od 1873 znaj­do­wa­ło się pod wła­dzą Rosji.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chiwański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chiwą, do­ty­czą­cy Chiwy


Źródła:

Wiktionary

Chiwian

drze­wo z ro­dzi­ny bie­gu­necz­ni­ko­wa­tych; przetr­wał; aj­lant; bo­żo­drzew; ai­lant


Źródła:

SJP.pl

Chiwiatyt

ro­dzaj mi­ne­ra­łu, siar­czek biz­mu­to­wo-oło­wio­wy


Źródła:

SJP.pl

Chiłok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Se­len­gi;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chiń.

skrót od: chiń­ski (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


skrót

 (1.1) = chiń­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chińcz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chińczyk

gra plan­szo­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gra plan­szo­wy­an­szo­wa dla 2-4 osób;

 (1.2) pot. re­sta­u­ra­cja z chiń­ską kuch­nią


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chiński

1. → Chiny;
2. zupka chiń­ska - roz­pu­szczal­na zupa w prosz­ku z ma­ka­ro­nem, którą za­le­wa się wrzą­cą wodą


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chin lub Chiń­czy­ków

 (1.2) od­no­szą­cy się do ję­zy­ka chiń­skie­go (2.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy w Chi­nach;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chińsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób chiń­ski, po chiń­sku


Źródła:

Wiktionary

Chińskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem chiń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem chiń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku chiń­skim


Źródła:

Wiktionary

Chińskość

→ chiń­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. cecha tego, co chiń­skie; chiń­ski cha­rak­ter cze­goś


Patrz:chiński

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chińszczeć

sta­wać się takim, jak Chiń­czy­cy


Źródła:

SJP.pl

Chińszczyzna

1. chiń­ski język i kul­tu­ra;
2. pro­duk­ty po­cho­dzą­ce z Chin, czę­sto jako sy­no­nim pro­duk­tów ni­skiej ja­ko­ści;
3. po­tra­wa kuch­ni chiń­skiej lub orien­tal­nej;
4. coś trud­ne­go do zro­zu­mie­nia, zag­mat­wa­ne­go;
5. prze­sta­rza­le: nad­mier­na grzecz­ność, prze­sad­ny ry­tu­ał


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język chiń­ski

 (1.2) przest. zbiór cech ty­po­wych dla kul­tu­ry i oby­cza­jów chiń­skich

 (1.3) pejor. przen. pot. wy­ro­by ni­skiej ja­ko­ści

 (1.4) pot. danie kuch­ni az­ja­tyc­kiej

 (1.5) nad­mier­na grzecz­ność

 (1.6) pot. coś niez­ro­zu­mia­łe­go i trud­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chjena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. pot. ChZJN (Chrze­ści­jań­ski Zwią­zek Jed­no­ści Na­ro­do­wej)


Źródła:

Wiktionary

Chjeno-Piast

Chje­no-Piast – po­tocz­na nazwa ko­a­li­cji par­la­men­tar­nej w Sej­mie II Rze­czy­po­spo­li­tej, która w 1923 i po­now­nie w 1926 two­rzy­ła za­ple­cze dla dru­gie­go i trze­cie­go rządu Win­cen­te­go Wi­to­sa.

Po­ro­zu­mie­nie o po­wo­ła­niu ko­a­li­cji (zwane pak­tem lanc­ko­roń­skim) pod­pi­sa­no 17 maja 1923.


Źródła:

Wikipedia

Chlabicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chlacz

czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; pijak, bi­bosz, chle­jus


Źródła:

SJP.pl

Chladać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. szu­kać


Źródła:

Wiktionary

Chlajna

ro­dzaj pła­szcza no­szo­ne­go przez męż­czyzn w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


Chlaj­na (stgr. "χλαῖνα"), zdrobn. chlaj­nion – wierzch­ni ubiór męski w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, nie­kie­dy sto­so­wa­ny w od­mia­nie na­zy­wa­nej "lope".

Był to ob­szer­ny, chro­nią­cy przed zim­nem, pro­sto­kąt­ny płaszcz weł­nia­ny, spi­na­ny na pier­siach lub na pra­wym ra­mie­niu, znany już Ho­me­ro­wi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlajus

po­tocz­nie: czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; och­laj­tus, och­lap­tus, och­la­pus, opi­jus, pijus


Źródła:

SJP.pl

Chlamida

ob­szer­na męska szata wierzch­nia no­szo­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji do jazdy kon­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. krót­ka weł­nia­na szata męska, no­szo­na przez męż­czyzn do jazdy kon­nej w sta­ro­żyt­nej Gre­cji;

 (1.2) daw. długa, luźna su­knia dam­ska, przez­na­czo­na do no­sze­nia w wa­run­kach do­mo­wych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chlamidomonas

jed­no­ko­mór­ko­wy glon wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w za­nie­czy­szczo­nych zbior­ni­kach wod­nych


Źródła:

SJP.pl

Chlamidospor

gru­bo­ścien­ny za­rod­nik przetr­wal­ni­ko­wy grzy­ba


Źródła:

SJP.pl

Chlamidospora

gru­bo­ścien­ny za­rod­nik przetr­wal­ni­ko­wy grzy­ba


Źródła:

SJP.pl

Chlamydia

ro­dzaj bak­te­rii, pa­so­żyt or­ga­niz­mów eu­ka­rio­tycz­nych, od­gry­wa­ją­cy ważną rolę w cho­ro­bach za­kaź­nych prze­no­szo­nych drogą płcio­wą


Źródła:

SJP.pl

Chlamydie

ro­dzaj bak­te­rii bezwz­ględ­nie wew­nątrz­ko­mór­ko­wych


Chla­my­die (łac. "Chla­my­diae") – ro­dzaj bak­te­rii bezwz­ględ­nie wew­nątrz­ko­mór­ko­wych. Bak­te­rie te nie wyt­wa­rza­ją włas­ne­go ATP, lecz wy­mie­nia­ją swoje ADP na ATP go­spo­da­rza. Bak­te­rie po­krew­ne ri­ket­sjom. W swo­jej bło­nie ko­mór­ko­wej zew­nętrz­nej po­sia­da­ją li­po­po­li­sa­cha­ryd (LPS), po­dob­nie jak więk­szość bak­te­rii Gram-ujem­nych, jed­nak w prze­ci­wień­stwie do nich nie po­sia­da­ją w ścia­nie kwasu mu­ra­mi­no­we­go oraz pep­ty­do­gli­ka­nu. Są zdol­ne do syn­te­zy włas­nych bia­łek dzię­ki po­sia­da­niu ry­bo­so­mów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlamydioza

bak­te­ryj­na cho­ro­ba prze­no­szo­na drogą płcio­wą


Źródła:

SJP.pl

Chlamydospora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. gru­bo­ścien­ny za­rod­nik przetr­wal­ni­ko­wy pow­sta­ją­cy ze strzę­pek grzyb­ni;


Chla­my­do­spo­ra – za­rod­nik grzy­bów o gru­bej ścia­nie ko­mór­ko­wej przy­sto­so­wa­ny do przetr­wa­nia przez dłuż­szy czas nies­przy­ja­ją­cych wa­run­ków śro­do­wi­ska. Chla­my­do­spo­ry pow­sta­ją ze strzę­pek grzyb­ni i u róż­nych ga­tun­ków mogą two­rzyć się w po­sta­ci po­je­dyn­czych ko­mó­rek, w for­mie łań­cu­chów lub zgru­po­wań.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlać.


Źródła:

Wiktionary

Chlap

wyraz na­śla­du­ją­cy od­głos pow­sta­ją­cy przy chla­pa­niu


wy­krzy­knik

 (1.1) od­głos chla­pa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlapa

po­tocz­nie: brzyd­ka, de­szczo­wa po­go­da


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brzyd­ka, de­szczo­wa po­go­da

 (1.2) błoto i mokry śnieg


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlapacz

gu­mo­wy płat mon­to­wa­ny na ka­ro­se­rii sa­mo­cho­do­wej przy ko­łach prze­ciw­dzia­ła­ją­cy nad­mier­ne­mu wy­do­by­wa­niu się wody spod pod­wo­zia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. osło­na z tyłu koła słu­żą­ca do za­bez­pie­cza­nia po­ja­zdu przed bryz­ga­mi wody, błota

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. ktoś, kto chla­pie ję­zy­kiem, mówi byle co


Chla­pacz sa­mo­cho­do­wy – ele­ment mon­to­wa­ny se­ryj­nie lub do­da­wa­ny op­cjo­nal­nie do sa­mo­cho­du, który ma na celu ochro­nę nad­wo­zia przed ka­mie­nia­mi, wodą, bło­tem.

Mon­to­wa­ny jest za ko­ła­mi sa­mo­cho­du przy jed­nej lub przy obu osiach.

Szcze­gól­ne za­sto­so­wa­nie dla chla­pa­cza zna­la­zło się w raj­dach sa­mo­cho­do­wych, które czę­sto od­by­wa­ją się na dro­gach szu­tro­wych. Chla­pacz ma za za­da­nie ochro­nić nie tylko nad­wo­zie sa­mo­cho­du, ale prze­de wszyst­kim ki­bi­ców przed wy­la­tu­ją­cym spod kół żwi­rem czy ka­mie­nia­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chlapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chla­pać.


Źródła:

Wiktionary

Chlapawica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. chla­pa.


Źródła:

Wiktionary

Chlapać

1. roz­pry­ski­wać jakąś sub­stan­cję;
2. ude­rzać o po­wierzch­nię cze­goś z od­gło­sem po­dob­nym do plu­sku;
3. po­tocz­nie: mówić coś bez za­sta­no­wie­nia;
4. po­tocz­nie: wypić wódkę


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chlap­nąć)

 (1.1) wy­wo­ły­wać roz­pro­sze­nie płynu z pow­sta­niem plu­sku

 (1.2) wy­le­wać się por­cja­mi z plu­skiem

 (1.3) pot. mówić bez za­sta­no­wie­nia

 (1.4) pot. pić tru­nek

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chla­pać się (dk. chlap­nąć się)

 (2.1) obryz­gi­wać czymś sie­bie

 (2.2) oble­wać jeden dru­gie­go

 (2.3) pot. spę­dzać czas na ką­pa­niu się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlapnięcie

1. prys­nąć jakąś sub­stan­cją;
2. ude­rzyć o po­wierzch­nię cze­goś z od­gło­sem po­dob­nym do plu­sku;
3. po­tocz­nie: po­wie­dzieć coś bez za­sta­no­wie­nia; lap­nąć;
4. po­tocz­nie: wypić wódkę


Źródła:

SJP.pl

Chlapnąć

1. prys­nąć jakąś sub­stan­cją;
2. ude­rzyć o po­wierzch­nię cze­goś z od­gło­sem po­dob­nym do plu­sku;
3. po­tocz­nie: po­wie­dzieć coś bez za­sta­no­wie­nia; lap­nąć;
4. po­tocz­nie: wypić wódkę


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) roz­pro­szyć ciecz

 (1.2) pot. po­wie­dzieć coś bez­myśl­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlapu

wyraz dźwię­ko­na­śla­dow­czy, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, na­śla­du­ją­cy od­głos chla­pa­nia, prze­waż­nie uży­wa­ny przez dzie­ci lub przez do­ro­słych w roz­mo­wie z nimi; chla­pu-chla­pu; chla­pu, chla­pu; chla­pu, chlap


Źródła:

SJP.pl

Chlasnąć

po­tocz­nie:
1. ude­rzyć z plu­skiem, chlu­po­tem;
2. wydać plusk, chlu­pot;
3. ude­rzyć z roz­ma­chem i świ­stem;
4. zro­bić coś od razu;
5. ro­ze­drzeć gwał­tow­nie;
6. za­ciąć, ude­rzyć, prze­ciąć


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chla­stać)

 (1.1) pot. gwał­tow­nie ude­rzyć z roz­ma­chem i świ­stem

 (1.2) pot. gwał­tow­nie zra­nić ostrym przed­mio­tem

 (1.3) pot. ude­rzyć czymś zdol­nym do prze­cię­cia skóry (np. batem)

 (1.4) pot. gwał­tow­nie od­dzie­lić od ca­ło­ści ostrym na­rzę­dziem

 (1.5) pot. (o cie­czy) gwał­tow­nie ude­rzyć o kogoś lub coś, roz­pry­sku­jąc się

 (1.6) pot. roz­pry­skać jakąś ciecz szyb­ko i gwał­tow­nie

 (1.7) pot. przen. ostro skry­ty­ko­wać kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny chlas­nąć się (ndk. chla­stać się)

 (2.1) pot. ude­rzyć sie­bie sa­me­go

 (2.2) pot. ude­rzyć sie­bie naw­za­jem

 (2.3) pot. zra­nić sie­bie sa­me­go ostrym przed­mio­tem

 (2.4) pot. ude­rzyć sie­bie sa­me­go czymś zdol­nym do prze­cię­cia skóry

 (2.5) pot. gwał­tow­nie schla­pać sie­bie sa­me­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlast

wy­krzy­knik na­zy­wa­ją­cy od­głos gwał­tow­ne­go ude­rze­nia


wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos bicia, chło­sty

 (1.2) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos cię­cia nożem, sza­blą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlastanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chla­stać.


Źródła:

Wiktionary

Chlastać

po­tocz­nie:
1. ude­rzać z plu­skiem, chlu­po­tem;
2. wy­da­wać plusk, chlu­pot;
3. ude­rzać z roz­ma­chem i świ­stem;
4. robić coś od razu;
5. roz­dzie­rać gwał­tow­nie;
6. za­ci­nać, ude­rzać, prze­ci­nać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chlas­nąć)

 (1.1) pot. ciąć kogoś lub sie­bie

 (1.2) daw. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlać

po­tocz­nie:
1. pić w dużej ilo­ści;
2. pić al­ko­hol w nad­mia­rze; chlo­rzyć


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. posp. pić, zwła­szcza al­ko­hol


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlańsko

po­tocz­nie: im­pre­za, na któ­rej pije się dużo al­ko­ho­lu; biba, pi­ja­ty­ka, li­ba­cja


Źródła:

SJP.pl

Chlaśnięcie

po­tocz­nie:
1. ude­rzyć z plu­skiem, chlu­po­tem;
2. wydać plusk, chlu­pot;
3. ude­rzyć z roz­ma­chem i świ­stem;
4. zro­bić coś od razu;
5. ro­ze­drzeć gwał­tow­nie;
6. za­ciąć, ude­rzyć, prze­ciąć


Źródła:

SJP.pl

Chlc

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = med. cho­ro­ba Le­śniow­skie­go-Croh­na;


Źródła:

Wiktionary

Chleb

1. pie­czy­wo z mąki i wody na droż­dżach lub na zak­wa­sie, for­mo­wa­ne w bo­chen­ki; bo­che­nek ta­kie­go pie­czy­wa;
2. prze­no­śnie: byt, utrzy­ma­nie, za­ro­bek, praca;
3. zboże


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pie­czy­wo z mąki, wody, z do­dat­kiem droż­dży lub zak­wa­su;

 (1.2) przen. spo­sób za­ra­bia­nia na życie, zawód, źró­dło utrzy­ma­nia

 (1.3) pot. wódka

 (1.4) stpol. żyw­ność

 (1.5) stpol. żyto

 (1.6) stpol. zboże


Chleb – ro­dzaj pie­czy­wa otrzy­my­wa­ny z wy­pie­ku cia­sta bę­dą­ce­go jed­no­rod­nym po­łą­cze­niem mąki i wody, pod­da­ne­go naj­czę­ściej, ale nie za­wsze, fer­men­ta­cji al­ko­ho­lo­wej, wy­ro­bio­ne­go w boch­ny róż­ne­go kształ­tu i wiel­ko­ści.

Chleb znany w sta­ro­żyt­no­ści nie przy­po­mi­nał współ­czes­ne­go pulch­ne­go wy­pie­ku, ra­czej zbli­żo­ny był do pod­pło­my­ka, zna­nej obec­nie macy lub cien­kie­go pod­kła­du pod pizzę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chlebaczek

zdrob­nie­nie od: chle­bak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chle­bak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlebak

1. skó­rza­na torba uży­wa­na do prze­no­sze­nia żyw­no­ści pod­czas wy­cie­czek;
2. drew­nia­ny lub me­ta­lo­wy po­jem­nik uży­wa­ny w go­spo­dar­stwach do­mo­wych do prze­cho­wy­wa­nia pie­czy­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śred­niej wiel­ko­ści po­jem­nik, w któ­rym prze­cho­wu­je się pie­czy­wo;

 (1.2) śred­niej wiel­ko­ści torba z pa­skiem, na pro­wiant;


Zo­bacz też: chle­bak (torba).

Chle­bak – po­jem­nik ku­chen­ny słu­żą­cy do prze­cho­wy­wa­nia pie­czy­wa, zmniej­sza­ją­cy jego wy­sy­cha­nie i umoż­li­wia­ją­cy utrzy­ma­nie po­rząd­ku.

Chle­ba­ki w for­mie po­jem­ni­ków wy­ko­ny­wa­ne są głów­nie z drew­na, z two­rzyw sztucz­nych i me­ta­lu. Chle­bak skła­da się z czę­ści nie­ru­cho­mej (dna) jak i czę­ści ru­cho­mej (po­kry­wy).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chlebczyn

Chleb­czyn – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Sar­na­ki.

Miej­sco­wość leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 19 w od­le­gło­ści 1,5 km na pół­noc od Sar­nak i linii ko­le­jo­wej nr 31 Siedl­ce – Sie­mia­nów­ka z przy­stan­kiem Sar­na­ki. We wsi funk­cjo­nu­je jed­nost­ka OSP.


Źródła:

Wikipedia

Chlebda

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chlebek

zdrob­nie­nie od: chleb


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: chleb

 (1.2) mały chleb, nie­kie­dy ze słod­ki­mi do­dat­ka­mi

 (1.3) bot. lud. ślaz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chlebice

Chle­bi­ce (niem. "Wie­sent­hal", w la­tach 1948–1953 "Nie­maszch­le­ba") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, w gmi­nie Tu­pli­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chlebicki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlebiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chlebnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. szafa lub po­jem­nik do skła­do­wa­nia chle­ba

 (1.2) rzad. dzie­ża do wy­ro­bu cia­sta na chleb

 (1.3) daw. spe­cjal­na ło­pa­ta do wkła­da­nia chle­ba do pieca


Źródła:

Wiktionary

Chlebno

Chleb­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim, w gmi­nie Łob­że­ni­ca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chlebny

przy­miot­nik od: chleb; zwią­za­ny z chle­bem, otrzy­my­wa­ny z chle­ba; chle­bo­wy


Źródła:

SJP.pl

Chlebodajny

1. da­ją­cy chleb;
2. da­ją­cy za­ro­bek, utrzy­ma­nie;
3. uro­dzaj­ny, żyzny


Źródła:

SJP.pl

Chlebodawca

1. książ­ko­wo: pra­co­daw­ca;
2. daw­niej: ten, kto daje wy­ży­wie­nie, utrzy­ma­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. ten, kto za­trud­nia kogoś do pracy, za­pew­nia za­ro­bek

 (1.2) przest. ten, kto za­pew­nia wy­ży­wie­nie, utrzy­ma­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlebodawczyni

1. ko­bie­ta da­ją­ca wy­ży­wie­nie;
2. ko­bie­ta da­ją­ca komuś płat­ną pracę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­bie­ta za­trud­nia­ją­ca osoby

 (1.2) daw. ko­bie­ta ży­wią­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chleboholik

osoba uwiel­bia­ją­ca jeść pie­czy­wo


Źródła:

SJP.pl

Chlebomat

au­to­mat do sprze­da­ży pie­czy­wa


Źródła:

SJP.pl

Chlebopiek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. pie­karz


Źródła:

Wiktionary

Chlebowice

Zo­bacz też: Chle­bo­wi­ce (Ukra­i­na).

Chle­bo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Głow­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa łódz­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chlebowiec

1. drze­wo z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych, o ja­dal­nych owo­cach, ros­ną­ce w oko­li­cach zwrot­ni­ko­wych; drze­wo chle­bo­we;
2. ży­wiak chle­bo­wiec - nie­wiel­ki chrząszcz z ro­dzi­ny ko­łat­ko­wa­tych


Chle­bo­wiec ("Ar­to­car­pus" J. R. Forst. & G. Forst.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych. Obej­mu­je 56 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te rosną w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, wy­spach za­chod­niej Oce­a­nii oraz w pół­noc­nej czę­ści Au­stra­lii. Owoce sze­re­gu ga­tun­ków są ja­dal­ne. Po­pu­lar­nie upra­wia­ne (współ­cze­śnie w tro­pi­kach także poza pier­wot­nym za­się­giem) są takie ga­tun­ki jak: chle­bo­wiec wła­ści­wy, róż­no­list­ny, chem­pe­dak i wonny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlebowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chlebowość

→ chle­bo­wy


Patrz:chlebowy

Źródła:

SJP.pl

Chlebowski

naz­wi­sko


Chle­bow­ski (forma żeń­ska: Chle­bow­ska; licz­ba mnoga: Chle­bow­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Naj­praw­do­po­dob­niej po­cho­dzi poś­red­nio od po­kar­mu – chleb.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlebowy

przy­miot­nik od: chleb; zwią­za­ny z chle­bem, otrzy­my­wa­ny z chle­ba; chleb­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zro­bio­ny z chle­ba, za­wie­ra­ją­cy chleb

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z chle­bem, od­no­szą­cy się do chle­ba


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlebożerca

żar­to­bli­wie: czło­wiek lu­bią­cy jeść chleb


Źródła:

SJP.pl

Chlebuś

pie­szczot­li­we zdrob­nie­nie od: chleb; chle­bek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. chleb


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlebówka

wieś w Pol­sce


Chle­bów­ka (niem. "Brot­sack") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie mal­bor­skim, w gmi­nie Nowy Staw na ob­sza­rze Wiel­kich Żuław Mal­bor­skich. Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 55. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś kró­lew­ska po­ło­żo­na była w II po­ło­wie XVI wieku w wo­je­wództ­wie mal­bor­skim. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlejus

czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; pijak, bi­bosz, chlacz


Źródła:

SJP.pl

Chlejuska

→ chle­jus; al­ko­ho­licz­ka, pi­jacz­ka


Źródła:

SJP.pl

Chlestakowszczyna

od po­sta­ci Chle­sta­ko­wa z ko­me­dii Go­go­la "Re­wi­zor": bez­czel­ność, huc­piar­stwo, tu­pe­ciar­stwo


Źródła:

SJP.pl

Chlestakowszczyzna

od po­sta­ci Chle­sta­ko­wa z ko­me­dii Go­go­la "Re­wi­zor": huc­piar­stwo, bez­czel­ność, tu­pe­ciar­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. bez­czel­ne łgar­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlew

bu­dy­nek z całym za­ple­czem tech­nicz­nym przez­na­czo­ny do ho­dow­li trzo­dy chlew­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­mie­szcze­nie lub wy­dzie­lo­ne miej­sce przez­na­czo­ne dla świń;

 (1.2) przen. miej­sce, w któ­rym pa­nu­je ba­ła­gan i jest brud­no


Chlew, chlew­nia, świ­niar­nia – bu­dy­nek in­wen­tar­ski słu­żą­cy do prze­trzy­my­wa­nia, chowu oraz tuczu trzo­dy chlew­nej; także, ze­spół świń w róż­nym wieku (lochy, pro­się­ta, knury), lub róż­nej ka­te­go­rii (zwie­rzę­ta ho­dow­la­ne, tucz­ni­ki) słu­żą­cy od­po­wied­nim celom pro­duk­cyj­nym, stąd nazwa: chlew­nia ho­dow­la­na, chlew­nia użyt­ko­wa, chlew­nia o cyklu zam­knię­tym (chlew­nia to­wa­ro­wa), tu­czar­nia itd..


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chlewek

zdrob­nie­nie od: chlew; chle­wik


Źródła:

SJP.pl

Chlewiarnia

ze­spół chle­wów w dużym go­spo­dar­stwie rol­nym


Źródła:

SJP.pl

Chlewice

dawna nazwa Gli­wic (mia­sta na Ślą­sku)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlewicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chlewiczek

zdrob­nie­nie od: chle­wik


Źródła:

SJP.pl

Chlewik

zdrob­nie­nie od: chlew; chle­wek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: chlew


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlewiska

zwią­za­ny z miej­sco­wo­ścią Chle­wi­ska


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlewiski

zwią­za­ny z miej­sco­wo­ścią Chle­wi­ska


Źródła:

SJP.pl

Chlewiszczanin

miesz­ka­niec Chle­wisk


Źródła:

SJP.pl

Chlewiszczanka

miesz­kan­ka Chle­wisk


Źródła:

SJP.pl

Chlewmistrz

pra­cow­nik do­glą­da­ją­cy ho­dow­li trzo­dy chlew­nej


Źródła:

SJP.pl

Chlewmistrzyni

ko­bie­ta opie­ku­ją­ca się trzo­dą chlew­ną; chle­wiar­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta opie­ku­ją­ca się trzo­dą chlew­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlewnia

1. bu­dy­nek do ho­dow­li, chowu i tu­cze­nia świń; chlew, świ­niar­nia;
2. świ­nie ho­do­wa­ne w danym go­spo­dar­stwie, fer­mie itp.; trzo­da chlew­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. bu­dy­nek do prze­my­sło­wej ho­dow­li świń

 (1.2) zo­o­techn. przed­się­bior­stwo prze­my­sło­wej ho­dow­li świń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlewny

zwią­za­ny z ho­dow­lą świń


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chle­wem, do­ty­czą­cy chle­wu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlewowy

→ chlew


Patrz:chlew

Źródła:

SJP.pl

Chliborob

czło­nek ukra­iń­skiej par­tii (Ukra­jinś­ka Chli­bo­robś­ka Par­ti­ja) jed­no­czą­cej głów­nie za­moż­ne chłop­stwo, dzia­ła­ją­cej w la­tach 1918-20


Źródła:

SJP.pl

Chlip

chli­pu;
1. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas gło­śne­go picia;
2. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas pła­ka­nia, szlo­cha­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos pła­czu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlip-Chlip

chli­pu-chli­pu;
1. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas gło­śne­go picia;
2. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas pła­ka­nia, szlo­cha­nia


Źródła:

SJP.pl

Chlipalski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chlipania

po­tocz­nie:
1. pić gło­śno, z mla­ska­niem; chłep­tać, sior­bać, sior­pać;
2. szlo­chać, łkać, pła­kać ża­ło­śnie


Źródła:

SJP.pl

Chlipanie

po­tocz­nie:
1. pić gło­śno, z mla­ska­niem; chłep­tać, sior­bać, sior­pać;
2. szlo­chać, łkać, pła­kać ża­ło­śnie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chli­pać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlipać

po­tocz­nie:
1. pić gło­śno, z mla­ska­niem; chłep­tać, sior­bać, sior­pać;
2. szlo­chać, łkać, pła­kać ża­ło­śnie


cza­sow­nik

 (1.1) pić wcią­ga­jąc płyn z od­gło­sem

 (1.2) pła­kać ża­ło­śnie z ci­chym westch­nie­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlipała

po­tocz­nie:
1. pić gło­śno, z mla­ska­niem; chłep­tać, sior­bać, sior­pać;
2. szlo­chać, łkać, pła­kać ża­ło­śnie


Źródła:

SJP.pl

Chlipliwy

przy­po­mi­na­ją­cy ża­łos­ne pła­ka­nie; chli­pią­cy


Źródła:

SJP.pl

Chlipnięcie

po­tocz­nie:
1. wypić gło­śno, z mla­ska­niem, wy­da­jąc od­głos po­dob­ny do cmo­ka­nia; siorb­nąć, siorp­nąć;
2. zasz­lo­chać, zał­kać, za­pła­kać ża­ło­śnie


Źródła:

SJP.pl

Chlipnąć

po­tocz­nie:
1. wypić gło­śno, z mla­ska­niem, wy­da­jąc od­głos po­dob­ny do cmo­ka­nia; siorb­nąć, siorp­nąć;
2. zasz­lo­chać, zał­kać, za­pła­kać ża­ło­śnie


Źródła:

SJP.pl

Chlipu

chlip;
1. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas gło­śne­go picia;
2. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas pła­ka­nia, szlo­cha­nia


Źródła:

SJP.pl

Chlipu-Chlipu

chlip-chlip;
1. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas gło­śne­go picia;
2. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas pła­ka­nia, szlo­cha­nia


Źródła:

SJP.pl

Chlistać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Ja­nusz­ko­wi­ce (po­wiat krap­ko­wic­ki), Ko­za­ko­wi­ce Górne, Za­rze­cze (po­wiat cie­szyń­ski), Rogów (po­wiat wo­dzi­sław­ski), po­wiat ole­ski, Żory, Kra­ko­wia­cy wschod­ni. jeść pół­płyn­ne po­tra­wy (np. zupę) lub pić płyny, zwy­kle w spo­sób łap­czy­wy i za­chłan­ny bądź też sior­biąc przy tym

 (1.2) gw-pl|Lu­bli­niec, Dzier­go­wi­ce, Kra­ko­wia­cy wschod­ni. chlać, pić wódkę

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) gw-pl|Ka­le­ty (po­wiat tar­no­gór­ski), Lu­bli­niec. mieć bie­gun­kę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chli­stać się

 (3.1) gw-pl|Pie­ka­ry Ślą­skie. oble­wać się pły­nem


Źródła:

Wiktionary

Chliszcz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chloantyt

mi­ne­rał, ar­se­nek niklu


Chlo­an­tyt – mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­sen­ków, na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich. Nazwa po­cho­dzi od gr. "chlo­an­tes (khlo­an­tes) – zie­lon­ka­wy", na­wią­zu­jąc do cha­rak­te­ry­stycz­nych na­lo­tów, któ­ry­mi po­kry­wa się mi­ne­rał pod­czas wie­trze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlodwig

imię kró­lów Fran­ków; Klod­wig


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chloe

[czy­taj: klołi]
1. imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go;
2. w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z nimf


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


(wym. "Chloe") – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go (gr. "Χλοη"), oz­na­cza­ją­ce "zie­lo­ny pęd", "młode dziew­czę". Przy­do­mek grec­kiej bo­gi­ni De­me­ter. Imię Chloe po­ja­wia się także w Bi­blii, w 1. li­ście do Ko­ryn­tian. W okre­sie ba­ro­ku i ro­ko­ko imię to czę­sto było wy­ko­rzy­sty­wa­ne przez au­to­rów sie­la­nek, na­wią­zu­ją­cych do an­tycz­ne­go ro­man­su grec­kie­go "Daf­nis i Chloe" Lon­go­sa. "Daf­nis i Chloe" to także balet Ra­ve­la.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chlor

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cl


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cl i licz­bie ato­mo­wej 17;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. klo­szard lub pijak


Chlor, Cl ( chlo­rum, od χλωρός "chlo­ros" – „zie­lo­no­żół­ty”) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy flu­o­row­ców, nie­me­tal o licz­bie ato­mo­wej 17.

Izo­to­py sta­bil­ne to i. Chlor jest tok­sycz­nym żół­to­zie­lo­nym gazem około dwa i pół razy cięż­szym od po­wie­trza, o nie­przy­jem­nym, du­szą­cym za­pa­chu. Jest sil­nym ut­le­nia­czem, wy­bie­la­czem i środ­kiem de­zyn­fe­ku­ją­cym. Wcho­dzi w skład wielu po­wszech­nie spo­ty­ka­nych soli oraz in­nych związ­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chlorak

mier­nik chlo­rak (chlo­ris­sa clo­ra­ria) - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych, o nie­bie­ska­wo­zie­lo­nych skrzy­dłach i roz­pię­to­ści skrzy­deł 18-20 mm, po­dob­ny do mier­ni­ka se­le­dy­nia­ka


Źródła:

SJP.pl

Chloral

zwią­zek or­ga­nicz­ny za­wie­ra­ją­cy chlor, pow­sta­ły wsku­tek chlo­ro­wa­nia al­ko­ho­lu ety­lo­we­go


Chlo­ral, al­de­hyd trich­lo­ro­oc­to­wy, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­de­hy­dów. Jest to be­zbarw­na, ruch­li­wa, ole­i­sta ciecz o draż­nią­cym słod­ka­wo-ete­ro­wym za­pa­chu. Roz­pu­szcza się w al­ko­ho­lu ety­lo­wym, ete­rze die­ty­lo­wym, chlo­ro­for­mie. Z wodą two­rzy hy­drat zwany wo­dzia­nem chlo­ra­lu lub hy­dra­tem chlo­ra­lu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chloramfenikol

an­ty­bio­tyk dzia­ła­ją­cy na licz­ne bak­te­rie Gram-do­dat­nie, Gram-ujem­ne, ri­ket­sję i chla­my­dię


Chlo­ram­fe­ni­kol (chlo­ro­my­ce­ty­na, de­tre­o­my­cy­na) – an­ty­bio­tyk o dzia­ła­niu bak­te­rio­sta­tycz­nym wobec sze­re­gu bak­te­rii G- i G+, a także ri­ket­sji, my­ko­plazm, chla­my­dii i in­nych. Pier­wot­nie wy­i­zo­lo­wa­ny w 1947 roku przez i współ­pra­cow­ni­ków z pro­duk­tów Gram-do­dat­nich bak­te­rii "Strep­to­my­ces ve­ne­zu­e­lae". Jed­nak naj­waż­niej­sza w od­kry­ciu, okre­śle­niu struk­tu­ry i syn­te­zie była rola che­micz­ki. Można go rów­nież uzy­skać syn­te­tycz­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chloramina

gęsta, be­zbarw­na ciecz o moc­nym za­pa­chu i wła­ści­wo­ściach bak­te­rio­bój­czych


Źródła:

SJP.pl

Chloraminy

gęsta, be­zbarw­na ciecz o moc­nym za­pa­chu i wła­ści­wo­ściach bak­te­rio­bój­czych


Chlo­ro­a­mi­ny – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych, chlo­ro­wych po­chod­nych sul­fo­na­mi­dów, pow­sta­łych przez dzia­ła­nie podch­lo­ry­nów na amo­niak lub związ­ki za­wie­ra­ją­ce grupę ami­no­wą (-NH2) albo imi­no­wą (=NH).

Więk­szość wy­ka­zu­je wła­ści­wo­ści bak­te­rio­bój­cze.

Naj­prost­szym przed­sta­wi­cie­lem chlo­ro­a­min jest chlo­ro­a­mi­na (NH2Cl). Inne przy­kła­dy:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chloran

sól kwasu chlo­ro­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól kwasu chlo­ro­we­go (HClO₃); zwią­zek che­micz­ny, w któ­rym jon ClO₃⁻ łączy się z ka­tio­nem me­ta­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chloranowy

→ chlo­ran


Patrz:chloran

Źródła:

SJP.pl

Chlorany

sól kwasu chlo­ro­we­go


Źródła:

SJP.pl

Chlorargiryt

mi­ne­rał, chlo­rek sre­bra; sre­bro ro­go­we, ke­rar­gi­ryt


Źródła:

SJP.pl

Chlorator

przy­rząd słu­żą­cy do od­ka­ża­nia wody; chlo­row­nik, chlo­row­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Chloratyt

ogól­na nazwa ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych ut­wo­rzo­nych przez zmie­sza­nie chlo­ra­nu po­ta­so­we­go z sub­stan­cja­mi bo­ga­ty­mi w wę­giel; uży­wa­ne w cza­sie pier­wszej wojny świa­to­wej


Źródła:

SJP.pl

Chlorawy

kwas chlo­ra­wy - nazwa zwy­cza­jo­wa kwasu chlo­ro­we­go (III)


Źródła:

SJP.pl

Chlorchinaldin

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w za­ka­że­niach jamy ust­nej i gar­dła, za­wie­ra­ją­ce­go chlo­ro­chi­nal­dol


Źródła:

SJP.pl

Chlorcyjan

chlo­rek kwasu cy­ja­no­wo­do­ro­we­go; chlo­ro­cy­jan


Źródła:

SJP.pl

Chlordan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, in­sek­ty­cyd z grupy związ­ków die­no­wych


Chlor­dan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, in­sek­ty­cyd z grupy związ­ków die­no­wych o dzia­ła­niu po­dob­nym do DDT i HCH. Chlor­dan bywa rów­nież sto­so­wa­ny jako her­bi­cyd se­lek­tyw­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorek

1. sól kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go;
2. biały, żrący pro­szek o dzia­ła­niu wy­bie­la­ją­cym i de­zyn­fek­cyj­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól kwasu sol­ne­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlorella

jed­no­ko­mór­ko­wy glon z typu zie­le­nic ży­ją­cy w wielu śro­do­wi­skach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chlo­rel­la|Be­i­je­rinck|ref=tak., ro­dzaj glona z gro­ma­dy zie­le­nic;

 (1.2) bot. glon z ro­dza­ju chlo­rel­la (1.1)


Chlo­rel­la ("Chlo­rel­la") – glon z gro­ma­dy zie­le­nic. Naj­po­wszech­niej wy­stę­pu­ją­cy ga­tu­nek to chlo­rel­la zwy­czaj­na ("Chlo­rel­la vul­ga­ris"), pod­czas gdy ga­tu­nek ty­po­wy to "Ch. el­lip­so­i­dea" Ger­neck. Wy­stę­pu­je w każ­dym wod­nym i wil­got­nym śro­do­wi­sku: w wo­dach słod­kich i sło­nych, w wil­got­nej korze i ziemi (ae­ro­fit), a także we wnę­trzu in­nych or­ga­niz­mów, jako zo­och­lo­rel­la.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chlorenchyma

mię­kisz asy­mi­la­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Chlorhydryna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­ce w czą­stecz­ce atom chlo­ru i grupę hy­drok­sy­lo­wą


Źródła:

SJP.pl

Chloris

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni kwia­tów, utoż­sa­mia­na z rzym­ską Florą; jedna z nimf;

 (1.2) mitgr. kró­lew­na te­bań­ska, córka Am­fio­na i Niobe;

 (1.3) mitgr. jedna z Pie­ryd

 (1.4) mitgr. córka Tej­rez­ja­sza

 (1.5) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 410;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chlorki

1. sól kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go;
2. biały, żrący pro­szek o dzia­ła­niu wy­bie­la­ją­cym i de­zyn­fek­cyj­nym


Chlor­ki – ogól­na nazwa związ­ków che­micz­nych, soli kwasu sol­ne­go lub in­nych związ­ków za­wie­ra­ją­cych chlor.

W che­mii nie­or­ga­nicz­nej chlor­ka­mi na­zy­wa się:

W che­mii or­ga­nicz­nej okre­śle­nie "chlor­ki" obej­mu­je:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlor­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chlorkować

wy­bie­lać coś lub de­zyn­fe­ko­wać za po­mo­cą chlor­ku


Źródła:

SJP.pl

Chlorkowy

→ chlo­rek


Patrz:chlorek

Źródła:

SJP.pl

Chlormetyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. med. wojsk. tok­sycz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny, pa­rzą­cy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy z grupy ipe­ry­tów azo­to­wych, pier­wszy lek prze­ciw­no­wot­wo­ro­wy sto­so­wa­ny od lat 40. XX wieku, obec­nie prak­tycz­nie nie­u­ży­wa­ny w me­dy­cy­nie;


Źródła:

Wiktionary

Chloro-

prze­dro­stek

 (1.1) chem. pier­wszy człon nazwy związ­ku che­micz­ne­go, wska­zu­ją­cy na obec­ność atomu chlo­ru w czą­stecz­ce

 (1.2) biol. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych, wska­zu­ją­cy na zwią­zek z zie­lo­nym barw­ni­kiem


Źródła:

Wiktionary

Chloroacetofenon

ro­dzaj ke­to­nu, po­chod­na ace­to­fe­no­nu, o sil­nym dzia­ła­niu draż­nią­cym, uży­wa­ny jako gaz łza­wią­cy


Na tę stro­nę wska­zu­je „Cn”. Zo­bacz też: Cn - sym­bol pier­wiast­ka ko­per­ni­ka.

Chlo­ro­a­ce­to­fe­non – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów, po­chod­na ace­to­fe­no­nu, sto­so­wa­ny jako draż­nią­cy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy (la­kry­ma­tor). Oz­na­cze­nie woj­sko­we USA – CN, Wiel­ka Bry­ta­nia – CAP, Niem­cy – O-Salz.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chloroaceton

ha­lo­ge­no­po­chod­na ace­to­nu, w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny przez atom chlo­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ke­to­nów, chlo­ro­wa po­chod­na ace­to­nu, tru­ją­cy la­kry­ma­tor;


Chlo­ro­a­ce­ton, chlo­ro­pro­pa­non, CH3COCH2Cl – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów, chlo­ro­wa po­chod­na ace­to­nu, sil­nie tru­ją­cy la­kry­ma­tor (sto­so­wa­ny pod­czas I wojny świa­to­wej jako bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chloroamina

zwią­zek po­sia­da­ją­cy w czą­stecz­ce grupę ami­no­wą oraz nie­po­wią­za­ny z nią atom chlo­ru


Chlo­ro­a­mi­na, – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, mo­noch­lo­ro­wa po­chod­na amo­nia­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorobenzalomalononitryl

zwią­zek che­micz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wojsk. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako draż­nią­cy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlorobenzen

ha­lo­ge­no­po­chod­na ben­ze­nu w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny ato­mem chlo­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. roz­pu­szczal­nik or­ga­nicz­ny bę­dą­cy chlo­ro­wą po­chod­ną ben­ze­nu;


Chlo­ro­ben­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, chlo­ro­wa po­chod­na ben­ze­nu. Sto­so­wa­ny jest do pro­duk­cji fe­no­lu i jego po­chod­nych (np. ni­tro­ben­ze­nu), barw­ni­ków or­ga­nicz­nych oraz jako roz­pu­szczal­nik. Jest cie­czą palną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chloroboran

zwią­zek me­ta­lu z resz­tą kwasu bo­ro­we­go i chlo­rem


Źródła:

SJP.pl

Chlorocement

rzad­ko: ma­te­riał bu­dow­la­ny wy­ra­bia­ny z chlo­ru i ce­men­tu


Źródła:

SJP.pl

Chlorochina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na chi­no­li­ny


Chlo­ro­chi­na (łac. "Chlo­ro­qu­i­num") – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na chi­no­li­ny. Sto­so­wa­na jako lek pier­wot­nia­ko­bój­czy, znosi ostry atak ma­la­rii, peł­za­ka czer­won­ki i lam­blii je­li­to­wej; dzia­ła także prze­ciw­za­pal­nie. Obec­nie czę­sto sto­su­je się jej ana­lo­gi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorocyjan

chlo­rek kwasu cy­ja­no­wo­do­ro­we­go; chlor­cy­jan (rzad­ko)


Chlo­ro­cy­jan, ClCN – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy chlor­ków. Jest to chlo­rek kwasu cy­ja­no­we­go, be­zbarw­ny gaz o prze­ni­kli­wym za­pa­chu.

Może zo­stać otrzy­ma­ny po­przez ut­le­nia­nie cy­jan­ku sodu ga­zo­wym chlo­rem:

Chlo­ro­cy­jan jest za­li­cza­ny do ogól­no­tru­ją­cych bo­jo­wych środ­ków tru­ją­cych – po­draż­nia oczy i górne drogi od­de­cho­we. Sto­so­wa­ny był pod­czas I wojny świa­to­wej przez woj­ska fran­cu­skie (ozn. "Ma­u­gu­i­ni­te"), obec­nie zaś uży­wa­ny do badań wła­ści­wo­ści ochron­nych masek prze­ciw­ga­zo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chloroetan

zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na etanu, za­wie­ra­ją­ca w czą­stecz­ce jeden atom chlo­ru


Chlo­ro­e­tan ("chlo­rek etylu"), CH3CH2Cl – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ha­lo­ge­no­al­ka­nów, be­zbarw­ny, łat­wo­pal­ny gaz.

Jest sto­so­wa­ny do pro­duk­cji te­tra­e­ty­lo­o­ło­wiu, który jest środ­kiem prze­ciw­stu­ko­wym do ben­zyn z grupy ety­lin oraz w me­dy­cy­nie jako śro­dek znie­czu­la­ją­cy miej­sco­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorofil

na­tu­ral­ny barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w chlo­ro­pla­stach ro­ślin zie­lo­nych, al­gach oraz w niek­tó­rych bak­te­riach, umoż­li­wia­ją­cy prze­mia­nę ener­gii świetl­nej w ener­gię che­micz­ną w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny obec­ny m.in. w ro­śli­nach i al­gach, na­da­ją­cy im zie­lo­ny kolor;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlorofilowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­fil


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z chlo­ro­fi­lem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlorofitum

ozdob­na ro­śli­na do­nicz­ko­wa z li­lio­wa­tych, ma­ją­ca cha­rak­te­ry­stycz­ne zie­lo­ne li­ście z bia­łym bądź żół­tym pa­skiem; zie­list­ka


Źródła:

SJP.pl

Chloroform

zwią­zek che­micz­ny - chlo­ro­me­tan, po­chod­na me­ta­nu za­wie­ra­ją­ca atom chlo­ru w czą­stecz­ce, wy­ko­rzy­sty­wa­ny jako śro­dek usy­pia­ją­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu, lotna, nie­pal­na ciecz, wy­ko­rzy­sty­wa­na jako roz­pu­szczal­nik, a daw­niej także jako śro­dek znie­czu­la­ją­cy;


Chlo­ro­form ( chlo­ro­for­mium) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ha­lo­ge­no­al­ka­nów, chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chloroformować

usy­piać za po­mo­cą chlo­ro­for­mu, dawać nar­ko­zę


Źródła:

SJP.pl

Chloroformowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­form


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chlo­ro­for­mem, do­ty­czą­cy chlo­ro­for­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlorofosforan

sól ok­sych­lor­ku fos­fo­ru


Źródła:

SJP.pl

Chloroheksydyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. syn­te­tycz­ny an­ty­sep­tyk o wzo­rze su­ma­rycz­nym C22H30Cl2N10, sto­so­wa­ny do od­ka­ża­nia skóry, błon ślu­zo­wych, ran i na­rzę­dzi chi­rur­gicz­nych;


Chlo­ro­hek­sy­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, syn­te­tycz­ny an­ty­sep­tyk, po­chod­na bi­gu­a­ni­du. Sto­so­wa­na w po­sta­ci glu­ko­nia­nu lub oc­ta­nu dzia­ła sil­nie na bak­te­rie Gram-do­dat­nie, na­to­miast sła­biej na Gram-ujem­ne. Jest uży­wa­na głów­nie jako śro­dek od­ka­ża­ją­cy skórę, błony ślu­zo­we, rany oraz na­rzę­dzia chi­rur­gicz­ne.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chlorohemina

czer­wo­na­wo-brą­zo­wy chlo­rek hemu, pow­sta­ją­cy z he­mo­glo­bi­ny; pro­to­he­mi­na


Źródła:

SJP.pl

Chlorohydryna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­ce w czą­stecz­ce atom chlo­ru i grupę hy­drok­sy­lo­wą; chlor­hy­dry­na


Źródła:

SJP.pl

Chlorohydryny

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­ce w czą­stecz­ce atom chlo­ru i grupę hy­drok­sy­lo­wą; chlor­hy­dry­na


Chlo­ro­hy­dry­ny – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce w czą­stecz­ce atom chlo­ru i grupę hy­drok­sy­lo­wą przy róż­nych ato­mach węgla.

Naj­prost­szą chlo­ro­hy­dry­ną jest chlo­ro­hy­dry­na ety­le­nu HOCH2CH2Cl. Zwią­zek ten jest otrzy­my­wa­ny przez dzia­ła­nie chlo­ro­wo­do­ru na od­po­wied­nie gli­ko­le lub przez dzia­ła­nie kwasu podch­lo­ra­we­go na wę­glo­wo­do­ry nie­na­sy­co­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorokauczuk

ro­dzaj ema­lii an­ty­ko­ro­zyj­nej


Źródła:

SJP.pl

Chlorokauczukowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­ka­u­czuk


Źródła:

SJP.pl

Chlorokokowce

rząd zie­le­nic wła­ści­wych, jed­no­ko­mór­ko­wych or­ga­niz­mów po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­cy w fi­to­plank­to­nie


Chlo­ro­ko­kow­ce ("Chlo­ro­coc­ca­les") – rząd zie­le­nic (daw­niej bywał łą­czo­ny z pier­wot­kow­ca­mi).

Jed­no­ko­mór­ko­we lub ko­lo­nij­ne (two­rzą­ce ce­no­bia). Ko­mór­ki we­ge­ta­tyw­ne nie po­sia­da­ją wici, ale mogą po­sia­dać szcze­cin­ki. Rozm­na­ża­nie bezpł­cio­we za po­mo­cą spor two­rzą­cych się wew­nątrz ko­mór­ki ma­cie­rzy­stej (au­to­spo­ry: zo­o­spo­ry z dwie­ma rów­ny­mi wi­cia­mi lub bez wici, lub nie­ru­cho­me apla­no­spo­ry).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorokokowiec

jed­no­ko­mór­ko­wy or­ga­nizm z rzędu zie­le­nic, po­wszech­nie wy­stę­pu­ją­cy w fi­to­plank­to­nie


Źródła:

SJP.pl

Chlorokruoryna

zie­lo­ny barw­nik krwi u wie­lo­szcze­tów


Chlo­ro­kru­o­ry­na – duże zew­nątrz­ko­mór­ko­we biał­ko he­mo­we wią­żą­ce tlen, o zie­lon­ka­wo­czer­wo­nym za­bar­wie­niu. Kolor ten jest wy­ni­kiem nie­ty­po­wej bu­do­wy grupy he­mo­wej chlo­ro­kru­o­ry­ny, w któ­rej jedna z grup wi­ny­lo­wych (-HC=CH2) za­stą­pio­na jest grupą al­de­hy­do­wą (-CHO). Wy­stę­pu­je u niek­tó­rych mor­skich wie­lo­szcze­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chloroliza

roz­pad związ­ku che­micz­ne­go pod wpły­wem chlo­ru


Źródła:

SJP.pl

Chloromelanit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. jubil. od­mia­na ja­de­i­tu o bar­wie ciem­no­zie­lo­nej pra­wie wpa­da­ją­cej w czerń, zaw­za­wie­ra­ją­ca znacz­ny pro­cent że­la­za


Źródła:

Wiktionary

Chlorometan

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu o licz­nych za­sto­so­wa­niach prze­my­sło­wych


Chlo­ro­me­tan, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy przed­sta­wi­ciel chlo­ro­al­ka­nów, chlo­ro­wa po­chod­na me­ta­nu. Ma wła­ści­wo­ści usy­pia­ją­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorometanowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­me­tan


Źródła:

SJP.pl

Chloromierz

mier­nik stę­że­nia chlo­ru w cie­czach (zaz­wy­czaj w wo­dzie)


Źródła:

SJP.pl

Chloromonada

jed­no­ko­mór­ko­wy glon słod­ko­wod­ny z dwoma wi­cia­mi umoż­li­wia­ją­cy­mi ak­tyw­ne prze­mie­szcza­nie, po­zba­wio­ny ścia­ny ko­mór­ko­wej, za­wie­ra­ją­cy chlo­ro­plast


Źródła:

SJP.pl

Chloromonady

jed­no­ko­mór­ko­wy glon słod­ko­wod­ny z dwoma wi­cia­mi umoż­li­wia­ją­cy­mi ak­tyw­ne prze­mie­szcza­nie, po­zba­wio­ny ścia­ny ko­mór­ko­wej, za­wie­ra­ją­cy chlo­ro­plast


Źródła:

SJP.pl

Chloromycetyna

nazwa hand­lo­wa an­ty­bio­ty­ku za­wie­ra­ją­ce­go chlo­ram­fe­ni­kol


Źródła:

SJP.pl

Chloronaftalen

ha­lo­ge­no­po­chod­na naf­ta­le­nu, w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny ato­mem chlo­ru


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chloronaftaleny

ha­lo­ge­no­po­chod­na naf­ta­le­nu, w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny ato­mem chlo­ru


Chlo­ro­naf­ta­le­ny, po­lich­lo­ro­wa­ne naf­ta­le­ny (PCN z ang. "po­lych­lo­ri­na­ted napht­ha­le­ne") – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne bę­dą­ce po­chod­ny­mi naf­ta­le­nu, któ­re­go atom lub atomy wo­do­ru zo­sta­ły za­stą­pio­ne ato­ma­mi chlo­ru. Zatem chlo­ro­naf­ta­le­ny na­le­żą do chlo­ro­wa­nych związ­ków aro­ma­tycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorooctowy

kwas chlo­ro­oc­to­wy - zwią­zek or­ga­nicz­ny, ha­lo­ge­no­po­chod­na kwasu oc­to­we­go, w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny ato­mem chlo­ru


Źródła:

SJP.pl

Chloroolefina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy pod­wój­ne wią­za­nie wę­glo­we, w któ­rym jeden lub wię­cej ato­mów wo­do­ru zo­sta­ło za­stą­pio­nych ato­ma­mi chlo­ru


Źródła:

SJP.pl

Chloropikryna

sil­nie tru­ją­ca ciecz o ostrej woni, sto­so­wa­na do de­zyn­sek­cji po­mie­szczeń oraz jako gaz bo­jo­wy; ak­wi­nit


Chlo­ro­pi­kry­na, trich­lo­ro(nitro)metan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy z grupy draż­nią­cych. Otrzy­ma­ny w 1848 roku przez Johna Sten­ho­u­sa, uży­wa­ny także jako ne­ma­to­cyd oraz fu­mi­gant.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chloroplast

ciał­ko zie­le­ni za­wie­ra­ją­ce chlo­ro­fil, wy­stę­pu­ją­ce w ko­mór­kach ro­ślin­nych i in­nych or­ga­niz­mach fo­to­syn­te­ty­zu­ją­cych, za­cho­dzą w nim pro­ce­sy fo­to­syn­te­tycz­nej asy­mi­la­cji dwut­len­ku węgla


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nel­lum ko­mór­ko­we wy­stę­pu­ją­ce u ro­ślin i glo­nów eu­ka­rio­tycz­nych;


Chlo­ro­plast (ze sta­ro­grec­kie­go: χλωρός (chlōrós) + πλαστός (pla­stós) – ciał­ko zie­le­ni) – oto­czo­ne dwie­ma bło­na­mi biał­ko­wo-li­pi­do­wy­mi or­ga­nel­lum ko­mór­ko­we wy­stę­pu­ją­ce u ro­ślin i glo­nów eu­ka­rio­tycz­nych. Są ro­dza­jem pla­sty­dów. Za­wie­ra­ją zie­lo­ne barw­ni­ki chlo­ro­fi­le po­chła­nia­ją­ce ener­gię świa­tła sło­necz­ne­go po­trzeb­ną do fo­to­syn­te­zy. W nich za­cho­dzi prze­mia­na dwut­len­ku węgla oraz wody z wy­ko­rzy­sta­niem ener­gii świetl­nej w glu­ko­zę oraz tlen.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chloroplastowy

→ chlo­ro­plast


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z chlo­ro­pla­stem, do­ty­czą­cy chlo­ro­pla­stu


Patrz:chloroplast

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chloroplastyna

skład­nik chlo­ro­pla­stu, barw­ne biał­ko


Źródła:

SJP.pl

Chloroplatynian

w che­mii: sól kwasu chlo­ro­pla­ty­no­we­go


Źródła:

SJP.pl

Chloroplatyniany

w che­mii: sól kwasu chlo­ro­pla­ty­no­we­go


Źródła:

SJP.pl

Chloropochodna

ro­dzaj ha­lo­ge­no­po­chod­nej, w któ­rej pod­staw­ni­kiem jest atom chlo­ru


Źródła:

SJP.pl

Chloropren

chlo­ro­po­chod­na bu­ta­die­nu uży­wa­na do wy­ro­bu syn­te­tycz­ne­go ka­u­czu­ku


Chlo­ro­pren, 2-chlo­ro­bu­ta-1,3-dien, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na bu­ta­die­nu. Wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji ne­o­pre­nu – jed­nej z od­mian ka­u­czu­ku syn­te­tycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chloroprenowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­pren


Źródła:

SJP.pl

Chloropromazyna

zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciwp­sy­cho­tycz­ny; chlor­pro­ma­zy­na


Chlo­ro­pro­ma­zy­na (łac. "chlor­pro­ma­zi­num") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na fe­no­tia­zy­ny o bu­do­wie zbli­żo­nej do chlo­ro­pro­tyk­se­nu. W po­sta­ci chlo­ro­wo­dor­ku sto­so­wa­na jako lek psy­cho­tro­po­wy o dzia­ła­niu prze­ciwp­sy­cho­tycz­nym, prze­ci­wa­u­ty­stycz­nym i uspo­ka­ja­ją­cym. Lek za­li­cza­ny do leków ty­po­wych dzia­ła­ją­cych głów­nie na re­cep­to­ry do­pa­mi­ner­gicz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorosarin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wojsk. zwią­zek fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny z grupy chlo­ro­fos­fo­nia­nów, bez­poś­red­ni pre­kur­sor sa­ri­nu;


Chlo­ro­sa­rin – fos­fo­ro­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy chlo­ro­fos­fo­nia­nów, bez­poś­red­ni pre­kur­sor sa­ri­nu znaj­du­ją­cy się w czę­ści B wy­ka­zu 1. Kon­wen­cji o za­ka­zie broni che­micz­nej.

Sarin otrzy­mu­je się w dwóch eta­pach. Naj­pierw w re­ak­cji me­ty­lo­fos­fo­nia­nu izo­pro­py­lu z fos­ge­nem two­rzy się chlo­ro­sa­rin, który na­stęp­nie z flu­or­kiem sodu two­rzy sarin.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chlorosiarczan

zwią­zek pow­sta­ły w wy­ni­ku dzia­ła­nia kwasu chlo­ro­sul­fo­no­we­go, np. chlo­ro­siar­czan me­ta­nu uży­wa­ny jako łza­wią­cy gaz bo­jo­wy; chlo­ro­sul­fon


Źródła:

SJP.pl

Chlorosrebrowy

wy­ko­na­ny z chlor­ku sre­bra lub nim po­kry­ty


Źródła:

SJP.pl

Chlorosulfon

w che­mii: zwią­zek pow­sta­ły w wy­ni­ku dzia­ła­nia kwasu chlo­ro­sul­fo­no­we­go, np. chlo­ro­siar­czan me­ta­nu uży­wa­ny jako łza­wią­cy gaz bo­jo­wy; chlo­ro­siar­czan


Źródła:

SJP.pl

Chlorosulfonowy

kwas chlo­ro­sul­fo­no­wy - ro­dzaj kwasu nie­or­ga­nicz­ne­go; kwas chlo­ro­siar­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Chlorotetracyklina

an­ty­bio­tyk sto­so­wa­ny w cho­ro­bach za­kaź­nych; au­re­o­my­cy­na


Chlo­ro­te­tra­cy­kli­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy an­ty­bio­ty­ków te­tra­cy­kli­no­wych otrzy­my­wa­ny z ho­dow­li szcze­pu "Strep­to­my­ces au­ro­fa­ciens".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorotyczny

→ chlo­ro­za


Patrz:chloroza

Źródła:

SJP.pl

Chlorowanadan

chlo­ro­wa­na­dan oło­wiu - mi­ne­rał wy­stę­pu­ją­cy w stre­fie ut­le­nie­nia niek­tó­rych złóż rud oło­wiu, sta­no­wią­cy źró­dło otrzy­my­wa­nia wa­na­du; wa­na­dy­nit


Źródła:

SJP.pl

Chlorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlo­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chlorować

1. pod­da­wać coś dzia­ła­niu chlo­ru;
2. wpro­wa­dzać jeden lub wię­cej ato­mów chlo­ru do czą­stecz­ki związ­ku or­ga­nicz­ne­go


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) chem. techn. trak­to­wać coś chlo­rem lub związ­kiem, który wy­dzie­la chlor

 (1.2) chem. wpro­wa­dzać atomy chlo­ru do czą­ste­czek związ­ków che­micz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlorowce

grupa pier­wiast­ków che­micz­nych z 17 grupy ukła­du okre­so­we­go oprócz flu­o­ru (chlor, brom, jod i astat), ty­po­we nie­me­ta­le wy­stę­pu­ją­ce w przy­ro­dzie w po­sta­ci związ­ków, sto­so­wa­ne głów­nie jako środ­ki de­zyn­fek­cyj­ne i ut­le­nia­ją­ce


Źródła:

SJP.pl

Chlorowcopochodny

zwią­zek chlo­row­co­po­chod­ny - taki or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, w któ­rym atom wo­do­ru zo­stał za­stą­pio­ny ato­mem chlo­row­ca


Źródła:

SJP.pl

Chlorowcowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlo­row­co­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chlorowcować

wpro­wa­dzać atomy chlo­row­ca (chlo­ru, bromu, jodu lub asta­tu) do związ­ku che­micz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Chlorowcowodory

nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek pow­sta­ły z po­łą­cze­nia chlo­row­ców z wo­do­rem


Źródła:

SJP.pl

Chlorowcowodór

nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek pow­sta­ły z po­łą­cze­nia chlo­row­ców z wo­do­rem


Źródła:

SJP.pl

Chlorowcowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­wiec


Źródła:

SJP.pl

Chlorowiec

pier­wia­stek z sie­dem­na­stej grupy ukła­du okre­so­we­go


Źródła:

SJP.pl

Chlorownia

1. dział w fa­bry­ce włó­kien­ni­czej, w któ­rym far­bu­je się tka­ni­ny;
2. przy­rząd do od­ka­ża­nia wody; chlo­ra­tor, chlo­row­nik, chlo­row­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Chlorownica

przy­rząd do od­ka­ża­nia wody; chlo­ra­tor, chlo­row­nik, chlo­row­nia


Źródła:

SJP.pl

Chlorownik

przy­rząd słu­żą­cy do od­ka­ża­nia wody; chlo­ra­tor, chlo­row­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Chlorowodorek

sól za­sa­dy or­ga­nicz­nej i kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­na sól kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go (kwasu sol­ne­go);


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlorowodorki

sól za­sa­dy or­ga­nicz­nej i kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go


Chlo­ro­wo­dor­ki – sole za­sa­dy or­ga­nicz­nej i kwasu sol­ne­go, np. chlo­ro­wo­dor­ki amin (chlor­ki amo­nio­we), imin, ok­sy­mów lub se­mi­kar­ba­zy­dów.

Chlo­ro­wo­dor­ki amin na­le­żą do naj­czę­ściej sto­so­wa­nych soli amin. W ta­kiej for­mie aminy mają lep­szą roz­pu­szczal­ność w wo­dzie (choć roz­pu­szczal­ność niek­tó­rych chlo­ro­wo­dor­ków amin w zim­nej wo­dzie jest słaba – jed­nak lep­sza niż wol­nej aminy).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorowodorokauczuk

two­rzy­wo ter­mo­pla­stycz­ne, pro­dukt przy­łą­cza­nia chlo­ro­wo­do­ru do ka­u­czu­ku na­tu­ral­ne­go; hy­droch­lo­ro­ka­u­czuk


Źródła:

SJP.pl

Chlorowodorowy

przy­miot­nik od: chlo­ro­wo­dór


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chlo­ro­wo­do­rem, do­ty­czą­cy chlo­ro­wo­do­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlorowodór

1. nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, gaz o du­szą­cej woni;
2. zwy­cza­jo­wa nazwa kwasu chlo­ro­wo­do­ro­we­go


Chlo­ro­wo­dór, HCl – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­łą­cze­nie chlo­ru i wo­do­ru. Do­brze roz­pu­szcza się w wo­dzie, two­rząc kwas solny (kwas chlo­ro­wo­do­ro­wy) z wy­dzie­le­niem dużej ilo­ści cie­pła.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorowy

przy­miot­nik od: chlor


przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy chlo­ru, zwią­za­ny z chlo­rem, za­wie­ra­ją­cy chlor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlorowęglan

sól kwasu chlo­ro­wę­glo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Chloroza

1. cho­ro­ba ro­ślin zie­lo­nych spo­wo­do­wa­na nie­do­bo­rem chlo­ro­fi­lu, ob­ja­wia­ją­ca się żół­knię­ciem, od­bar­wie­nia­mi liści i łodyg;
2. nie­dokr­wi­stość wy­stę­pu­ją­ca naj­czę­ściej u mło­dych dziew­cząt w okre­sie doj­rze­wa­nia płcio­we­go; bled­ni­ca


Chlo­ro­za – jeden z ro­dza­jów zmian za­bar­wie­nia ro­ślin. Jest to objaw cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na za­bu­rze­niach w wyt­wa­rza­niu chlo­ro­fi­lu. Ob­ja­wia się tym, że chore ro­śli­ny stop­nio­wo żół­kną. Przy­czy­ny chlo­ro­zy są różne:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorozłotowy

kwas chlo­ro­zło­to­wy - nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny złota z chlo­rem i wo­do­rem, sto­so­wa­ny w złot­nict­wie


Źródła:

SJP.pl

Chlorum

ła­ciń­ska nazwa chlo­ru (pier­wiast­ka che­micz­ne­go)


Źródła:

SJP.pl

Chloryn

nazwa zwy­cza­jo­wa soli kwasu chlo­ro­we­go (III)


Źródła:

SJP.pl

Chloryna

sól nietr­wa­łe­go kwasu chlo­ra­we­go; niek­tó­re chlo­ry­ny mają za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle pa­pier­ni­czym i włó­kien­ni­czym jako środ­ki bie­lą­ce


Źródła:

SJP.pl

Chlorynowy

przy­miot­nik od: chlo­ryn, chlo­ry­na


Źródła:

SJP.pl

Chloryny

sól nietr­wa­łe­go kwasu chlo­ra­we­go; niek­tó­re chlo­ry­ny mają za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle pa­pier­ni­czym i włó­kien­ni­czym jako środ­ki bie­lą­ce


Źródła:

SJP.pl

Chloryt

mi­ne­rał z grupy ska­łot­wór­czych, uwod­nio­ny krze­mian i gli­no­krze­mian


Chlo­ryt – mi­ne­rał, bę­dą­cy mie­sza­ni­ną gli­no­krze­mia­nów, ma­gne­zu i że­la­za, o bar­wie ciem­no­zie­lo­nej, po­ły­sku per­ło­wym, two­rzą­cym łu­secz­ko­wa­te sku­pie­nia. Mi­ne­rał ten na­le­ży do krze­mia­nów war­stwo­wych i bywa za­li­cza­ny do mi­ne­ra­łów ila­stych.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "chlo­ros" = jas­no­zie­lo­ny (A.G. Wer­ner, 1789 r.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorytoid

mi­ne­rał, krze­mian że­la­za i glinu


Chlo­ry­to­id – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich, roz­po­wszech­nio­nych tylko w niek­tó­rych re­gio­nach Ziemi.

Nazwa na­wią­zu­je do po­wierz­chow­ne­go po­do­bień­stwa tego mi­ne­ra­łu do chlo­ry­tów, lecz bar­dzo róż­nią­cy się od struk­tu­ral­nie, w 1837 roku zo­stał zi­den­ty­fi­ko­wa­ny jako od­dziel­ny mi­ne­rał.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorytowy

→ chlo­ryt


Patrz:chloryt

Źródła:

SJP.pl

Chloryty

mi­ne­rał z grupy ska­łot­wór­czych, uwod­nio­ny krze­mian i gli­no­krze­mian


Chlo­ry­ty – grupa mi­ne­ra­łów za­li­cza­na do gro­ma­dy krze­mia­nów. Na­le­żą do mi­ne­ra­łów sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nych na Ziemi.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "Chlo­ros (khlo­ros)" = zie­lo­ny i na­wią­zu­je do czę­stej barwy tych mi­ne­ra­łów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorytyzacja

pro­ces za­cho­dzą­cy pod­czas wie­trze­nia krze­mia­nów


Chlo­ry­ty­za­cja – pro­ces za­cho­dzą­cy w sko­ru­pie ziem­skiej, pro­wa­dzą­cy do prze­o­bra­że­nia mi­ne­ra­łów za­wie­ra­ją­cych że­la­zo I ma­gnez (np. bio­ty­tu, am­fi­bo­lu, pi­rok­se­nu, gra­na­tu) w chlo­ry­ty. Prze­bie­ga pod wpły­wem pro­ce­sów hy­dro­ter­mal­nych w niż­szych tem­pe­ra­tu­rach, wie­trze­nia lub niek­tó­rych pro­ce­sów me­ta­mor­ficz­nych. Skały mają barwę zie­lo­na­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlorzyć

po­tocz­nie: pić al­ko­hol w nad­mia­rze; chlać


Źródła:

SJP.pl

Chlotar

imię kró­lów Fran­ków


Źródła:

SJP.pl

Chluba

1. przed­miot dumy;
2. za­szczyt, chwa­ła


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. przed­miot dumy, powód do dumy

 (1.2) stpol. śrpol. zob. chłu­ba.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlubić

chlu­bić się; szczy­cić się, być dum­nym z kogoś lub cze­goś; cheł­pić się


Źródła:

SJP.pl

Chlubniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chlub­nie


Źródła:

SJP.pl

Chlubniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chlub­ny


Źródła:

SJP.pl

Chlubność

→ chlub­ny


Patrz:chlubny

Źródła:

SJP.pl

Chlubny

przy­no­szą­cy chwa­łę, za­szczyt; za­szczyt­ny, chwa­leb­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przy­no­szą­cy chlu­bę, za­szczyt; taki jakim można się chlu­bić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlubotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlu­bo­tać.


Źródła:

Wiktionary

Chlubotać

daw­niej: chlu­po­tać; wy­da­wać dźwięk cha­rak­te­ry­stycz­ny dla prze­le­wa­ją­cej się cie­czy


Źródła:

SJP.pl

Chludowo

Chlu­do­wo (niem. "Trup­pen­feld") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Suchy Las.

Wieś du­chow­na, od 1248/1250 z na­da­nia ksią­żąt Prze­my­sła I i Bo­le­sła­wa Po­boż­ne­go włas­ność klasz­to­ru Cy­ste­rek w Owiń­skach. Pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie poz­nań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chludziński

naz­wi­sko


Chlu­dziń­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Cho­le­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlujny

żar­to­bli­wie: sta­ran­ny, czy­sty, schlud­ny


przy­miot­nik

 (1.1) pot. żart. taki, który nie jest niech­luj­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlup

od­głos wpad­nię­cia do wody


wy­krzy­knik

 (1.1) od­głos wpa­da­nia cze­goś do cie­czy lub błota

 (1.2) od­głos ude­rza­nia wody o coś

wy­krzy­knik w uży­ciu cza­sow­ni­ko­wym

 (2.1) wpaść do wody, błota, ka­łu­ży itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chlupanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlu­pać.


Źródła:

Wiktionary

Chlupać

o cie­czy: prze­le­wać się, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk


Źródła:

SJP.pl

Chlupki

prze­sta­rza­łe: chlu­po­czą­cy, błot­ni­sty


Źródła:

SJP.pl

Chlupotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlu­po­tać.


Źródła:

Wiktionary

Chlupotać

wy­da­wać dźwięk cha­rak­te­ry­stycz­ny dla prze­le­wa­ją­cej się cie­czy


Źródła:

SJP.pl

Chlupotliwy

wy­da­ją­cy od­głos chlu­po­ta­nia; chlu­po­czą­cy, bul­go­czą­cy


Źródła:

SJP.pl

Chlusnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chlu­stać)

 (1.1) z roz­ma­chem roz­lać, rozch­la­pać lub roz­bryz­gać ciecz

 (1.2) pot. wypić kie­li­szek wódki

 (1.3) gw-pl|War­sza­wa. uciec


Źródła:

Wiktionary

Chlust

dźwięk ude­rze­nia wody o coś; plusk, plu­skot


Chlust – szyb­ka, wie­lo­o­so­bo­wa, ha­zar­do­wa gra kar­cia­na, po­pu­lar­na wśród szkol­nej mło­dzie­ży na te­re­nie Gór­ne­go Ślą­ska oraz oko­lic Ra­do­mia w cza­sach PRL-u. Nazwa gry wzię­ła się od ono­ma­to­pei oz­na­cza­ją­cej od­głos, jaki wy­da­wa­ły karty przy ner­wo­wym rzu­ca­niu ich na stół bądź zie­mię przez gra­czy. Jest na­zy­wa­na rów­nież ślą­skim po­ke­rem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chlustanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlu­stać.


Źródła:

Wiktionary

Chlustać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chlus­nąć)

 (1.1) o cie­czy: wy­le­wać się stru­mie­nia­mi, roz­pry­sku­jąc się


Źródła:

Wiktionary

Chluśniem

chlu­śniem, bo uśniem - żar­to­bli­we wy­ra­że­nie uży­wa­ne w celu za­chę­ce­nia do wy­pi­cia ko­lej­nej por­cji al­ko­ho­lu


Źródła:

SJP.pl

Chluśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chlus­nąć.


Źródła:

Wiktionary

Chlyb

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) góry. gw-pl|Górny Śląsk. chleb


Źródła:

Wiktionary

Chmara

wiel­ka licz­ba cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­gro­ma­dze­nie la­ta­ją­cych owa­dów, rza­dziej pta­ków

 (1.2) łow. stado je­le­ni, łosi, da­nie­li lub żu­brów

 (1.3) przen. duża licz­ba kogoś lub cze­goś

 (1.4) przest. chmu­ra, tuman


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chmiel

a) lu­do­wa obrzę­do­wa pieśń we­sel­na śpie­wa­na przy ocze­pi­nach;
b) mu­zy­ka do tej pie­śni;
c) ta­niec do tej pie­śni; ta­niec chmie­lo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hu­mu­lus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin pną­cych z ro­dzi­ny ko­no­pio­wa­tych;

 (1.2) bot. pot. ro­śli­na z ro­dza­ju chmie­li (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) kra­ków. piwo

 (2.2) tra­dy­cyj­na pieśń we­sel­na śpie­wa­na przy ocze­pi­nach;

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: chmie­lić


Chmiel ("Hu­mu­lus" L.) – ro­dzaj ro­ślin pną­cych z ro­dzi­ny ko­no­pio­wa­tych. Na­le­żą do niego w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go 3 lub 7 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go pół­ku­li pół­noc­nej. W Pol­sce ro­śnie dziko i upra­wia­ny jest chmiel zwy­czaj­ny "H. lu­pu­lus", przej­ścio­wo dzi­cze­je także chmiel ja­poń­ski "H. scan­dens".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chmielak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chmielaki

Chmie­la­ki Kras­no­staw­skie - naj­star­szy fe­sti­wal piwny w Pol­sce, or­ga­ni­zo­wa­ny co­rocz­nie w Kras­nym­sta­wie od 1971 roku


Źródła:

SJP.pl

Chmielanka

nie­sob­ka chmie­lan­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny nie­sob­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w Azji i Eu­ro­pie


Źródła:

SJP.pl

Chmielarczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chmielarnia

plan­ta­cja chmie­lu; chmiel­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. miej­sce upra­wy chmie­lu

 (1.2) za­kład pa­ro­wa­nia chmie­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chmielarski

przy­miot­nik od: chmie­larz


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chmie­lar­stwem albo chmie­la­rza­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chmielarstwo

upra­wa chmie­lu dla prze­my­słu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzie­dzi­na rol­nict­wa prze­my­sło­we­go zaj­mu­ją­ca się upra­wą i przet­wa­rza­niem chmie­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chmielarz

czło­wiek upra­wia­ją­cy chmiel lub hand­lu­ją­cy chmie­lem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba upra­wia­ją­ca chmiel


Chmie­larz (niem. "Hop­fen-Berg", "Hop­fen­berg") – szczyt (585 m n.p.m.) w pół­noc­nej czę­ści Grzbie­tu Wschod­nie­go w Gó­rach Ka­czaw­skich. Leży mię­dzy Dłuż­kiem a Po­lan­ką, w grzbie­cie cią­gną­cym się na za­chód od Bu­ko­win­ki po­przez Mar­ci­niec, Ro­gacz, Dłu­żek, Chmie­larz, Po­lan­kę, Trzci­niec, Za­do­rę i Lipną nad Woj­cie­szo­wem. Sam szczyt leży na po­łud­nie od linii grzbie­to­wej. Na wierz­choł­ku wy­stę­pu­ją nie­wiel­kie skał­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chmielecki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chmieleniec

Chmie­le­niec (kaszb. "Chmiéléńc") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Łę­czy­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

We­dług da­nych na dzień 23 paź­dzier­ni­ka 2019 roku wieś za­miesz­ku­je 184 miesz­kań­ców na po­wierzch­ni 12,03 km².


Źródła:

Wikipedia

Chmielewko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chmielewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chmielewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chmieleński

przy­miot­nik od: Chmiel­no


Źródła:

SJP.pl

Chmielina

pęd chmie­lu


Zo­bacz też: Chmie­li­na (obwód wo­ło­godz­ki).

Chmie­li­na (niem. " Hop­fen­berg", 664 i 643 m n.p.m.) – wznie­sie­nie w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w Su­de­tach Środ­ko­wych, w środ­ko­wej czę­ści Gór So­wich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chmielinko

Chmie­lin­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Lwó­wek. Ma sta­tus so­łect­wa.


Źródła:

Wikipedia

Chmielić

do­da­wać do cze­goś chmie­lu; chmie­lo­wać


Źródła:

SJP.pl

Chmieliński

naz­wi­sko


Herb Chmie­liń­ski i jego od­mia­ny

Chmie­liń­ski ("Chme­lentz, Chme­lentz­ke, Chme­lenz, Chmie­lin­ski, Drze­wi­ca od­mien­ny") – ka­szub­ski herb szla­chec­ki, we­dług Prze­my­sła­wa Pra­ger­ta od­mia­na herbu Drze­wi­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chmielnianin

miesz­ka­niec Chmiel­ni­ka, Chmiel­na


Źródła:

SJP.pl

Chmielnianka

miesz­kan­ka Chmiel­na


Źródła:

SJP.pl

Chmielnicczyzna

pow­sta­nie w la­tach 1648-1655 Ko­za­ków Za­po­ro­skich i chłop­stwa ukra­iń­skie­go pod przy­wództ­wem Boh­da­na Chmiel­nic­kie­go; wiel­ka wojna ko­zac­ka


Źródła:

SJP.pl

Chmielnicki

1. → Chmiel­nik;
2. → Chmiel­nik Rze­szow­ski;
3. obwód chmiel­nic­ki - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chmiel­nic­kim, do­ty­czą­cy Chmiel­nic­kie­go (mia­sta na Ukra­i­nie)

 (1.2) zwią­za­ny z Chmiel­ni­kiem, do­ty­czą­cy Chmiel­ni­ka (mia­sta na Ukra­i­nie)


Chmiel­nic­ki (ukr. Хмельницький, "Chmel­nyć­kyj"; do 1954 Pło­ski­rów, Pro­sku­rów ukr. Проскурів, "Pro­sku­riw") – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny, nad Bohem, sto­li­ca ob­wo­du i re­jo­nu. Mia­sto liczy 273 713 miesz­kań­ców (2020), dla po­rów­na­nia spis po­wszech­ny w 2001 za­no­to­wał ich 251 077.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chmielniczanin

miesz­ka­niec Chmiel­ni­ka (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chmielniczanka

miesz­kan­ka Chmiel­ni­ka (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chmielnik

plan­ta­cja chmie­lu; chmie­lar­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. miej­sce upra­wy chmie­lu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chmielno

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chmielny

daw­niej:
1. → chmiel; chmie­lo­wy;
2. w prze­no­śni: podch­mie­lo­ny


Źródła:

SJP.pl

Chmielobranie

zbio­ry chmie­lu


Źródła:

SJP.pl

Chmielograb

drze­wo z ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych; drze­wo chmie­lo­we, ostria


Chmie­lo­grab, ostria ("Ostrya" Scop.) – ro­dzaj drzew i krze­wów kla­sy­fi­ko­wa­ny do ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych (daw­niej czę­sto do wy­o­dręb­nia­nej ro­dzi­ny le­szczy­no­wa­tych). Obej­mu­je 8–9 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w stre­fie umiar­ko­wa­nej na pół­ku­li pół­noc­nej – jeden ga­tu­nek, chmie­lo­grab eu­ro­pej­ski ("O.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chmielowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chmie­lo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chmielować

do­da­wać do cze­goś chmie­lu; chmie­lić


Źródła:

SJP.pl

Chmielowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chmielowiec

przę­dzio­rek chmie­lo­wiec - mały pa­ją­czek z rzędu roz­to­czy, bę­dą­cy szkod­ni­kiem chmie­lu


Chmie­lo­wiec (nazwa obocz­na: Chmie­la­ki) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Kluki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chmielowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chmielowy

przy­miot­nik od: chmiel


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z chmie­lem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) cho­re­ogr. tra­dy­cyj­ny ta­niec we­sel­ny tań­czo­ny do me­lo­dii chmie­la;


Chmie­lo­wy – pol­ski ta­niec lu­do­wy, tań­czo­ny na we­se­lu do me­lo­dii Chmie­la po ocze­pi­nach panny mło­dej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chmoś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kum


Źródła:

Wiktionary

Chmura

1. kro­pel­ki wody, krysz­tał­ki lodu albo ich mie­sza­ni­na, sku­pio­ne i za­wie­szo­ne w at­mos­fe­rze;
2. wiel­ka ilość lub licz­ba cze­goś;
3. kłąb cze­goś;
4. po­tocz­nie: smu­tek lub nie­za­do­wo­le­nie z cze­goś;
5. w in­for­ma­ty­ce: wir­tu­al­ne miej­sce na ser­we­rach in­ter­ne­to­wych do prze­cho­wy­wa­nia da­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. kro­ple wody lub krysz­tał­ki lodu za­wie­szo­ne w at­mos­fe­rze;

 (1.2) przen. inna nie­przej­rzy­sta za­wie­si­na czą­ste­czek lub drob­nych obiek­tów, która unosi się w po­wie­trzu

 (1.3) in­form. model przet­wa­rza­nia opar­ty na użyt­ko­wa­niu usług do­star­czo­nych przez zew­nętrz­ne or­ga­ni­za­cje;

rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub żeń­ski

 (2.1) daw. gw-pl|War­sza­wa. stróż


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chmureczka

zdrob­nie­nie od: chmur­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: chmu­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chmurka

mała chmu­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: chmu­ra

 (1.2) mała chmu­ra, obło­czek

 (1.3) nie­wiel­ki kłąb cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chmurkowy

→ chmur­ka


Patrz:chmurka

Źródła:

SJP.pl

Chmurnawy

nieco poch­mur­ny, tro­chę zach­mu­rzo­ny


Źródła:

SJP.pl

Chmurnie

przy­słó­wek

 (1.1) me­te­o­rol. będąc ob­fi­tym w chmu­ry

 (1.2) przen. w spo­sób po­nu­ry czy mrocz­ny


Źródła:

Wiktionary

Chmurniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: chmur­nie, chmur­no


Źródła:

SJP.pl

Chmurniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chmur­ny


Źródła:

SJP.pl

Chmurnieć

chmu­rzyć;
1. za­cią­gać się chmu­ra­mi; poch­mur­nieć;
2. w prze­no­śni: sta­wać się smut­nym; za­sę­piać się, smut­nieć


Źródła:

SJP.pl

Chmurnik

po­stać z daw­nych wie­rzeń lu­do­wych, cza­ro­dziej ma­ją­cy wła­dzę nad chmu­ra­mi; pła­net­nik


Źródła:

SJP.pl

Chmurno

przy­słó­wek

 (1.1) chmur­nie, poch­mur­nie

 (1.2) przest. po­nu­ro, po­sęp­nie


Źródła:

Wiktionary

Chmurność

→ chmur­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chmur­ne; cecha tych, któ­rzy są chmur­ni


Patrz:chmurny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chmurny

1. po­kry­ty chmu­ra­mi, pełen chmur; zach­mu­rzo­ny, poch­mur­ny;
2. po­nu­ry, po­sęp­ny, nach­mu­rzo­ny; poch­mur­ny;
3. bę­dą­cy wy­ra­zem czy­je­goś smut­ku; poch­mur­ny;
4. bu­dzą­cy nie­po­kój, groź­ny;
5. wznio­sły, górny; nie­rze­czy­wi­sty, uro­jo­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­kry­ty chmu­ra­mi

 (1.2) spra­wia­ją­cy po­nu­re wra­że­nie

 (1.3) bę­dą­cy źró­dłem nie­po­ko­ju


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chmurotwórczy

ma­ją­cy wpływ na two­rze­nie się chmur


Źródła:

SJP.pl

Chmurowy

przy­miot­nik od: chmu­ra


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) me­te­o­rol. do­ty­czą­cy chmur, zwią­za­ny z chmu­ra­mi

 (1.2) in­form. do­ty­czą­cy chmu­ry obli­cze­nio­wej, zwią­za­ny z chmu­rą obli­cze­nio­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chmurski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chmursko

zgru­bie­nie od: chmu­ra; chmu­rzy­sko


Źródła:

SJP.pl

Chmurzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chmu­rzyć.


Źródła:

Wiktionary

Chmurzyca

zgru­bie­nie od: chmu­ra; chmu­rzy­sko


Źródła:

SJP.pl

Chmurzysko

zgru­bie­nie od: chmu­ra; chmur­sko


Źródła:

SJP.pl

Chmurzyć

1. za­cią­gać chmu­ra­mi; chmur­nieć;
2. w prze­no­śni: czy­nić smut­nym, po­sęp­nym; zas­mu­cać;
3. chmu­rzyć się -
a) za­cią­gać się chmu­ra­mi;
b) w prze­no­śni: sta­wać się po­sęp­nym, smut­nym, na­dą­sa­nym


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) za­sła­niać chmu­ra­mi

 (1.2) przen. książk. czy­nić smut­nym, po­nu­rym, przy­gnę­bio­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chmu­rzyć się

 (2.1) po­kry­wać się chmu­ra­mi

 (2.2) przen. sta­wać się smut­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chmurzyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chmyz

1. mały, nie­po­zor­ny okaz zwie­rzę­cia da­ne­go ga­tun­ku;
2. mały, nie­po­zor­ny czło­wiek;
3. prze­no­śnie: malec, brzdąc, smar­kacz


Źródła:

SJP.pl

Chmyzowaty

po­dob­ny do chmy­za; mały, nie­po­zor­ny


Źródła:

SJP.pl

Chna

henna;
1. na­tu­ral­ny czer­wo­no­po­ma­rań­czo­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z pędów henny;
2. farba do wło­sów, któ­rej głów­nym skład­ni­kiem jest ten barw­nik


Źródła:

SJP.pl

Chnum

w sta­ro­żyt­nym Egip­cie: bóg z głową ba­ra­na, opie­kun ro­bot­ni­ków


Chnum – w mi­to­lo­gii egip­skiej jeden z bogów Gór­ne­go Egip­tu, pa­tron garn­ca­rzy i za­cho­du słoń­ca, uwa­ża­ny za stwór­cę ludzi.

Czczo­ny już w cza­sach Sta­re­go Pań­stwa jako lo­kal­ne bó­stwo wyspy Ele­fan­ty­ny, na­stęp­nie jego kult roz­po­wszech­nił się na cały Górny Egipt i Nubię.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choana

wew­nętrz­ny otwór no­so­wy u krę­gow­ców czwo­ro­noż­nych i niek­tó­rych ryb; noz­drze wew­nętrz­ne


Źródła:

SJP.pl

Choanocyt

wy­stę­pu­ją­ca w wew­nętrz­nej war­stwie ciała gąbek ko­mór­ka o kształ­cie cy­lin­drycz­nym, za­o­pa­trzo­na w wić i cha­rak­te­ry­stycz­ny, ota­cza­ją­cy ją koł­nie­rzyk plaz­ma­tycz­ny, wy­chwy­tu­ją­ca z wody cząst­ki po­kar­mo­we; ko­mór­ka koł­nie­rzy­ko­wa­ta


Cho­a­no­cyt, ko­mór­ka koł­nie­rzy­ko­wa – jed­no­wi­cio­wa, owal­na lub okrą­gła ko­mór­ka wew­nętrz­nej (ga­stral­nej) war­stwy ciała gąbek (Po­ri­fe­ra) wy­ka­zu­ją­ca duże po­do­bień­stwo do wi­ciow­ców koł­nie­rzy­ko­wych (Cho­a­no­fla­gel­la­ta). Ko­mór­ki koł­nie­rzy­ko­we wy­po­sa­żo­ne są w po­je­dyn­cze wici oto­czo­ne wień­cem 30–40 mi­kro­kosm­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chobielin

Cho­bie­lin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin.


Źródła:

Wikipedia

Chobienice

Cho­bie­ni­ce (pol. hist. "Cho­bie­ni­ca", niem. "Köbnitz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Sied­lec.


Źródła:

Wikipedia

Chobot

daw­niej:
1. san­dał ze skrzy­deł­ka­mi;
2. roz­sze­rze­nie no­gaw­ki spod­ni lub rę­ka­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. ogon

 (1.2) daw. san­da­ły, rza­dziej inne buty, z przy­cze­pio­ny­mi skrzy­dła­mi

 (1.3) daw. włók. roz­sze­rze­nie no­gaw­ki lub rę­ka­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chobotki

Cho­bot­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie mo­niec­kim, w gmi­nie Kny­szyn.

Wieś po­sia­da­ła w 1673 roku mar­szał­ko­wa nad­wor­na ko­ron­na Alek­san­dra Ka­ta­rzy­na Bra­nic­ka, le­ża­ła w ziemi biel­skiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go w 1795 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Choboty

daw­niej:
1. san­dał ze skrzy­deł­ka­mi;
2. roz­sze­rze­nie no­gaw­ki spod­ni lub rę­ka­wa


rze­czow­nik

 (1.1) stpol. sze­ro­kie spod­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choby

spój­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. jakby, jak

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. choć­by


Źródła:

Wiktionary

Choceń

wieś w Pol­sce


Cho­ceń – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­ceń.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cho­ceń. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go. Z koń­cem 2019 roku li­czy­ła 1874 miesz­kań­ców. Jest naj­więk­szą miej­sco­wo­ścią gminy Cho­ceń.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choceński

przy­miot­nik od: Cho­ceń


Źródła:

SJP.pl

Chocheleczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cho­chel­ka


Źródła:

Wiktionary

Chochelka

mała choch­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała choch­la, łyżka wa­zo­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chochla

1. łyżka wa­zo­wa; wa­rzą­chew, wa­rze­cha;
2. ilość zupy w tej łyżce;
3. w ry­bo­łów­stwie: długa tycz­ka do prze­cią­ga­nia sieci pod lodem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża łyżka słu­żą­ca do na­kła­da­nia po­sił­ków, naj­czę­ściej zupy;


Choch­la – na­rzę­dzie do na­kła­da­nia po­sił­ków (sztu­ciec); duża łyżka przy­sto­so­wa­na do głę­bo­kich na­czyń. Choch­lą zaz­wy­czaj na­le­wa się zupę lub inne cie­cze. Wy­ko­na­na jest naj­czę­ściej z me­ta­lu lub two­rzyw sztucz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chochlarz

rybak uży­wa­ją­cy sieci, które prze­cią­ga się pod lodem za po­mo­cą żer­dzi zwa­nych choch­la­mi


Źródła:

SJP.pl

Chochlik

zło­śli­wy du­szek, nad­przy­ro­dzo­na isto­ta wy­stę­pu­ją­ca w po­da­niach lu­do­wych; skrzat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zło­śli­wy, psot­ny du­szek

 (1.2) drob­ny błąd w tek­ście zmie­nia­ją­cy jego zna­cze­nie

 (1.3) psot­ny, we­so­ły błysk w spoj­rze­niu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chochliki

zło­śli­wy du­szek, nad­przy­ro­dzo­na isto­ta wy­stę­pu­ją­ca w po­da­niach lu­do­wych; skrzat


Źródła:

SJP.pl

Chochlikowaty

po­dob­ny do choch­li­ka; psot­ny, zło­śli­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy choch­li­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chochlikowy

przy­miot­nik od: choch­lik


Źródła:

SJP.pl

Chochliński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chochlowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|choch­lo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chochlować

1. re­gio­nal­nie: jeść łap­czy­wie łyżką;
2. prze­sta­rza­łe: prze­cią­gać tyki od sieci pod lodem


Źródła:

SJP.pl

Chocholi

1. zwią­za­ny z cho­cho­ła­mi, ma­ją­cy cechy cho­cho­ła;
2. do­ty­czą­cy Cho­cho­ła, po­sta­ci z "We­se­la" Wy­spiań­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Chochorowice

Cho­cho­ro­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Po­de­gro­dzie.


Źródła:

Wikipedia

Chochowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chochoł

1. sło­mia­ne okry­cie drze­wek i krze­wów ogro­do­wych na czas zimy;
2. sno­pek chro­nią­cy przed de­szczem ul lub ze­sta­wio­ne snopy zboża;
3. ziem­no­wod­ny ssak z ro­dzi­ny kre­to­wa­tych; des­man, wy­chu­chol


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. śrpol. wierzch, czub

 (1.2) śrpol. wy­so­ko upię­ta fry­zu­ra, kok

 (1.7) gw-pl|Cho­tel Czer­wo­ny, Je­że­wo, Bił­go­raj. wierz­cho­łek

 (2.2) męż­czyz­na, do któ­re­go mó­wią­cy od­czu­wa lek­ce­wa­że­nie lub po­gar­dę

 (2.3) gw-pl|Pia­ski. prze­bie­ra­niec owi­nię­ty w słomę stra­szą­cy w za­pu­sty

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (3.1) gw-pl|Jac­nia. strach, wi­dzia­dło

 (3.2) zool. des­man


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chochołowaty

po­dob­ny do cho­cho­ła; na­stro­szo­ny, roz­czo­chra­ny


Źródła:

SJP.pl

Chochołowianin

miesz­ka­niec Cho­cho­ło­wa


Źródła:

SJP.pl

Chochołowianka

miesz­kan­ka Cho­cho­ło­wa


Źródła:

SJP.pl

Chochołowski

przy­miot­nik od: Cho­cho­łów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cho­cho­ło­wa, zwią­za­ny z Cho­cho­ło­wem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chochołowy

zwią­za­ny z cho­cho­łem


Źródła:

SJP.pl

Chochołów

1. sło­mia­ne okry­cie drze­wek i krze­wów ogro­do­wych na czas zimy;
2. sno­pek chro­nią­cy przed de­szczem ul lub ze­sta­wio­ne snopy zboża;
3. ziem­no­wod­ny ssak z ro­dzi­ny kre­to­wa­tych; des­man, wy­chu­chol


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chocia

spój­nik

 (1.1) daw. choć, cho­ciaż


Źródła:

Wiktionary

Chocian

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Chocianostwo

Cho­cian z mał­żon­ką; Cho­cia­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Chocianowianin

miesz­ka­niec Cho­cia­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chocianowianka

miesz­kan­ka Cho­cia­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chocianowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chocianowie

Cho­cian z mał­żon­ką; Cho­cia­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Chocianowski

przy­miot­nik od: Cho­cia­nów


Źródła:

SJP.pl

Chocianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cho­cia­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Chocianów

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Cho­cia­nów (tuż po woj­nie "Ka­cza­nów", Kot­ze­nau) – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie pol­ko­wic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cho­cia­nów. Leży we wschod­niej czę­ści Borów Dol­no­ślą­skich, na za­chód od Lu­bi­na i na pół­noc od Choj­no­wa.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2023 r. mia­sto li­czy­ło 7455 miesz­kań­ców (458. miej­sce w kraju).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chociaż

choć;
1. spój­nik roz­po­czy­na­ją­cy zda­nia po­drzęd­ne (lub ich czę­ści), wy­ra­ża­ją­ce kon­trast, ro­zbież­ność mię­dzy ocze­ki­wa­nia­mi a tym, co się do­ko­nu­je, re­a­li­zu­je, np. "Ko­bie­ta to bar­dzo atrak­cyj­na, cho­ciaż trud­no po­wie­dzieć, że ładna."; ale, mimo;
2. spój­nik roz­po­czy­na­ją­cy zda­nia po­drzęd­ne (lub ich czę­ści), wy­ra­ża­ją­ce szcze­gól­ność, spe­cy­fi­kę sy­tu­a­cji, w któ­rych po­dej­mo­wa­ne dzia­ła­nia są bez­sku­tecz­ne, pro­wa­dzą do nie­o­cze­ki­wa­nych re­zul­ta­tów, np.: "Spró­bo­wał, cho­ciaż wie­dział, że się nie uda.";
3. par­ty­ku­ła uwy­dat­nia­ją­ca treść, na któ­rej ma być skon­cen­tro­wa­na szcze­gól­na uwaga, np. "Spró­buj cho­ciaż jed­ne­go."; bodaj, przy­najm­niej * przed spój­ni­kiem "cho­ciaż" sta­wia­my za­wsze prze­ci­nek


spój­nik

 (1.1) …przy­łą­cza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne stwier­dza­ją­ce stan fak­tycz­ny, z któ­re­go można by są­dzić, że to, co stwier­dza zda­nie na­drzęd­ne nie po­win­no mieć miej­sca

par­ty­ku­ła

 (2.1) …uz­na­ją­ca to, co na­stę­pu­je za mi­ni­mum, na które można się jed­nak zgo­dzić


Cho­ciaż ( Хацяж; Хотяж) – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie la­cho­wic­kim, w siel­so­wie­cie Hon­cza­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chociażby

co najm­niej, przy­najm­niej


Źródła:

SJP.pl

Chociebor

dawne imię mę­skie


Cho­cie­bor, Ko­cie­bor – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Cho­cie-" („chcieć”) i "-bor" („walka”). Mogło oz­na­czać „pra­gną­ce­go walki”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chocieborowice

Cho­cie­bo­ro­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gó­row­skim, w gmi­nie Wą­sosz. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa le­szczyń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chocieborski

→ Cho­cie­bórz


Patrz:Chociebórz

Źródła:

SJP.pl

Chociebuski

przy­miot­nik od: Cho­cie­buż (mia­sto w Niem­czech)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cho­cie­bu­żem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chociebuż

mia­sto w Niem­czech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­nich Niem­czech;


Cho­cie­buż (niem. Cott­bus, wym. ; dol­no­łuż. Chó­śe­buz, wym. lub ; gór­no­łuż. "Cho­će­buz", wym. ; czes. "Chotěbuz", wym.) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu we wschod­nich Niem­czech w kraju związ­ko­wym Bran­den­bur­gia, nad Spre­wą. Jest dru­gim co do wiel­ko­ści, po Pocz­da­mie, sto­li­cy Bran­den­bur­gii, mia­stem tego kraju związ­ko­we­go; głów­ne mia­sto oraz kul­tu­ral­na sto­li­ca Dol­nych Łużyc.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chociebużanin

miesz­ka­niec Cho­cie­bu­ża


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cho­cie­bu­ża


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chociebużanka

miesz­kan­ka Cho­cie­bu­ża


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cho­cie­bu­ża


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chociebórz

wieś w Pol­sce


Cho­cie­bórz (niem. "Kosch­pen­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Ka­mien­nik.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chociejów

Cho­cie­jów (niem. "Göttern") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Gubin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wieś liczy ponad 1000 lat, od 1573 roku na­le­ża­ła do ma­jąt­ków Gę­bic­kich. W 1952 roku wieś za­miesz­ki­wa­ło 77 osób w 17 go­spo­dar­stwach.


Źródła:

Wikipedia

Chocielewko

Cho­cie­lew­ko (kaszb. "Chòceléwkò") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie lę­bor­skim, w gmi­nie Nowa Wieś Lę­bor­ska. Leży w pra­do­li­nie Łeby. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chociemir

imię mę­skie


Cho­cie­mir, Cho­ci­mier, Cho­ci­mir, Cho­ci­mirz, Ko­cie­mir, Ko­cie­miar, Ko­cie­mier, Ko­ci­miar, Ko­ci­mier, Ko­ci­mir, Koć­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Cho­cie-" („chcieć”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Mogło oz­na­czać „pra­gną­cy po­ko­ju”.

Cho­cie­mir imie­ni­ny ob­cho­dzi 5 maja i 13 czerw­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chociemirostwo

Cho­cie­mir z mał­żon­ką; Cho­cie­mi­ro­wie


Źródła:

SJP.pl

Chociemirowie

Cho­cie­mir z mał­żon­ką; Cho­cie­mi­ro­stwo


Źródła:

SJP.pl

Chociemirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cho­cie­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Chocieszów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chociesław

imię mę­skie


Cho­cie­sław, Choc­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Cho­cie-" („chcieć”) i "-sław" („sława”). Mogło oz­na­czać "pra­gną­cy sławy”.

Cho­cie­sław imie­ni­ny ob­cho­dzi 7 stycz­nia i 10 maja.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chociesławostwo

Cho­cie­sław z mał­żon­ką; Cho­cie­sła­wo­wie


Źródła:

SJP.pl

Chociesławowie

Cho­cie­sław z mał­żon­ką; Cho­cie­sła­wo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Chociesławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cho­cie­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Chocieć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. chcieć


Źródła:

Wiktionary

Chocień

Cho­cień – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie my­śli­bor­skim, w gmi­nie No­wo­gró­dek Po­mor­ski.


Źródła:

Wikipedia

Chocim

mia­sto na Ukra­i­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto re­jo­no­we na za­chod­niej Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie czer­nio­wiec­kim, po­ło­żo­ne nad Dnie­strem;


Cho­cim ( Хотин, "Cho­tyn") – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny, w ob­wo­dzie czer­nio­wiec­kim, w re­jo­nie dnie­strzań­skim, nad Dnie­strem, sie­dzi­ba ho­ma­dy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chocimierz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś, a daw­niej mia­stecz­ko, w re­jo­nie tłu­mac­kim ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chocimski

przy­miot­nik od: Cho­cim (mia­sto na Ukra­i­nie)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Cho­ci­miem, do­ty­czą­cy Cho­ci­mia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chocimów

Cho­ci­mów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ostro­wiec­kim, w gmi­nie Kunów. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1968 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cho­ci­mów, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Kunów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chociszewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chociwel

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Cho­ci­wel (niem. "Fre­ien­wal­de") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cho­ci­wel. Mia­sto leży na Po­je­zie­rzu Iń­skim, nad rzeką Krą­piel i je­zio­rem Sta­rzy­ca o cha­rak­te­ry­stycz­nym półk­się­ży­co­wym kształ­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chociwelanin

miesz­ka­niec Cho­ciw­la (mia­sta w Pol­sce); Cho­ciw­la­nin


Źródła:

SJP.pl

Chociwelanka

miesz­kan­ka Cho­ciw­la (mia­sta w Pol­sce); Cho­ciw­lan­ka


Źródła:

SJP.pl

Chociwelski

przy­miot­nik od: Cho­ci­wel


Źródła:

SJP.pl

Chociwlanin

miesz­ka­niec Cho­ciw­la (mia­sta w Pol­sce); Cho­ci­we­la­nin


Źródła:

SJP.pl

Chociwlanka

miesz­kan­ka Cho­ciw­la (mia­sta w Pol­sce); Cho­ci­we­lan­ka


Źródła:

SJP.pl

Chocki

przy­miot­nik od: Chocz; cho­dec­ki


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Cho­cza, zwią­za­ny z Cho­czem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chocz

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ple­szew­skim;


Chocz – mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ple­szew­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Chocz.

Chocz uzy­skał lo­ka­cję miej­ską przed 1382 ro­kiem, zde­gra­do­wa­ny w 1870 roku, po­now­ne otrzy­ma­nie praw miej­skich w 2015 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Choczanin

miesz­ka­niec Cho­cza (mia­sta w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cho­cza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choczanka

miesz­kan­ka Cho­cza (mia­sta w Pol­sce)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cho­cza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choczański

→ Góry Cho­czań­skie


Patrz:Góry Choczańskie

Źródła:

SJP.pl

Choczewko

Cho­czew­ko (kaszb. "Chòczéwkò") – osada ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo. Leży na ob­sza­rze Wy­so­czyz­ny Żar­no­wiec­kiej.

Osada jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Cho­czew­ko". W skład so­łect­wa wcho­dzą rów­nież osady: Ku­ro­wo i Prze­ben­do­wo.


Źródła:

Wikipedia

Choczewo

wieś w Pol­sce


Cho­cze­wo ( Chòczewò, Chotts­chow) – wieś let­ni­sko­wa w pół­noc­nej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo, na ob­sza­rze Wy­so­czyz­ny Żar­no­wiec­kiej, w po­bli­żu Je­zio­ra Cho­czew­skie­go. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 213 i na tra­sie linii ko­le­jo­wej nr 230 (Wej­he­ro­wo-Gar­cze­go­rze, obec­nie za­wie­szo­nej).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choczewski

przy­miot­nik od: Cho­cze­wo


Źródła:

SJP.pl

Choczeń

Zo­bacz też: Cho­czeń (Bia­ło­ruś).

Cho­czeń – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sier­pec­kim, w gmi­nie Mo­cho­wo.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa Do­ba­cze­wo.


Źródła:

Wikipedia

Chodacki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chodaczek

1. zdrob­nie­nie od: cho­dak;
2. daw­niej okre­śle­nie ubo­gie­go szlach­ci­ca;
3. przed­sta­wi­ciel kro­czą­cych (po­dro­dzi­ny sko­ru­pia­ków)


Źródła:

SJP.pl

Chodaczki

zdrob­nie­nie od: cho­da­ki


Źródła:

SJP.pl

Chodaczkowy

zwią­za­ny z cho­dacz­kiem


Źródła:

SJP.pl

Chodaczów

Cho­da­czów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­żaj­skim, w gmi­nie Gro­dzi­sko Dolne. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży w wi­dłach Wi­sło­ka i jego do­pły­wu Le­szczyn­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa rze­szow­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chodak

ro­dzaj pry­mi­tyw­ne­go obu­wia wy­ko­na­ne­go ze słomy, skóry; łapeć; trep; kapeć; kry­peć


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) but z drew­nia­ną po­desz­wą, bez pięty

 (1.2) daw. but cały zro­bio­ny z drew­na lub łyka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodaki

ro­dzaj pry­mi­tyw­ne­go obu­wia wy­ko­na­ne­go ze słomy, skóry; łap­cie, trepy, kap­cie, kryp­cie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chodakiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chodakowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chodakówka

wieś w Pol­sce


Cho­da­ków­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­wor­skim, w gmi­nie Kań­czu­ga. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś po­ło­żo­na w po­wie­cie prze­my­skim, była włas­no­ścią Alek­san­dra Mi­cha­ła Lu­bo­mir­skie­go, jej po­se­so­rem był Sta­ni­sław Ru­siec­ki, zo­sta­ła spu­sto­szo­na w cza­sie na­ja­zdu ta­tar­skie­go w 1672 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chodczanin

miesz­ka­niec Chod­cza


Źródła:

SJP.pl

Chodczanka

miesz­kan­ka Chod­cza


Źródła:

SJP.pl

Chodecki

1. przy­miot­nik od: Chocz; choc­ki;
2. przy­miot­nik od: Cho­decz


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Chod­cza, zwią­za­ny z Chod­czem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodecz

mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim;


}|-

Cho­decz – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cho­decz.

Leży na Po­je­zie­rzu Ku­jaw­skim, w obrę­bie Wy­so­czyz­ny Ku­jaw­skiej. Cho­decz uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1442 roku, zde­gra­do­wa­ny po 1800 roku, po­now­ne na­da­nie praw miej­skich w 1822 roku, de­gra­da­cja w 1870 roku, na­da­nie praw miej­skich w 1921 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chodeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Pol­sce, na Po­je­zie­rzu Ku­jaw­skim; prawy do­pływ Zgło­wiącz­ki


Cho­decz­ka – rzeka w cen­tral­nej Pol­sce w do­rze­czu Wisły. Prze­pły­wa przez ob­szar Po­je­zie­rza Ku­jaw­skie­go. Do­pływ Zgło­wiącz­ki. Dłu­gość Cho­decz­ki to 36,66 km.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chodel

wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim;

 (1.2) geogr. hist. dawna nazwa rzeki Cho­del­ki


Cho­del – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Cho­del. Leży nad rzeką Cho­del­ką, w Kot­li­nie Cho­del­skiej.

Wieś jest so­łect­wem, sie­dzi­bą gminy Cho­del. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 1461 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chodelski

przy­miot­nik od: Cho­del


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Chod­lem, do­ty­czą­cy Chod­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodkiewicz

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pol­ski herb szla­chec­ki;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chodkowo

Chod­ko­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Bo­dza­nów, któ­rej od 1 stycz­nia 2021 jest sie­dzi­bą.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chodkowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chodliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chod­li­wie


Źródła:

SJP.pl

Chodliwość

→ chod­li­wy


Patrz:chodliwy

Źródła:

SJP.pl

Chodliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chod­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Chodliwy

znaj­du­ją­cy łatwo na­byw­ców, chęt­nie ku­po­wa­ny; po­kup­ny


przy­miot­nik

 (1.1) pot. cie­szą­cy się po­py­tem; łatwo i szyb­ko sprze­da­wa­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodnica

roz­cią­gnię­ta pod reją lina, na któ­rej ma­ry­na­rze pra­cu­ją­cy przy ża­glach opie­ra­ją stopy; perta


Źródła:

SJP.pl

Chodnicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chodniczek

zdrob­nie­nie od: chod­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: chod­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodnik

1. miej­sce przez­na­czo­ne dla ruchu pie­sze­go; tro­tu­ar;
2. wąski dy­wa­nik po­dło­go­wy;
3. ko­ry­tarz gór­ni­czy;
4. ka­na­li­ki drą­żo­ne w miąż­szu ro­ślin przez owady


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­dzie­lo­na część ulicy przez­na­czo­na dla pie­szych;

 (1.2) długi dywan do przy­kry­wa­nia tylko miej­sca, po któ­rym się cho­dzi;

 (1.3) górn. wy­drą­żo­ny tunel w ko­pal­ni;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chodnikojezdnia

droga przez­na­czo­na dla pie­szych, po któ­rej na usta­lo­nych wa­run­kach mogą po­ru­szać się po­ja­zdy


Źródła:

SJP.pl

Chodnikowiec

gór­nik bę­dą­cy spe­cja­li­stą w prze­bi­ja­niu chod­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Chodnikowy

zwią­za­ny z chod­ni­kiem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy chod­ni­ka; sta­no­wią­cy część chod­ni­ka; dzie­ją­cy się na chod­ni­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodnikówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sty­tut­ka


Źródła:

Wiktionary

Chodny

słu­żą­cy do cho­dze­nia


Źródła:

SJP.pl

Chodnów

Chod­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie raw­skim, w gmi­nie Biała Raw­ska.

Wieś wspo­mi­na­na w 1450 r. jako Chod­no­wo.

Na te­re­nie wsi dzia­ła OSP Chod­nów. Ist­nie­je Szko­ła Pod­sta­wo­wa im. Je­rze­go Po­pie­łusz­ki. Na skra­ju wsi po­zo­sta­ło­ści cmen­ta­rza ewan­ge­lic­kie­go z XIX-XX w.


Źródła:

Wikipedia

Chodorek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chodorkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chodorowski

naz­wi­sko


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Cho­do­ro­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chodorów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie w re­jo­nie ży­da­czow­skim ob­wó­du lwow­ski;


Cho­do­rów ( Ходорів, "Cho­do­riw") – mia­sto na Ukra­i­nie, w re­jo­nie stryj­skim, w ob­wo­dzie lwow­skim. Sie­dzi­ba hro­ma­dy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chodowski

przy­miot­nik od: Cho­dów


Źródła:

SJP.pl

Chodowy

zwią­za­ny z cho­dem


Źródła:

SJP.pl

Chodu

w ję­zy­ku po­tocz­nym: wy­krzy­knie­nie za­chę­ca­ją­ce do szyb­kiej uciecz­ki


Źródła:

SJP.pl

Chody

1. po­tocz­nie: pro­tek­cja, zna­jo­mo­ści;
2. daw­niej, w ło­wiect­wie:
a) ścież­ki zwie­rząt, przej­ścia leśne;
b) nogi psa my­śliw­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Chodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ru­sza­nie się pie­szo

 (1.2) stałe i re­gu­lar­ne prze­mie­szcza­nie się w ja­kimś kie­run­ku, do ja­kieś miej­sca

 (1.3) o me­cha­niz­mie: dzia­ła­nie

 (1.4) pot. po­zo­sta­wa­nie w bli­skiej za­ży­ło­ści emo­cjo­nal­nej o po­dło­żu sek­su­al­nym z drugą osobą, bez for­mal­ne­go zo­bo­wią­za­nia


Źródła:

Wiktionary

Chodziarka

lek­ko­at­let­ka spe­cja­li­zu­ją­ca się w cho­dzie spor­to­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. za­wod­nicz­ka upra­wia­ją­ca chód spor­to­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodziarski

do­ty­czą­cy chodu spor­to­we­go, cho­dzia­rzy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chodu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodziarstwo

po­tocz­nie: chód (dy­scy­pli­na spor­to­wa)


Źródła:

SJP.pl

Chodziarz

spor­to­wiec upra­wia­ją­cy chód


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. za­wod­nik upra­wia­ją­cy chód spor­to­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodzidło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. cho­dzik dla dziec­ka


Źródła:

Wiktionary

Chodzieski

przy­miot­nik od: Cho­dzież


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Cho­dzie­ży, zwią­za­ny z Cho­dzie­żą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodzież

mia­sto po­wia­to­we w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim;


Cho­dzież ( Kol­mar) – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu cho­dzie­skie­go i gminy wiej­skiej Cho­dzież. Jest po­ło­żo­na na Po­je­zie­rzu Cho­dzie­skim, mię­dzy je­zio­ra­mi: Cho­dzie­skim (zwa­nym także Miej­skim), Strze­lec­kim i Kar­czew­ni­kiem, przy dro­dze kra­jo­wej nr 11.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chodzieżanin

miesz­ka­niec Cho­dzie­ży


Źródła:

SJP.pl

Chodzieżanka

miesz­kan­ka Cho­dzie­ży


Źródła:

SJP.pl

Chodzik

1. przy­rząd ułat­wia­ją­cy nie­mow­lę­tom naukę cho­dze­nia;
2. przy­rząd do re­ha­bi­li­ta­cji ru­cho­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd słu­żą­cy małym dzie­ciom do utrzy­my­wa­nia ich w po­zy­cji pio­no­wej i nauki cho­dze­nia;

 (1.2) pod­po­ra z kół­ka­mi, ramką i ha­mul­cem ręcz­nym po­ma­ga­ją­ca oso­bom star­szym lub nie­peł­no­spraw­nym w po­ru­sza­niu się

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. pot. osoba włó­czą­ca się bez kon­kret­ne­go celu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodzić

1. prze­no­sić się pie­szo z miej­sca na miej­sce; kro­czyć, stą­pać;
2. uczę­szczać gdzieś sy­ste­ma­tycz­nie, brać w czymś udział;
3. czę­sto od­wie­dzać ja­kieś miej­sce lub osobę; bywać;
4. po­tocz­nie:
a) o urzą­dze­niach, me­cha­niz­mach: być spraw­nym, dzia­łać, funk­cjo­no­wać;
b) o środ­kach lo­ko­mo­cji: kur­so­wać;
c) być w obie­gu; roz­cho­dzić się, roz­prze­strze­niać się, krą­żyć;
d) drgać, trząść się, chwiać się;
5. śro­do­wi­sko­wo: pły­wać na ja­kimś wod­nym środ­ku tran­spor­tu;
6. cho­dzić z kimś - być z kimś w związ­ku;
7. po­tocz­nie: cho­dzi (komuś) o coś -
a) rzecz po­le­ga na czymś;
b) komuś za­le­ży na czymś;
c) coś jest isto­tą spra­wy


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) po­ru­szać się za po­mo­cą nóg

 (1.2) po­ru­szać się (re­gu­lar­nie) w ja­kimś kie­run­ku, w ja­kieś miej­sce

 (1.3) o me­cha­niz­mie: dzia­łać, pra­co­wać

 (1.4) o środ­kach ko­mu­ni­ka­cji: kur­so­wać

 (1.5) mieć coś na myśli

 (1.6) pot. spo­ty­kać się ze sobą, będąc parą w nie­for­mal­nym związ­ku

 (1.7) cho­dzą­cy → przen. praw­dzi­wy, bę­dą­cy przy­kła­dem cze­goś

 (1.8) rozk. chodź, chodź­my, chodź­cie → po­dejdź (po­dejdź­cie, po­dejdź­my); idź (idź­cie, idźmy) za mną

 (1.9) rozk. chodź, chodź­my, chodź­cie → pot. za­chę­ta do zro­bie­nia cze­goś

 (1.10) uczę­szczać re­gu­lar­nie na ja­kieś za­ję­cia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chodziłbych

gwa­ro­wo: cho­dził­bym


Źródła:

SJP.pl

Chodziński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chodzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do za­chod­nio­cze­skie­go re­gio­nu et­nicz­ne­go;


Źródła:

Wiktionary

Chodzony

pol­ski ta­niec lu­do­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) cho­re­ogr. pol­ski ta­niec tra­dy­cyj­ny

 (1.2) muz. mu­zy­ka to­wa­rzy­szą­ca cho­dzo­ne­mu (1.1)


Cho­dzo­ny – pol­ski ta­niec lu­do­wy w wol­nym tem­pie, naj­czę­ściej w me­trum trój­mia­ro­wym. Tań­czo­ny para za parą. Znany w nie­mal całej Pol­sce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chodząca

chora, która może cho­dzić


Źródła:

SJP.pl

Chodzący

po­tocz­nie, o urzą­dze­niu me­cha­nicz­nym: taki, który spraw­nie dzia­ła


Źródła:

SJP.pl

Chodów

1. po­tocz­nie: pro­tek­cja, zna­jo­mo­ści;
2. daw­niej, w ło­wiect­wie:
a) ścież­ki zwie­rząt, przej­ścia leśne;
b) nogi psa my­śliw­skie­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chodźko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chodźżeż

cza­sow­nik "chodź" wzmoc­nio­ny par­ty­ku­łą "-żeż"


Źródła:

SJP.pl

Chodża

hodża;
1. wyksz­tał­co­ny mu­zuł­ma­nin; mistrz;
2. w In­diach: czło­nek kasty cho­dża


Źródła:

SJP.pl

Chodżencki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cho­dżen­tem, do­ty­czą­cy Cho­dżen­tu


Źródła:

Wiktionary

Chodżent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­nym Ta­dży­ki­sta­nie, sto­li­ca wi­la­je­tu sog­dyj­skie­go, po­ło­żo­ne nad Syr-darią;


Cho­dżent (tadż. Хуҷанд, "Chu­dżand", w la­tach 1936–1991 Le­ni­na­bad) – mia­sto w pół­noc­nym Ta­dży­ki­sta­nie, sto­li­ca wi­la­je­tu sog­dyj­skie­go (Sughd). Leży nad rzeką Syr-darią.

Dru­gie (po Du­szan­be) pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto kraju[].


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Choina

1. drze­wo igla­ste; choja;
2. nie­wiel­ki las sos­no­wy; so­śni­na;
3. ga­łę­zie drzew igla­stych;
4. zi­mo­zie­lo­ne drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce w około 10 ga­tun­kach; tsuga


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ga­łę­zie z drze­wa igla­ste­go

 (1.2) leśn. drew­no z drze­wa igla­ste­go

 (1.3) bot. leśn. drze­wo igla­ste

 (1.4) leśn. młody las sos­no­wy

 (1.5) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pinus syl­ve­stris|L.|ref=tak., ga­tu­nek wiecz­nie zie­lo­ne­go drze­wa z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych

 (1.6) bot. drze­wo z ga­tun­ku choin (1.5)

 (1.7) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tsuga|Car­rie­re|ref=tak., ro­dzaj igla­stych drzew z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych, po­cho­dzą­cych z chłod­niej­szych ob­sza­rów Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Azji;

 (1.8) bot. drze­wo z ro­dza­ju choin (1.7)

 (1.9) szpil­ki drzew igla­stych


Cho­i­na ("Tsuga" Car­rie­re) – ro­dzaj igla­stych drzew z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych. Na­le­ży do niego 11 ga­tun­ków (w tym 1 mie­sza­niec). Wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i wschod­niej Azji. Są dłu­go­wiecz­ne i cie­nioz­no­śne. Mają duże zna­cze­nie eko­no­micz­ne jako źró­dło drew­na kon­struk­cyj­ne­go i ście­ru oraz drze­wa ozdob­ne. Są waż­nym skład­ni­kiem gór­skich i ni­żo­wych lasów, od­gry­wa­jąc eko­lo­gicz­nie istot­ną rolę dla wielu grup zwie­rząt. Wy­ko­rzy­sty­wa­ne są też jako ro­śli­ny lecz­ni­cze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Choineczka

zdrob­nie­nie od: cho­in­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała cho­in­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choinek

1. małe drzew­ko igla­ste: świerk, so­sen­ka;
2. tra­dy­cyj­ne drzew­ko igla­ste (świerk albo jodła) ozdob­nie przy­bie­ra­ne w cza­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia i No­we­go Roku


Cho­i­nek – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie go­sty­niń­skim, w gmi­nie Go­sty­nin.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choinka

1. małe drzew­ko igla­ste: świerk, so­sen­ka;
2. tra­dy­cyj­ne drzew­ko igla­ste (świerk albo jodła) ozdob­nie przy­bie­ra­ne w cza­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia i No­we­go Roku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. drze­wo igla­ste, szcze­gól­nie świerk, jodła lub sosna

 (1.2) cho­in­ka (1.1) lub przy­po­mi­na­ją­cy ją sztucz­ny przed­miot przy­o­zda­bia­ny w okre­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia;

 (1.3) za­ba­wa urzą­dza­na dla dzie­ci w okre­sie bo­żo­na­ro­dze­nio­wym, w cza­sie któ­rej wrę­cza­ne są pre­zen­ty

 (1.4) pot. przen. pejor. coś nad­mier­nie ko­lo­ro­we­go, mi­ga­ją­ce­go, ba­ro­ko­we­go, prze­ła­do­wa­ne­go szcze­gó­ła­mi, w złym gu­ście


Cho­in­ka – przy­o­zdo­bio­ne drzew­ko igla­ste (zwy­kle świer­ku lub jodły, rza­dziej sosny), na­tu­ral­ne lub sztucz­ne, bę­dą­ce nie­o­dłącz­ną ozdo­bą w cza­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia i ich głów­nym sym­bo­lem. Ba­da­cze wska­zu­ją na dwa moż­li­we źró­dła po­cho­dze­nia zwy­cza­ju cho­in­ki – przed­chrze­ści­jań­skie i chrze­ści­jań­skie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Choinkowiec

po­tocz­nie: bu­dy­nek przy­po­mi­na­ją­cy z wy­glą­du cho­in­kę


Źródła:

SJP.pl

Choinkowo

przy­słó­wek

 (1.1) jak w okre­sie bo­żo­na­ro­dze­nio­wym


Źródła:

Wiktionary

Choinkowy

→ cho­in­ka


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cho­in­ką (drze­wem igla­stym)

 (1.2) zwią­za­ny z cho­in­ką (tra­dy­cyj­ną ozdo­bą bo­żo­na­ro­dze­nio­wą)

 (1.3) zwią­za­ny z cho­in­ką (za­ba­wą)


Patrz:choinka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choinowy

zwią­za­ny z cho­i­ną


przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z cho­i­ny

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści cho­i­ny

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią cho­i­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choinówka

nocny motyl z ro­dzi­ny noc­ni­có­wek; strzy­go­nia cho­i­nów­ka; sówka cho­i­nów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pa­no­lis flam­mea., owad z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choiński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Ira­nie, w osta­nie Azer­bej­dżan Za­chod­ni;


Choj (per­ski: خوئ) – mia­sto w Ira­nie, w osta­nie Azer­bej­dżan Za­chod­ni.

Licz­ba miesz­kań­ców w 2011 roku wy­nio­sła 200 958; dla po­rów­na­nia, w 2006 było ich 181 465, a w 1996 – 148 944[].

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł drzew­ny oraz rze­mieśl­ni­czy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Choja

cho­i­na, drze­wo igla­ste


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. leśn. drze­wo igla­ste, zwła­szcza sosna lub świerk, zwy­kle oka­za­le roz­wi­nię­te

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. drzew­ko igla­ste


Choja – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Zbu­czyn. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś szla­chec­ka "Choje" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w ziemi łu­kow­skiej wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chojaczek

małe drzew­ko, so­sen­ka lub jo­deł­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mała cho­in­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chojak

sosna, świerk lub inne drze­wo igla­ste; cho­jar


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. leśn. nie­sta­re drze­wo igla­ste, zwy­kle sosna lub świerk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chojar

stare drze­wo igla­ste; cho­jak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. dendr. stare, oka­za­łe drze­wo igla­ste, zwy­kle sosna lub świerk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chojecki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chojeniec

Cho­je­niec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Sied­li­szcze.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cho­je­niec. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chojewo

Cho­je­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie biel­skim, w gmi­nie Brańsk.

Wieś kró­lew­ska w sta­ro­stwie brań­skim w ziemi biel­skiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go w 1795 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chojeński

1. przy­miot­nik od: Choj­na;
2. przy­miot­nik od: Choj­ny; choj­now­ski


Źródła:

SJP.pl

Chojka

zdrob­nie­nie od: choja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zdrobn. od choja

 (1.2) daw. dendr. małe lub młode drze­wo igla­ste, zwła­szcza sosna albo świerk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chojna

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. gwara. sosna


Choj­na ("Königsberg in der Ne­u­mark") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, nad rzeką Ru­rzy­cą. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Choj­na.

31 grud­nia 2013 roku mia­sto li­czy­ło 7344 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chojnacki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chojniak

za­gaj­nik sos­no­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) łódź. miesz­ka­niec łódz­kiej dziel­ni­cy Choj­ny


Choj­niak ( Löbelshof) – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ełc­kim, w gmi­nie Ełk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chojnianin

miesz­ka­niec Choj­ny (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chojnianka

miesz­kan­ka Choj­ny (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chojnice

mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Choj­ni­ce (, Chònice, Chòjnice; Ko­nitz) – mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu choj­nic­kie­go i gminy wiej­skiej Choj­ni­ce. Obec­nie 8. naj­więk­sze mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim pod wzglę­dem lud­no­ści (wg da­nych na 30 czerw­ca 2025 r.).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chojnicki

przy­miot­nik od: Choj­ni­ce


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Choj­nic, zwią­za­ny Choj­ni­ca­mi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chojniczanin

miesz­ka­niec Choj­nic


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Choj­nic

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Choj­nic, uro­dzo­na w Choj­ni­cach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chojniczanka

miesz­kan­ka Choj­nic


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Choj­nic

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Choj­nic, uro­dzo­na w Choj­ni­cach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chojniki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chojnowianin

miesz­ka­niec Choj­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Chojnowianka

miesz­kan­ka Choj­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Chojnowski

1. przy­miot­nik od: Choj­nów;
2. przy­miot­nik od: Choj­ny; cho­jeń­ski


Źródła:

SJP.pl

Chojny

1. wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim;
2. wieś w woj. łódz­kim;
3. wieś w woj. wiel­ko­pol­skim;
4. dziel­ni­ca miesz­ka­nio­wo-prze­my­sło­wa Łodzi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chojnów

1. mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Choj­nów ( Ha­y­nau) – mia­sto i gmina w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie le­gnic­kim. Po­ło­żo­na w cen­tral­nej czę­ści Dol­ne­go Ślą­ska, na Rów­ni­nie Choj­now­skiej, nad rzeką Skorą.

Choj­nów uzy­skał lo­ka­cję miej­ską przed 1241 ro­kiem. Pier­wszy raz naz­wa­ny mia­stem (ci­vi­tas) w 1272 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chojnówek

Choj­nó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim, w gmi­nie Gra­je­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa łom­żyń­skie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Jana Pawła II Pa­pie­ża w Gra­je­wie.


Źródła:

Wikipedia

Chojracki

od­no­szą­cy się do choj­ra­ka, wła­ści­wy choj­ra­ko­wi


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z choj­ra­kiem, do­ty­czą­cy choj­ra­ka

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do choj­ra­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chojracko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób choj­rac­ki


Źródła:

Wiktionary

Chojractwo

po­tocz­nie: po­pi­sy­wa­nie się od­wa­gą; zu­chwa­łość, buń­czucz­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­waż­ne po­pi­sy­wa­nie się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chojraczka

ko­bie­ta zu­chwa­ła, po­pi­su­ją­ca się swoją od­wa­gą lub spraw­no­ścią fi­zycz­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta po­pi­su­ją­ca się od­wa­gą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chojrak

po­tocz­nie: osoba zu­chwa­ła, po­pi­su­ją­ca się swoją od­wa­gą i tę­żyz­ną fi­zycz­ną; śmia­łek, zuch, kozak, od­waż­niak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek po­pi­su­ją­cy się od­wa­gą, spraw­no­ścią itd.

 (1.2) środ. więz. od­waż­ny, by­stry czło­wiek

 (1.3) środ. więz. py­sza­łek

 (1.5) daw. środ. więz. krzy­kacz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chojrakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|choj­ra­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chojrakować

po­tocz­nie: za­cho­wy­wać się zu­chwa­le, po­pi­sy­wać się swoją od­wa­gą i tę­żyz­ną fi­zycz­ną; bra­wu­ro­wać, szar­żo­wać


Źródła:

SJP.pl

Choker

[czy­taj: czo­ker] na­szyj­nik mocno przy­le­ga­ją­cy do szyi; czo­ker, dusik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jubil. na­szyj­nik cias­no przy­le­ga­ją­cy do szyi


Cho­ker (w Pol­sce na­zy­wa­ny czę­sto dusik) – ro­dzaj na­szyj­ni­ka za­pi­na­ne­go lub za­wią­zy­wa­ne­go na szyi, który ści­śle do niej przy­le­ga. Cho­ke­ry mogą być wy­ko­na­ne z łań­cusz­ka, ak­sa­mit­ki, ko­ron­ki, sa­ty­no­wej ta­siem­ki, sznur­ka, ele­men­tów me­ta­lo­wych lub rze­mie­nia. Mogą być też do­dat­ko­wo ozdo­bio­ne za­wiesz­ka­mi, ćwie­ka­mi, czy też ka­mie­nia­mi[].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cholagoga

nazwa hand­lo­wa zio­ło­we­go leku żół­cio­pęd­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Cholamid

nazwa hand­lo­wa leku żół­cio­pęd­ne­go sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu za­bu­rzeń czyn­no­ści pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go


Źródła:

SJP.pl

Cholangiografia

w me­dy­cy­nie: obra­zo­wa­nie pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go i dróg żół­cio­wych


Źródła:

SJP.pl

Cholangiograficzny

→ cho­lan­gio­gra­fia


Patrz:cholangiografia

Źródła:

SJP.pl

Cholangiopankreatografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. obra­zo­we ba­da­nie dróg żół­cio­wych i trzust­ki


Źródła:

Wiktionary

Cholangioskopia

wzier­ni­ko­wa­nie prze­wo­dów żół­cio­wych spe­cjal­nym przy­rzą­dem


Źródła:

SJP.pl

Cholecystektomia

ope­ra­cyj­ne wy­cię­cie pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go, zwy­kle z po­wo­du ka­mi­cy żół­cio­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg wy­cię­cia pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go;


Cho­le­cy­stek­to­mia – za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go, naj­czę­ściej z po­wo­du ka­mi­cy żół­cio­wej.

Za­bieg można wy­ko­nać me­to­dą kla­sycz­ną, po­le­ga­ją­cą na kla­sycz­nym chi­rur­gicz­nym roz­cię­ciu po­włok brzu­cha (w linii poś­rod­ko­wej lub w oko­li­cy po­dże­brza pra­we­go) i na­stę­po­wym wy­cię­ciem pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go. Tą me­to­dą bezwz­ględ­nie na­le­ży wy­ko­nać cho­le­cy­stek­to­mię w przy­pad­ku raka pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cholecystografia

w me­dy­cy­nie: obra­zo­wa­nie pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go i dróg żół­cio­wych; cho­le­gio­gra­fia


Źródła:

SJP.pl

Cholecystograficzny

→ cho­le­cy­sto­gra­fia


Patrz:cholecystografia

Źródła:

SJP.pl

Cholecystokinina

pep­ty­do­wy hor­mon prze­wo­du po­kar­mo­we­go zbu­do­wa­ny z 33 reszt ami­nok­wa­so­wych, wy­dzie­la­ny przez błonę ślu­zo­wą dwu­nast­ni­cy; pan­kre­o­zy­mi­na


Cho­le­cy­sto­ki­ni­na (CCK, daw­niej znana rów­nież jako pan­kre­o­zy­mi­na; ATC: V04 CK02) – ro­dzi­na hor­mo­nów pep­ty­do­wych, dzia­ła­ją­cych w obrę­bie ukła­du po­kar­mo­we­go oraz oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go.

Wy­dzie­la­na jest m.in. przez ślu­zów­kę dwu­nast­ni­cy i je­li­ta czcze­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cholegran

nazwa hand­lo­wa zio­ło­we­go leku sto­so­wa­ne­go w za­bu­rze­niach tra­wien­nych i przy za­par­ciach, za­wie­ra­ją­ce­go mie­sza­ni­nę wy­cią­gów z su­row­ców ro­ślin­nych


Źródła:

SJP.pl

Cholekalcyferol

wi­ta­mi­na D3, jedna z po­sta­ci wi­ta­mi­ny D, w or­ga­niz­mie ludz­kim pow­sta­je pod wpły­wem pro­mie­nio­wa­nia ul­tra­fio­le­to­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. ro­dzaj wi­ta­mi­ny D pro­du­ko­wa­ny w skó­rze pod­czas ek­spo­zy­cji na świa­tło UVB;


Cho­le­kal­cy­fe­rol ( cho­le­cal­ci­fe­ro­lum), wi­ta­mi­na D3 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wi­ta­min D. Re­gu­lu­je go­spo­dar­kę wap­nio­wo-fos­fo­ra­no­wą or­ga­niz­mu, umoż­li­wia wchła­nia­nie tych pier­wiast­ków w je­li­tach, a także za­pew­nia wła­ści­wą mi­ne­ra­li­za­cję kości.

Pow­sta­je z 7-de­hy­dro­cho­le­ste­ro­lu w skó­rze wy­sta­wio­nej na dzia­ła­nie pro­mie­ni UV. U czło­wie­ka ulega na­stęp­nie 25-hy­drok­sy­la­cji w wą­tro­bie oraz 1α-hy­drok­sy­la­cji w ner­kach dając po­stać ak­tyw­ną wi­ta­mi­ny D3 – kal­cy­triol.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cholekinaza

hi­sto­rycz­na nazwa pre­pa­ra­tu sto­so­wa­ne­go przy za­bu­rze­niach czyn­no­ści wą­tro­by i dróg żół­cio­wych


Źródła:

SJP.pl

Cholemia

obec­ność żółci lub barw­ni­ków żół­cio­wych we krwi, spo­wo­do­wa­na naj­czę­ściej me­cha­nicz­nym zam­knię­ciem prze­wo­du żół­cio­we­go


Źródła:

SJP.pl

Cholera

1. ostra, epi­de­micz­na cho­ro­ba za­kaź­na
2. posp. złość, wzbu­rze­nie
3. wyraz uży­wa­ny jako prze­kleń­stwo, wyz­wi­sko, wy­stę­pu­ją­cy w wielu związ­kach fra­ze­o­lo­gicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. groź­na cho­ro­ba za­kaź­na;

 (1.2) pot. posp. wyz­wi­sko

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. posp. prze­kleń­stwo wy­ra­ża­ją­ce zde­ner­wo­wa­nie


Cho­le­ra – ostra i za­raź­li­wa cho­ro­ba za­kaź­na prze­wo­du po­kar­mo­we­go, któ­rej przy­czy­ną jest spo­ży­cie po­kar­mu lub wody ska­żo­nej Gram-ujem­ną bak­te­rią – szcze­pa­mi prze­cin­kow­ca cho­le­ry ("Vi­brio cho­le­rae") pro­du­ku­ją­ce­go en­te­ro­tok­sy­nę.

Bak­te­ria wy­stę­pu­je w wielu se­ro­ty­pach, z któ­rych dwa wy­wo­łu­ją cho­le­rę u ludzi: O1 i O139.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cholercia

po­tocz­nie: osoba, do któ­rej czuje się nie­chęć; cho­le­ra, fran­ca, szcze­żu­ja


Źródła:

SJP.pl

Cholerka

zdrob­nia­le: cho­le­ra


wy­krzy­knik

 (1.1) pot. eufem. ła­god­ne prze­kleń­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cholernica

→ cho­ler­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta łatwo wpa­da­ją­ca w złość


Patrz:cholernik

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cholernie

przy­słó­wek

 (1.1) wulg. bar­dzo

 (1.2) wulg. bar­dzo źle


Źródła:

Wiktionary

Cholerniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cho­ler­ny


Źródła:

SJP.pl

Cholernik

czło­wiek łatwo wpa­da­ją­cy w złość


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek łatwo wpa­da­ją­cy w złość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cholerny

po­tocz­nie:
1. wstręt­ny, bar­dzo zły; prze­klę­ty;
2. wiel­ki, niez­wy­kły


przy­miot­nik

 (1.1) pot. wstręt­ny, prze­klę­ty, zły; wzbu­dza­ją­cy gniew, zde­ner­wo­wa­nie

 (1.2) pot. wiel­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cholerowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cho­le­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Cholerować

po­tocz­nie: wy­po­wia­dać wul­gar­ne słowa, prze­kli­nać; kląć, kur­wo­wać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. wy­my­ślać kogoś, zwy­zy­wać od cho­ler; także. prze­kli­nać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cholerowy

zwią­za­ny z cho­le­rą


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z cho­le­rą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cholerski

daw­niej: cho­ler­ny


Źródła:

SJP.pl

Cholerstwo

po­tocz­nie:
1. coś bu­dzą­ce­go złość, nie­chęć, iry­ta­cję;
2. coś złego, groź­ne­go, zwła­szcza dla zdro­wia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. coś bu­dzą­ce­go złość, nie­chęć, iry­ta­cję

 (1.2) pot. coś złego, groź­ne­go, zwła­szcza dla zdro­wia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choleryczka

1. ko­bie­ta po­ryw­cza, wy­bu­cho­wa, gwał­tow­na, dzia­ła­ją­ca pod wpły­wem im­pul­su; im­pe­tycz­ka, rap­tu­ska, gwał­tow­ni­ca;
2. ko­bie­ta chora na cho­le­rę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta o gwał­tow­nym, wy­bu­cho­wym uspo­so­bie­niu

 (1.2) ko­bie­ta chora na cho­le­rę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choleryczniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. cmen­tarz cho­le­rycz­ny, cmen­tarz ofiar epi­de­mii cho­le­ry


Źródła:

Wiktionary

Cholerycznie

przy­słó­wek

 (1.1) posp. bar­dzo, niez­wy­kle, sza­le­nie


Źródła:

Wiktionary

Choleryczność

im­pul­syw­ność, wy­bu­cho­wość i nie­o­pa­no­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cho­le­rycz­ne; cecha tych, któ­rzy są cho­le­rycz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choleryczny

1. im­pul­syw­ny, wy­bu­cho­wy i nie­o­pa­no­wa­ny;
2. świad­czą­cy o ta­kich ce­chach;
3. zwią­za­ny z cho­le­rą (cho­ro­bą za­kaź­ną);
4. wy­wo­łu­ją­cy ne­ga­tyw­ne uczu­cia; pie­kiel­ny, cho­ler­ny, prze­klę­ty


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cho­le­rą lub cho­ry­mi na cho­le­rę

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) skłon­ny do gwał­tow­nych re­ak­cji

 (2.2) pot. bar­dzo zły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choleryk

1. osoba po­ryw­cza, wy­bu­cho­wa, gwał­tow­na, dzia­ła­ją­ca pod wpły­wem im­pul­su; im­pe­tyk, rap­tus, gwał­tow­nik;
2. osoba chora na cho­le­rę


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek o gwał­tow­nym, wy­bu­cho­wym uspo­so­bie­niu

 (1.2) psych. jeden z typów tem­pe­ra­men­tu; czło­wiek o szyb­kich i sil­nych re­ak­cjach uczu­cio­wych, za to wytr­wa­ły i od­por­ny

 (1.3) czło­wiek chory na cho­le­rę


Cho­le­ryk (gr. "chole" – żółć) – jeden z tem­pe­ra­men­tów wy­róż­nia­nych w te­o­rii hu­mo­ral­nej. Wią­za­ny był z prze­wa­gą wpły­wu żółci na typ kon­sty­tu­cyj­ny czło­wie­ka. Wraz z roz­wo­jem te­o­rii hu­mo­ral­nej od sta­ro­żyt­no­ści do śred­nio­wie­cza i wy­róż­nia­ne­go w niej po­dzia­łu na czte­ry ele­men­ty, jako ko­lej­ne po­wią­za­nia po­da­wa­no mło­dość, lato, ogień (jako jeden z ży­wio­łów), wą­tro­bę, żół­cień, smak gorz­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Choleryna

ostre, bak­te­ryj­ne za­tru­cie po­kar­mo­we z ob­ja­wa­mi po­dob­ny­mi do cho­le­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostre, bak­te­ryj­ne za­tru­cie po­kar­mo­we z ob­ja­wa­mi po­dob­ny­mi do cho­le­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choleryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gnie­wa­nie się, zło­szcze­nie się, wy­my­śla­nie komuś


Źródła:

Wiktionary

Choleryzować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. gnie­wać się, zło­ścić się, wy­my­ślać komuś


Źródła:

Wiktionary

Cholerzyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Lisz­ki;


Cho­le­rzyn – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Lisz­ki.

Po­ło­żo­na jest w Ob­ni­że­niu Cho­le­rzyń­skim w obrę­bie ma­kro­re­gio­nu Brama Kra­kow­ska.

Leży w od­le­gło­ści 12,5 ki­lo­me­tra od Kra­ko­wa.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cholesterol

zwią­zek or­ga­nicz­ny roz­pu­szczal­ny w tłu­szczach, bę­dą­cy skład­ni­kiem wszyst­kich ko­mó­rek i cie­czy ustro­jo­wych w or­ga­niz­mie; cho­le­ste­ry­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. med. zwią­zek che­micz­ny z grupy ste­ro­li, znaj­du­ją­cy się w każ­dej ko­mór­ce zwie­rzę­cej;


Cho­le­ste­rol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lipid z grupy ste­ro­i­dów za­li­cza­ny także do al­ko­ho­li. Jego po­chod­ne wy­stę­pu­ją w bło­nie każ­dej ko­mór­ki zwie­rzę­cej, dzia­ła­jąc na nią sta­bi­li­zu­ją­co i de­cy­du­jąc o wielu jej włas­no­ściach. Jest także pre­kur­so­rem licz­nych waż­nych ste­ro­i­dów ta­kich jak kwasy żół­cio­we czy hor­mo­ny ste­ro­i­do­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cholesterolowy

zwią­za­ny z cho­le­ste­ro­lem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z cho­le­ste­ro­lem, do­ty­czą­cy cho­le­ste­ro­lu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cholesteryna

daw­niej: zwią­zek or­ga­nicz­ny, roz­pu­szczal­ny w tłu­szczach, bę­dą­cy skład­ni­kiem wszyst­kich ko­mó­rek i oso­cza krwi; cho­le­ste­rol


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. bio­chem. med. zob. cho­le­ste­rol.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cholesterynowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. bio­chem. med. zob. cho­le­ste­ro­lo­wy.


Źródła:

Wiktionary

Cholewa

wy­so­ka część buta okry­wa­ją­ca łydkę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obuw. część obu­wia okry­wa­ją­ca nogę ponad kost­ką

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. eufem. zob. cho­le­ra.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cholewcia

wy­krzy­knik

 (1.1) posp. eufem. zob. cho­le­ra.


Źródła:

Wiktionary

Cholewczyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cholewiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cholewiasty

rzad­ko: ma­ją­cy wy­so­kie cho­le­wy


Źródła:

SJP.pl

Cholewiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cholewka

górna część buta obej­mu­ją­ca łydkę; cho­le­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cho­le­wa

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. eufem. zob. cho­le­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cholewkarka

→ cho­lew­karz


Patrz:cholewkarz

Źródła:

SJP.pl

Cholewkarnia

warsz­tat rze­mieśl­ni­czy lub od­dział fa­bry­ki, przy­go­to­wu­ją­cy cho­lew­ki do obu­wia


Źródła:

SJP.pl

Cholewkarski

przy­miot­nik od: cho­lew­karz


Źródła:

SJP.pl

Cholewkarstwo

wy­ra­bia­nie cho­le­wek do butów


Źródła:

SJP.pl

Cholewkarz

rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy cho­lew­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) cze­lad­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ko­ny­wa­niem gór­nej czę­ści obu­wia – cho­lew­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choliamb

sze­ścio­sto­po­wy wiersz (pięć stóp jam­bicz­nych + tro­chej albo spon­dej); cho­li­jamb


Źródła:

SJP.pl

Choliambiczny

→ cho­liamb; cho­li­jam­bicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cholibka

żar­to­bli­we prze­kleń­stwo; psia mać, psia­mać, cho­lew­ka, cho­ler­ka, kur­czę, kurde


wy­krzy­knik

 (1.1) eufem. cho­le­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cholijamb

sze­ścio­sto­po­wy wiersz (pięć stóp jam­bicz­nych + tro­chej albo spon­dej); cho­liamb


Źródła:

SJP.pl

Cholijambiczny

→ cho­li­jamb; cho­liam­bicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cholina

za­sa­da azo­to­wa wcho­dzą­ca w skład fos­fo­li­pi­dów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. skład­nik odżyw­czy nie­zbęd­ny dla zdro­wia ukła­du ser­co­wo-na­czy­nio­we­go i mózgu oraz przy two­rze­niu błon ko­mór­ko­wych


Nie mylić z: Ho­li­na.

Cho­li­na (ka­tion 2-hy­drok­sy­e­ty­lo­tri­me­ty­lo­a­mo­nio­wy) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­sia­da­ją­cy czwar­to­rzę­do­wą grupę ami­no­wą, wy­stę­pu­ją­cy naj­czę­ściej w po­sta­ci chlor­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cholinergiczny

1. układ cho­li­ner­gicz­ny - część ukła­du ner­wo­we­go, w któ­rej ko­mór­ki prze­ka­zu­ją sy­gna­ły za po­mo­cą ace­ty­lo­cho­li­ny;
2. zwią­za­ny z tym ukła­dem


Źródła:

SJP.pl

Cholinesteraza

enzym wyt­wa­rza­ny w wą­tro­bie


Źródła:

SJP.pl

Cholinoesteraza

w bio­che­mii: wyt­wa­rza­ny przez wą­tro­bę en­zy­my z grupy hy­dro­laz, ka­ta­li­zu­ją­cy hy­dro­li­zę estrów cho­li­ny; este­ra­za cho­li­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Cholinowy

→ cho­li­na


Patrz:cholina

Źródła:

SJP.pl

Cholowy

kwas cho­lo­wy - jeden z kwa­sów żół­cio­wych, sub­stan­cja ułat­wia­ją­ca tra­wie­nie tłu­szczów i wchła­nia­nie ich w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym


Źródła:

SJP.pl

Chomeini

naz­wi­sko, np. Ru­hol­lah Cho­me­i­ni (1902-1989), is­lam­ski przy­wód­ca re­li­gij­ny i po­li­tyk irań­ski; Cho­mej­ni


Źródła:

SJP.pl

Chomeinizacja

od naz­wi­ska aja­tol­la­ha Cho­me­i­nie­go, przy­wód­cy Iranu w la­tach 1979-89: pod­po­rząd­ko­wa­nie naj­waż­niej­szych aspek­tów życia ja­kie­goś kraju: kul­tu­ry, edu­ka­cji, są­dow­nict­wa itp. fun­da­men­ta­li­stycz­nej ide­o­lo­gii re­li­gij­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. pejor. wpro­wa­dza­nie sto­sun­ków mię­dzy pań­stwem a fun­da­men­ta­liz­mem re­li­gij­nym po­rów­ny­wal­nych do tych w Ira­nie za pa­no­wa­nia Ru­hol­la­ha Cho­mej­nie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chomeinizm

to­ta­li­tar­ny sy­stem spo­łecz­no-po­li­tycz­ny, ut­wo­rzo­ny w Ira­nie przez Ru­hol­la­ha Cho­mej­nie­go


Źródła:

SJP.pl

Chomejni

naz­wi­sko, np. Ru­hol­lah Cho­mej­ni (1902-1989), is­lam­ski przy­wód­ca re­li­gij­ny i po­li­tyk irań­ski; Cho­me­i­ni


Źródła:

SJP.pl

Chomelka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. prze­pa­ska do wło­sów


Źródła:

Wiktionary

Chomentowo

Cho­men­to­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie łom­żyń­skim, w gmi­nie Śnia­do­wo.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Wnie­bow­zię­cia Najś­więt­szej Maryi Panny w Śnia­do­wie.


Źródła:

Wikipedia

Chomentów

Cho­men­tów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Sob­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.


Źródła:

Wikipedia

Chomentówek

Cho­men­tó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, w gmi­nie Chmiel­nik. Ma sta­tus so­łect­wa.


Źródła:

Wikipedia

Chomer

1. bi­blij­na miara ob­ję­to­ści ciał syp­kich i pły­nów; kor;
2. bi­blij­na miara masy równa 218 kg


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­roż. me­trol. bli­skows­chod­nia jed­nost­ka ob­ję­to­ści ciał syp­kich i pły­nów;


Cho­mer (lub kor) – bi­blij­na miara ob­ję­to­ści ciał syp­kich i pły­nów (dla tych dru­gich uży­wa­no zaz­wy­czaj ter­mi­nu kor), równa około 393 lub 230 li­trów. Sto­so­wa­na rów­nież jako jed­nost­ka pola po­wierzch­ni, którą można ob­siać 1 cho­mer ziar­na (ok. 2,4 ha).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chomiak

naz­wi­sko


Cho­miak – szczyt o wy­so­ko­ści 1544 m n.p.m. znaj­du­ją­cy się na Ukra­i­nie w ma­sy­wie Gor­ga­nów, które są czę­ścią Be­ski­dów Wschod­nich.

Ze szczy­tu widać są­sied­nie góry i grzbie­ty: Sy­niak i Do­bo­szan­ka (na pół­noc­nym za­cho­dzie), Ja­wor­nik (na pół­no­cy), Li­śniów (na wscho­dzie), a na­stęp­nie grzbiet Ro­kie­ty z Ły­si­ną Kos­mac­ką. Na po­łud­nio­wym wscho­dzie widać masyw Czar­no­ho­ra z Ho­wer­lą. Naj­bliż­sze wsie to Ta­ta­rów i Po­la­ni­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chomiakow

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chomice

Cho­mi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie So­ko­ły.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa łom­żyń­skie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Wnie­bow­zię­cia Najś­więt­szej Maryi Panny w Wa­nie­wie.


Źródła:

Wikipedia

Chomicki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chomicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chomiczak

ro­dzaj gry­zo­ni z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków


Cho­mi­czak ("Cri­ce­tu­lus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków (Cri­ce­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chomiczek

1. ssak z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków, np. cho­mi­czek sy­ryj­ski;
2. zdrob­nie­nie od: cho­mik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. pieszcz. o cho­mi­ku

 (1.2) zool. nie­du­ży gry­zoń z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­so­cri­ce­tus|Neh­ring|ref=tak.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chomicznik

ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


Cho­micz­nik ("Pho­do­pus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny cho­mi­ków (Cri­ce­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chomiczy

→ cho­mik; cho­mi­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Chomiczówka

osied­le i ob­szar na war­szaw­skich Bie­la­nach


Cho­mi­czów­ka – osied­le i ob­szar Miej­skie­go Sy­ste­mu In­for­ma­cji w dziel­ni­cy Bie­la­ny w War­sza­wie.

Nazwa „Cho­mi­czów­ka” po­cho­dzi od naz­wi­ska ro­dzi­ny Cho­mi­czów, która była wła­ści­cie­lem oko­licz­nych grun­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chomik

1. gry­zoń nie­wiel­kich roz­mia­rów z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych
2. żar­to­bli­wie o czło­wie­ku na­mięt­nie gro­ma­dzą­cym za­pa­sy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. gry­zoń z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cri­ce­ti­dae|G. Fis­cher|ref=tak.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. pot. osoba, która gro­ma­dzi dużo nie­po­trzeb­nych rze­czy

 (2.2) pot. żart. ho­mo­sek­su­a­li­sta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chomikarski

ty­czą­cy się cho­mi­kar­stwa


Źródła:

SJP.pl

Chomikarstwo

skłon­ność do cho­mi­ko­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Chomiki

1. gry­zoń nie­wiel­kich roz­mia­rów z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych
2. żar­to­bli­wie o czło­wie­ku na­mięt­nie gro­ma­dzą­cym za­pa­sy


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cri­ce­ti­nae|G. Fis­cher|ref=tak., po­dro­dzi­na gry­zo­ni z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych;

 (1.2) zwi­sa­ją­ce to­reb­ki tłu­szczo­we twa­rzy osób star­szych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: cho­mik

 (2.2) M. i W. lm. od: cho­mik (forma de­pre­cja­tyw­na)


Cho­mi­ki (Cri­ce­ti­nae) – po­dro­dzi­na gry­zo­ni z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Do ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych za­li­cza się bli­sko 300 ga­tun­ków. Mysz do­mo­wa, my­szar­ka leśna, suwak mon­gol­ski i inne my­szo­wa­te są da­le­ki­mi krew­ny­mi cho­mi­ków. Jako zwie­rzę­ta do­mo­we ho­do­wa­ne by­wa­ją: cho­mi­czek sy­ryj­ski, cho­micz­nik ma­lut­ki, "Cri­ce­tu­lus ba­ra­ben­sis gri­se­us", cho­micz­nik dżun­gar­ski i cho­micz­nik za­baj­kal­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chomikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. prze­trzy­my­wa­nie cze­goś w nad­mier­nej ilo­ści, na zapas


Źródła:

Wiktionary

Chomikowate

1. przy­po­mi­na­ją­cy cho­mi­ka
2. o ce­chach cho­mi­ko­wa­tych (ro­dzi­na gry­zo­ni)


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cri­ce­ti­dae|Fis­cher|ref=tak., ro­dzi­na ssa­ków z rzędu gry­zo­ni;


Cho­mi­ko­wa­te (Cri­ce­ti­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du Su­pra­my­o­morp­ha w obrę­bie rzędu gry­zo­ni (Ro­den­ta). Są to nie­wiel­kie zwie­rzę­ta o krę­pym ciele, pro­wa­dzą­ce prze­de wszyst­kim na­ziem­ny tryb życia, lecz także na­drzew­ny, po­dziem­ny czy ziem­no­wod­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chomikowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy cho­mi­ka
2. o ce­chach cho­mi­ko­wa­tych (ro­dzi­na gry­zo­ni)


przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy cho­mi­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chomikować

po­tocz­nie:
1. gro­ma­dzić coś na zapas;
2. umie­szczać plik na por­ta­lu cho­mi­kuj.pl;
3. cho­mi­ko­wać się - ukry­wać się, cho­wać się


cza­sow­nik

 (1.1) pot. żart. lub pejor. gro­ma­dzić coś w nad­mier­nej ilo­ści, ro­biąc nie­po­trzeb­ne za­pa­sy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chomikowy

→ cho­mik; cho­mi­czy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cho­mi­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chomiuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chomiński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chomla

daw­niej ozdo­ba no­szo­na na gło­wie, pod­trzy­mu­ją­ca włosy


Źródła:

SJP.pl

Chomofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na ko­rzy­sta­ją­ca z war­stew­ki gleby na po­wierzch­ni skały


Źródła:

Wiktionary

Chomolec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ryb. drze­wo w końcu skrzy­deł nie­wo­du


Źródła:

Wiktionary

Chomski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chomsky

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chomątko

1. zdrob­nie­nie od: cho­mą­to;
2. me­ta­lo­wa ramka w kształ­cie pier­ście­nia, usz­tyw­nia­ją­ca i chro­nią­ca pętlę na końcu liny przed zgnie­ce­niem; ka­u­sza, ser­ców­ka


Źródła:

SJP.pl

Chomąto

część uprzę­ży wkła­da­na na szyję ko­nio­wi po­cią­go­we­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) część uprzę­ży za­przę­go­wej w for­mie obrę­czy za­kła­da­nej zwie­rzę­ciu na szyję;

 (1.2) to, co ogra­ni­cza swo­bo­dę, wol­ność


Cho­mą­to – ro­dzaj jarz­ma uży­wa­ne­go do za­przę­ga­nia zwie­rząt po­cią­go­wych do cią­gnię­cia wozu, pługa, itp.

Cho­mą­to poz­wa­la na rów­no­mier­ne ro­zło­że­nie ob­cią­że­nia do­o­ko­ła karku zwie­rzę­cia, co poz­wa­la na wy­ko­rzy­sta­nie więk­szej siły po­cią­go­wej (zaz­wy­czaj konia).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chomątowy

przy­miot­nik od: cho­mą­to


Źródła:

SJP.pl

Chomęcice

Cho­mę­ci­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Ko­mor­ni­ki.


Źródła:

Wikipedia

Chomętowo

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chon

[czy­taj: czon]
1. jedna setna wona, po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skiej jed­nost­ki mo­ne­tar­nej; jeon;
2. jedna setna wona, pół­noc­no­ko­re­ań­skiej jed­nost­ki mo­ne­tar­nej; jun


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chonaksowate

ro­dzi­na mor­skich, dra­pież­nych ryb


Cho­nak­so­wa­te (Cha­u­na­ci­dae) – nie­wiel­ka ro­dzi­na mor­skich, dra­pież­nych ryb żab­ni­coksz­tałt­nych (Lop­hii­for­mes). Niek­tó­re ga­tun­ki są po­ła­wia­ne jako ryby kon­sump­cyj­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chonaksowaty

o ce­chach cho­nak­so­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


Źródła:

SJP.pl

Chondra

drob­ne, ku­li­ste sku­pie­nie krze­mia­nów kry­sta­licz­nych


Źródła:

SJP.pl

Chondriom

w bio­lo­gii: ogół mi­to­chon­driów znaj­du­ją­cych się w ko­mór­ce


Chon­driom – ze­staw wszyst­kich mi­to­chon­driów znaj­du­ją­cych się w po­je­dyn­czej ko­mór­ce eu­ka­rio­tycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chondriosom

twór nit­ko­wa­ty, pa­łecz­ko­wa­ty lub ziar­ni­sty, znaj­du­ją­cy się w ko­mór­kach ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych, do­star­cza­ją­cy ko­mór­ce ener­gii, dzię­ki za­cho­dzą­cym w nim pro­ce­som bio­che­micz­nym; mi­to­chon­drium


Źródła:

SJP.pl

Chondroblast

ko­mór­ka chrząst­kot­wór­cza


Chon­dro­blast, ko­mór­ka chrząst­kot­wór­cza – ko­mór­ka wyt­wa­rza­ją­ca sub­stan­cję mię­dzy­ko­mór­ko­wą tkan­ki chrzęst­nej. Chon­dro­bla­sty są czyn­ne w okre­sie bu­do­wy i re­ge­ne­ra­cji chrząst­ki, potem przeksz­tał­ca­ją­ce się w chon­dro­cy­ty. Za­cho­wu­ją zdol­ność do po­dzia­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chondrocyt

ko­mór­ka tkan­ki chrzęst­nej


Chon­dro­cyt – ko­mór­ka tkan­ki chrzęst­nej, pow­sta­ją­ca z chon­dro­bla­stu. Chon­dro­cy­ty znaj­du­ją się w jam­kach, za­nu­rzo­ne w ma­cie­rzy mię­dzy­ko­mór­ko­wej, zwa­nej chon­dry­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chondrodysplastyczny

→ chon­dro­dy­splaz­ja; chon­dro­dy­stro­ficz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chondrodysplazja

cho­ro­ba wro­dzo­na, któ­rej isto­tą jest za­bu­rze­nie kost­nie­nia śród­chrzęst­ne­go, jedna z naj­częst­szych przy­czyn kar­ło­wa­to­ści (ni­skie­go wzro­stu) u ludzi; achon­dro­plaz­ja, chon­dro­dy­stro­fia, kar­ło­wa­tość chon­dro­dy­stro­ficz­na


Źródła:

SJP.pl

Chondrodystrofia

cho­ro­ba wro­dzo­na, któ­rej isto­tą jest za­bu­rze­nie kost­nie­nia śród­chrzęst­ne­go, jedna z naj­częst­szych przy­czyn kar­ło­wa­to­ści (ni­skie­go wzro­stu) u ludzi; chon­dro­dy­splaz­ja, achon­dro­plaz­ja, kar­ło­wa­tość chon­dro­dy­stro­ficz­na


Źródła:

SJP.pl

Chondrodystroficzny

→ chon­dro­dy­stro­fia; chon­dro­dy­spla­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chondrografia

w me­dy­cy­nie: obra­zo­wa­nie lub opis tkan­ki chrzęst­nej


Źródła:

SJP.pl

Chondrograficzny

→ chon­dro­gra­fia


Patrz:chondrografia

Źródła:

SJP.pl

Chondroityna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zo­a­mi­no­gli­ka­nów, jest głów­nym bu­dul­cem chrząst­ki sta­wo­wej;


Chon­dro­i­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zo­a­mi­no­gli­ka­nów, mu­ko­po­li­sa­cha­ryd zbu­do­wa­ny z na­prze­mien­nie wy­stę­pu­ją­cych reszt kwasu glu­ku­ro­no­we­go i "N"-ace­ty­lo­ga­lak­to­zo­a­mi­ny. Jest jed­nym z głów­nych skład­ni­ków chrząst­ki sta­wo­wej, gdzie w po­sta­ci siar­cza­nu od­gry­wa istot­ną rolę w lik­wi­do­wa­niu tar­cia po­mię­dzy sty­ka­ją­cy­mi się ele­men­ta­mi ru­cho­my­mi stawu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chondrokalcynoza

wyt­wo­rze­nie się zło­gów soli wap­nia w obrę­bie sta­wów


Chon­dro­kal­cy­no­za (dna rze­ko­ma, łac. "chon­dro­cal­ci­no­sis", ang. chon­dro­cal­ci­no­sis, cal­cium py­rop­hosp­ha­te di­hy­dra­te de­po­si­tion di­se­a­se, pse­u­do­go­ut) – cho­ro­ba za­li­cza­na do grupy re­u­ma­tycz­nych, któ­rej przy­czy­ną są krysz­ta­ły dwu­wod­ne­go pi­ro­fos­fo­ra­nu wap­nia od­kła­da­ją­ce się w chrząst­kach sta­wo­wych i obec­ne w pły­nie sta­wo­wym. Do­pro­wa­dza to do ostre­go stanu za­pal­ne­go za­ję­te­go stawu, który swo­i­mi ce­cha­mi i prze­bie­giem przy­po­mi­na dnę mo­cza­no­wą, stąd dawna nazwa chon­dro­kal­cy­no­zy - "dna rze­ko­ma".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chondrologia

nauka o chrząst­kach


Źródła:

SJP.pl

Chondrologiczny

→ chon­dro­lo­gia


Patrz:chondrologia

Źródła:

SJP.pl

Chondromalacja

pro­ces cho­ro­bo­wy pro­wa­dzą­cy do utra­ty ela­stycz­no­ści chrząst­ki, jej roz­mię­ka­nia i w kon­sek­wen­cji ni­szcze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba pro­wa­dzą­ca do de­struk­cji tkan­ki chrzęst­nej, naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­ca w obrę­bie stawu ko­la­no­we­go;


Chon­dro­ma­la­cja (do­słow­nie: roz­mię­ka­nie chrząst­ki) – cho­ro­ba pro­wa­dzą­ca do de­struk­cji tkan­ki chrzęst­nej. Wy­stę­pu­je naj­czę­ściej w obrę­bie stawu ko­la­no­we­go. Zmia­ny do­ty­ka­ją­ce chrząst­ki rzep­ki i prze­ciw­le­głych kłyk­ci uda cha­rak­te­ry­zu­ją się roz­włó­knie­niem, pow­sta­niem szcze­lin i eroz­ją, do­pro­wa­dza­ją­cą w kon­sek­wen­cji do zmian zwy­rod­nie­nio­wych stawu rzep­ko­wo–udo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chondron

jed­nost­ka struk­tu­ral­na tkan­ki chrzęst­nej


Chon­dron – za­sa­do­chłon­ne te­ry­to­rium chrzęst­ne. Jest to jed­nost­ka struk­tu­ral­na tkan­ki chrzęst­nej. Chon­dron obej­mu­je grupę izo­ge­nicz­ną – 2-5 chon­dro­cy­tów w jamce chrzęst­nej (wspól­na to­reb­ka) oraz ota­cza­ją­cą ją sub­stan­cję pod­sta­wo­wą – chon­dro­mu­ko­id i włó­kna biał­ko­we. Po­mię­dzy chon­dro­na­mi znaj­du­je się sub­stan­cja mię­dzy­te­ry­to­rial­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chondrotropina

hor­mon wzro­sto­wy wyt­wa­rza­ny w przed­nim pła­cie przy­sad­ki móz­go­wej; so­ma­to­tro­pi­na


Źródła:

SJP.pl

Chondryna

isto­ta mię­dzy­ko­mór­ko­wa wraz z roz­mie­szczo­ny­mi w niej ele­men­ta­mi włó­kni­sty­mi, two­rzą­ca tkan­kę chrzęst­ną; chrząst­nik, chon­dro­mu­ko­id


Chon­dry­na – ma­cierz po­za­ko­mór­ko­wa, two­rzą­ca tkan­kę chrzęst­ną. W chon­dry­nie za­nu­rzo­ne są ele­men­ty ko­mór­ko­we (chon­dro­cy­ty) oraz biał­ko­we włó­kna.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chondryt

me­te­o­ryt ka­mien­ny skła­da­ją­cy się głów­nie z oli­wi­nu i pi­rok­se­nów


Chon­dryt – me­te­o­ry­ty ka­mien­ne skła­da­ją­ce się głów­nie z oli­wi­nu i pi­rok­se­nów. Ich nazwa po­cho­dzi stąd, że więk­szość za­wie­ra chon­dry, czyli drob­ne, naj­czę­ściej zbu­do­wa­ne pro­mie­ni­ście, ku­li­ste sku­pie­nia kry­sta­licz­ne (chondr nie mają niek­tó­re chon­dry­ty wę­gli­ste).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chongqing

[czy­taj: CZONKcing] mia­sto w Chi­nach; Czung­cing


Chong­qing (chiń. upr. 重庆; chiń. trad. 重慶; pi­ny­in "Chóngqìng";) – me­ga­mia­sto w środ­ko­wych Chi­nach, jedno z czte­rech miast wy­dzie­lo­nych Chiń­skiej Re­pu­bli­ki Lu­do­wej. Jed­nost­ka w obec­nym kształ­cie pow­sta­ła w 1997 roku po wy­dzie­le­niu z te­ry­to­rium pro­win­cji Sy­czu­an, sta­jąc się naj­więk­szym ob­sza­rem me­tro­po­li­tal­nym w kraju.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chonsu

bó­stwo egip­skie, pa­tron księ­ży­ca, opie­kun cho­rych oraz przysz­łych matek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­te­gip. sta­ro­e­gip­ski bóg księ­ży­ca czczo­ny w Te­bach;


Chon­su (eg. Ḫnsw, dosł. „Wę­dro­wiec”) – te­bań­ski bóg Księ­ży­ca.

Funk­cje i atry­bu­ty prze­jął od her­mo­po­li­tań­skie­go Thota. W Te­bach uwa­ża­ny był za syna Amona i Mut. Zwią­za­ny był także z kul­ta­mi Szu i Ho­ru­sa, a u schył­ku No­we­go Pań­stwa zy­skał aspekt boga-uz­dro­wi­cie­la. W okrę­gu Amona w Kar­na­ku miał włas­ną świą­ty­nię.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. męż­czyz­na

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. mąż


Źródła:

Wiktionary

Chopeniana

[czy­taj: szo­pe­nia­na] wszyst­ko, co do­ty­czy życia i twór­czo­ści Szo­pe­na; szo­pe­nia­na, cho­pi­nia­na


Źródła:

SJP.pl

Chopin

1. [czy­taj: szo­pen] naz­wi­sko fran­cu­skie;
2. [czy­taj: szoł­pen] naz­wi­sko ame­ry­kań­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 3784, znaj­du­ją­ca się w głów­nym pasie aste­ro­id;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chopinada

[czy­taj: szo­pe­na­da] okaz­jo­na­lizm: kon­cert z mu­zy­ką Szo­pe­na; cho­pi­nia­da, szo­pe­nia­da


Źródła:

SJP.pl

Chopiniada

[czy­taj: szo­pe­nia­da] okaz­jo­na­lizm: kon­cert z mu­zy­ką Szo­pe­na; cho­pi­na­da, szo­pe­nia­da


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. wy­da­rze­nie mu­zycz­ne (kon­cert, fe­sti­wal, itp.), pod­czas któ­re­go słu­cha się mu­zy­ki Cho­pi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chopiniana

[czy­taj: szo­pi­nia­na, szo­pe­nia­na] wszyst­ko, co do­ty­czy życia i twór­czo­ści Szo­pe­na; szo­pe­nia­na, cho­pe­nia­na


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) liter. au­to­gra­fy i do­ku­men­ty do­ty­czą­ce Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

 (1.2) druk. księg. wy­daw­nict­wa zwią­za­ne z Fry­de­ry­kiem Cho­pi­nem i jego twór­czo­ścią


Na tę stro­nę wska­zu­je „Syl­fi­dy”. Zo­bacz też: Syl­fi­da.

Cho­pi­nia­na – ne­o­ro­man­tycz­ny balet Mi­cha­i­ła Fo­ki­na w I akcie do mu­zy­ki zbio­ru ut­wo­rów for­te­pia­no­wych Fry­de­ry­ka Cho­pi­na, znany rów­nież pod ty­tu­łem "Syl­fi­dy".

Pier­wot­na wer­sja cho­re­o­gra­ficz­na Mi­cha­i­ła Fo­ki­na, nigdy potem nie wy­sta­wia­na, po­ja­wi­ła się 10 lu­te­go 1907 na sce­nie Te­a­tru Ma­ryj­skie­go w Pe­ters­bur­gu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chopinista

[czy­taj: szo­pe­ni­sta] szo­pe­ni­sta;
1. pia­ni­sta spe­cja­li­zu­ją­cy się w wy­ko­ny­wa­niu dzieł Cho­pi­na;
2. znaw­ca twór­czo­ści Cho­pi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w wy­ko­ny­wa­niu ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

 (1.2) muz. znaw­ca twór­czo­ści Fry­de­ry­ka Cho­pi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chopinistka

→ cho­pi­ni­sta [czy­taj: szo­pe­nist­ka]; szo­pe­nist­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. pia­nist­ka wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w wy­ko­ny­wa­niu ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

 (1.2) muz. znaw­czy­ni twór­czo­ści Fry­de­ry­ka Cho­pi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chopinistyka

[czy­taj: szo­pe­ni­sty­ka] szo­pe­ni­sty­ka;
1. nauka gry ut­wo­rów Cho­pi­na;
2. spo­sób in­ter­pre­ta­cji ut­wo­rów Cho­pi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ćwi­cze­nie się w wy­ko­ny­wa­niu ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

 (1.2) muz. spo­sób in­ter­pre­ta­cji ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Cho­pi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chopinizm

[czy­taj: szo­pe­nizm] ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla mu­zy­ki Cho­pi­na


Źródła:

SJP.pl

Chopinograf

[czy­taj: szo­pe­no­graf] mu­zy­ko­log spe­cja­li­zu­ją­cy się w ana­li­zie i opi­sie mu­zy­ki Cho­pi­na


Źródła:

SJP.pl

Chopinolog

[czy­taj: szo­pe­no­log] mu­zy­ko­log, znaw­ca twór­czo­ści Cho­pi­na; szo­pe­no­log


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. mu­zy­ko­log ba­da­ją­cy twór­czość i życie Fry­de­ry­ka Cho­pi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chopinologia

[czy­taj: szo­pe­no­lo­gia] ba­da­nia nad twór­czo­ścią Fry­de­ry­ka Cho­pi­na; szo­pe­no­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. nauka o życiu i twór­czo­ści Fry­de­ry­ka Cho­pi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chopinologiczny

do­ty­czą­cy cho­pi­no­lo­gii


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cho­pi­no­lo­gią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chopinolożka

→ cho­pi­no­log


Patrz:chopinolog

Źródła:

SJP.pl

Chopinowski

[czy­taj: szo­pe­now­ski] taki, jak u Cho­pi­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mu­zy­ki Cho­pi­na; szo­pe­now­ski


przy­miot­nik

 (1.1) muz. do­ty­czą­cy życia i mu­zy­ki Fry­de­ry­ka Cho­pi­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Cho­pi­na lub jego mu­zy­ki, taki jak u Cho­pi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chopinowy

[czy­taj: szo­pe­no­wy] przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Cho­pi­na (Szo­pe­na) lub z nim zwią­za­ny; Szo­pe­no­wy, Cho­pi­now­ski, Szo­pe­now­ski


Źródła:

SJP.pl

Chopior

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, lewy do­pływ Donu;


Cho­pior (ros. "Хопёр") – rzeka w Rosji. Lewy do­pływ Donu.

Więk­sze mia­sta po­ło­żo­ne nad rzeką: Ba­ła­szow, No­wo­cho­piorsk, Uriu­pinsk.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chopper

[czy­taj: czo­per] ro­dzaj prze­ro­bio­ne­go mo­to­cy­kla


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chopperowy

→ chop­per [czy­taj: czo­pe­ro­wy]


Źródła:

SJP.pl

Chor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na Da­le­kim Wscho­dzie Rosji, do­pływ rzeki Us­su­ri


Źródła:

Wiktionary

Chor.

skrót od: cho­rą­ży (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


skrót

 (1.1) = wojsk. cho­rą­ży


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chora

ko­bie­ta cho­ru­ją­ca, dot­knię­ta cho­ro­bą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta dot­knię­ta cho­ro­bą

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: chory


Chora (tur. "Ka­riye Camii", gr. ἡ Ἐκκλησία του Ἅγιου Σωτῆρος ἐν τῃ Χώρᾳ) – me­czet w Stam­bu­le w Tur­cji, a w przesz­ło­ści ko­lej­no świą­ty­nia chrze­ści­jań­ska, me­czet i mu­ze­um. Usy­tu­o­wa­ny w dy­stryk­cie Edirnekapı. Znaj­do­wał się on poza mu­ra­mi miej­ski­mi, stąd jego nazwa: „Ko­ściół za mu­ra­mi” lub „Ko­ściół na wsi”, czyli wła­śnie Chora.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorasan

hi­sto­rycz­na kra­i­na w Azji Środ­ko­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji Środ­ko­wej;

 (1.2) geogr. adm. dawna naj­więk­sza pro­win­cja Iranu


Cho­ra­san (pers: خراسان) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Azji Środ­ko­wej, po­ło­żo­na na te­re­nie dzi­siej­sze­go wschod­nie­go Iranu, za­chod­nie­go i środ­ko­we­go Af­ga­ni­sta­nu oraz czę­ścio­wo na te­ry­to­rium Ta­dży­ki­sta­nu, Turk­me­ni­sta­nu i Uzbe­ki­sta­nu. Nazwa kra­i­ny po­cho­dzi od per­skie­go słowa oz­na­cza­ją­ce­go „skąd słoń­ce przy­by­wa” i znana jest od cza­sów pa­no­wa­nia Sa­sa­ni­dów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorasański

→ Cho­ra­san (hi­sto­rycz­na kra­i­na w Azji Środ­ko­wej)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cho­ra­sa­nem, do­ty­czą­cy Cho­ra­sa­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorał

1. śpiew ko­ściel­ny; utwór opar­ty na mo­ty­wach ko­ściel­nych, li­tur­gicz­nych;
2. utwór po­e­tyc­ki w pod­nio­słym stylu i po­waż­nym na­stro­ju


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. uro­czy­sty wie­lo­gło­so­wy śpiew ko­ściel­ny

 (1.2) muz. ko­ściel­ny utwór mu­zycz­ny do wy­ko­ny­wa­nia pod­czas na­bo­żeństw

 (1.3) liter. pod­nio­sły utwór po­e­tyc­ki o po­waż­nej te­ma­ty­ce


Cho­rał (z łac. "cho­ra­lis" - chó­ral­ny):


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorałowy

zwią­za­ny z cho­ra­łem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do cho­ra­łu, zwią­za­ny z cho­ra­łem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorda

szkie­let osio­wy niż­szych stru­now­ców, ma­ją­cy po­stać ela­stycz­ne­go pręta; stru­na grzbie­to­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. anat. stru­na grzbie­to­wa u ryb


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chordofon

in­stru­ment mu­zycz­ny, w któ­rym źró­dłem dźwię­ku jest drga­ją­ca stru­na; in­stru­ment stru­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Chordofonowy

→ chor­do­fon


Patrz:chordofon

Źródła:

SJP.pl

Chordometr

przy­rząd do mie­rze­nia czę­stot­li­wo­ści drgań strun


Źródła:

SJP.pl

Chordotonalny

w bio­lo­gii: organ chor­do­to­nal­ny - na­rząd słu­chu, czu­cia i rów­no­wa­gi, wy­stę­pu­ją­cy u niek­tó­rych owa­dów; apa­rat chor­do­to­nal­ny, organ stru­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Chore

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) lp., lm. n., lm. ż. i n. od: chory


Chore – ka­na­dyj­ski ze­spół roc­ko­wy, za­ło­żo­ny w stycz­niu 1995 roku w Dunn­vil­le. Ze­spół wpu­ścił na rynek trzy al­bu­my wy­da­ne w wyt­wór­ni Unyon, na te­re­nie mia­sta Ha­mil­ton, po­ło­żo­ne­go w ka­na­dyj­skiej pro­win­cji On­ta­rio: Anot­her Ple­be­ian w 1997, Take My Mask and Bre­at­he w 1999, oraz The Co­a­sta­li­ne Fire w 2002.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chorea

1. scho­rze­nie oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go; plą­sa­wi­ca;
2. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: ta­niec w kole wraz ze śpie­wem;
3. w śred­nio­wie­czu: pieśń ta­necz­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choreg

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: oby­wa­tel, ma­ją­cy obo­wią­zek ze­bra­nia i przy­go­to­wa­nia chóru na igrzy­ska te­a­tral­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. teatr. muz. za­moż­ny Grek zo­bo­wią­za­ny do sfi­nan­so­wa­nia chóru wi­do­wisk te­a­tral­nych lub mu­zycz­nych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choregia

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: wy­po­sa­że­nie i przy­go­to­wa­nie chó­rów na igrzy­ska te­a­tral­ne


Cho­re­gia – w sta­ro­żyt­nych Ate­nach jedna z form li­tur­gii, czyli świad­czeń bo­ga­tych oby­wa­te­li na rzecz ca­łe­go polis. Po­le­ga­ła na sfi­nan­so­wa­niu przy­go­to­wa­nia i wy­stę­pu chóru pod­czas ago­nów te­a­tral­nych lub mu­zycz­nych.

Pier­wot­nie cho­re­gia (gr. "choregía") oz­na­cza­ła wy­łącz­nie pro­wa­dze­nie chóru (stąd cho­reg to do­słow­nie „prze­wod­nik chóru”). Za­pew­ne w 502/501 roku p.n.e. for­mal­nie uz­na­no ją za jedną z form li­tur­gii, moż­li­we, że stało się to przy okaz­ji wpro­wa­dza­nia nowej or­ga­ni­za­cji świąt w Ate­nach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choregiczny

→ cho­re­gia


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cho­re­gią, do­ty­czą­cy cho­re­gii


Patrz:choregia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreiczny

→ cho­rej; tro­che­icz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chorej

w wier­szach: stopa me­trycz­na z sy­la­by ak­cen­to­wa­nej i nie­ak­cen­to­wa­nej; tro­chej


Źródła:

SJP.pl

Choreo-

prze­dro­stek

 (1.1) oz­na­cza­ją­cy zwią­zek z tań­cem


Źródła:

Wiktionary

Choreodram

pan­to­mi­micz­ny dra­mat ba­le­to­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cho­re­ogr. teatr. dra­mat z ele­men­ta­mi tańca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreograf

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w two­rze­niu cho­re­o­gra­fii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) cho­re­ogr. re­a­li­za­tor, re­ży­ser ta­necz­ne­go ut­wo­ru sce­nicz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreografia

1. pla­no­wa­nie i na­u­cza­nie ruchu sce­nicz­ne­go;
2. układ ru­chów w tańcu i spor­cie;
3. w XVI-XVIII wieku: za­pi­sy­wa­nie ru­chów ta­necz­nych przy po­mo­cy spe­cjal­nych zna­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. sztu­ka, umie­jęt­ność kom­po­no­wa­nia ukła­dów ta­necz­nych

 (1.2) kom­po­zy­cja ta­necz­na

 (1.3) zob. ki­ne­to­gra­fia.


Cho­re­o­gra­fia (z gr. "χορεία" "ta­niec" i "γραφή" "pisać") – pier­wot­nie zaj­mo­wa­ła się ukła­dem ru­chów ta­necz­nych w ba­le­cie, "kom­po­no­wa­niem tańca", dziś po­ję­cie to roz­sze­rzy­ło się na wszyst­kie dzie­dzi­ny, w któ­rych ruch ludz­ki ma cha­rak­ter ar­ty­stycz­ny – na po­ka­zo­we walki, ruch gwiazd mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej, łyż­wiar­stwo fi­gu­ro­we czy gim­na­sty­kę ar­ty­stycz­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Choreograficznie

przy­słó­wek

 (1.1) od: cho­re­o­gra­ficz­ny


Źródła:

Wiktionary

Choreograficzny

zwią­za­ny z cho­re­o­gra­fią


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ukła­dem tańca, cho­re­o­gra­fią, cho­re­o­gra­fa­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreografka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się cho­re­o­gra­fią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: cho­re­o­graf


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cho­re­o­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta z za­kre­su cho­re­o­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreologia

nauka o tech­ni­ce, hi­sto­rii i me­to­dy­ce na­u­cza­nia tańca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o tech­ni­kach i hi­sto­rii tańca


Cho­re­o­lo­gia – nauka o za­sa­dach, tech­ni­ce, hi­sto­rii i me­to­do­lo­gii na­u­cza­nia tańca. Jest to też no­ta­cja tańca we­dług sy­ste­mu stwo­rzo­ne­go przez Joan i Ru­dol­fa Be­nes­hów w la­tach 1947–1955.

Spe­cja­li­stą w za­kre­sie tech­ni­ki, hi­sto­rii i me­to­do­lo­gii na­u­cza­nia tańca jest cho­re­o­log.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Choreologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) od cho­re­o­lo­gicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Choreologiczny

→ cho­re­o­lo­gia


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cho­re­o­lo­gii lub cho­re­o­lo­gów


Patrz:choreologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreolożka

→ cho­re­o­log


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od cho­re­o­log


Patrz:choreolog

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreoterapeuta

te­ra­pe­u­ta le­czą­cy z po­mo­cą tańca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) te­ra­pe­u­ta le­czą­cy tań­cem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreoterapeutka

→ cho­re­o­te­ra­pe­u­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od cho­re­o­te­ra­pe­u­ta


Patrz:choreoterapeuta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreoterapeutycznie

przy­słó­wek

 (1.1) od cho­re­o­te­ra­pe­u­tycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Choreoterapeutyczny

→ cho­re­o­te­ra­pia


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cho­re­o­te­ra­pii lub cho­re­o­te­ra­pe­u­tów


Patrz:choreoterapia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreoterapia

le­cze­nie ner­wic lub scho­rzeń koń­czyn za po­mo­cą wy­ko­ny­wa­nia ru­chów ta­necz­nych w takt mu­zy­ki; terp­sy­cho­te­ra­pia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­re­ogr. te­ra­pia tań­cem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choreuta

czło­nek chóru w sta­ro­żyt­nym te­a­trze grec­kim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. teatr. chó­rzy­sta sta­ro­żyt­ne­go te­a­tru grec­kie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorezm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. hi­sto­rycz­na kra­i­na nad dolną Amu-darią, obej­mu­ją­ca ob­szar dzi­siej­sze­go Uzbe­ki­sta­nu, Turk­me­ni­sta­nu i Ka­zach­sta­nu;


Cho­rezm – hi­sto­rycz­na kra­i­na nad dolną Amu-darią, obej­mu­ją­ca ob­szar dzi­siej­sze­go Uzbe­ki­sta­nu, Turk­me­ni­sta­nu i Iranu.

Cho­rezm był za­sied­lo­ny już w III ty­siąc­le­ciu p.n.e. Po­cząt­ko­wo mieli go za­miesz­ki­wać Hu­ry­ci, na­stęp­nie lud­ność po­cho­dze­nia in­do­e­u­ro­pej­skie­go, zdo­mi­no­wa­na w śred­nio­wie­czu przez ludy tu­rec­ko­ję­zycz­ne.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chorezmijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cho­rez­mem, do­ty­czą­cy Cho­rez­mu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cho­rez­mij­ski;


Źródła:

Wiktionary

Choriamb

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z cho­re­ja i jambu; cho­ri­jamb, chor­jamb


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. ro­dzaj stopy wier­szo­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choriambiczny

→ cho­riamb; cho­ri­jam­bicz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) o wier­szu: na­pi­sa­ny cho­riam­bem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorijamb

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z cho­re­ja i jambu; cho­riamb, chor­jamb


Źródła:

SJP.pl

Chorijambiczny

→ cho­ri­jamb; cho­riam­bicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Chorion

zew­nętrz­na błona pło­do­wa gadów, pta­ków, ssa­ków i czło­wie­ka, ota­cza­ją­ca za­ro­dek i po­zo­sta­łe błony pło­do­we; kos­mów­ka


Cho­rion ( cho­rion, cho­rium) – osło­na ja­jo­wa wy­stę­pu­ją­ca u roz­ma­i­tych grup bez­krę­gow­ców (m.in. u owa­dów, sko­ru­pia­ków, wijów, pa­ję­cza­ków, mię­cza­ków i pier­ście­nic). U krę­gow­ców ter­min uży­wa­ny jest w dwóch zna­cze­niach. Pier­wsze od­no­si się do osło­ny przej­rzy­stej ( zona pel­lu­ci­da) – w tym zna­cze­niu ter­min ten uży­wa­ny jest zwła­szcza u pro­mie­nio­płet­wych. Dru­gie zna­cze­nie od­no­si się do błony pło­do­wej owod­niow­ców, w ję­zy­ku pol­skim na­zy­wa­nej kos­mów­ką.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choriongonadotropina

gli­ko­pro­te­id wyt­wa­rza­ny przez ko­mór­ki przy­kos­mów­ko­we za­rod­ka, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w te­stach cią­żo­wych; go­na­do­tro­pi­na kos­mów­ko­wa.


Źródła:

SJP.pl

Chorizo

[czy­taj: czoRIzo] hisz­pań­ska kieł­ba­sa wie­przo­wa z dużą ilo­ścią pa­pry­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. tra­dy­cyj­na hisz­pań­ska lub mek­sy­kań­ska kieł­ba­sa wie­przo­wa z pa­pry­ką;


Cho­ri­zo – ro­dzaj tra­dy­cyj­nej kieł­ba­sy hisz­pań­skiej wyt­wa­rza­nej z wie­przo­wi­ny przy­pra­wia­nej wę­dzo­ną pa­pry­ką. Pro­dukt wy­róż­nia­ją­cy się w ga­stro­no­mii hisz­pań­skiej dzię­ki sil­ne­mu i cha­rak­te­ry­stycz­ne­mu za­pa­cho­wi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorjamb

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z cho­re­ja i jambu; cho­riamb, cho­ri­jamb


Źródła:

SJP.pl

Chorkówecki

przy­miot­nik od: Chor­ków­ka


Źródła:

SJP.pl

Chorkówka

wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim


Chor­ków­ka – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, sie­dzi­ba gminy Chor­ków­ka. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chor­ków­ka. W la­tach 1975–1998 wieś po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kro­śnień­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choro

po­łud­nio­wo­sło­wiań­ski ta­niec lu­do­wy o zmien­nym tem­pie, w któ­rym tan­ce­rze, trzy­ma­jąc się za ręce (w sze­re­gu po­je­dyn­czym lub pod­wój­nym, w tym dru­gim przy­pad­ku spla­ta­jąc ręce poza ple­ca­mi) for­mu­ją pó­ło­krąg ot­war­ty; oro, kolo


przy­słó­wek

 (1.1) rzad. (o sy­tu­a­cji) w spo­sób od­bie­ga­ją­cy od normy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Choroba

1. każdy stan za­kłó­ca­ją­cy nor­mal­ne funk­cjo­no­wa­nie or­ga­niz­mu lub jego czę­ści;
2. ne­ga­tyw­ne zja­wi­sko albo czy­jaś wada


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. od­stęp­stwo od stanu okre­śla­ne­go jako peł­nia zdro­wia or­ga­niz­mu;

 (1.2) przen. ne­ga­tyw­ne zja­wi­sko lub czy­jaś ujem­na cecha

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. eufem. okrzyk wy­ra­ża­ją­cy wzbu­rze­nie, za­sko­cze­nie


Cho­ro­ba – jedno z pod­sta­wo­wych pojęć me­dycz­nych; ogól­ne okre­śle­nie każ­de­go od­stęp­stwa od pełni zdro­wia or­ga­niz­mu. Zde­fi­nio­wa­nie stanu cho­ro­bo­we­go jest tak samo trud­ne, jak spre­cy­zo­wa­nie stanu pełni zdro­wia (zob. do­bro­stan su­biek­tyw­ny). Pa­to­fiz­jo­lo­gia odróż­nia cho­ro­bę od pro­ce­su pa­to­lo­gicz­ne­go oraz stanu pa­to­lo­gicz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorobliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cho­ro­bli­wy, niez­dro­wo


Źródła:

Wiktionary

Chorobliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cho­ro­bli­wie


Źródła:

SJP.pl

Chorobliwość

→ cho­ro­bli­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­bie­ga­nie od stanu pra­wi­dło­we­go


Patrz:chorobliwy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorobliwy

1. bę­dą­cy ob­ja­wem cho­ro­by;
2. prze­sad­ny, nie­nor­mal­ny; niez­dro­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zna­mio­nu­ją­cy cho­ro­bę

 (1.2) przen. o ce­chach mocno nie­pra­wi­dło­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorobnik

gwa­ro­wo:
1. osoba bu­dzą­ca nie­chęć, po­dziw lub zaz­drość; sku­ba­niec, skur­ko­wa­niec;
2. nie­do­bre zwie­rzę;
3. daw­niej: zły duch po­wo­du­ją­cy cho­ro­by


Źródła:

SJP.pl

Chorobny

daw­niej: cho­ro­bo­wy


Źródła:

SJP.pl

Chorobodzień

śro­do­wi­sko­wo: dzień cho­ro­by, le­cze­nia w szpi­ta­lu pra­cow­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Chorobotwórczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cho­ro­bot­wór­czy


Źródła:

Wiktionary

Chorobotwórczość

→ cho­ro­bot­wór­czy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zdol­ność do wy­wo­ły­wa­nia cho­rób;


Cho­ro­bot­wór­czość ( pat­ho­ge­ni­ci­ty) – zdol­ność da­ne­go czyn­ni­ka (zwa­ne­go pa­to­ge­nem) do wy­wo­ły­wa­nia zmian pa­to­lo­gicz­nych lub cho­ro­by. Można ją okre­ślić dzie­ląc licz­bę or­ga­niz­mów, u któ­rych roz­wi­ja się cho­ro­ba, na licz­bę or­ga­niz­mów na­ra­żo­nych na dzia­ła­nie da­ne­go pa­to­ge­nu. Pa­to­ge­nem może być czyn­nik bio­lo­gicz­ny, che­micz­ny, fi­zycz­ny, spo­łecz­ny czy ge­ne­tycz­ny[].


Patrz:chorobotwórczy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorobotwórczy

wy­wo­łu­ją­cy cho­ro­bę; pa­to­gen­ny


przy­miot­nik

 (1.1) med. wy­wo­łu­ją­cy cho­ro­bę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorobowe

po­tocz­nie: za­si­łek wy­pła­ca­ny pra­cow­ni­ko­wi za okres cho­ro­by


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. skład­ka na ubez­pie­cze­nie cho­ro­bo­we

 (1.2) pot. za­si­łek pła­co­ny przez okres cho­ro­by

 (1.3) pot. zwol­nie­nie z pracy z po­wo­du cho­ro­by

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) n. lp., nmos. lm. od: cho­ro­bo­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorobowość

licz­ba cho­rych na okre­ślo­ną cho­ro­bę; za­cho­ro­wal­ność, za­pa­dal­ność


Cho­ro­bo­wość ( pre­va­len­ce), a do­kład­niej współ­czyn­nik cho­ro­bo­wo­ści ( pre­va­len­ce rate) – licz­ba cho­rych w danej chwi­li na kon­kret­ną cho­ro­bę w okre­ślo­nej gru­pie miesz­kań­ców (np. na 100 tys. miesz­kań­ców). Współ­czyn­nik ten obej­mu­je za­rów­no osoby cho­ru­ją­ce już wcze­śniej, jak i nowo stwier­dzo­ne przy­pad­ki (za­pa­dal­ność).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chorobowy

od­no­szą­cy się do cho­ro­by; zwią­za­ny z cho­ro­bą


przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy cechy cho­ro­by

 (1.2) zwią­za­ny z cho­ro­bą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorobrów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie so­kal­skim;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chorog

mia­sto w Ta­dży­ki­sta­nie, sto­li­ca Gór­ne­go Ba­dach­sza­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Ta­dży­ki­sta­nie, po­ło­żo­ne u uj­ścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;


Cho­rog (Хоруғ) – mia­sto w Ta­dży­ki­sta­nie, po­ło­żo­ne u uj­ścia rzeki Gunt do rzeki Pandż, na gra­ni­cy z Af­ga­ni­sta­nem; 32 tys. miesz­kań­ców (2010). Sto­li­ca Gór­skie­go Ba­dach­sza­nu. W są­siedzt­wie ta­dżyc­ko-af­gań­skie przej­ście gra­nicz­ne.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych oraz odzie­żo­wy. W mie­ście znaj­du­je się mu­ze­um kra­joz­naw­cze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorografia

1. w epoce an­tycz­nej: ge­o­gra­fia;
2. dział ge­o­gra­fii, zaj­mu­ją­cy się opi­sem kraju lub re­gio­nu z uwz­ględ­nie­niem za­miesz­ku­ją­cej go lud­no­ści i efek­tów ludz­kiej dzia­łal­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szcze­gó­ło­wy opis ge­o­gra­ficz­ny kraju lub jego czę­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorograficzny

→ cho­ro­gra­fia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z cho­ro­gra­fią, do­ty­czą­cy cho­ro­gra­fii


Patrz:chorografia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorolog

spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy roz­mie­szcze­nie po­szcze­gól­nych ga­tun­ków flory i fauny na kuli ziem­skiej


Źródła:

SJP.pl

Chorologia

dział bio­ge­o­gra­fii, ba­da­ją­cy struk­tu­rę flory i fauny, ich za­sięg i pra­wi­dło­wo­ści roz­mie­szcze­nia oraz zaj­mu­ją­cy się wy­o­dręb­nia­niem stref bio­ge­o­gra­ficz­nych


Cho­ro­lo­gia (z greki "khōros", „miej­sce, prze­strzeń”; i "logos", „nauka”) – kie­ru­nek w zo­o­ge­o­gra­fii obej­mu­ją­cy ba­da­nia roz­mie­szcze­nia fauny na Ziemi, jej za­się­gu oraz przy­czyn zróż­ni­co­wa­nia na ob­sza­rze całej kuli ziem­skiej. Na pod­sta­wie tych badań wy­o­dręb­nia się re­gio­ny zo­o­ge­o­gra­ficz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chorologiczny

→ cho­ro­lo­gia


Patrz:chorologia

Źródła:

SJP.pl

Chorolożka

→ cho­ro­log


Patrz:chorolog

Źródła:

SJP.pl

Choromański

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Choronim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa włas­na krain ge­o­gra­ficz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa kra­i­ny, kraju;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choronimia

w ję­zy­koz­naw­stwie: dział ono­ma­sty­ki opi­su­ją­cy nazwy włas­ne róż­nych krain, ich bu­do­wę, po­cho­dze­nie, zmia­ny itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o naz­wach czę­ści świa­ta, kra­jów, państw


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorosiński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choroski

→ Cho­roszcz; cho­ro­szczań­ski


Źródła:

SJP.pl

Chorostków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie hu­sia­tyń­skim;


Cho­rost­ków ( Хоростків) – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim, w re­jo­nie czort­kow­skim, sie­dzi­ba hro­ma­dy Cho­rost­ków.

Do 1945 w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie tar­no­pol­skim, w po­wie­cie ko­py­czy­niec­kim, sie­dzi­ba gminy Cho­rost­ków. Oś­ro­dek prze­my­słu spo­żyw­cze­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Choroszcz

mia­sto w wo­je­wództ­wie pod­la­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


}|-

Cho­roszcz – mia­sto w woj. pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cho­roszcz. Po­ło­żo­ne nad rzeką Ho­rod­nian­ką. Jest za­li­cza­ne do aglo­me­ra­cji bia­ło­stoc­kiej.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2024 r. Cho­roszcz li­czy­ła 6162 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Choroszczanin

miesz­ka­niec Cho­ro­szczy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cho­ro­szczy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choroszczanka

miesz­kan­ka Cho­ro­szczy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cho­ro­szczy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choroszczański

→ Cho­roszcz; cho­ro­ski


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od Cho­roszcz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choroszczynka

wieś w Pol­sce


Cho­ro­szczyn­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Tucz­na.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Tucz­na. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 150 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­cho­dze­nie cho­ro­by


Źródła:

Wiktionary

Chorować

cier­pieć na jakąś cho­ro­bę, być cho­rym


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­cho­ro­wać)

 (1.1) cier­pieć z po­wo­du cho­ro­by, mieć jakąś cho­ro­bę, być cho­rym

 (1.2) przen. pot. bar­dzo cze­goś chcieć, dążyć usil­nie do cze­goś

 (1.3) przen. pot. usil­nie chcieć kimś być, uda­wać kogoś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorowitość

→ cho­ro­wi­ty


Patrz:chorowity

Źródła:

SJP.pl

Chorowitszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cho­ro­wi­ty; bar­dziej cho­ro­wi­ty


Źródła:

SJP.pl

Chorowity

1. skłon­ny do cho­rób, czę­sto cho­ru­ją­cy; sła­bo­wi­ty, wątły;
2. świad­czą­cy o cho­ro­bie, o sła­bym zdro­wiu


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) czę­sto cho­ru­ją­cy; skłon­ny do cho­rób; ma­ją­cy słabe zdro­wie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choroś

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chorta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. ty­po­wo grec­ka po­tra­wa z mie­szan­ki du­szo­nych lub su­ro­wych zie­lo­nych wa­rzyw li­ścia­stych i ziół


Źródła:

Wiktionary

Chorus

jed­nost­ka for­mal­na w jaz­zie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Choruszek

pie­szczot­li­wie: chory lub czę­sto cho­ru­ją­cy chłop­czyk


Źródła:

SJP.pl

Chorw.

skrót od: chor­wac­ki


skrót

 (1.1) = chor­wac­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorwacczyzna

język uży­wa­ny przez Chor­wa­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język chor­wac­ki

 (1.2) przest. zbiór cech ty­po­wych dla kul­tu­ry i oby­cza­jów chor­wac­kich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorwacja

pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Za­grze­biu; Re­pu­bli­ka Chor­wa­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w po­łud­nio­wej czę­ści Eu­ro­py ze sto­li­cą w Za­grze­biu;


Chor­wa­cja, Re­pu­bli­ka Chor­wa­cji ( Hrvat­ska, Re­pu­bli­ka Hrvat­ska) – pań­stwo le­żą­ce na po­gra­ni­czu Eu­ro­py Środ­ko­wej i Eu­ro­py Po­łud­nio­wej, nad Mo­rzem Adria­tyc­kim i gra­ni­czą­ce od po­łud­nia z Bo­śnią i Her­ce­go­wi­ną oraz Czar­no­gó­rą, od wscho­du z Ser­bią oraz Wę­gra­mi i Sło­we­nią od pół­no­cy. Od po­łud­nio­we­go za­cho­du ma do­stęp do Morza Adria­tyc­kie­go. Od 1 lipca 2013 na­le­ży do Unii Eu­ro­pej­skiej jako 27. czło­nek wspól­no­ty (wcze­śniej 28.). Od 1 stycz­nia 2023 w stre­fie euro i Schen­gen.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorwacki

zwią­za­ny z Chor­wa­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chor­wa­cją, do­ty­czą­cy Chor­wa­cji lub Chor­wa­tów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. jedna z czte­rech ure­gu­lo­wa­nych od­mian ję­zy­ka serb­sko-chor­wac­kie­go, ze sta­tu­sem ję­zy­ka urzę­do­we­go w Chor­wa­cji i BiH;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorwackojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem chor­wac­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem chor­wac­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku chor­wac­kim


Źródła:

Wiktionary

Chorwackość

→ chor­wac­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest chor­wac­kie; cecha tych, któ­rzy są chor­wac­cy


Patrz:chorwacki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorwat

oby­wa­tel Chor­wa­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek na­ro­do­wo­ści chor­wac­kiej, oby­wa­tel Chor­wa­cji, miesz­ka­niec Chor­wa­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorwatka

oby­wa­tel­ka Chor­wa­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na na­ro­do­wo­ści chor­wac­kiej, oby­wa­tel­ka Chor­wa­cji, miesz­kan­ka Chor­wa­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chory

1. cier­pią­cy na jakąś cho­ro­bę;
2. nie­nor­mal­ny, sza­lo­ny;
3. źle funk­cjo­nu­ją­cy


przy­miot­nik

 (1.1) dot­knię­ty cho­ro­bą

 (1.2) pot. dzi­wacz­ny, nie­nor­mal­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba dot­knię­ta cho­ro­bą


Osoba chora – osoba znaj­du­ją­ca się w sta­nie przej­ścio­wej lub sta­łej utra­ty zdro­wia, zde­fi­nio­wa­ne­go przez Świa­to­wą Or­ga­ni­za­cję Zdro­wia jako "stan peł­ne­go do­bro­sta­nu fi­zycz­ne­go, psy­chicz­ne­go i so­cjal­ne­go". Chory zdany jest na moż­li­wo­ści obron­ne or­ga­niz­mu oraz na pomoc me­dycz­ną. W przy­pad­ku niek­tó­rych cho­rób psy­chicz­nych, osoba chora po­sia­da ogra­ni­czo­ną od­po­wie­dzial­ność karną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorybzda

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Hu­szcza,Mił­ko­wi­ce-Maćki. po­gard. czło­wiek cho­ro­wi­ty


Źródła:

Wiktionary

Chorzelanin

miesz­ka­niec Cho­rze­li


Źródła:

SJP.pl

Chorzelanka

miesz­kan­ka Cho­rze­li


Źródła:

SJP.pl

Chorzele

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Zo­bacz też: Cho­rze­le w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Cho­rze­le – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie przas­ny­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Cho­rze­le. Leży nad Orzy­cem.

W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorzelski

→ Cho­rze­le (mia­sto lub wieś)


Źródła:

SJP.pl

Chorzelów

wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie zam­brow­skim


Cho­rze­lów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie mie­lec­kim, w gmi­nie Mie­lec. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś leży na ob­sza­rze Kot­li­ny San­do­mier­skiej. Przez wieś prze­pły­wa Kanał Cho­rze­low­ski.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cho­rze­lów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chorzemin

Cho­rze­min – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Wolsz­tyn.


Źródła:

Wikipedia

Chorzenice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chorzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cho­rzeć.


Źródła:

Wiktionary

Chorzepin

Cho­rze­pin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Świ­ni­ce Warc­kie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wieś leży w od­le­gło­ści 8 km na pół­noc­ny za­chód od Świ­nic Warc­kich.


Źródła:

Wikipedia

Chorzeszów

Cho­rze­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ła­skim, w gmi­nie Wo­dzie­ra­dy.

W miej­sco­wo­ści ist­nie­je straż po­żar­na, która zo­sta­ła za­ło­żo­na w 1920 roku.

W daw­nej szko­le pod­sta­wo­wej od 1 lipca 2001 r. dzia­ła Dom Po­mo­cy Spo­łecz­nej, pro­wa­dzo­ny przez Fun­da­cję im. Brata Al­ber­ta.


Źródła:

Wikipedia

Chorzewo

Cho­rze­wo (pol. hist.„Cha­rze­wo") – wieś so­łec­ka w za­chod­niej Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie mię­dzy­chodz­kim, we wschod­niej czę­ści gminy Kwilcz, nad pół­noc­nym brze­giem je­zio­ra Lu­bo­szek.

W skład so­łect­wa wcho­dzi też nie­wiel­ka wieś o roz­pro­szo­nej za­bu­do­wie - Ka­ro­le­wi­ce, po­ło­żo­ne przy dro­dze kra­jo­wej nr 24.


Źródła:

Wikipedia

Chorzewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chorzeć

prze­sta­rza­łe: cho­ro­wać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. cho­ro­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorzowianin

miesz­ka­niec Cho­rzo­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cho­rzo­wa

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Cho­rzo­wa, uro­dzo­na w Cho­rzo­wie


Cho­rzo­wia­nin – pol­ski mie­sięcz­nik miej­ski o te­ma­ty­ce spo­łecz­no-kul­tu­ral­nej, wy­da­wa­ny w Cho­rzo­wie.

Pier­wszy (ze­ro­wy) numer „Cho­rzo­wia­ni­na” uka­zał się 20 wrze­śnia 2000 roku, ty­dzień póź­niej do­stęp­ny był w kio­skach i punk­tach sprze­da­ży prasy na te­re­nie Cho­rzo­wa. Do grud­nia 2010 roku był ty­god­ni­kiem, który uka­zy­wał się co środę. Od stycz­nia 2011 roku uka­zu­je się raz w mie­sią­cu jako pismo bez­płat­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorzowianka

miesz­kan­ka Cho­rzo­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cho­rzo­wa

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Cho­rzo­wa, uro­dzo­na w Cho­rzo­wie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorzowski

przy­miot­nik od: Cho­rzów


przy­miot­nik

 (1.1) od Cho­rzów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorzów

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim;

 (1.2) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Roź­wie­ni­ca;


Cho­rzów (1922–1934 "Kró­lew­ska Huta"; Königshütte) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w cen­trum Gór­no­ślą­skie­go Okrę­gu Prze­my­sło­we­go (GOP), lo­kal­ny oś­ro­dek go­spo­dar­czy oraz kul­tu­ral­ny. Przez mia­sto prze­pły­wa rzeka Rawa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorzów-Batory

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. dziel­ni­ca mia­sta Cho­rzo­wa w wo­je­wództ­wie ślą­skim;


Cho­rzów-Ba­to­ry, też: "Cho­rzów Ba­to­ry", (niem. 1941–1945 "Königshütte-Bis­marck;" śl. "Haj­du­ki") – dziel­ni­ca Cho­rzo­wa po­ło­żo­na w po­łud­nio­wej czę­ści mia­sta.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chorzęcin

Cho­rzę­cin – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie To­ma­szów Ma­zo­wiec­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Cho­rzę­cin jest włą­czo­ny do siat­ki po­łą­czeń Miej­skie­go Za­kła­du Ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go w To­ma­szo­wie Ma­zo­wiec­kim. Do wsi kur­su­ją dwie linie.


Źródła:

Wikipedia

Chorzępowo

Cho­rzę­po­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Sie­ra­ków, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 198. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa, w któ­re­go skład wcho­dzi także miej­sco­wość Ko­by­lar­nia. We wschod­niej czę­ści wsi nad Je­zio­rem Kło­sow­skim znaj­du­je się in­te­gral­na część wsi Cho­rze­wo.


Źródła:

Wikipedia

Choróbsko

zgru­bie­nie od: cho­ro­ba


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od: cho­ro­ba


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ostrog­skim ob­wo­du ró­wień­skie­go;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chorągiew

1. barw­na tka­ni­na przyt­wier­dzo­na do drzew­ca, czę­sto z go­dłem pań­stwa lub ja­kiejś or­ga­ni­za­cji; flaga, sztan­dar;
2. na­drzęd­na jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na w har­cer­stwie;
3. daw­niej: pod­sta­wo­wa jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na woj­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przyt­wier­dzo­ny do drzew­ca płat tka­ni­ny o okre­ślo­nych bar­wach i go­dłach, ozdo­bio­ny haf­tem, bę­dą­cy zna­kiem pań­stwa, mia­sta, od­dzia­łu woj­sko­we­go, or­ga­ni­za­cji spo­łecz­nej, po­li­tycz­nej, itp.;

 (1.2) harc. te­ry­to­rial­na jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na w har­cer­stwie obej­mu­ją­ca zwy­kle ob­szar wo­je­wództ­wa;

 (1.3) hist. w daw­nej Pol­sce: od­dział żoł­nie­rzy, pod­sta­wo­wa jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­no-tak­tycz­na, głów­nie jazdy, od­po­wia­da­ją­ca obec­nej kom­pa­nii;

 (1.4) kynol. dłuż­sze włosy wy­stę­pu­ją­ce u niek­tó­rych ras psów na spod­niej stro­nie ogona;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorągiewka

1. mała cho­rą­giew;
2. górna część pióra ptaka zbu­do­wa­na z wło­sków na­zy­wa­nych pro­my­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od cho­rą­giew

 (1.2) mała cho­rą­giew

 (1.3) muz. w pi­sow­ni nut, fa­lu­ją­ca kre­ska pi­sa­na po obok kre­ski pio­no­wej oz­na­cza­ją­ca dłu­gość trwa­nia nuty

 (1.4) ornit. część pta­sie­go pióra o pła­skiej po­wierzch­ni po obu stro­nach sto­si­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorągiewkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem cho­rą­giew­kę


Źródła:

SJP.pl

Chorągiewny

daw­niej: zwią­za­ny z cho­rąg­wią, pod­sta­wo­wą jed­nost­ką or­ga­ni­za­cyj­ną woj­ska


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. hist. wojsk. zwią­za­ny z cho­rąg­wią (od­dzia­łem żoł­nie­rzy w daw­nej Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorągwiany

→ cho­rą­giew


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cho­rąg­wią (przyt­wier­dzo­nym do drzew­ca pła­tem tka­ni­ny)

 (1.2) harc. zwią­za­ny z cho­rąg­wią (jed­nost­ką or­ga­ni­za­cyj­ną w har­cer­stwie)

 (1.3) hist. wojsk. zwią­za­ny z cho­rąg­wią (od­dzia­łem żoł­nie­rzy w daw­nej Pol­sce)


Patrz:chorągiew

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorągwiarz

daw­niej, rzad­ko: ry­cerz lub żoł­nierz wyz­na­czo­ny do no­sze­nia cho­rąg­wi swo­jej jed­nost­ki; cho­rą­ży


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. ry­cerz lub żoł­nierz no­szą­cy cho­rą­giew swo­jej jed­nost­ki woj­sko­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorągwica

Cho­rąg­wi­ca – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wie­lic­kim, w gmi­nie Wie­licz­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chorągwice

Cho­rąg­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gó­row­skim, w gmi­nie Je­miel­no.


Źródła:

Wikipedia

Chorąża

1. ko­bie­ta no­szą­ca cho­rą­giew na ja­kichś uro­czy­sto­ściach;
2. ko­bie­ta ma­ją­ca sto­pień woj­sko­wy po­mię­dzy po­do­fi­cer­skim a ofi­cer­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta nio­są­ca cho­rą­giew, wyz­na­czo­na do no­sze­nia cho­rąg­wi

 (1.2) pot. ko­bie­ta ma­ją­ca sto­pień woj­sko­wy cho­rą­że­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorążacki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cho­rą­że­go


Źródła:

Wiktionary

Chorążanka

córka cho­rą­że­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. córka cho­rą­że­go


Cho­rą­żan­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie To­ma­szów Lu­bel­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go. 1 stycz­nia 1998 włą­czo­na do gminy To­ma­szów Lu­bel­ski z gminy Jar­czów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorążewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chorążostwo

daw­niej: urząd, god­ność cho­rą­że­go


Źródła:

SJP.pl

Chorążowic

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) przest. wnuk cho­rą­że­go


Źródła:

Wiktionary

Chorąży

1. osoba no­szą­ca cho­rą­giew na ja­kichś uro­czy­sto­ściach;
2. woj­sko­wy ma­ją­cy sto­pień po­mię­dzy po­do­fi­cer­skim a ofi­cer­skim;
3. pro­pa­ga­tor lub obroń­ca ja­kiejś idei;
4. dawny ziem­ski tytuł ho­no­ro­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. jeden ze stop­ni woj­sko­wych; hist. rów­nież urząd i tytuł szla­chec­ki;

 (1.2) osoba nio­są­ca flagę, cho­rą­giew


Cho­rą­ży (chor.) – nazwa stop­nia w kor­pu­sie oso­bo­wym po­do­fi­cer­skim (do 2004 roku w osob­nym kor­pu­sie cho­rą­żych). Do kor­pu­su po­do­fi­ce­rów na­le­ży młod­szy cho­rą­ży, a do po­do­fi­ce­rów star­szych na­le­żą: cho­rą­ży, star­szy cho­rą­ży i star­szy cho­rą­ży szta­bo­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chorążyc

daw­niej: syn cho­rą­że­go, ry­ce­rza lub żoł­nie­rza wyz­na­czo­ne­go do no­sze­nia cho­rąg­wi jed­nost­ki woj­sko­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. syn cho­rą­że­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chorążyczewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chorążyna

żona cho­rą­że­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. żona cho­rą­że­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choszcz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Choszczeński

przy­miot­nik od: Choszcz­no


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Choszcz­na, zwią­za­ny z Choszcz­nem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choszcznianin

miesz­ka­niec Choszcz­na


Źródła:

SJP.pl

Choszcznianka

miesz­kan­ka Choszcz­na


Źródła:

SJP.pl

Choszczno

mia­sto w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Choszcz­no ( Arns­wal­de) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu cho­szczeń­skie­go oraz gminy miej­sko-wiej­skiej Choszcz­no. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. go­rzow­skie­go. Po­ło­żo­ne na Po­je­zie­rzu Cho­szczeń­skim nad je­zio­rem Kluki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Choszczów

naz­wi­sko


Cho­szczów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie pu­ław­skim, w gmi­nie Kurów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Kurów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 266 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chotcza

1. gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim;
2. dolny bieg Ił­żan­ki


Źródła:

SJP.pl

Chotczanin

miesz­ka­niec Chot­czy


Źródła:

SJP.pl

Chotczanka

miesz­kan­ka Chot­czy


Źródła:

SJP.pl

Chotczański

przy­miot­nik od: Chot­cza; cho­tec­ki


Źródła:

SJP.pl

Chotecki

przy­miot­nik od: Chot­cza; chot­czań­ski


Źródła:

SJP.pl

Chotel

1. część wsi Ka­zan­ki;
2. Cho­tel Czer­wo­ny - wieś w Pol­sce


Cho­tel – część wsi Ka­zan­ki w Pol­sce po­ło­żo­nej w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Izbi­ca Ku­jaw­ska. W po­bli­żu wsi znaj­du­je się je­zio­ro Cho­tel­skie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chotelecki

→ Cho­te­lek


Patrz:Chotelek

Źródła:

SJP.pl

Chotelek

wieś w Pol­sce


Cho­te­lek (nazwa hi­sto­rycz­na: Cho­te­lek Zie­lo­ny) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Busko-Zdrój. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad rzeką Ma­ska­lis.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kie­lec­kim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chotelski

→ Cho­tel


Patrz:Chotel

Źródła:

SJP.pl

Chotkowo

Chot­ko­wo (ka­szub. "Kôtkòwò" lub też "Kôtkòwë", niem. "Kath­kow") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na na Po­je­zie­rzu By­tow­skim, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Bo­rzy­tu­chom. Leży nad je­zio­rem Chot­kow­skim. Ma sta­tus so­łect­wa

W la­tach 1954–1957 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chot­ko­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Bo­rzy­tu­chom. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chotkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chotków

Chot­ków – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie ża­gań­skim, w gmi­nie Brzeź­ni­ca.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chot­ków. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chotoj

ptak z ro­dzi­ny garn­ca­rzy


Źródła:

SJP.pl

Chotomów

Cho­to­mów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie le­gio­now­skim, w gmi­nie Ja­błon­na. Przez miej­sco­wość prze­cho­dzi linia ko­le­jo­wa nr 9 War­sza­wa – Gdańsk z przy­stan­kiem Cho­to­mów.

Ad­mi­ni­stra­cyj­nie na te­re­nie wsi ut­wo­rzo­no dwa so­łect­wa: "Cho­to­mów" i "Cho­to­mów Pół­noc­ny".


Źródła:

Wikipedia

Chotyniec

Cho­ty­niec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Ra­dym­no, w po­łud­nio­wej czę­ści Pła­sko­wy­żu Tar­no­grodz­kie­go. Ma sta­tus so­łect­wa.

Sły­nie z cerk­wi Na­ro­dze­nia Prze­najś­więt­szej Bo­gu­ro­dzi­cy, która zo­sta­ła wpi­sa­na na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO wraz z in­ny­mi drew­nia­ny­mi cerk­wia­mi w Pol­sce i na Ukra­i­nie w 2013 roku.


Źródła:

Wikipedia

Chotynin

Cho­ty­nin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Bo­le­sła­wiec.


Źródła:

Wikipedia

Chotyłów

Cho­ty­łów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Pi­szczac. Leży nad rzeką Lut­nią.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie bial­sko­pod­la­skim.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Pi­szczac. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 941 miesz­kań­ców i była drugą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy.


Źródła:

Wikipedia

Chow-Chow

[czy­taj: czał-czał] - rasa psów o dłu­giej, gę­stej sier­ści ko­lo­ru czar­ne­go, ru­de­go albo pło­we­go; pies tej rasy; czau-czau


Źródła:

SJP.pl

Chowacz

drob­ny chrząszcz z ro­dzi­ny ryj­kow­ców wy­stę­pu­ją­cy w mniej wię­cej 100 ga­tun­kach


Źródła:

SJP.pl

Chowaniak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cho­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chowaniec

daw­niej, rzad­ko: osoba wzię­ta przez kogoś na utrzy­ma­nie, po­zo­sta­ją­ca pod czy­jąś opie­ką; wy­cho­wa­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg. duch do­mo­wy

 (1.2) stpol. póź­niej gwara. przy­bra­ne dziec­ko

 (1.3) reg. za­ba­wa w cho­wa­ne­go


Cho­wa­niec – w eu­ro­pej­skim fol­klo­rze isto­ta po­ma­ga­ją­ca cza­row­ni­cy w magii. W śred­nio­wie­czu po­sia­da­nie os­wo­jo­ne­go zwie­rzę­cia wska­zy­wa­ło, że wła­ści­ciel może być cza­row­ni­kiem.

W wielu grach, czy to fa­bu­lar­nych czy też kom­pu­te­ro­wych i wideo, cho­wa­niec to stwo­rze­nie to­wa­rzy­szą­ce cza­row­ni­cy, cza­row­ni­ko­wi lub ma­go­wi, po­sia­da­ją­ce po­nad­prze­cięt­ną in­te­li­gen­cję i zdol­ność ko­mu­ni­ka­cji z wła­ści­cie­lem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chowanka

za­ba­wa dzie­cię­ca, w któ­rej jedna osoba szuka ukry­wa­ją­cych się po­zo­sta­łych uczest­ni­ków; cho­wa­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­cię­ca za­ba­wa po­le­ga­ją­ca na szu­ka­niu przez jedną osobę ukry­wa­ją­cych się po­zo­sta­łych uczest­ni­ków lub jed­nej ukry­tej osoby przez po­zo­sta­łych uczest­ni­ków

 (1.2) daw. miej­sce, w któ­rym coś się prze­cho­wu­je, chowa

 (1.3) stpol. póź­niej gwara. przy­bra­na córka

 (1.4) w lm. cho­wan­ki → ro­dzaj pasz­te­ci­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chowanna

dawny kwar­tal­nik pe­da­go­gicz­ny poś­wię­co­ny na­u­ko­wym za­gad­nie­niom wy­cho­wa­nia


Cho­wan­na czyli sy­stem pe­da­go­gi­ki na­ro­do­wej jako umie­jęt­no­ści wy­cho­wa­nia, nauki i oś­wia­ty, sło­wem wyksz­tał­ce­nia na­szej mło­dzie­ży – mo­nu­men­tal­ne, dwu­to­mo­we dzie­ło pe­da­go­gicz­ne au­tor­stwa Bro­ni­sła­wa Fer­dy­nan­da Tren­tow­skie­go, któ­re­go pier­wo­druk uka­zał się w 1842 w Poz­na­niu (Księ­gar­nia Nowa). Było to wła­ści­wie je­dy­ne dzie­ło Tren­tow­skie­go z za­kre­su pe­da­go­gi­ki. Pisał je po­czą­wszy od 1840.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chowany

za­ba­wa dzie­cię­ca po­le­ga­ją­ca na od­na­le­zie­niu przez szu­ka­ją­ce­go po­zo­sta­łych uczest­ni­ków za­ba­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dzie­cię­ca za­ba­wa, po­le­ga­ją­ca na tym, że wszyst­kie dzie­ci usi­łu­ją ukryć się, a jedno z nich szuka;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: cho­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chować

ukry­wać się, ka­mu­flo­wać przed kimś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. scho­wać)

 (1.1) ukry­wać kogoś / coś przed kimś

 (1.2) pie­lę­gno­wać, wy­cho­wy­wać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­cho­wać)

 (2.1) grze­bać zmar­łych

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. od­cho­wać)

 (3.1) ho­do­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cho­wać się (dk. scho­wać się)

 (4.1) ukry­wać się przed kimś

 (4.2) przest. wy­cho­wy­wać się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chowański

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chowańszczyzna

pow­sta­nie mo­skiew­skich strzel­ców w 1682 in­spi­ro­wa­ne i do­wo­dzo­ne przez księ­cia Iwana An­drie­je­wi­cza Cho­wań­skie­go


Cho­wań­szczyz­na (ros. Хованщина) – opera Mo­de­sta Mu­sorg­skie­go, opar­ta na au­ten­tycz­nych wy­da­rze­niach z hi­sto­rii Rosji – nie­u­da­nej pró­bie za­ma­chu stanu z 1682 r.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chowder

[czy­taj: czał­der] gęsta zupa z ryb i sko­ru­pia­ków mor­skich, zaz­wy­czaj z mle­kiem


Chow­der – zupa rybna lub z owo­ca­mi morza. Po­tra­wa kuch­ni an­glo­sa­skiej, po­pu­lar­na na wschod­nim wy­brze­żu USA, Au­stra­lii, Ir­lan­dii i Nowej Ze­lan­dii. Pier­wot­nie zupa go­to­wa­na była na ża­glow­cach.

Przy­go­to­wy­wa­na jest na bazie wy­wa­ru z łbów ry­bich oraz ości i bocz­ku. Wywar za­bie­la­ny jest zas­maż­ką lub mle­kiem, ewen­tu­al­nie śmie­ta­ną. Do wy­wa­ru do­da­je się ka­wał­ki ryb lub owo­ców morza, które go­tu­je się ok. 15 min. Po­da­ny prze­pis jest jed­nym z wielu, gdyż ist­nie­je wiele re­gio­nal­nych od­mian tej po­tra­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chozrascziot

(samo)opła­cal­ność go­spo­dar­cza (z ros., skrót od cho­ziaj­stwien­nyj ras­cziot)


Źródła:

SJP.pl

Choć

cho­ciaż;
1. spój­nik roz­po­czy­na­ją­cy zda­nia po­drzęd­ne (lub ich czę­ści), wy­ra­ża­ją­ce kon­trast, ro­zbież­ność mię­dzy ocze­ki­wa­nia­mi a tym, co się do­ko­nu­je, re­a­li­zu­je, np. "Ko­bie­ta to bar­dzo atrak­cyj­na, choć trud­no po­wie­dzieć, że ładna."; ale, mimo;
2. spój­nik roz­po­czy­na­ją­cy zda­nia po­drzęd­ne (lub ich czę­ści), wy­ra­ża­ją­ce szcze­gól­ność, spe­cy­fi­kę sy­tu­a­cji, w któ­rych po­dej­mo­wa­ne dzia­ła­nia są bez­sku­tecz­ne, pro­wa­dzą do nie­o­cze­ki­wa­nych re­zul­ta­tów, np.: "Spró­bo­wał, choć wie­dział, że się nie uda.";
3. par­ty­ku­ła uwy­dat­nia­ją­ca treść, na któ­rej ma być skon­cen­tro­wa­na szcze­gól­na uwaga, np. "Spró­buj choć jed­ne­go."; bodaj, przy­najm­niej * przed spój­ni­kiem "choć" sta­wia­my za­wsze prze­ci­nek


spój­nik

 (1.1) uży­wa­ny, aby wy­ra­zić, że to, co jest po­wie­dzia­ne w pier­wszej czę­ści zda­nia po­mi­mo przy­to­czo­nych w dru­giej czę­ści zda­nia oko­licz­no­ści jest praw­dą

par­ty­ku­ła

 (2.1) pod­kre­śle­nie tre­ści, na któ­rej za­le­ży mó­wią­ce­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choćby

1. spój­nik, skró­co­ne "cho­ciaż­by";
2. par­ty­ku­ła, np. "Przyjdź choć­by jutro."


spój­nik

 (1.1) spój­nik wzmac­nia­ją­cy treść zda­nia na­drzęd­ne­go i ko­mu­ni­ku­ją­cy, że sy­tu­a­cja po­da­na w zda­niu po­drzęd­nym nie bę­dzie miała lub nie po­win­na mieć wpły­wu na re­a­li­za­cję zda­nia na­drzęd­ne­go

 (1.2) spój­nik wy­ra­ża­ją­cy lek­ce­wa­że­nie mówcy wobec okre­ślo­ne­go wy­bo­ru i jed­no­cze­śnie su­ge­ru­ją­cy jedną z opcji

par­ty­ku­ła

 (2.1) par­ty­ku­ła wska­zu­ją­ca na dolne ogra­ni­cze­nie ja­kiejś wiel­ko­ści lub in­ten­syw­no­ści ja­kie­goś zja­wi­ska

 (2.2) par­ty­ku­ła su­ge­ru­ją­ca, że do­łą­cza­ny skład­nik jest tylko jed­nym z wielu moż­li­wych przy­kła­dów lub opcji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Choćmirowo

Choć­mi­ro­wo (kaszb. "Stôré Chòcmirowò" lub też "Stôré Chòczmirowò", Alt Gutz­me­row) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce.

Wieś wcho­dzi w skład "so­łect­wa Choć­mi­rów­ko".

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Choćmirówko

Choć­mi­rów­ko (kaszb. "Nowé Chòcmirowò" lub też "Nowé Chòczmirowò", Neu Gutz­me­row) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 213. Ma sta­tus so­łect­wa.

W skład "so­łect­wa Choć­mi­rów­ko" wcho­dzą wsie Choć­mi­rów­ko i Choć­mi­ro­wo. W 2024 so­łect­wo li­czy­ło 166 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wikipedia

Chołdzyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chołmogorski

1. rasa choł­mo­gor­ska krów - rasa krów po­cho­dzą­ca z Rosji;
2. gęś choł­mo­gor­ska - rasa gęsi po­cho­dzą­ca z Rosji


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Choł­mo­go­ra­mi, do­ty­czą­cy Choł­mo­gor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chołmogory

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Rosji eu­ro­pej­skiej;


Choł­mo­go­ry (ros. Холмого́ры) – miej­sco­wość w pół­noc­nej Rosji ad­mi­ni­stra­cyj­ne cen­trum Re­jo­nu Choł­mo­gor­skie­go w ob­wo­dzie ar­chan­giel­skim. Jest po­ło­żo­na na lewym brze­gu rzeki Dwiny, 75 km na po­łud­nio­wy wschód od Ar­chan­giel­ska i 90 km na pół­noc od mo­na­ste­ru An­to­nie­wo-Sij­skie­go. Nazwa po­cho­dzi od fiń­skie­go "Kalmomäki" co oz­na­cza „wzgó­rze cmen­tar­ne”.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chołodziec

chłod­nik; zupa (owo­co­wa lub z bot­wi­ny) po­da­wa­na na zimno


Źródła:

SJP.pl

Chołojów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś, a daw­niej mia­stecz­ko, na Ukra­i­nie w re­jo­nie ra­dzie­chow­skim ob­wo­du lwow­skie­go;


Źródła:

Wiktionary

Chołoniewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chołuj

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chośnica

Cho­śni­ca (ka­szub. Chòsznica) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce na za­chod­nim skra­ju Po­je­zie­rza Ka­szub­skie­go po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Par­cho­wo.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Cho­śni­ca". W skład so­łect­wa wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Ba­wer­ni­ca, Fol­wark i Cha­łu­pa.


Źródła:

Wikipedia

Chrabostówka

wieś w Pol­sce


Chra­bo­stów­ka (bia­ło­rus. Храбастоўка Chrabastoŭka) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim, w gmi­nie Narew.

Pra­wo­sław­ni miesz­kań­cy wsi na­le­żą do pa­ra­fii Pod­wyż­sze­nia Krzy­ża Pań­skie­go w Narwi, a wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go do pa­ra­fii Wnie­bow­zię­cia Najś­więt­szej Maryi Panny i św. Sta­ni­sła­wa Bi­sku­pa i Mę­czen­ni­ka w Narwi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrabota

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chrabąszcz

nie­wiel­ki brą­zo­wy chrząszcz, groź­ny szkod­nik w le­śnict­wie i sa­dow­nict­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. roln. mały brą­zo­wa­wy chrząszcz

 (1.2) pot. mot. jeden z mo­de­li sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrabąszczowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem chra­bą­szcza


Źródła:

SJP.pl

Chrabąszczowy

→ chra­bąszcz


Patrz:chrabąszcz

Źródła:

SJP.pl

Chrabąszczyk

mały chra­bąszcz


Źródła:

SJP.pl

Chrabęszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chra­bę­ścić.


Źródła:

Wiktionary

Chrabęścić

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. sze­le­ścić


Źródła:

Wiktionary

Chram

świą­ty­nia lub miej­sce kultu re­li­gij­ne­go, szcze­gól­nie w kon­tek­ście re­li­gii sło­wiań­skich lub az­ja­tyc­kich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. świą­ty­nia po­gań­ska;


Zo­bacz też: Chram (król).

Chram (także ką­ci­na, ku­pisz­ta; ne­o­lo­giz­my: kon­ty­na, gon­ty­na) – typ bu­dow­li sa­kral­nej w re­li­gii Sło­wian. Miej­sce spot­kań, mod­litw, na­bo­żeństw i wróżb, któ­re­go rolę pier­wot­nie peł­ni­ły poś­wię­co­ne kul­to­wi drzew oraz sił przy­ro­dy gaje – sło­wiań­skie od­po­wied­ni­ki świę­tych gajów w in­nych kul­tu­rach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chramanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chra­mać.


Źródła:

Wiktionary

Chramać

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. kuleć, uty­kać


Źródła:

Wiktionary

Chramowy

→ chram


Patrz:chram

Źródła:

SJP.pl

Chrap

1. głos słon­ki wy­da­wa­ny pod­czas lotu to­ko­we­go;
2. głos łoszy wy­da­wa­ny w cza­sie rui


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) śrpol. gniew

 (1.2) śrpol. chryp­ka

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od chra­pać

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: chra­pa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrapa

1. część gór­nej wargi u niek­tó­rych ssa­ków;
2. urzą­dze­nie do­pro­wa­dza­ją­ce po­wie­trze do sil­ni­ka spa­li­no­we­go na okrę­cie pod­wod­nym pły­ną­cym w nie­wiel­kim za­nu­rze­niu; chra­py


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. anat. fałd przy­kry­wa­ją­cy noz­drza niek­tó­rych zwie­rząt np. koni;

 (1.2) łow. noz­drza zwie­rzy­ny pło­wej (je­le­nio­wa­tych) oraz mu­flo­na i ko­zi­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) o lu­dziach: ha­ła­śli­we char­cze­nie w cza­sie snu

 (1.2) o zwie­rzę­tach, np. ko­niach: wy­da­wa­nie chra­pli­we­go dźwię­ku


Chra­pa­nie – wi­bra­cja ję­zycz­ka i pod­nie­bie­nia mięk­kie­go pod­czas wde­chu. Naj­czę­ściej wy­stę­pu­je pod­czas snu. Choć nie za­gra­ża życiu, może być ob­ja­wem groź­ne­go be­zde­chu sen­ne­go. Chra­pa­nie może utrud­niać sen oso­bie dot­knię­tej tym pro­ble­mem i innym, śpią­cym w po­bli­żu. Oce­nia się, że około 30% do­ro­słych ludzi chra­pie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chrapanina

po­tocz­nie: char­kot­li­we dźwię­ki wy­da­wa­ne w cza­sie snu; chra­pa­nie, po­chra­py­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Chrapanów

Chra­pa­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie san­do­mier­skim, w gmi­nie Za­wi­chost. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­no­brze­skie­go.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 755.


Źródła:

Wikipedia

Chrapać

1. wy­da­wać char­kot­li­we, świ­szczą­ce dźwię­ki pod­czas snu; po­chra­py­wać;
2. po­tocz­nie: spać; drze­mać, kimać;
3. wy­da­wać chry­pli­we dźwię­ki; rzę­zić, char­czeć, char­ko­tać;
4. o sa­mi­cy je­le­nia, łosia, da­nie­la: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny głos w cza­sie rui


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chrap­nąć)

 (1.1) od­dy­chać w trak­cie snu char­cząc

 (1.2) żart. spać

 (1.3) o lu­dziach: rzę­zić jakby chra­piąc (1.1)

 (1.4) o zwie­rzę­tach: par­skać jakby chra­piąc (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrapek

po­tocz­nie:
1. mała chra­pa (część gór­nej wargi);
2. prze­sta­rza­łe: ocho­ta, chęt­ka, ka­prys; dziś zwy­kle w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: mieć na coś chrap­kę - mieć chęć, ape­tyt na coś


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrapickiego

żar­to­bli­wie: ciąć (uci­nać) chra­pic­kie­go - spać, chra­piąc


Źródła:

SJP.pl

Chrapka

po­tocz­nie:
1. mała chra­pa (część gór­nej wargi);
2. prze­sta­rza­łe: ocho­ta, chęt­ka, ka­prys; dziś zwy­kle w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: mieć na coś chrap­kę - mieć chęć, ape­tyt na coś


Źródła:

SJP.pl

Chrapkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chrapkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chrapliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chra­pli­wy


Źródła:

Wiktionary

Chrapliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chra­pli­wie


Źródła:

SJP.pl

Chrapliwość

→ chra­pli­wy


Patrz:chrapliwy

Źródła:

SJP.pl

Chrapliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chra­pli­wy


Źródła:

SJP.pl

Chrapliwy

przy­po­mi­na­ją­cy chra­pa­nie; ochry­pły, char­czą­cy, szorst­ki


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy chra­pa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrapowaty

chro­pa­wy, chro­pa­ty, chro­po­wa­ty;
1. ma­ją­cy szorst­ką po­wierzch­nię;
2. po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści; ma­to­wy, chra­pli­wy;
3. prze­no­śnie: da­le­ki od ide­a­łu, wy­ma­ga­ją­cy po­pra­wy


Źródła:

SJP.pl

Chrapowo

Chra­po­wo (do 1945 Ho­hen­gra­pe) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Peł­czy­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

W 2007 wieś li­czy­ła 304 miesz­kań­ców. Leży ok. 3,5 km na za­chód od Peł­czyc i jest naj­bar­dziej na za­chód po­ło­żo­ną miej­sco­wo­ścią za­rów­no gminy jak i po­wia­tu.


Źródła:

Wikipedia

Chrapy

1. głos słon­ki wy­da­wa­ny pod­czas lotu to­ko­we­go;
2. głos łoszy wy­da­wa­ny w cza­sie rui


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrcynno

Chrcyn­no – daw­niej Chrzcin­no, wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie no­wod­wor­skim, w gmi­nie Na­sielsk. około 45 km na pół­noc od War­sza­wy.

W la­tach 1962–1973 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chrcyn­no, wcze­śniej w gro­ma­dzie Krzycz­ki. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chreia

[czy­taj: chre­ja] w sta­ro­żyt­no­ści: zbiór hu­mo­ry­stycz­nych po­wie­dzeń sław­nych ludzi i aneg­dot o tych oso­bach; chre­ja, chry­ja


Źródła:

SJP.pl

Chreja

w sta­ro­żyt­no­ści: zbiór hu­mo­ry­stycz­nych po­wie­dzeń sław­nych ludzi i aneg­dot o tych oso­bach; chre­ia, chry­ja


Chre­ja (gr. "chre­ia, chráomai, chrḗsimos" ’po­ży­tek, ko­rzyść, ko­niecz­ność’) – sta­ro­żyt­ny ga­tu­nek li­te­rac­ki.

Chre­ja po­krew­na jest takim for­mom li­te­rac­kim, jak afo­ryzm, aneg­do­ta, apof­teg­mat. Po­ję­cia te by­wa­ły uży­wa­ne za­mien­nie, dla­te­go też trud­no jest pre­cy­zyj­nie roz­gra­ni­czyć te formy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrematonim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa włas­na ma­te­rial­ne­go wyt­wo­ru rąk ludz­kich, np. nazwa kos­me­ty­ku, urzą­dze­nia, po­ja­zdu itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na przed­mio­tu kul­tu­ry ma­te­rial­nej, np. dzia­ła, stat­ku, dzwo­nu, ze­ga­ra itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrematonimia

dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nazw włas­nych ma­te­rial­nych wyt­wo­rów rąk ludz­kich (chre­ma­to­ni­mów)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauk. dzie­dzi­na ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem nazw włas­nych wszel­kich wyt­wo­rów dzia­łal­no­ści ludz­kiej


Chre­ma­to­ni­mia (gr. "chre­ma, chre­ma­tos" „rzecz, przed­miot, towar”) – nauka, któ­rej przed­mio­tem badań są nazwy włas­ne niek­tó­rych wyt­wo­rów prze­my­sło­wych, rę­ko­dziel­ni­czych, jed­nost­ko­wych i se­ryj­nych, które nie są trwa­le zwią­za­ne z okre­ślo­nym kra­jo­bra­zem, tzw. chre­ma­to­ni­my. Jest to naj­bar­dziej dy­sku­syj­ny dział ono­ma­sty­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrematonomastyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauk. dzie­dzi­na ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem nazw włas­nych wszel­kich wyt­wo­rów dzia­łal­no­ści ludz­kiej


Źródła:

Wiktionary

Chreptowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chresto

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) reg-pl|Bia­ły­stok. karc. trefl


Źródła:

Wiktionary

Chrestomatia

pu­bli­ka­cja za­wie­ra­ją­ca wybór ut­wo­rów (w ca­ło­ści lub we frag­men­tach) róż­nych au­to­rów, przez­na­czo­na zaz­wy­czaj do użyt­ku szkol­ne­go; an­to­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wy­pi­sy, wybór frag­men­tów pism (z ja­kie­goś wzglę­du szcze­gól­nie waż­nych, przy­dat­nych do cze­goś - np. do badań lub do ogól­nej orien­ta­cji w pi­śmien­nict­wie ja­kie­goś typu)


Chre­sto­ma­tia – wy­daw­nict­wo za­wie­ra­ją­ce wy­bra­ne tek­sty róż­nych twór­ców, opu­bli­ko­wa­ne w ca­ło­ści lub we frag­men­tach. Przez­na­czo­ne do użyt­ku szkol­ne­go lub nauki sa­mo­dziel­nej.

Słowo "chre­sto­ma­tia" wy­wo­dzi się z ję­zy­ka grec­kie­go – "chrēstomátheia" – "wy­pi­sy", "chrēstós" – "po­ży­tecz­ny".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Christensen

naz­wi­sko


Chri­sten­sen – były ame­ry­kań­ski kon­struk­tor wy­ści­go­wy, star­tu­ją­cy w wy­ści­gu In­dia­na­po­lis 500 na prze­ło­mie lat 50. i 60.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Christian

obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Christiania

ostry skręt na nar­tach; kry­stia­nia, chry­stia­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Christianrockowy

→ chri­stian rock [czy­taj: krist­jan­ro­ko­wy]


Źródła:

SJP.pl

Christie

[czy­taj: kri­sti] naz­wi­sko obce


Chri­stie – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Adair.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Christine

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Christo

Chri­sto (właśc. Chri­sto Wła­di­mi­row Ja­wa­szew, bułg. "Христо Владимиров Явашев", znany także jako Chri­sto Ja­va­cheff, ur. 13 czerw­ca 1935 w Ga­bro­wie, zm. 31 maja 2020 w Nowym Jorku) – ame­ry­kań­ski ar­ty­sta po­cho­dze­nia buł­gar­skie­go. Jeden z twór­ców sztu­ki kra­jo­bra­zu. Wraz z żoną, fran­cu­ską ar­tyst­ką Je­an­ne-Cla­u­de Denat de Gu­il­le­bon (ur. 13 czerw­ca 1935, zm. 19 li­sto­pa­da 2009), two­rzył duet Chri­sto i Je­an­ne-Cla­u­de.


Źródła:

Wikipedia

Christoph

[czy­taj: kri­stof] obce imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Christophe

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Christopher

[czy­taj: kri­sto­fer] obce imię mę­skie


Chri­stop­her – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Fran­klin.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrl

[czy­taj: cha-er-el] skrót od: Chiń­ska Re­pu­bli­ka Lu­do­wa


skró­to­wiec

 (1.1) = geogr. polit. Chiń­ska Re­pu­bli­ka Lu­do­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrobacja

sta­ro­żyt­na kra­i­na sło­wiań­ska z pier­wot­ną sto­li­cą na Łysej Górze


Źródła:

SJP.pl

Chrobak

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. robak, małe zwie­rzę, zwła­szcza owad i jego gą­sie­ni­ce, zwie­rzę peł­za­ją­ce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrobocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chro­bot


Źródła:

Wiktionary

Chrobok

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chrobot

od­głos pow­sta­ją­cy przy dra­pa­niu, gry­zie­niu lub prze­su­wa­niu (się) cze­goś cięż­kie­go, twar­de­go; chrzęst, trzask, zgrzyt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) niski od­głos dra­pa­nia, gry­zie­nia, od­głos dzia­ła­nia me­ta­lo­we­go me­cha­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrobotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chro­bo­tać.


Źródła:

Wiktionary

Chrobotać

wy­da­wać chro­bot, chrzęst; chrzę­ścić


Źródła:

SJP.pl

Chrobotek

ro­dzaj krzacz­ko­wa­te­go po­ro­stu z rzędu mi­secz­ni­kow­ców


Źródła:

SJP.pl

Chrobotkowate

ro­dzi­na po­ro­stów krzacz­ko­wa­tych


Chro­bot­ko­wa­te ("Cla­do­nia­ce­ae" Zen­ker) – ro­dzi­na wor­kow­ców. Ze wzglę­du na współ­ży­cie z glo­na­mi za­li­cza­na jest do grupy po­ro­stów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrobotkowaty

o ce­chach chro­bot­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Chrobotkowy

→ chro­bo­tek


Patrz:chrobotek

Źródła:

SJP.pl

Chrobotliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chro­bot­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Chrobotliwy

wy­da­ją­cy od­głos po­dob­ny do chro­bo­ta­nia


Źródła:

SJP.pl

Chrobotnąć

wydać chro­bot, chrzęst; chrzęst­nąć, chrząst­nąć, za­chrzę­ścić


Źródła:

SJP.pl

Chrobrość

daw­niej: cecha kogoś od­waż­ne­go, dziel­ne­go, męż­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Chrobry

daw­niej:
1. od­waż­ny, dziel­ny, mężny, śmia­ły;
2. świad­czą­cy o czy­jejś od­wa­dze, śmia­ło­ści, np. chro­bry czyn


przy­miot­nik

 (1.1) przest. dziś książk. podn. dziel­ny, mężny, od­waż­ny, śmia­ły, wa­lecz­ny, bo­ha­ter­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrobrzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chro­brze


Źródła:

SJP.pl

Chrobrów

Chro­brów (niem. "Pe­ters­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie ża­gań­skim, w gmi­nie Żagań przy dro­dze kra­jo­wej nr 12.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie zie­lo­no­gór­skim.


Źródła:

Wikipedia

Chrodegang

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Chrom

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cr


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cr i licz­bie ato­mo­wej 24;


Chrom (Cr, chro­mium) – pier­wia­stek che­micz­ny, metal przej­ścio­wy z bloku d ukła­du okre­so­we­go. Ma 13 izo­to­pów, od do, z czego trwa­łe są izo­to­py 50, 52, 53 i 54. Zo­stał od­kry­ty w roku 1797 przez Lo­u­i­sa Ni­co­la­sa Va­u­qel­li­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chroma

1. pig­ment ma­lar­ski otrzy­my­wa­ny z siar­cza­nu oło­wiu lub chro­mia­nów
2. w sy­ste­mie barw Mun­sel­la: jedna z trzech cech barwy, od­po­wia­da­ją­ca jej na­sy­ce­niu; po­zo­sta­łe cechy to: hue (od­cień) i value (jas­ność)


Chro­ma – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Ja­ku­cji. Dłu­gość 685 km (wraz z Tem­te­ken 711 km); po­wierzch­nia do­rze­cza 19 700 km².

Pow­sta­je w gó­rach Po­ło­us­ny Kriaż z po­łą­cze­nia rzek "Tem­te­ken" i "Ne­ma­łak-Aran­gus"; pły­nie za­ba­gnio­ną do­li­ną w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim przez Ni­zi­nę Jań­sko-In­dy­gir­ską, two­rząc licz­ne me­an­dry; ucho­dzi do Za­to­ki Chrom­skiej Morza Wschod­nio­sy­be­ryj­skie­go. W do­rze­czu bar­dzo licz­ne je­zio­ra, prze­waż­nie nie­wiel­kie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromacjusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Chromal

stop że­la­za, chro­mu i alu­mi­nium, sto­so­wa­ny do wy­ro­bu ele­men­tów grzej­nych w pie­cach elek­trycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Chromalit

kru­chy żużel otrzy­my­wa­ny jako pro­dukt ubocz­ny przy wy­ta­pia­niu że­la­zo­chro­mu, sto­so­wa­ny w od­lew­nict­wie do ut­war­dza­nia mas for­mier­skich ze szkłem wod­nym; żużel że­la­zo­chro­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Chromanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chro­mać.


Źródła:

Wiktionary

Chromatofor

1. ko­mór­ka skóry wła­ści­wej krę­gow­ców wyt­wa­rza­ją­ca i za­wie­ra­ją­ca różne barw­ni­ki;
2. barw­ne ciał­ko wy­stę­pu­ją­ce w cy­to­plaz­mie ko­mó­rek ro­ślin; barw­ny pla­styd;
3. or­ga­nel­la za­wie­ra­ją­ca barw­ni­ki u niek­tó­rych bak­te­rii i sinic, uczest­ni­czą­ca w fo­to­syn­te­zie


Chro­ma­to­fo­ry – struk­tu­ry zwią­za­ne z pow­sta­wa­niem barw u róż­nych or­ga­niz­mów.

Chro­ma­to­fo­ry zwie­rząt za­wie­ra­ją­ce pig­ment ko­mór­ki spo­ty­ka­ne sze­ro­ko wśród zwie­rząt, w tym pła­zów, ryb, gadów, sko­ru­pia­ków, gło­wo­no­gów, a także u bak­te­rii. Dla od­mia­ny u ssa­ków i pta­ków wy­stę­pu­je ro­dzaj ko­mó­rek zwa­nych me­la­no­cy­ta­mi, peł­nią­cych po­dob­ną funk­cję.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromatoforowy

→ chro­ma­to­for


Patrz:chromatofor

Źródła:

SJP.pl

Chromatograf

urzą­dze­nie do wy­ko­ny­wa­nia chro­ma­to­gra­fii


Źródła:

SJP.pl

Chromatografia

me­to­da roz­dzie­la­nia jed­no­rod­nych mie­sza­nin na skład­ni­ki


Chro­ma­to­gra­fia (z gr. "chrōma" – barwa i "gráphō" – piszę) – tech­ni­ka ana­li­tycz­na lub pre­pa­ra­tyw­na słu­żą­ca do roz­dzie­la­nia lub ba­da­nia skła­du mie­sza­nin związ­ków che­micz­nych.

W każ­dej tech­ni­ce chro­ma­to­gra­ficz­nej naj­pierw roz­dzie­la się ba­da­ną mie­sza­ni­nę, a na­stęp­nie prze­pro­wa­dza się de­tek­cję po­szcze­gól­nych skład­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromatograficzny

→ chro­ma­to­gra­fia


Patrz:chromatografia

Źródła:

SJP.pl

Chromatogram

ciecz lub gaz słu­żą­cy do roz­dzie­la­nia lub ba­da­nia skła­du mie­sza­nin związ­ków che­micz­nych


Źródła:

SJP.pl

Chromatoliza

roz­pu­szcza­nie się chro­ma­ty­ny w cie­czy jądra ko­mór­ko­we­go


Chro­ma­to­li­za – czę­sta zmia­na ne­u­ro­pa­to­lo­gicz­na. W po­cząt­ko­wej fazie na­stę­pu­je obrz­mie­nie ko­mór­ki, zanik sub­stan­cji Niss­la i pe­ry­fe­ryj­ne prze­su­nię­cie jądra ko­mór­ko­we­go.

Cha­rak­te­ry­stycz­na np. dla za­pa­le­nia rogów przed­nich rdze­nia krę­go­we­go w wy­ni­ku in­fek­cji wi­ru­sa­mi Pi­cor­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromatopolarografia

ana­li­za po­la­ro­gra­ficz­na skład­ni­ków mie­sza­ni­ny roz­dzie­lo­nej me­to­da­mi chro­ma­to­gra­ficz­ny­mi; ana­li­za chro­ma­to­po­la­ro­gra­ficz­na


Źródła:

SJP.pl

Chromatopolarograficzny

→ chro­ma­to­po­la­ro­gra­fia


Patrz:chromatopolarografia

Źródła:

SJP.pl

Chromatopsja

1. zdol­ność do wi­dze­nia barw­ne­go, spo­strze­ga­nia i roz­róż­nia­nia ko­lo­rów;
2. w me­dy­cy­nie: za­bu­rze­nie wzro­ku po­le­ga­ją­ce na wi­dze­niu przed­mio­tów be­zbarw­nych w ko­lo­rach


Źródła:

SJP.pl

Chromatron

ki­ne­skop barw­ny o trzech wy­rzut­niach elek­tro­no­wych umie­szczo­nych w jed­nej linii


Źródła:

SJP.pl

Chromatyczność

→ chro­ma­tycz­ny


Patrz:chromatyczny

Źródła:

SJP.pl

Chromatyczny

1. barw­ny;
2. w mu­zy­ce:
a) skala chro­ma­tycz­na - skala, w któ­rej ko­lej­nych 12 dźwię­ków od­dzie­lo­nych jest se­kun­dą małą, pół­to­nem; skala do­de­ka­fo­nicz­na;
b) znaki chro­ma­tycz­ne - znaki no­ta­cji mu­zycz­nej zmie­nia­ją­ce wy­so­kość dźwię­ku od­po­wia­da­ją­ce­go nucie, np. krzy­ży­ki i be­mo­le;
c) in­stru­ment chro­ma­tycz­ny - in­stru­ment poz­wa­la­ją­cy wy­do­być wszyst­kie dźwię­ki skali chro­ma­tycz­nej;


przy­miot­nik

 (1.1) fiz. szt. ma­ją­cy wiele barw; zwią­za­ny z bar­wa­mi; zdol­ny do roz­dzia­łu ko­lo­rów widma po­przez za­ła­ma­nie świa­tła

 (1.2) muz. wy­do­by­wa­ją­cy barwę mu­zy­ki po­przez po­stę­po­wa­nie ko­lej­no pół­to­na­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromatyda

część chro­mo­so­mu (zbu­do­wa­na z jed­nej nici chro­ma­ty­no­wej)


Chro­ma­ty­da (gr. "chrṓma" = barwa; "eídos" = po­stać, kształt) – ramię (po­ło­wa) chro­mo­so­mu wi­docz­ne w fa­zach bez­poś­red­nio po­prze­dza­ją­cych po­dział ko­mór­ki jako odręb­na jed­nost­ka mor­fo­lo­gicz­na. W wy­ni­ku re­pli­ka­cji DNA każdy chro­mo­som ma dwie iden­tycz­ne chro­ma­ty­dy, które po­łą­czo­ne są cen­tro­me­rem i na­zy­wa­ją się chro­ma­ty­da­mi sio­strza­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromatyka

1. nauka o bar­wach, skła­da­niu i mie­sza­niu ko­lo­rów;
2. ko­lo­ry­sty­ka obra­zu;
3. w mu­zy­ce:
a) za­sa­dy al­te­ra­cji, pod­wyż­sza­nia lub ob­ni­ża­nia dźwię­ków skali dia­to­nicz­nej;
b) wy­ko­rzy­sty­wa­nie tych zasad


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o bar­wach

 (1.2) ko­lo­ry­sty­ka obra­zu

 (1.3) muz. pod­wyż­sze­nie lub ob­ni­że­nie stop­nia w skali dia­to­nicz­nej


Frag­ment wa­ria­cji "" Césara Franc­ka z chro­ma­ty­ką wokół oś­rod­ka to­nal­ne­go fis-moll

Chro­ma­ty­ka – w mu­zy­ko­lo­gii za­sa­da do­bo­ru dźwię­ków po­le­ga­ją­ca na do­da­wa­niu do me­lo­dii i har­mo­nii opar­tej na skali dia­to­nicz­nej (sied­miodź­wię­ko­wej) dźwię­ków pod­wyż­szo­nych i ob­ni­żo­nych o pół tonu, gdy dźwięk są­sia­du­ją­cy od­le­gły jest o cały ton.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chromatyna

pod­sta­wo­wy skład­nik chro­mo­so­mów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. włó­kni­sta sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w ją­drze ko­mór­ko­wym;


Chro­ma­ty­na ("chro­ma­ti­num") – włó­kni­sta sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w ją­drze ko­mór­ko­wym, zbu­do­wa­na z DNA, hi­sto­nów, nie­hi­sto­no­wych bia­łek i małej ilo­ści RNA. Sta­no­wi głów­ny skład­nik chro­mo­so­mów i jest no­śni­kiem genów. Wy­stę­pu­je rów­nież w nu­kle­o­i­dzie bak­te­rii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chromatynowy

zwią­za­ny z chro­ma­ty­ną


Źródła:

SJP.pl

Chromatyzm

za­bar­wie­nie obra­zu pow­sta­ją­ce na sku­tek roz­szcze­pie­nia pro­mie­ni świetl­nych w so­czew­ce (aber­ra­cji chro­ma­tycz­nej)


Źródła:

SJP.pl

Chromać

uty­kać na nogę, kuleć


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. kuleć

 (1.2) przen. nie­do­ma­gać, szwan­ko­wać, mieć uster­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromel

stop niklu wy­ko­rzy­sty­wa­ny do bu­do­wy ter­mo­e­le­men­tów, za­wie­ra 10% chro­mu


Chro­mel – ża­ro­od­por­ny stop niklu (90%) z chro­mem (10%), od­por­ny na ko­roz­ję.

Sto­so­wa­ny jest jako ma­te­riał opo­ro­wy, np. do wy­ro­bu spi­ral grzej­nych oraz w ter­mo­o­gni­wach typu E i K. Ter­mo­o­gni­wa z chro­me­lu w po­łą­cze­niu z alu­me­lem wy­ka­zu­ją bar­dzo dobrą li­nio­wą za­leż­ność na­pię­cia od tem­pe­ra­tu­ry i sto­so­wa­ne są do 1370 °C.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromestezja

barw­ne sły­sze­nie; zdol­ność do trwa­łe­go ko­ja­rze­nia wra­żeń słu­cho­wych


Źródła:

SJP.pl

Chromian

sól kwasu chro­mo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól kwasu chro­mo­we­go(VI) (H₂CrO₄), za­wie­ra­ją­ca anion CrO₄²⁻, jak i sam ten wła­śnie anion


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromianometria

me­to­da ana­li­zy mia­recz­ko­wej, w któ­rej do mia­recz­ko­wa­nia sto­su­je się rozt­wo­ry chro­mia­nów (głów­nie chro­mian po­ta­su)


Chro­mia­no­me­tria – dział re­dok­sy­me­trii, tech­ni­ka ana­li­tycz­na po­le­ga­ją­ca na mia­recz­ko­wa­niu ana­li­zo­wa­nej sub­stan­cji jo­na­mi chro­mia­no­wy­mi na VI stop­niu ut­le­nie­nia. Wy­ko­rzy­stu­je się do tego mia­no­wa­ne rozt­wo­ry di­chro­mia­nu po­ta­su (#PATRZ).

W re­ak­cji z ana­li­zo­wa­ną sub­stan­cją po­ma­rań­czo­we jony chro­mia­no­we peł­nią rolę ut­le­nia­cza i w śro­do­wi­sku kwa­śnym re­du­ku­ją się do jonów #PATRZ o zie­lo­nym za­bar­wie­niu. Przy­kła­dem może być oz­na­cza­nie jonów że­la­za(II):


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromianować

wyt­wa­rzać po­wło­ki ochron­ne na po­wierzch­ni me­ta­lu dzia­ła­nie związ­ka­mi chro­mu


Źródła:

SJP.pl

Chromianowy

zwią­za­ny z chro­mia­nem


Źródła:

SJP.pl

Chromiany

1. mi­ne­ra­ły za­wie­ra­ją­ce anio­ny kwasu chro­mo­we­go lub di­chro­mo­we­go;
2. nie­or­ga­nicz­ne sole kwasu chro­mo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Chromiec

wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, gmina Stara Ka­mie­ni­ca


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromieć

prze­sta­rza­łe:
1. sta­wać się chro­mym;
2. być chro­mym; uty­kać, kuleć;
3. prze­no­śnie: tra­cić war­tość, zna­cze­nie


Źródła:

SJP.pl

Chromik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chromin

Chro­min – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Bo­ro­wie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Świę­tej Trój­cy w Bo­ro­wiu.


Źródła:

Wikipedia

Chrominancja

w fi­zy­ce: ja­ko­ścio­wa cecha barwy obej­mu­ją­ca na­sy­ce­nie i od­cień ko­lo­ru; chro­ma­tycz­ność (po­ję­cie czę­sto my­lo­ne z chi­ro­man­cją)


Chro­mi­nan­cja – skła­do­wa ana­lo­go­we­go lub cy­fro­we­go sy­gna­łu obra­zu ko­lo­ro­we­go od­po­wia­da­ją­ca za od­cień oraz na­sy­ce­nie ko­lo­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromisty

grupa pro­stych or­ga­niz­mów, któ­rej dużą część sta­no­wią glony, bru­nat­ni­ce, okrzem­ki i bruzd­ni­ce, trak­to­wa­na jako od­dziel­ne kró­le­stwo lub pod­kró­le­stwo pro­ti­stów


Chro­mi­sty ("Chro­mi­sta"), grzy­bo­pływ­ki, chro­mi­sta – grupa eu­ka­rio­tycz­nych or­ga­niz­mów w więk­szo­ści o pro­stej, zwy­kle jed­no­ko­mór­ko­wej bu­do­wie, choć wy­stę­pu­ją wśród nich rów­nież or­ga­niz­my tkan­ko­we. Chro­mi­sty w więk­szo­ści przy­pad­ków odży­wia­ją się na dro­dze fo­to­syn­te­zy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromit

mi­ne­rał z grupy spi­ne­li, tle­nek że­la­za i chro­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał za­wie­ra­ją­cy tle­nek że­la­za i chro­mu (FeCr2O4)


Chro­mit – mi­ne­rał z grupy tlen­ków, za­li­cza­ny do grupy spi­ne­li chro­mo­wych.

Nazwa po­cho­dzi od skła­du che­micz­ne­go mi­ne­ra­łu, któ­re­go głów­nym skład­ni­kiem jest chrom; "gr. khro­ma (chro­ma) = kolor, barwa" (W Ha­i­din­ger – 1845 r.). Mi­ne­rał po­spo­li­ty, sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny. Jeden z pier­wszych mi­ne­ra­łów, które wy­o­dręb­nia­ją się w pro­ce­sie róż­ni­co­wa­nia magmy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chromitowy

zwią­za­ny z chro­mi­tem


Źródła:

SJP.pl

Chromiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chromoaluminiowanie

na­sy­ca­nie po­wierzch­ni stali lub że­li­wa jed­no­cze­śnie chro­mem i gli­nem; chro­mo­gli­no­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Chromochłonny

guz chro­mo­chłon­ny - rzad­ki, zaz­wy­czaj ła­god­ny no­wot­wór, który roz­wi­ja się w rdze­niu nad­ner­czy


Źródła:

SJP.pl

Chromocynkografia

w po­li­gra­fii: fo­to­che­micz­na me­to­da spo­rzą­dza­nia płyt cyn­ko­wych do barw­ne­go druku wy­pu­kłe­go


Źródła:

SJP.pl

Chromocystoskopia

ba­da­nie dróg mo­czo­wych z wy­ko­rzy­sta­niem po­da­ne­go do­żyl­nie barw­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Chromodiopsyd

mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, od­mia­na diop­sy­du


Źródła:

SJP.pl

Chromodruk

chro­mo­ty­pia; prze­sta­rza­le:
1. tech­ni­ka wy­pu­kłe­go dru­ko­wa­nia wie­lo­barw­ne­go;
2. od­bit­ka wy­ko­na­na za po­mo­cą tej tech­ni­ki


Źródła:

SJP.pl

Chromodynamika

w fi­zy­ce: dział kwan­to­wej te­o­rii pola opi­su­ją­cy od­dzia­ły­wa­nia silne wy­stę­pu­ją­ce mię­dzy kwar­ka­mi; chro­mo­dy­na­mi­ka kwan­to­wa


Źródła:

SJP.pl

Chromofil

ko­mór­ka, która łatwo za­bar­wia się przy ab­sorp­cji soli chro­mu


Źródła:

SJP.pl

Chromofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ko­lo­ra­mi


Chro­mo­fo­bia (ang. "Chro­mop­ho­bia") – bry­tyj­sko-ame­ry­kań­sko-fran­cu­ski thril­ler z ga­tun­ku dra­mat z 2005 roku w re­ży­se­rii Mart­hy Fien­nes. Wy­pro­du­ko­wa­na przez wyt­wór­nię Qu­in­ta Com­mu­ni­ca­tions.

Pre­mie­ra filmu od­by­ła się 21 maja 2005. Zdję­cia do filmu zre­a­li­zo­wa­no na Wy­spie Man oraz w Lon­dy­nie w Wiel­kiej Bry­ta­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromofor

1. ugru­po­wa­nie ato­mów, które w po­łą­cze­niu z ukła­dem wią­zań po­zo­sta­łej czę­ści czą­stecz­ki che­micz­nej jest przy­czy­ną jej barwy;
2. w ge­o­lo­gii: czyn­nik bar­wią­cy obec­ny w sieci kry­sta­licz­nej mi­ne­ra­łu i po­wo­du­ją­cy jego za­bar­wie­nie


Chro­mo­for – atom, jon, czą­stecz­ka lub inne in­dy­wi­du­um che­micz­ne, w obrę­bie któ­re­go lub któ­rej za­cho­dzą przej­ścia elek­tro­no­we od­po­wia­da­ją­ce za pasmo wid­mo­we. Pier­wot­nie ter­min ten do­ty­czył grup funk­cyj­nych czą­stecz­ki de­cy­du­ją­cych o jej bar­wie.

Gdy czą­stecz­ka ab­sor­bu­je świa­tło wi­dzial­ne o niek­tó­rych dłu­go­ściach fali, a od­bi­ja lub prze­pu­szcza świa­tło o innej dłu­go­ści fali, wtedy ma ona barwę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromoforowy

→ chro­mo­for


Patrz:chromofor

Źródła:

SJP.pl

Chromofotografia

daw­niej:
1. tech­ni­ka otrzy­my­wa­nia zdjęć ko­lo­ro­wych;
2. zdję­cie barw­ne


Źródła:

SJP.pl

Chromofototypia

w po­li­gra­fii: tech­ni­ka pła­skie­go druku barw­ne­go, świa­tło­druk barw­ny


Źródła:

SJP.pl

Chromogen

be­zbarw­na sub­stan­cja, która po zaj­ściu od­po­wied­niej re­ak­cji che­micz­nej zo­sta­je przeksz­tał­co­na w barw­ny zwią­zek


Źródła:

SJP.pl

Chromogeniczny

→ chro­mo­gen


Patrz:chromogen

Źródła:

SJP.pl

Chromogenny

→ chro­mo­gen


Patrz:chromogen

Źródła:

SJP.pl

Chromoglinowanie

na­sy­ca­nie po­wierzch­ni stali lub że­li­wa jed­no­cze­śnie chro­mem i gli­nem; chro­mo­a­lu­mi­nio­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Chromokrzemowanie

na­sy­ca­nie po­wierzch­ni stali jed­no­cze­śnie chro­mem i krze­mem


Źródła:

SJP.pl

Chromolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chro­mo­lić.


Źródła:

Wiktionary

Chromolitografia

tech­ni­ka gra­ficz­na, w któ­rej każdy kolor na wie­lo­barw­nej od­bit­ce uzy­ski­wa­ny jest z innej płyty li­to­gra­ficz­nej; li­to­gra­fia barw­na


Chro­mo­li­to­gra­fia (barw­na li­to­gra­fia) – dawna tech­ni­ka wie­lo­barw­ne­go druku li­to­gra­ficz­ne­go, w któ­rej każdy kolor na wie­lo­barw­nej od­bit­ce uzy­ski­wa­ny był z innej płyty li­to­gra­ficz­nej. Wy­na­le­zio­na w XIX wieku, w na­stęp­nym stu­le­ciu zo­sta­ła wy­par­ta przez off­set. Ter­mi­nem tym okre­śla się także wie­lo­barw­ną od­bit­kę wy­ko­na­ną tą tech­ni­ką.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromolitograficzny

→ chro­mo­li­to­gra­fia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szt. druk. zwią­za­ny z chro­mo­li­to­gra­fią, wy­ko­na­ny w tech­ni­ce chro­mo­li­to­gra­fii


Patrz:chromolitografia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromolić

pier­dy­kać; po­tocz­nie:
1. lek­ce­wa­żyć coś lub kogoś; walić;
2. mówić głu­po­ty; pie­przyć, chrza­nić


cza­sow­nik

 (1.1) nie przy­wią­zy­wać wagi, nie przej­mo­wać się czymś lub kimś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromomer

w bio­lo­gii: sku­pie­nie chro­ma­ty­ny, zgru­bie­nie pow­sta­łe na okre­ślo­nym i sta­łym od­cin­ku chro­mo­so­mu


Źródła:

SJP.pl

Chromon

ro­dzaj czer­wo­ne­go lub po­ma­rań­czo­we­go barw­ni­ka


Chro­mon (kro­mon) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na chro­ma­nu. Jego po­chod­ne two­rzą grupę leków zwa­nych kro­mo­na­mi. Związ­ki za­wie­ra­ją­ce roz­ma­i­cie pod­sta­wio­ny szkie­let chro­mo­nu, zwła­szcza za­wie­ra­ją­ce grupy hy­drok­sy­lo­we i ete­ro­we, spo­ty­ka­ne są po­wszech­nie w świe­cie ro­ślin­nym. Niek­tó­re z tych po­chod­nych – fla­wo­ny i fla­wo­no­le – sta­no­wią wy­dzie­lo­ne grupy fla­wo­no­i­dów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromonema

najm­niej­sza nić w chro­mo­so­mie i chro­ma­ty­dzie, która jest wi­docz­na pod mi­kro­sko­pem op­tycz­nym


Chro­mo­ne­ma – włó­kno bę­dą­ce wyż­szym po­zio­mem or­ga­ni­za­cji chro­ma­ty­ny w struk­tu­rze chro­mo­so­mu. Włó­kno może być ob­ser­wo­wa­ne w mi­kro­sko­pie świetl­nym po de­kon­den­sa­cji chro­ma­ty­ny. Na po­cząt­ku fazy G1 ma gru­bość 100-130 nm. W wy­ni­ku dal­szej de­kon­den­sa­cji we wczes­nej fazie S gru­bość włó­kna ma­le­je do 60–80 nm.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromonikiel

od­por­ny na ko­roz­ję stop chro­mu i niklu; chro­mo­ni­kie­li­na


Chro­mo­ni­kiel – stop wy­ko­na­ny z niklu i chro­mu [].

Stop cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się od­por­no­ścią na ko­roz­ję i zna­czą­cym opo­rem elek­trycz­nym, dla­te­go zna­lazł za­sto­so­wa­nie w pro­duk­cji pie­cy­ków oraz grzej­ni­ków elek­trycz­nych[].


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromonikielina

od­por­ny na ko­roz­ję stop chro­mu i niklu; chro­mo­ni­kiel


Chro­mo­ni­kie­li­na – opo­ro­wy stop niklu (80%) i chro­mu (20%), czę­sto z do­dat­kiem że­la­za, od­por­ny na ko­roz­ję, mak­sy­mal­na tem­pe­ra­tu­ra pracy 1100 °C. Sto­so­wa­ny do wy­ro­bu opor­ni­ków i ele­men­tów grzej­nych pie­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromoniklować

po­kry­wać metal, zwła­szcza stal, war­stwą chro­mo­ni­klu


Źródła:

SJP.pl

Chromoniklownia

gal­wa­ni­zer­nia spe­cja­li­zu­ją­ca się w na­kła­da­niu na po­wierzch­nię me­ta­li chro­mo­ni­klu


Źródła:

SJP.pl

Chromoniklowy

zwią­za­ny z chro­mo­ni­klem


Źródła:

SJP.pl

Chromonogi

daw­niej: ma­ją­cy chro­mą nogę; ku­la­wy


Źródła:

SJP.pl

Chromoplast

barw­na od­mia­na pla­sty­du


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. barw­ny pla­styd, nie­ak­tyw­ny w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy;


Chro­mo­pla­sty – barw­ne pla­sty­dy, nie­ak­tyw­ne w pro­ce­sie fo­to­syn­te­zy. Za­wie­ra­ją one barw­ni­ki ka­ro­te­no­i­do­we, ksan­to­fil i ka­ro­te­ny. Na­da­ją barwę kwia­tom, owo­com, a cza­sem rów­nież ko­rze­niom (np. mar­chwi) lub bul­wom. Chro­mo­pla­sty mogą pow­sta­wać z pro­pla­sty­dów, chlo­ro­pla­stów i amy­lo­pla­stów. Pow­sta­wa­nie chro­mo­pla­stów z chlo­ro­pla­stów jest zja­wi­skiem le­żą­cym u po­dło­ża tzw. doj­rze­wa­nia owo­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chromoproteid

biał­ko zło­żo­ne, ma­ją­ce barw­nik w swej gru­pie pro­ste­tycz­nej (nie­biał­ko­wej), np. he­mo­glo­bi­na, chlo­ro­fil; chro­mo­pro­te­i­na


Źródła:

SJP.pl

Chromoproteina

biał­ko zło­żo­ne, ma­ją­ce barw­nik w swej gru­pie pro­ste­tycz­nej (nie­biał­ko­wej), np. he­mo­glo­bi­na, chlo­ro­fil; chro­mo­pro­te­id


Źródła:

SJP.pl

Chromoproteinowy

→ chro­mo­pro­te­i­na


Patrz:chromoproteina

Źródła:

SJP.pl

Chromosfera

druga war­stwa at­mos­fe­ry sło­necz­nej znaj­du­ją­ca pod fo­tos­fe­rą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. war­stwa at­mos­fe­ry gwia­zdy, roz­cią­ga­ją­ca się mię­dzy fo­tos­fe­rą a ko­ro­ną, po­sia­da­ją­ca cha­rak­te­ry­stycz­ną czer­wo­ną barwę;


Chro­mos­fe­ra (łac. "chro­ma" barwa + "sfera") – war­stwa at­mos­fe­ry sło­necz­nej, znaj­du­ją­ca się po­mię­dzy fo­tos­fe­rą, a war­stwa przej­ścio­wą. Chro­mos­fe­rę cha­rak­te­ry­zu­je po­wol­ny wzrost tem­pe­ra­tu­ry od 4400 K do 25 000 K ze wzro­stem wy­so­ko­ści ponad po­wierzch­nię Słoń­ca od 500 km do około 2000 km. Dolna gra­ni­ca chro­mos­fe­ry wyz­na­czo­na jest przez mi­ni­mum tem­pe­ra­tu­ry w at­mos­fe­rze Słoń­ca (4400 K), które znaj­du­je się około 500 km po­wy­żej po­wierzch­ni Słoń­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chromosferyczny

→ chro­mos­fe­ra


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) astr. zwią­za­ny z chro­mos­fe­rą, do­ty­czą­cy chro­mos­fe­ry


Patrz:chromosfera

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromosom

stały skład­nik jądra ko­mór­ko­we­go da­ne­go or­ga­niz­mu ży­we­go, bę­dą­cy no­śni­kiem in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. no­śnik in­for­ma­cji ge­ne­tycz­nej w ko­mór­ce;


Chro­mo­som – forma or­ga­ni­za­cji ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go wew­nątrz ko­mór­ki. Nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go, gdzie χρῶμα (chro­ma, kolor) i σῶμα (soma, ciało). Chro­mo­so­my roz­róż­nia­no po­przez wy­bar­wie­nie. Pier­wszy raz ter­mi­nu tego użył He­in­rich Wil­helm Wal­de­y­er w roku 1888.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chromosomalny

→ chro­mo­som; chro­mo­so­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Chromosomowy

→ chro­mo­som; chro­mo­so­mal­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z chro­mo­so­mem, do­ty­czą­cy chro­mo­so­mów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ka­lect­wo, ułom­ność


Źródła:

Wiktionary

Chromotaksja

ruch kie­run­ko­wy or­ga­niz­mu ży­we­go wy­wo­ła­ny dzia­ła­niem bodź­ca barw­ne­go; chro­mo­tak­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Chromotaktyczny

→ chro­mo­tak­sja, → chro­mo­tak­tyzm


Patrz:chromotaksja, → chromotaktyzm

Źródła:

SJP.pl

Chromotaktyzm

ruch kie­run­ko­wy or­ga­niz­mu ży­we­go wy­wo­ła­ny dzia­ła­niem bodź­ca barw­ne­go; chro­mo­tak­sja


Źródła:

SJP.pl

Chromoterapeutka

→ chro­mo­te­ra­pe­u­ta


Patrz:chromoterapeuta

Źródła:

SJP.pl

Chromoterapeutyczny

→ chro­mo­te­ra­pia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z chro­mo­te­ra­pią, do­ty­czą­cy chro­mo­te­ra­pii


Patrz:chromoterapia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromoterapia

nie­po­sia­da­ją­cy pod­staw na­u­ko­wych ro­dzaj me­dy­cy­ny al­ter­na­tyw­nej po­le­ga­ją­cy na le­cze­niu przez od­dzia­ły­wa­nie na ciało świa­tłem o róż­nych bar­wach


Źródła:

SJP.pl

Chromotropiczny

→ chro­mo­tro­pizm


Patrz:chromotropizm

Źródła:

SJP.pl

Chromotropizm

ruch czę­ści or­ga­niz­mu, zwła­szcza ro­śli­ny, w kie­run­ku bodź­ca barw­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromotypia

1. tech­ni­ka wy­pu­kłe­go dru­ko­wa­nia wie­lo­barw­ne­go;
2. od­bit­ka wy­ko­na­na za po­mo­cą tej tech­ni­ki


Źródła:

SJP.pl

Chromotypografia

w po­li­gra­fii:
1. me­to­da wy­pu­kłe­go druku barw­ne­go;
2. od­bit­ka uzy­ska­na tą me­to­dą


Źródła:

SJP.pl

Chromotypograficzny

→ chro­mo­ty­po­gra­fia


Patrz:chromotypografia

Źródła:

SJP.pl

Chromowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. met. po­kry­wa­nie me­ta­lu chro­mem


Chro­mo­wa­nie – po­kry­wa­nie przed­mio­tów me­ta­lo­wych i z two­rzyw sztucz­nych po­wło­ką chro­mo­wą. Sto­su­je się je w celu zwięk­sze­nia od­por­no­ści na zu­ży­cie, po­pra­wie­nia włas­no­ści ter­micz­nych lub dla ozdo­by. Wy­ko­nu­je się je naj­czę­ściej me­to­da­mi elek­tro­li­tycz­ny­mi, w wan­nach wy­peł­nio­nych rozt­wo­ra­mi soli chro­mu, pod­grza­ny­mi do kil­ku­dzie­się­ciu stop­ni Cel­sju­sza, w któ­rych za­nu­rza się przed­miot przez­na­czo­ny do po­kry­cia chro­mem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chromować

1. po­kry­wać po­wierzch­nię me­ta­lu war­stwą chro­mu;
2. w che­mii: na­sy­cać związ­kiem chro­mu


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­kry­wać chro­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromowce

pier­wiast­ki che­micz­ne na­le­żą­ce do 6 grupy ukła­du okre­so­we­go; chrom, mo­lib­den i wol­fram


Chro­mow­ce


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chromowi

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M. i W. mos. lm. od: chro­mo­wy

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) C. lp. od: chrom


Źródła:

Wiktionary

Chromowiec

jeden z pier­wiast­ków na­le­żą­cych do 6 grupy ukła­du okre­so­we­go: chrom, mo­lib­den lub wol­fram


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek na­le­żą­cy do szó­stej grupy ukła­du okre­so­we­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromownik

pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się na­kła­da­niem chro­mu na po­wierzch­nię me­ta­lu


Źródła:

SJP.pl

Chromowy

przy­miot­nik od: chrom


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chro­mem, do­ty­czą­cy chro­mu, zro­bio­ny z chro­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chromość

→ chro­my


Patrz:chromy

Źródła:

SJP.pl

Chromy

uty­ka­ją­cy na nogę


przy­miot­nik

 (1.1) książk. ku­la­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) książk. czło­wiek chro­my (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chromówka

wieś w Pol­sce


Chro­mów­ka – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Ruda-Huta.

Do 1954 r. wieś na­le­ża­ła do gminy Świer­że. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Ko­lo­nia jest so­łect­wem w gmi­nie Ruda-Huta. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 203 miesz­kań­ców i była dzie­wią­tą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Ruda-Huta.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrona

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. miej­sce schro­nie­nia


Źródła:

Wiktionary

Chronaksja

miara po­bud­li­wo­ści tka­nek, czas re­ak­cji na dzia­ła­nie prądu elek­trycz­ne­go o na­tę­że­niu dwu­krot­nie więk­szym od war­to­ści pro­go­wej


Źródła:

SJP.pl

Chronaksjometr

przy­rząd do mie­rze­nia chro­nak­sji (po­bud­li­wo­ści ner­wów i mię­śni)


Źródła:

SJP.pl

Chronaksjometria

me­to­da ba­da­nia po­bud­li­wo­ści ner­wów i mię­śni za po­mo­cą chro­nak­sjo­me­tru


Źródła:

SJP.pl

Chronicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chro­nicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Chroniczność

trwa­łość w cza­sie; przew­le­kłość, cią­głość


Źródła:

SJP.pl

Chroniczny

pow­ta­rza­ją­cy się cy­klicz­nie, nag­min­ny


przy­miot­nik

 (1.1) książk. trwa­ją­cy bar­dzo długo

 (1.2) książk. cier­pią­cy na przew­le­kłą cho­ro­bę lub uza­leż­nie­nie

 (1.3) książk. ma­ją­cy jakąś utr­wa­lo­ną wadę, ne­ga­tyw­ną cechę cha­rak­te­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chronienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chro­nić.


Źródła:

Wiktionary

Chronik

czło­wiek przew­le­kle chory


Źródła:

SJP.pl

Chroniony

przy­miot­nik

 (1.1) pod­le­ga­ją­cy ochro­nie

 (1.2) o ogra­ni­czo­nym do­stę­pie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny zob. chro­nić.


Źródła:

Wiktionary

Chronić

strzec, pil­no­wać, za­bez­pie­czać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) bro­nić przed nie­bez­pie­czeń­stwem; opie­ko­wać się, po­ma­gać, ra­to­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chro­nić się

 (2.1) za­bez­pie­czać sie­bie przed czymś

 (2.2) szu­kać schro­nie­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chronka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny chron­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Chronkowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych


Chron­ko­wa­te (Tham­nop­hi­li­dae) – ro­dzi­na pta­ków z po­drzę­du ty­ran­kow­ców (Ty­ran­ni) w rzę­dzie wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), obej­mu­ją­ca ponad 230 ga­tun­ków. Za­sied­la­ją one Mek­syk, całą Ame­ry­kę Cen­tral­ną oraz pół­noc, śro­dek i wschód Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej.

Daw­niej były za­li­cza­ne do ro­dzi­ny mrów­ko­wo­dów, która zo­sta­ła po­dzie­lo­na na dwie ro­dzi­ny. Są bli­sko spo­krew­nio­ne z mrów­ko­że­ra­mi. Więk­szość za­sied­la gęste lasy, ale niek­tó­re żyją w za­ro­ślach, na po­la­nach, na sa­wan­nach i w ogro­dach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chronkowaty

o ce­chach chron­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Chronobiolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie chro­no­bio­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Chronobiologia

dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ryt­ma­mi bio­lo­gicz­ny­mi or­ga­niz­mów, zwią­za­ny­mi z po­ra­mi roku, doby


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się ryt­ma­mi bio­lo­gicz­ny­mi or­ga­niz­mów;


Chro­no­bio­lo­gia ( χρόvoς "chró­nos" ‘czas’) – dział bio­lo­gii, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem ryt­mów bio­lo­gicz­nych, czyli pe­rio­dycz­nych (cy­klicz­nych) zja­wisk za­cho­dzą­cych pod wpły­wem czyn­ni­ków wew­nętrz­nych (zwią­za­nych z fiz­jo­lo­gią) oraz zew­nętrz­nych (np. pory roku, sek­wen­cja świa­tła i ciem­no­ści), za­rów­no w po­je­dyn­czych ko­mór­kach, tkan­kach, na­rzą­dach, jak rów­nież w ca­łych or­ga­niz­mach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chronobiologiczny

→ chro­no­bio­lo­gia


Patrz:chronobiologia

Źródła:

SJP.pl

Chronofarmakologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­na far­ma­ko­lo­gii ba­da­ją­ca wpływ ryt­mów do­bo­wych or­ga­niz­mu na skut­ki far­ma­ko­lo­gicz­ne leku;


Chro­no­far­ma­ko­lo­gia (gr. "Χρόνος" – czas, "φάρμακον (phármakon)" – le­kar­stwo, "lógos" – słowo, nauka) – dzie­dzi­na far­ma­ko­lo­gii ba­da­ją­ca wpływ ryt­mów do­bo­wych or­ga­niz­mu na skut­ki far­ma­ko­lo­gicz­ne leku. Chro­no­far­ma­ko­lo­dzy dążą do uzy­ska­nia szcze­gó­ło­wych wska­zó­wek co do ro­zło­że­nia daw­ko­wa­nia leków w ciągu doby.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chronofotograf

apa­rat do spo­rzą­dza­nia chro­no­fo­to­gra­fii, wy­ko­nu­ją­cy serię zdjęć w rów­nych od­stę­pach czasu


Źródła:

SJP.pl

Chronofotografia

ze­staw zdjęć wy­ko­na­nych w rów­nych od­stę­pach czasu, do­ku­men­tu­ją­cy ko­lej­ne fazy ruchu obiek­tu


Chro­no­fo­to­gra­fia – fo­to­gra­ficz­ne odz­wier­cied­le­nie ruchu po­przez udo­ku­men­to­wa­nie jego ko­lej­nych faz me­to­dą wie­lo­krot­nej ek­spo­zy­cji mo­ty­wu w re­gu­lar­nych od­stę­pach czasu. Ko­lej­ne uję­cia mogą być re­je­stro­wa­ne na tym samym frag­men­cie ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go, lub na jego ko­lej­nych czę­ściach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chronofotograficzny

→ chro­no­fo­to­gra­fia


Patrz:chronofotografia

Źródła:

SJP.pl

Chronograf

autor chro­no­gra­fu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chronografia

1. ogół metod słu­żą­cych do no­to­wa­nia przy po­mo­cy chro­no­gra­fu mo­men­tów, w któ­rych pow­sta­ją różne fazy zja­wisk na­głych
2. pi­sa­nie dzie­jów we­dług po­rząd­ku lat; kro­ni­kar­stwo; rów­nież dzie­ło hi­sto­rycz­ne w ten spo­sób na­pi­sa­ne (chro­no­graf)


Źródła:

SJP.pl

Chronograficzny

→ chro­no­gra­fia


Patrz:chronografia

Źródła:

SJP.pl

Chronogram

wyraz lub układ wy­ra­zów, w któ­rym pewne, wy­róż­nio­ne gra­ficz­nie li­te­ry skła­da­ją się na licz­bę, która oz­na­cza datę wy­da­rze­nia opi­sy­wa­ne­go w ut­wo­rze


Źródła:

SJP.pl

Chronokinematograf

ka­me­ra fil­mo­wa po­łą­czo­na z chro­no­gra­fem no­tu­ją­cym czas pow­sta­nia zdję­cia


Chro­no­ki­ne­ma­to­graf – in­stru­ment astro­no­micz­ny zbu­do­wa­ny z apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go, chro­no­me­tru i chro­no­gra­fu, poz­wa­la­ją­cy re­je­stro­wać obraz wraz z do­kład­nym cza­sem ob­ser­wa­cji. Wy­na­le­zio­ny w 1927 przez astro­no­ma, ma­te­ma­ty­ka i ge­o­de­tę Ta­de­u­sza Ba­na­chie­wi­cza do ob­ser­wa­cji cał­ko­wi­tych zać­mień Słoń­ca i w czerw­cu tego sa­me­go roku użyty do ob­ser­wa­cji zać­mie­nia w szwedz­kiej La­po­nii, na­stęp­nie w USA (sier­pień 1932) oraz w Gre­cji, Ja­po­nii i Sy­be­rii (czer­wiec 1936).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chronolog

osoba spi­su­ją­ca dzie­je i umie­szcza­ją­ca je na osi czasu


Źródła:

SJP.pl

Chronologia

ko­lej­ność wy­stę­po­wa­nia wy­da­rzeń, od naj­star­sze­go do naj­młod­sze­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­stęp­stwo, ko­lej­ność zda­rzeń

 (1.2) nauka zaj­mu­ją­ca się ra­chu­bą czasu;


Chro­no­lo­gia – nauka o mie­rze­niu czasu, ko­lej­no­ści na­stę­po­wa­nia po sobie wy­da­rzeń, zja­wisk, a także oz­na­cze­niu wy­da­rzeń, zja­wisk na pod­sta­wie przy­ję­te­go po­dzia­łu czasu. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "chro­nos" (czas) i "logos" (słowo, nauka).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chronologicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) we­dług ko­lej­no­ści zda­rzeń, w po­rząd­ku czasu


Źródła:

Wiktionary

Chronologiczność

→ chro­no­lo­gicz­ny


Patrz:chronologiczny

Źródła:

SJP.pl

Chronologiczny

upo­rząd­ko­wa­ny we­dług czasu


przy­miot­nik

 (1.1) książk. uło­żo­ny we­dług ko­lej­no­ści wy­da­rzeń, ich na­stęp­stwa w cza­sie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chronologizacja

upo­rząd­ko­wa­nie wy­da­rzeń lub zja­wisk we­dług czasu, w któ­rym się wy­da­rzy­ły i okre­śla­nie po­wią­zań cza­so­wych mię­dzy nimi


Źródła:

SJP.pl

Chronologizacyjny

przy­miot­nik od: chro­no­lo­gi­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Chronometr

1. zegar o dużej do­kład­no­ści wska­zy­wa­nia czasu, uży­wa­ny w astro­no­mii, ge­o­dez­ji i na­wi­ga­cji;
2. urzą­dze­nie do po­mia­ru i wska­zy­wa­nia czasu; zegar, ze­ga­rek, cza­so­mierz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. bar­dzo do­kład­ny zegar, sto­so­wa­ny w astro­no­mii, ge­o­dez­ji i na­wi­ga­cji;

 (1.2) daw. ze­ga­rek kie­szon­ko­wy


Chro­no­metr – zegar ce­chu­ją­cy się dużą do­kład­no­ścią i od­por­no­ścią na zmien­ne wa­run­ki pracy. Daw­niej po­ję­cie to od­no­si­ło się wy­łącz­nie do ze­ga­rów me­cha­nicz­nych; obec­nie chro­no­me­tra­mi by­wa­ją na­zy­wa­ne rów­nież inne sy­ste­my po­mia­ru czasu, dzia­ła­ją­ce w opar­ciu o urzą­dze­nia elek­tro­nicz­ne i łącz­ność sa­te­li­tar­ną lub ra­dio­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chronometraż

po­miar czasu trwa­nia ja­kiejś czyn­no­ści lub pro­ce­su


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­miar czasu wy­ko­na­nia ja­kiejś czyn­no­ści w celu osza­co­wa­nia jej śred­nie­go trwa­nia w da­nych wa­run­kach

 (1.2) śred­ni czas trwa­nia czyn­no­ści zmie­rzo­ny w chro­no­me­tra­żu (1.2)

 (1.3) lotn. do­ku­ment, w któ­rym za­pi­su­je się czas wy­lo­tu i lą­do­wa­nia sa­mo­lo­tu wraz z in­ny­mi istot­ny­mi in­for­ma­cja­mi na temat lotu


Chro­no­me­traż jest jedną z metod usta­la­nia czasu po­trzeb­ne­go na wy­ko­na­nie pracy w okre­ślo­nych wa­run­kach tech­nicz­no-or­ga­ni­za­cyj­nych na pod­sta­wie okre­ślo­nej licz­by po­mia­rów czasu. Na pod­sta­wie po­mia­rów cza­sów me­to­dą chro­no­me­tra­żu okre­śla­ne są nor­ma­ty­wy cza­sów pla­no­wa­nych na wy­ko­na­nie da­ne­go za­da­nia. Ca­łość ba­da­nia zwią­za­ne­go z po­mia­rem czasu dzie­li się na trzy etapy:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chronometrażowy

zwią­za­ny z chro­no­me­tra­żem


Źródła:

SJP.pl

Chronometrażysta

pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się po­mia­rem czasu trwa­nia cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba mie­rzą­ca czas trwa­nia cze­goś

 (1.2) pra­cow­nik portu lot­ni­cze­go od­no­to­wu­ją­cy go­dzi­ny od­lo­tów i przy­lo­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chronometrażystka

→ chro­no­me­tra­ży­sta


Patrz:chronometrażysta

Źródła:

SJP.pl

Chronometria

dział me­tro­lo­gii, nauka o po­mia­rze czasu i o przy­rzą­dach do jego mie­rze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o po­mia­rze czasu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chronometrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chro­no­me­tro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Chronometrować

mie­rzyć i re­je­stro­wać czas trwa­nia ja­kichś czyn­no­ści lub pro­ce­sów


Źródła:

SJP.pl

Chronometrowy

przy­miot­nik od: chro­no­metr, np. wy­chwy­ty chro­no­me­tro­we


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chro­no­metr, do­ty­czą­cy chro­no­metr


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chronometry

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|chro­no­metr.


Źródła:

Wiktionary

Chronometryczny

→ chro­no­me­tria


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chro­no­me­trią, do­ty­czą­cy chro­no­me­trii


Patrz:chronometria

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrononauta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. po­dróż­nik w cza­sie


Źródła:

Wiktionary

Chronopotencjometria

me­to­da oz­na­cza­nia stę­że­nia de­po­la­ry­za­to­ra w rozt­wo­rze, po­le­ga­ją­ca na re­je­stra­cji zmian po­ten­cja­łu elek­tro­dy wskaź­ni­ko­wej pod­czas elek­tro­li­zy rozt­wo­ru pro­wa­dzo­nej przy prze­pły­wie prądu o sta­łym na­tę­że­niu


Źródła:

SJP.pl

Chronorefleksometr

urzą­dze­nie do po­mia­ru czasu re­ak­cji czło­wie­ka na bo­dziec, sto­so­wa­ne np. przy ba­da­niu kan­dy­da­tów na kie­row­ców


Źródła:

SJP.pl

Chronos

w mi­to­lo­gii grec­kiej: uo­so­bie­nie czasu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bó­stwo po­gań­skie, bóg czasu;


Chro­nos (gr. Χρόνος "Chró­nos" – czas, łac. "Chro­nus") – bóg w mi­to­lo­gii grec­kiej, w przed­so­kra­tej­skich pra­cach fi­lo­zo­ficz­nych uwa­ża­ny za per­so­ni­fi­ka­cję czasu, który wszyst­ko widzi, ujaw­nia i wy­rów­nu­je. We­dług niek­tó­rych kos­mo­go­nii źró­dło wsze­chrze­czy, bu­dow­ni­czy wszyst­kie­go. Cza­sem my­lo­ny z Kro­no­sem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chronoskop

ro­dzaj chro­no­me­tru, słu­żą­cy do do­kład­ne­go po­mia­ru drob­nych od­stę­pów czasu


Źródła:

SJP.pl

Chronoskopowy

→ chro­no­skop


Patrz:chronoskop

Źródła:

SJP.pl

Chronosowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Chro­no­sa


Źródła:

Wiktionary

Chronostratygrafia

w ge­o­lo­gii: me­to­da stra­ty­gra­fii po­le­ga­ją­ca na po­rząd­ko­wa­niu sek­wen­cji skal­nych we­dług wieku skał


Chro­no­stra­ty­gra­fia – jedna z metod stra­ty­gra­ficz­nych. Po­le­ga na po­rząd­ko­wa­niu skał sko­ru­py ziem­skiej na pod­sta­wie ich wieku. Chro­no­stra­ty­gra­fia wy­ko­rzy­stu­je for­mal­ne jed­nost­ki chro­no­stra­ty­gra­ficz­ne, które obej­mu­ją wszyst­kie skały pow­sta­łe w okre­ślo­nym cza­sie ge­o­lo­gicz­nym. Są to:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chronostych

chro­no­gram w for­mie wier­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zda­nie lub wiersz, w któ­rym po­przez wy­róż­nie­nie niek­tó­rych liter za­ko­do­wa­no datę rocz­ną w cy­frach rzym­skich;

 (1.2) chro­no­stych (1.1) bę­dą­cy po­je­dyn­czym wy­ra­zem lub zda­niem na­pi­sa­nym prozą


Chro­no­stych lub chro­no­gram – jeden ze spo­so­bów za­pi­sy­wa­nia dat rocz­nych sto­so­wa­ny m.in. w okre­sie ba­ro­ku.

Jest to coś w ro­dza­ju ła­mi­głów­ki wy­ko­rzy­stu­ją­cej fakt, że w al­fa­be­cie ła­ciń­skim li­te­ry I, V, X, L, C, D, M peł­nią jed­no­cze­śnie funk­cje cyfr rzym­skich. Do za­pi­sa­nia w ten spo­sób daty uży­wa­no cy­ta­tów z Pisma Świę­te­go lub wier­szy. Aby od­czy­tać datę, na­le­ży zsu­mo­wać war­to­ści licz­bo­we liter bę­dą­cych jed­no­cze­śnie cy­fra­mi. Dla ułat­wie­nia li­te­ry te wy­róż­nia­no od­mien­nym mo­du­łem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chronoterapeutyczny

→ chro­no­te­ra­pia


Patrz:chronoterapia

Źródła:

SJP.pl

Chronoterapia

le­cze­nie po­le­ga­ją­ce na pro­wa­dze­niu za­bie­gów lub po­da­wa­niu leków do­sto­so­wa­nym do cyklu bio­lo­gicz­ne­go czło­wie­ka


Źródła:

SJP.pl

Chronotyp

pre­fe­ro­wa­ny okres ak­tyw­no­ści w ciągu dnia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) oso­bi­sta pre­fe­ren­cja czasu ak­tyw­no­ści pod­czas doby de­ter­mi­nu­ją­ca to, o ja­kiej porze dnia i nocy ktoś czuje się le­piej i jest bar­dziej ak­tyw­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chronowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chronozofia

in­ter­dy­scy­pli­nar­na nauka o cza­sie, łą­czą­ca ele­men­ty fi­zy­ki, bio­lo­gii, psy­cho­lo­gii i so­cjo­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Chronozoficzny

→ chro­no­zo­fia


Patrz:chronozofia

Źródła:

SJP.pl

Chropaty

chro­pa­wy, chro­po­wa­ty, chra­po­wa­ty;
1. ma­ją­cy szorst­ką po­wierzch­nię;
2. po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści; ma­to­wy, chra­pli­wy;
3. prze­no­śnie: da­le­ki od ide­a­łu, wy­ma­ga­ją­cy po­pra­wy


Źródła:

SJP.pl

Chropawiec

1. chro­pa­wiec po­spo­li­ty - ro­śli­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, o ja­dal­nych na­sio­nach, upra­wia­na w stre­fie podz­wrot­ni­ko­wej; wspię­ga, fa­sol­nik egip­ski;
2. opuch­lak chro­pa­wiec - chrząszcz z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych, szkod­nik upraw ogrod­ni­czych i sa­dow­ni­czych


Chro­pa­wiec ("Tra­chy­sper­mum") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 15 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w po­łud­nio­wej Azji (od Iraku po Chiny) oraz we wschod­niej Afry­ce (od Etio­pii po Tan­za­nię). Chro­pa­wiec wonny "T. ammi" zo­stał roz­prze­strze­nio­ny i ro­śnie jako dzi­cze­ją­cy także w po­łud­nio­wo-za­chod­niej i środ­ko­wej Azji, w róż­nych kra­jach eu­ro­pej­skich, w Ma­ro­ku i Mi­chi­gan.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chropawość

→ chro­pa­wy


Patrz:chropawy

Źródła:

SJP.pl

Chropawy

chro­pa­ty, chro­po­wa­ty, chra­po­wa­ty;
1. ma­ją­cy szorst­ką po­wierzch­nię;
2. po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści; ma­to­wy, chra­pli­wy;
3. prze­no­śnie: da­le­ki od ide­a­łu, wy­ma­ga­ją­cy po­pra­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy szorst­ką, nie­rów­ną po­wierzch­nię

 (1.2) muz. po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści, ni­skie­go tonu, nieco zgrzyt­li­wy

 (1.3) nie w pełni udany, wy­ma­ga­ją­cy po­pra­wek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chropiatka

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny chro­piat­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Chropiatkowate

o ce­chach chro­piat­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


Chro­piat­ko­wa­te ("The­lep­ho­ra­ce­ae" Ehrh. ex Willd.) – ro­dzi­na grzy­bów na­le­żą­ca do rzędu chro­piat­kow­ców ("The­lep­ho­ra­les").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chropiatkowaty

o ce­chach chro­piat­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


Źródła:

SJP.pl

Chropiatkowce

rząd grzy­bów z klasy pie­czar­nia­ków


Chro­piat­kow­ce ("The­lep­ho­ra­les" Cor­ner ex Oberw.) – rząd grzy­bów na­le­żą­cy do klasy pie­czar­nia­ków ("Aga­ri­co­my­ce­tes").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chropicha

chro­pi­cha nie­bie­sko­o­ka - ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych


Chro­pi­cha, ark­to­tis, niedź­wie­dzie ucho ("Arc­to­tis") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 68 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na­tu­ral­nie w Afry­ce po­łud­nio­wej w: Na­mi­bii, Po­łud­nio­wej Afry­ce, Le­sot­ho i Zim­bab­we.

Ro­śli­ny z tego ro­dza­ju są upra­wia­ne jako ozdob­ne, zwła­szcza chro­pi­cha wiel­ka zwana też ark­to­ti­sem oka­za­łym "A. sto­e­cha­di­fo­lia". Ga­tu­nek ten jako in­tro­du­ko­wa­ny i zdzi­cza­ły wy­stę­pu­je już na wszyst­kich kon­ty­nen­tach poza An­tark­ty­dą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chropowacieć

tra­cić gład­kość, sta­wać się szorst­kim, chro­po­wa­tym


Źródła:

SJP.pl

Chropowacizna

1. wła­ści­wość chro­po­wa­tej po­wierzch­ni;
2. chro­po­wa­ta po­wierzch­nia


Źródła:

SJP.pl

Chropowatościomierz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do po­mia­ru chro­po­wa­to­ści


Źródła:

Wiktionary

Chropowatość

→ chro­po­wa­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chro­po­wa­te


Patrz:chropowaty

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chropowaty

chro­pa­wy, chro­pa­ty, chra­po­wa­ty;
1. ma­ją­cy szorst­ką po­wierzch­nię;
2. po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści; ma­to­wy, chra­pli­wy;
3. prze­no­śnie: da­le­ki od ide­a­łu, wy­ma­ga­ją­cy po­pra­wy


przy­miot­nik

 (1.1) z po­wierzch­nią pełną drob­nych wy­pu­kło­ści

 (1.2) po­zba­wio­ny dźwięcz­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrosno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrostek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chrostkowo

wieś w Pol­sce


Chrost­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Chrost­ko­wo, nad rzeką Ru­ziec.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrostkowski

→ Chrost­ko­wo


Źródła:

SJP.pl

Chrostowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrostowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chroszcz

ro­śli­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych, ros­ną­ca na pia­szczy­stych grun­tach ni­zin­nych


Chroszcz ("Te­es­da­lia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych ("Bras­si­ca­ce­ae"). Obej­mu­je trzy ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one w Eu­ro­pie, po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji i w pół­noc­nej Afry­ce. W Pol­sce ro­śnie jeden ga­tu­nek – chroszcz na­go­ło­dy­go­wy ("T. nu­di­ca­u­lis"). In­tro­du­ko­wa­ne ro­śli­ny z tego ro­dza­ju obec­ne są w Ame­ry­ce Pół­noc­nej (Stany Zjed­no­czo­ne i Ka­na­da oraz Po­łud­nio­wej (Chile), a także na Tas­ma­nii. Nazwa na­u­ko­wa po­cho­dzi od naz­wi­ska bry­tyj­skie­go bo­ta­ni­ka i ogrod­ni­ka Ro­ber­ta Te­es­da­le'a.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrotta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. muz. śred­nio­wiecz­ny ir­landz­ki in­stru­ment, praw­do­po­dob­nie stru­no­wy, uży­wa­ny przez ir­landz­kich bar­dów


Chrot­ta, crota, rota, rotta, crwth – stru­no­wy in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów smycz­ko­wych, ro­dzaj liry o pła­skim, po­dłuż­nym pudle re­zo­nan­so­wym. Dwa wy­sta­ją­ce ra­mio­na złą­czo­ne są u szczy­tu po­przecz­ką z koł­ka­mi do strun. Licz­ba strun waha się od 2 do kil­ku­na­stu. Są one skra­ca­ne przez do­ty­ka­nie paz­nok­cia­mi (tech­ni­ka paz­nok­cio­wa).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chrołowice

Chro­ło­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dro­hi­czyn. Leży na pra­wym brze­gu Bugu.

W cza­sach II Rze­czy­po­spo­li­tej wieś na­le­ża­ła (do 1934) do gminy Na­roj­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chrościce

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrościcki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chrościn

Chro­ścin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Dzie­rząż­nia.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chroślice

Chro­śli­ce (niem. "Hen­ners­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ja­wor­skim, w gmi­nie Mę­cin­ka.


Źródła:

Wikipedia

Chroślina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. krze­wy, za­ro­śla


Źródła:

Wiktionary

Chrośniak

chrust­niak; daw­niej: chru­śniak;
1. miej­sce gęsto za­ro­śnię­te krze­wa­mi; gąszcz, za­ro­śla;
2. daw­niej:
a) suche ga­łę­zie;
b) płot z su­chych ga­łę­zi


Źródła:

SJP.pl

Chrośno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrr

wyraz na­śla­du­ją­cy od­głos chra­pa­nia


Źródła:

SJP.pl

Chrudimski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chru­di­miem, do­ty­czą­cy Chru­di­mia


Źródła:

Wiktionary

Chrum

żar­to­bli­wie: wyraz dźwię­ko­na­śla­dow­czy, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny przez świ­nię lub od­głos, który pow­sta­je przy gry­zie­niu przez czło­wie­ka lub zwie­rzę cze­goś twar­de­go; chrum-chrum; chrum, chrum


wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. od­głos wy­da­wa­ny przez świ­nię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrum-Chrum

żar­to­bli­wie: ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos wy­da­wa­ny przez świ­nię lub od­głos, który pow­sta­je przy gry­zie­niu przez czło­wie­ka lub zwie­rzę cze­goś twar­de­go; chrum, chrum


Źródła:

SJP.pl

Chrumkania

o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrzą­kać


Źródła:

SJP.pl

Chrumkanie

o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrzą­kać


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrum­kać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrumkać

o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrzą­kać


Źródła:

SJP.pl

Chrumknąć

o świ­niach: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); za­chrum­kać, chrzą­knąć


Źródła:

SJP.pl

Chrup

od­głos chru­pa­nia, gry­zie­nia cze­goś twar­de­go


wy­krzy­knik

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos gry­zie­nia, chru­pa­nia

 (1.2) ono­ma­to­pe­ja na­śla­du­ją­ca od­głos ła­ma­nia kru­chych przed­mio­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrup-Chrup

dźwięk ła­ma­nia się, kru­sze­nia cze­goś twar­de­go; chrup, chrup


Źródła:

SJP.pl

Chrupanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gry­zie­nie cze­goś chrup­kie­go z jed­no­czes­nym wy­da­wa­niem cha­rak­te­ry­stycz­ne­go od­gło­su

 (1.2) wy­da­wa­nie od­gło­su zwią­za­ne­go z kru­sze­niem się cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Chrupać

1. wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy ła­ma­niu, gry­zie­niu, kru­sze­niu cze­goś;
2. gryźć coś twar­de­go, kru­che­go


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. schru­pać)

 (1.1) gryźć wy­da­jąc dźwięk chru­pa­nia

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chrup­nąć)

 (2.1) wy­da­wać od­głos chru­pa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrupeczek

zdrob­nie­nie od: chrup­ka; chru­pe­czek


Źródła:

SJP.pl

Chrupeczka

zdrob­nie­nie od: chrup­ka; chru­pe­czek


Źródła:

SJP.pl

Chrupek

po­tocz­nie: opa­ko­wa­nie z chrup­ka­mi, pacz­ka chru­pek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. chrup­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrupiący

1. wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy ła­ma­niu, gry­zie­niu, kru­sze­niu cze­goś;
2. gryźć coś twar­de­go, kru­che­go


forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: chru­pać

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który chru­pie


Patrz:chrupać

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrupka

po­tocz­nie:
1. prze­ką­ska wy­ra­bia­na z mąki ku­ku­ry­dzia­nej lub ze spe­cjal­nie pre­pa­ro­wa­nych ziem­nia­ków; chips, czips; chru­pek;
2. ro­dzaj de­li­kat­ne­go, kru­che­go ciast­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. forma prze­ką­ski pod po­sta­cią ka­wał­ka cia­sta upra­żo­ne­go albo us­ma­żo­ne­go w tłu­szczu;

 (1.2) wet. po­je­dyn­czy ka­wa­łek su­chej karmy dla psa lub kota


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrupki

po­tocz­nie:
1. taki, który wy­da­je cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy ła­ma­niu, gry­zie­niu, kru­sze­niu cze­goś; chru­pią­cy;
2. kru­chy, łam­li­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechę chrup­ko­ści,

 (1.2) wy­da­ją­cy cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy gry­zie­niu


Chrup­ki – po­pu­lar­ne prze­ką­ski, przet­wo­ry spo­żyw­cze pro­du­ko­wa­ne me­to­dą ek­struz­ji naj­czę­ściej z grysu ku­ku­ry­dzia­ne­go (lub mąki ku­ku­ry­dzia­nej), ale także z do­dat­kiem mąki pszen­nej, ry­żo­wej lub z or­ki­szo­wej. Pro­du­ko­wa­ne są chrup­ki o róż­nym smaku, czę­sto z do­dat­kiem orze­chów, cze­ko­la­dy, pa­pry­ki, po­mi­do­rów, sera, ziół, a także z otrąb pszen­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrupkowy

→ chrup­ka, → chru­pek


Patrz:chrupka, → chrupek

Źródła:

SJP.pl

Chrupkość

→ chrup­ki


Patrz:chrupki

Źródła:

SJP.pl

Chrupnięcie

cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy zła­ma­niu, skru­sze­niu lub ugry­zie­niu cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Chrupnąć

wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos przy ła­ma­niu, gry­zie­niu, kru­sze­niu cze­goś


cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|chru­pać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrupot

od­głos kru­sze­nia, ła­ma­nia się cze­goś; trzask, chrzęst


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos kru­sze­nia, ła­ma­nia się cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrupotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chru­po­tać.


Źródła:

Wiktionary

Chrupotać

1. o czymś ła­ma­nym, kru­szo­nym: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos;
2. gryźć coś twar­de­go, chrup­kie­go, z to­wa­rzy­szą­cym temu od­gło­sem


Źródła:

SJP.pl

Chrusnąć

1. wydać dźwięk cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ła­ma­nia się cze­goś; za­chrzę­ścić, za­trze­szczeć, trzas­nąć;
2. zjeść, schru­pać coś


Źródła:

SJP.pl

Chrust

1. suche ga­łę­zie odła­ma­ne od drze­wa;
2. kar­na­wa­ło­we ciast­ka sma­żo­ne w głę­bo­kim tłu­szczu; fa­wor­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) suche ga­łę­zie słu­żą­ce za opał;

 (1.2) kulin. ro­dzaj kru­chych, słod­kich cia­stek sma­żo­nych na głę­bo­kim tłu­szczu;

 (1.3) przest. gęste za­ro­śla

 (1.4) stpol. chro­bot


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrustanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chru­stać.


Źródła:

Wiktionary

Chrustać

1. wy­da­wać dźwięk cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ła­ma­nia się cze­goś; chrzę­ścić, trze­szczeć, trza­skać;
2. zja­dać, chru­pać coś


Źródła:

SJP.pl

Chrustniak

chro­śniak; daw­niej: chru­śniak;
1. miej­sce gęsto za­ro­śnię­te krze­wa­mi; gąszcz, za­ro­śla;
2. daw­niej:
a) suche ga­łę­zie;
b) płot z su­chych ga­łę­zi


Źródła:

SJP.pl

Chrustowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrustowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chrustowy

do­ty­czą­cy chru­stu, su­chych ga­łę­zi odła­ma­nych od drzew; chru­ścia­ny


Źródła:

SJP.pl

Chrustówka

drew­nia­ny róg my­śliw­ski o nie­wiel­kich roz­mia­rach i do­no­śnym gło­sie


Źródła:

SJP.pl

Chruszcz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chruszczewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chruszczow

naz­wi­sko, np. Ni­ki­ta Chru­szczow (1894-1971), dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny i pań­stwo­wy w Związ­ku Ra­dziec­kim


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chruszczowka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj bu­do­wa­nict­wa z ta­nich pre­fa­bry­ka­tów w Związ­ku Ra­dziec­kim od po­cząt­ku lat 60


Chru­szczow­ka ( хрущёвка) – po­tocz­na nazwa roz­po­wszech­nio­ne­go w Rosji i re­pu­bli­kach by­łe­go Związ­ku Ra­dziec­kie­go ro­dza­ju bu­dyn­ku miesz­kal­ne­go wy­ko­na­ne­go z wy­ko­rzy­sta­niem tech­no­lo­gii wiel­kiej płyty lub cegły. Był ma­so­wo bu­do­wa­ny w la­tach 1959–1985.

Naj­czę­ściej miał 5 kon­dy­gna­cji (par­ter w ZSRR był li­czo­ny jako pier­wsze pię­tro), a swoją nazwę czer­pał od naz­wi­ska I se­kre­ta­rza KC KPZR i przy­wód­cy pań­stwa ra­dziec­kie­go Ni­ki­ty Chru­szczo­wa, za któ­re­go rzą­dów roz­po­czę­to na skalę ma­so­wą bu­do­wa­nie tego ro­dza­ju bu­dyn­ków.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chruszczowowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z po­sta­cią ra­dziec­kie­go przy­wód­cy Ni­ki­ty Chru­szczo­wa


Źródła:

Wiktionary

Chruściany

1. zro­bio­ny z chru­stu, su­chych ga­łę­zi odła­ma­nych od drzew; chru­sto­wy;
2. ma­ją­cy zwią­zek z chru­stem, np. chru­sto­we drew­no opa­ło­we


Źródła:

SJP.pl

Chruścice

Chru­ści­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie piń­czow­skim, w gmi­nie Piń­czów. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chruścicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chruściechów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chruściel

1. ptak z ro­dzi­ny żu­ra­wio­wa­tych, za­miesz­ku­ją­cy błota, za­ro­śla nad­wod­ne i stepy;
2. nie­wiel­ki ptak łą­ko­wy; der­kacz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. der­kacz


Zo­bacz też: Chru­ściel w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Chru­ściel ("niem. Tied­manns­dorf") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bra­niew­skim, w gmi­nie Pło­ski­nia, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 506 i w po­bli­żu linii ko­le­jo­wej El­bląg-Bra­nie­wo-Kró­le­wiec. W kie­run­ku pół­noc­no-za­chod­nim od miej­sco­wo­ści znaj­du­je się węzeł dro­go­wy "Chru­ściel (Bra­nie­wo Po­łud­nie)" w ciągu drogi kra­jo­wej nr 22 (dawna Ber­lin­ka). Wieś znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chruścielak

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny chru­ście­li


Źródła:

SJP.pl

Chruściele

ro­dzi­na pta­ków z rzędu żu­ra­wio­wych, za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny nad­wod­ne i pod­mo­kłe nie­o­mal na całym świe­cie, słabo la­ta­ją­cych (lub wcale), o drob­nym ciele, krót­kich no­gach i ubar­wie­niu od czar­ne­go, ciem­no­nie­bie­skie­go do sza­re­go; chru­ście­lo­wa­te, wod­ni­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ral­li­dae|Ra­fi­nes­que|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków z rzędu żu­ra­wio­wych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chruścielowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu żu­ra­wio­wych, za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny nad­wod­ne i pod­mo­kłe nie­o­mal na całym świe­cie, słabo la­ta­ją­cych (lub wcale), o drob­nym ciele, krót­kich no­gach i ubar­wie­niu od czar­ne­go, ciem­no­nie­bie­skie­go do sza­re­go; chru­ście­le, wod­ni­ki


Źródła:

SJP.pl

Chruścielowaty

o ce­chach chru­ście­lo­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Chruścik

1. fa­wo­rek, kru­che cia­stecz­ko;
2. owad z rzędu siat­kos­krzy­dłych po­dob­ny do ćmy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­chop­te­ra|ref=tak., owad, larwy żyją w wo­dzie, do­ro­słe po­dob­ne do ćmy;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ro­dzaj ciast­ka kar­na­wa­ło­we­go, chrust, fa­wo­rek (jeden lub wię­cej fa­wor­ków)

 (2.2) zdrobn. od: chrust


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chruściki

1. fa­wo­rek, kru­che cia­stecz­ko;
2. owad z rzędu siat­kos­krzy­dłych po­dob­ny do ćmy


Chru­ści­ki (Tri­chop­te­ra) – rząd owa­dów wod­nych o prze­o­bra­że­niu zu­peł­nym. Są sto­sun­ko­wo nie­wiel­kich roz­mia­rów, od 2 mm do 4–5 cm. Naj­więk­sze znane chru­ści­ki za­miesz­ku­ją Hi­ma­la­je (ro­dza­je: Eu­ba­si­lis­sa, Hi­ma­lop­sy­che, u owa­dów do­ro­słych roz­pię­tość skrzy­deł do­cho­dzi do 8 cm). Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną po­sta­ci do­ro­słych są wło­ski na skrzy­dłach, na­to­miast larwy mają wy­raź­nie od­nó­ża anal­ne za­koń­czo­ne pa­zur­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chruścina

daw­niej: chrust­niak, chru­śniak


Chru­ści­na, je­żów­ka ("Ar­bu­tus") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych. Obej­mu­je około 10 ga­tun­ków. Pięć z nich wy­stę­pu­je w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Po­zo­sta­łe rosną głów­nie w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go, z "A. unedo" się­ga­ją­cym na pół­no­cy do po­łud­nio­wo-za­chod­niej Ir­lan­dii i "A.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chruścić

chrzę­ścić, trze­szczeć


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­da­wać od­głos przy­po­mi­na­ją­cy chrzęst


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chruściński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chruślice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chruślin

Chru­ślin (daw­niej "Chro­ślin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Bie­la­wy.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 703.


Źródła:

Wikipedia

Chruśniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chru­śniak


Źródła:

Wiktionary

Chruśniak

chrust;
1. miej­sce gęsto za­ro­śnię­te krze­wa­mi; gąszcz, za­ro­śla;
2. daw­niej:
a) suche ga­łę­zie;
b) płot z su­chych ga­łę­zi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) poet. za­ro­śla, gęste krza­ki

 (1.2) przest. suche ga­łę­zie

 (1.3) przest. płot wy­ko­na­ny z chru­stu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chryja

1. draka, burda;
2. w sta­ro­żyt­no­ści: zbiór hu­mo­ry­stycz­nych po­wie­dzeń sław­nych ludzi i aneg­dot o tych oso­bach; chre­ja, chre­ia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. awan­tu­ra

 (1.2) hist. rozw­le­kła prze­mo­wa

 (1.3) hist. eduk. roz­praw­ka szkol­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrympanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrym­pać.


Źródła:

Wiktionary

Chrympać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. strzę­pić, kroić tępym nożem


Źródła:

Wiktionary

Chrypa

chro­po­wa­ty, niski głos wsku­tek stanu za­pal­ne­go krta­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. mó­wie­nie ni­skim gło­sem na sku­tek jego nad­wy­rę­że­nia lub za­pa­le­nia krta­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrypienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mó­wie­nie ochry­płym gło­sem

 (1.2) wy­da­wa­nie ochry­płych dźwię­ków


Źródła:

Wiktionary

Chrypieć

1. mówić ochry­płym gło­sem;
2. wy­da­wać ochry­pły dźwięk, głos


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­chry­pieć)

 (1.1) mówić za­chryp­nię­tym gło­sem

 (1.2) wy­da­wać ni­skie chry­pli­we dźwię­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrypka

lekka chry­pa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: chry­pa

 (1.2) med. za­bu­rzo­ny, szorst­ki głos, wy­wo­ła­ny przez nie­pra­wi­dło­wy prze­pływ po­wie­trza przez krtań


Chryp­ka (łac. "dysp­ho­nia, ra­u­ci­tas") – za­bu­rze­nie drgań fał­dów gło­so­wych krta­ni po­wo­du­ją­ce pow­sta­nie tur­bu­lent­ne­go prze­pły­wu po­wie­trza w obrę­bie gło­śni, co ob­ja­wia się wy­stę­po­wa­niem szorst­kie­go, ma­to­we­go głosu.

Do roz­wo­ju chryp­ki do­cho­dzi w przy­pad­ku:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrypliwie

przy­słó­wek

 (1.1) o wy­da­wa­niu głosu nisko i chro­po­wa­to


Źródła:

Wiktionary

Chrypliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chry­pli­wie


Źródła:

SJP.pl

Chrypliwość

→ chry­pli­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego co chry­pli­we


Patrz:chrypliwy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrypliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chry­pli­wy


Źródła:

SJP.pl

Chrypliwy

spo­wo­do­wa­ny chry­pą; ochry­pły, chro­pa­wy


przy­miot­nik

 (1.1) o gło­sie ma­ją­cy chro­po­wa­tą i niską barwę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrypnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­sta­wa­nie chry­py


Źródła:

Wiktionary

Chrypnąć

1.
a) do­sta­wać chry­py;
b) o gło­sie: sta­wać się chry­pli­wym;
2. w ło­wiect­wie, o głusz­cu: wy­da­wać chry­pli­wy głos


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­chryp­nąć, ochryp­nąć)

 (1.1) do­sta­wać chry­py

 (1.2) łow. o głusz­cu wy­da­wać chra­pli­wy głos pod­czas toków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrypły

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) chry­pią­cy, gar­dło­wy


Źródła:

Wiktionary

Chrysler

[czy­taj: krajs­ler lub krajz­ler] marka sa­mo­cho­dów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Chrys­ler


Chrys­ler – ame­ry­kań­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych z sie­dzi­bą w Au­burn Hills dzia­ła­ją­cy od 1925 roku. Jako Chrys­ler Cor­po­ra­tion także kon­cern mo­to­ry­za­cyj­ny w la­tach 1925–1998 i 2007–2014. Na­le­ży do mię­dzy­na­ro­do­we­go kon­cer­nu Stel­lan­tis.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrystadelfianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek ruchu chrze­ści­jań­skie­go pow­sta­łe­go w USA w XIX wieku, wyz­na­ją­ce­go chrze­ści­jań­stwo opar­te na włas­nej in­ter­pre­ta­cji Bi­blii


Źródła:

Wiktionary

Chrystadelfiański

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chry­sta­del­fia­nów


Źródła:

Wiktionary

Chryste

imię na­da­ne Je­zu­so­wi z Na­za­re­tu w związ­ku z utoż­sa­mia­niem go przez Iz­ra­el z osobą Me­sja­sza


wy­krzy­knik

 (1.1) pot. wy­ra­ża zde­ner­wo­wa­nie, zdzi­wie­nie, po­dziw lub prze­ra­że­nie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: Chry­stus


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrystian

1. (1618-72) ksią­żę pol­ski;
2. (przed 1180-ok. 1244), pier­wszy bi­skup Prus; Kri­stian;
3. imię wielu kró­lów z dy­na­stii Ol­den­bur­gów oraz Son­der­burg-Glücksburg


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrystiania

ostry skręt na nar­tach; kry­stia­nia, chri­stia­nia


Źródła:

SJP.pl

Chrystianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik chry­stia­niz­mu (na­u­cza­nia Je­zu­sa Chry­stu­sa)


Źródła:

Wiktionary

Chrystianizacja

wpro­wa­dza­nie re­li­gii, pojęć i oby­cza­jów chrze­ści­jań­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. na­rzu­ca­nie wiary chrze­ści­jań­skiej po­ga­nom; także. pro­ces do­bro­wol­ne­go prze­cho­dze­nia na chrze­ści­jań­stwo przez ludy nie­chrze­ści­jań­skie;


Chry­stia­ni­za­cja – pro­ces wy­pie­ra­nia re­li­gii et­nicz­nych, osia­dłe­go w okre­ślo­nym re­jo­nie ludu, przez re­li­gię chrze­ści­jań­ską. Jego naj­więk­sze na­si­le­nie przy­pa­da­ło w okre­sie śred­nio­wie­cza, a spo­wo­do­wa­ne było do­mi­nu­ją­cą po­zy­cją chrze­ści­jań­stwa wśród ów­czes­nych eu­ro­pej­skich wład­ców oraz ros­ną­cy­mi wpły­wa­mi pa­pie­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrystianizacyjny

przy­miot­nik od: chry­stia­ni­za­cja


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chry­stia­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrystianizator

osoba, która wpro­wa­dza i roz­po­wszech­nia re­li­gię chrze­ści­jań­ską


Źródła:

SJP.pl

Chrystianizm

chrze­ści­jań­stwo;
1. re­li­gia opie­ra­ją­ca się na na­u­kach Je­zu­sa Chry­stu­sa;
2. dok­try­na chrze­ści­jań­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. chrze­ści­jań­stwo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrystianizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. teol. za­pro­wa­dza­nie chrze­ści­jań­stwa


Źródła:

Wiktionary

Chrystianizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. schry­stia­ni­zo­wać)

 (1.1) hist. teol. za­pro­wa­dzać chrze­ści­jań­stwo


Źródła:

Wiktionary

Chrystianofob

osoba od­czu­wa­ją­ca wstręt i nie­na­wiść do chrze­ści­jań­stwa i chrze­ści­jan


Źródła:

SJP.pl

Chrystianofobia

nie­chęć i odra­za do chrze­ści­jań­stwa i chrze­ści­jan; chry­sto­fo­bia


Chry­stia­no­fo­bia – lęk lub nie­na­wiść od­czu­wa­ne wobec chrze­ści­jan.

Nie­chęć do chrze­ści­jań­stwa może wy­ni­kać z po­bu­dek re­li­gij­nych bądź ide­o­lo­gicz­nych. Chry­stia­no­fo­bia może być mo­ty­wa­cją do po­peł­nia­nia prze­stępstw. Aż 3/4 osób prze­śla­do­wa­nych fi­zycz­nie ze wzglę­dów re­li­gij­nych sta­no­wią chrze­ści­ja­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrystianostwo

Chry­stian z mał­żon­ką; Chry­stia­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Chrystianowie

Chry­stian z mał­żon­ką; Chry­stia­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Chrystianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chry­stia­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Chrystocentryczny

→ chry­sto­cen­tryzm


Patrz:chrystocentryzm

Źródła:

SJP.pl

Chrystocentryzm

nurt w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej uz­na­ją­cy, że Jezus Chry­stus zaj­mu­je cen­tral­ne miej­sce w świe­cie ludz­kim i w hi­sto­rii zba­wie­nia


Chry­sto­cen­tryzm – nurt w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej (pro­te­stanc­kiej i ka­to­lic­kiej) uz­na­ją­cy, że Jezus Chry­stus zaj­mu­je cen­tral­ne miej­sce w hi­sto­rii zba­wie­nia i w świe­cie.

Za twór­cę ter­mi­nu uwa­ża­ny jest wło­ski te­o­log Gio­van­ni Mo­io­li. Wy­róż­niał on chry­sto­cen­tryzm przed­mio­to­wy i pod­mio­to­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrystofania

uka­za­nie się Je­zu­sa Chry­stu­sa po zmart­wychw­sta­niu


Chry­sto­fa­nia (gr. Χριστόφάνια od Χριστός "Po­ma­za­niec" i φαίνειν "uka­zać się") – zja­wia­nie się Je­zu­sa Chry­stu­sa po zmart­wychw­sta­niu; Ewan­ge­lie za­wie­ra­ją dużo opi­sów chry­sto­fa­nii, zwła­szcza przy pu­stym gro­bie i wobec grup ucz­niów; wspól­ne cechy chry­sto­fa­nii za­war­te w tych re­la­cjach to: wra­że­nie in­no­ści Je­zu­sa, niez­wy­kłe wła­ści­wo­ści jego ciała, za­cho­wu­ją­ce­go jed­nak ludz­ką po­stać i zmy­sło­wą do­ty­kal­ność.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrystofobia

nie­chęć i odra­za do chrze­ści­jań­stwa i chrze­ści­jan; chry­stia­no­fo­bia


Źródła:

SJP.pl

Chrystogeneza

kon­cep­cja te­o­lo­gicz­na, we­dług któ­rej Jezus Chry­stus jest zam­knię­ciem pro­ce­su two­rze­nia świa­ta, ostat­nim ele­men­tem ciągu kos­mo­ge­ne­za->bio­ge­ne­za->an­tro­po­ge­ne­za


Źródła:

SJP.pl

Chrystogram

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. teol. mo­no­gram sym­bo­li­zu­ją­cy Chry­stu­sa w for­mie akro­ni­mu;


Mo­no­gram IHS

Chry­sto­gram – mo­no­gram bę­dą­cy sym­bo­lem Je­zu­sa Chry­stu­sa w for­mie akro­ni­mu lub li­ga­tu­ry. Naj­bar­dziej znane chry­sto­gra­my to Chi Rho (znak ⳩) i mo­no­gram IHS. Rolę chry­sto­gra­mu peł­nił rów­nież sta­u­ro­gram i inne li­ga­tu­ry.

IHS (właśc. IHΣ) jest grec­kim skró­tem imie­nia IHΣΟΥΣ (Jezus).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chrystolog

te­o­log zaj­mu­ją­cy się ży­ciem Je­zu­sa Chry­stu­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teol. ba­dacz, spe­cja­li­sta w chry­sto­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrystologia

dział te­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się Chry­stu­sem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. nauka do­ty­czą­ca osoby Je­zu­sa Chry­stu­sa i dok­try­ny z nim zwią­za­nej, cen­tral­ny trak­tat te­o­lo­gii dog­ma­tycz­nej;


Chry­sto­lo­gia – jeden z dzia­łów te­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się re­flek­sją nad osobą Je­zu­sa Chry­stu­sa w świet­le wiary chrze­ści­jań­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrystologiczny

→ chry­sto­lo­gia


przy­miot­nik

 (1.1) teol. zwią­za­ny z chry­sto­lo­gią


Patrz:chrystologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrystozofia

du­cho­we poz­na­nie i zro­zu­mie­nie Chry­stu­sa i jego nauki


Źródła:

SJP.pl

Chrystozoficzny

→ chry­sto­zo­fia


Patrz:chrystozofia

Źródła:

SJP.pl

Chrystus

imię na­da­ne Je­zu­so­wi z Na­za­re­tu w związ­ku z utoż­sa­mia­niem go przez Iz­ra­el z osobą Me­sja­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. tytuł, przy­do­mek Je­zu­sa z Na­za­re­tu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrystusowcy

1. wyz­naw­ca jed­ne­go z wyz­nań pro­te­stanc­kich, czło­nek Ko­ścio­ła Chry­stu­so­we­go;
2. ka­to­lic­ki ka­płan lub za­kon­nik, czło­nek To­wa­rzy­stwa Chry­stu­so­we­go dla Po­lo­nii Za­gra­nicz­nej;
3. uczest­nik pow­sta­nia chry­stu­sow­ców (Cri­sta­da, 1926-29) w Mek­sy­ku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrystusowiec

1. wyz­naw­ca jed­ne­go z wyz­nań pro­te­stanc­kich, czło­nek Ko­ścio­ła Chry­stu­so­we­go;
2. ka­to­lic­ki ka­płan lub za­kon­nik, czło­nek To­wa­rzy­stwa Chry­stu­so­we­go dla Po­lo­nii Za­gra­nicz­nej;
3. uczest­nik pow­sta­nia chry­stu­sow­ców (Cri­sta­da, 1926-29) w Mek­sy­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. ksiądz z za­kon­ne­go zgro­ma­dze­nia To­wa­rzy­stwa Chry­stu­so­we­go dla Po­lo­nii Za­gra­nicz­nej

 (1.2) rel. wier­ny pro­te­stanc­kie­go Ko­ścio­ła Chry­stu­so­we­go

 (1.3) hist. uczest­nik tzw. pow­sta­nia Cri­ste­ro w Mek­sy­ku w la­tach 20. XX w.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrystusowy

taki jak u Chry­stu­sa, po­dob­ny do Chry­stu­sa lub od niego się wy­wo­dzą­cy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­dob­ny do Chry­stu­sa, taki jak u Chry­stu­sa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrystyjanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. chrze­ści­ja­nin


Źródła:

Wiktionary

Chryzanilina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sub­stan­cja pow­sta­ją­ca jako etap poś­red­ni przy pro­duk­cji fuk­sy­ny, wy­ko­rzy­sty­wa­na do bar­wie­nia jed­wa­biu na zło­to­żół­ty kolor


Źródła:

SJP.pl

Chryzant

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Chry­zant – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go (Χρυσάνθης), ut­wo­rzo­ne od przy­miot­ni­ka "chrysanthés" – „o zło­tym kwiie­cie”, pier­wot­nie od­no­szą­ce­go się do kro­ku­sa ( χρυσός "chry­sos" – „złoty” i άνθος "ant­hos" – „kwiat”). Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Chry­zant (†283), pa­tron sę­dziów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chryzantem

1. ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych; zło­cień ogro­do­wy
2. po­tocz­nie: fry­zu­ra dam­ska o swo­bod­nych, lekko na­stro­szo­nych wło­sach


Źródła:

SJP.pl

Chryzantema

1. ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych; zło­cień ogro­do­wy
2. po­tocz­nie: fry­zu­ra dam­ska o swo­bod­nych, lekko na­stro­szo­nych wło­sach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Den­drant­he­ma|Des Moul|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju chry­zan­tem (1.1)

 (1.3) kwiat chry­zan­te­my (1.2)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chryzantemowy

przy­miot­nik od: chry­zan­te­ma


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chry­zan­te­mą, do­ty­czą­cy chry­zan­tem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chryzarobina

sub­stan­cja o sil­nym dzia­ła­niu od­ka­ża­ją­cym, po­zy­ski­wa­na z kory in­dyj­skie­go drze­wa An­di­ra ara­ro­ba lub otrzy­my­wa­na syn­te­tycz­nie, sto­so­wa­na w le­cze­niu cho­rób skóry


Źródła:

SJP.pl

Chryzeida

w mi­to­lo­gii grec­kiej: ka­płan­ka świą­ty­ni Apol­li­na w Troi, córka Chry­ze­sa


Źródła:

SJP.pl

Chryzejda

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z 3000 oke­a­nid, córka ty­ta­na Oke­a­no­sa i ty­ta­ni­dy Te­ty­dy


Chry­ze­i­da (gr. Χρυσηΐς "Khrysēḯs", łac. "Chry­se­is") – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, wy­stę­pu­je w Ilia­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chryzelefantyna

tech­ni­ka wy­ko­ny­wa­nia rzeźb z dro­go­cen­nych ma­te­ria­łów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. rzem. tech­ni­ka rzeź­biar­ska z wy­ko­rzy­sta­niem złota, ka­mie­ni szla­chet­nych i kości sło­nio­wej sto­so­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści;


Chry­ze­le­fan­ty­na (gr. χρῡσελεφάντινος "chrȳselephántinos" – ze złota i kości sło­nio­wej, od "chry­sós" – złoto i "elephás" – słoń) – tech­ni­ka rzeź­biar­ska sto­so­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści, w któ­rej wy­ko­rzy­sty­wa­no kość sło­nio­wą i złoto oraz inne dro­gie ma­te­ria­ły (np. ka­mie­nie szla­chet­ne).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chryzen

po­li­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny zbu­do­wa­ny z czte­rech sprzę­żo­nych pier­ście­ni ben­ze­no­wych


Chry­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­li­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny zbu­do­wa­ny z czte­rech sprzę­żo­nych pier­ście­ni ben­ze­no­wych skon­den­so­wa­nych ką­to­wo.

Wę­glo­wo­dór mniej re­ak­tyw­ny od izo­me­rycz­ne­go naf­ta­ce­nu.

W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest be­zbarw­ną sub­stan­cją kry­sta­licz­ną. Otrzy­my­wa­ny przez pi­ro­li­zę in­de­nu, lub przez wy­o­dręb­nia­nie z smoły po­ga­zo­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chryzmat

1. mi­stycz­ny znak, jaki otrzy­mu­je osoba przyj­mu­ją­ca chrzest;
2. w prze­no­śni: wy­róż­nik, pięt­no


Źródła:

SJP.pl

Chryzmał

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rel. krzyż­mał


Źródła:

Wiktionary

Chryzmo

świę­co­ny olej uży­wa­ny w niek­tó­rych sa­kra­men­tach i ce­re­mo­niach ko­ściel­nych; olej świę­ty; krzyż­mo


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. rel. w chrze­ści­jań­stwie kon­se­kro­wa­ny olej uży­wa­ny m.in. przy poś­wię­ca­niu oł­ta­rzy i ko­ścio­łów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chryzoberyl

mi­ne­rał, tle­nek glinu i be­ry­lu o bar­wie zie­lo­na­wo­żół­tej lub szma­rag­do­wo­zie­lo­nej; jego od­mia­ną jest alek­san­dryt


Chry­zo­be­ryl – rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków. Nazwa mi­ne­ra­łu wy­wo­dzi się od grec­kich słów "chry­sos" – złoto oraz "be­ryl­los" – beryl, co na­wią­zu­je do jego ty­po­wej barwy oraz pier­wiast­ka be­ry­lu obec­ne­go w skła­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chryzofenina

barw­nik azowy, uży­wa­ny do far­bo­wa­nia ba­weł­ny na żółto w ką­pie­li myd­la­nej


Źródła:

SJP.pl

Chryzofil

ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny są­czyń­co­wa­tych; Chry­sop­hyl­lum ca­i­ni­to


Źródła:

SJP.pl

Chryzofit

jeden z typów glo­nów jed­no­ko­mór­ko­wych lub ko­lo­nij­nych


Źródła:

SJP.pl

Chryzogon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Chry­zo­gon — imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, oz­na­cza­ją­ce "złote dziec­ko", zło­żo­ne z czło­nów "chry­sos" — "złoty" i "gónos"— "la­to­rośl". Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Chry­zo­gon, ka­płan rzym­ski (III/IV wiek).

Chry­zo­gon imie­ni­ny ob­cho­dzi 24 li­sto­pa­da.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chryzografia

sztu­ka pi­sa­nia i ma­lo­wa­nia płyn­nym zło­tem na per­ga­mi­nie, sto­so­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu


Źródła:

SJP.pl

Chryzoidyna

po­ma­rań­czo­wy barw­nik azowy sto­so­wa­ny do bar­wie­nia pre­pa­ra­tów mi­kro­sko­po­wych oraz pa­pie­ru i skóry


Źródła:

SJP.pl

Chryzokola

mi­ne­rał, uwod­nio­ny krze­mian mie­dzi


Chry­zo­ko­la – po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny mi­ne­rał mie­dzi z gro­ma­dy krze­mia­nów. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "khry­zos" i "kolla" oz­na­cza­ją­cych złoto oraz klej. W sta­ro­żyt­no­ści był uży­wa­ny jako spo­i­wo przy łą­cze­niu złota.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chryzokracja

forma rzą­dów, w któ­rej wła­dzę spra­wu­je grupa ludzi naj­bo­gat­szych; plu­to­kra­cja


Źródła:

SJP.pl

Chryzolit

mi­ne­rał, przez­ro­czy­sta od­mia­na oli­wi­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jubil. miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chryzolitowy

przy­miot­nik od: chry­zo­lit


Źródła:

SJP.pl

Chryzopraz

mi­ne­rał, od­mia­na chal­ce­do­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zie­lo­ny mi­ne­rał, od­mia­na chal­ce­do­nu;


Chry­zo­praz, pra­zer – prześ­wie­ca­ją­cy, so­czy­ście zie­lo­ny mi­ne­rał, cenna od­mia­na chal­ce­do­nu. Nazwa po­cho­dze­nia grec­kie­go, wy­ni­ka­ją­ca z po­łą­cze­nia słów "chry­sos" – złoto i "pra­si­nos" – zie­lon­ka­wy.

Barwa wy­wo­ła­na jest do­miesz­ką niklu. Ulega ona zmia­nie (wy­bla­knię­ciu) pod­czas ogrze­wa­nia lub dłu­gotr­wa­łe­go naś­wiet­le­nia pro­mie­nia­mi sło­necz­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chryzostom

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Chry­zo­stom – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go (χρυσόστομος, "chry­so­sto­mos" – "Zło­to­u­sty").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chryzostomostwo

Chry­zo­stom z mał­żon­ką; Chry­zo­sto­mo­sto­wie


Źródła:

SJP.pl

Chryzostomowie

Chry­zo­stom z mał­żon­ką; Chry­zo­sto­mo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Chryzostomowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chry­zo­sto­ma lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Chryzotyl

mi­ne­rał, od­mia­na ser­pen­ty­nu; sta­no­wi 95% wszyst­kich hand­lo­wych azbe­stów; azbest chry­zo­ty­lo­wy


Chry­zo­tyl (azbest ser­pen­ty­no­wy, azbest biały) – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy ser­pen­ty­nów (włó­kni­stych). Po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny. Pod wzglę­dem che­micz­nym jest to uwod­nio­ny krze­mian ma­gne­zu. Za­wie­ra ok. 40% krze­mion­ki, tle­nek ma­gne­zu i do­miesz­ki że­la­za, glinu i in­nych me­ta­li.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chryzotylowy

przy­miot­nik od: chry­zo­tyl


Źródła:

SJP.pl

Chryzyna

żółty barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w pą­kach to­po­li, po­mi­do­rach i pyłku pszcze­lim, na­tu­ral­ny in­hi­bi­tor aro­ma­ta­zy


Źródła:

SJP.pl

Chryzyp

fi­lo­zof grec­ki (ok. 277-ok. 208 p.n.e.)


Chry­zyp z Soloi (gr. Χρύσιππος ὁ Σολεύς "Chry­sip­pos"; uro­dzo­ny około 279, zmarł mię­dzy 207 a 204 p.n.e.) – ateń­ski fi­lo­zof i my­śli­ciel, czo­ło­wy przed­sta­wi­ciel i obroń­ca sto­i­cyz­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chryzypowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chry­zy­pa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Chrz.

skrót od: chrze­ści­jań­ski; chrześc.


Źródła:

SJP.pl

Chrzan

ro­śli­na z by­li­no­wa­tych o gru­bym, mię­si­stym ko­rze­niu, ros­ną­ca dziko i upra­wia­na; wy­ko­rzy­sty­wa­na jako ostra przy­pra­wa do dań


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ar­mo­ra­cia|P. Ga­ertn.|ref=tak., ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych;

 (1.2) pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ar­mo­ra­cia ru­sti­ca­na|G. Ga­ertn.|ref=tak., chrzan po­spo­li­ty

 (1.3) bot. ro­śli­na z ga­tun­ku chrzan po­spo­li­ty

 (1.4) kulin. ko­rzeń chrza­nu (1.3) o sil­nym, gry­zą­cym za­pa­chu i ostrym smaku

 (1.5) spoż. kulin. przy­pra­wa z tar­te­go chrza­nu (1.4)


Chrzan ("Ar­mo­ra­cia") – ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych do któ­re­go na­le­żą trzy ga­tun­ki. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je po­łud­nio­wo-wschod­nią Eu­ro­pę, po­łud­nio­wą Rosję, Sy­be­rię i Ka­zach­stan. Chrzan po­spo­li­ty jest w Pol­sce upra­wia­ny i ro­śnie dziko jako za­do­mo­wio­ny an­tro­po­fit, poza tym zaw­le­czo­ny i zdzi­cza­ły jest także w po­zo­sta­łej czę­ści Eu­ro­py, w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i we wschod­niej Azji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrzaniak

pa­śnik chrza­niak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Chrzanienie

po­tocz­nie: z nie­chę­cią, po­gar­dą o ja­kimś prze­mó­wie­niu, wy­stą­pie­niu te­le­wi­zyj­nym lub ra­dio­wym, tek­ście pra­so­wym itp., które jest nie­praw­dzi­we lub nie wnosi ni­cze­go no­we­go do te­ma­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrza­nić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzanik

zdrob­nie­nie od: chrzan


Źródła:

SJP.pl

Chrzaniony

po­tocz­nie: wy­wo­łu­ją­cy w mó­wią­cym nie­chęć, iry­ta­cję, rza­dziej po­dziw; pie­przo­ny, sku­ba­ny


Źródła:

SJP.pl

Chrzanić

pie­przyć; po­tocz­nie:
1. mówić głup­stwa, bzdu­ry; bre­dzić, baj­du­rzyć, pi­to­lić, pier­ni­czyć;
2. robić coś źle, psuć; pa­ta­ła­szyć, par­to­lić, pa­prać, par­ta­czyć;
3. lek­ce­wa­żyć, igno­ro­wać; chro­mo­lić, ole­wać;
4. chrza­nić się:
a) psuć się; par­to­lić się, pa­prać się;
b) sta­wać się trud­nym do odróż­nie­nia; mie­szać się, plą­tać się;
c) robić coś bar­dzo po­wo­li; grze­bać się, guz­drać się;
d) trak­to­wać kogoś zbyt ła­god­nie; pa­tycz­ko­wać się, cac­kać się, pie­ścić się


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) kulin. do­pra­wiać po­tra­wę do­da­jąc chrzan

 (1.2) przen. lek­ce­wa­żyć

 (1.3) przen. kła­mać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzanowianin

miesz­ka­niec Chrza­no­wa (mia­sta w po­łud­nio­wej Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chrzanowianka

miesz­kan­ka Chrza­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chrzanowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrzanowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrzanowski

przy­miot­nik od: Chrza­nów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chrza­no­wem, do­ty­czą­cy Chrza­no­wa, wła­ści­wy Chrza­no­wo­wi, po­cho­dzą­cy z Chrza­no­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrzanowy

zwią­za­ny z chrza­nem


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z chrza­nem, do­ty­czą­cy chrza­nu

 (1.2) za­wie­ra­ją­cy chrzan, ma­ją­cy smak chrza­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzanów

ro­śli­na z by­li­no­wa­tych o gru­bym, mię­si­stym ko­rze­niu, ros­ną­ca dziko i upra­wia­na; wy­ko­rzy­sty­wa­na jako ostra przy­pra­wa do dań


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Chrza­nów – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie chrza­now­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu chrza­now­skie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej Chrza­nów.

Chrza­nów uzy­skał lo­ka­cję miej­ską około 1350 roku.

We­dług da­nych GUS mia­sto za­miesz­ku­je 33,707 osób (stan na 30 czerw­ca 2024). Chrza­nów jest naj­więk­szym mia­stem w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim na te­ry­to­rium gminy miej­sko-wiej­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrzanówek

Chrza­nó­wek – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie cie­cha­now­skim, w gmi­nie Opi­no­gó­ra Górna.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chrzbiet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. grzbiet


Źródła:

Wiktionary

Chrzciciel

1. osoba udzie­la­ją­ca chrztu;
2. żar­to­bli­wie: osoba, która sprze­da­je nie­peł­no­war­to­ścio­we, roz­cień­czo­ne pa­li­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba chrzczą­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzcicielka

→ chrzci­ciel


Patrz:chrzciciel

Źródła:

SJP.pl

Chrzcielnica

na­czy­nie do prze­cho­wy­wa­nia wody chrzciel­nej; bap­ty­ste­rium


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­ściel­ne na­czy­nie z wodą świę­co­ną przez­na­czo­ne do chrztu;

 (1.2) rel. ar­chit. część ko­ścio­ła, gdzie do­ko­nu­je się chrztu


Chrzciel­ni­ca – zbior­nik z wodą świę­co­ną, uży­wa­ną pod­czas sa­kra­men­tu chrztu. Wy­ko­na­na z ka­mie­nia, me­ta­lu lub drew­na. Forma de­ko­ra­cji i pro­por­cji zmie­nia­ła się wraz z obo­wią­zu­ją­cy­mi sty­la­mi w ar­chi­tek­tu­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrzcielny

do­ty­czą­cy chrzcze­nia; chrzest­ny


przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny ze chrztem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzcinowy

→ chrzci­ny


Patrz:chrzciny

Źródła:

SJP.pl

Chrzciny

przy­ję­cie to­wa­rzy­szą­ce chrzto­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kult. rel. uro­czy­sto­ści i zwy­cza­je zwią­za­ne z przy­ję­ciem sa­kra­men­tu chrztu

 (1.2) żart. lanie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzcić

1. na­da­wać imię; naz­wać, mia­no­wać;
2. udzie­lać sa­kra­men­tu chrztu;
3. po­tocz­nie: do­da­wać wody do ja­kiejś cie­czy, np. do al­ko­ho­lu, mleka; roz­cień­czać wodą;
4. chrzcić się - przyj­mo­wać sa­kra­ment chrztu


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ochrz­cić)

 (1.1) kośc. udzie­lać komuś sa­kra­men­tu chrztu

 (1.2) rel. daw. czy­nić nad kimś znak ini­cju­ją­cy nową ja­kość w życiu, zry­wa­ją­cy z przesz­ło­ścią

 (1.3) pot. ini­cjo­wać kogoś w czymś

 (1.4) przen. na­da­wać komuś lub cze­muś imię lub nazwę

 (1.5) pot. żart. roz­cień­czać coś wodą, po­gar­sza­jąc ja­kość

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chrzcić się

 (2.1) być chrzczo­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. udzie­la­nie chrztu

 (1.2) publ. na­da­wa­nie komuś lub cze­muś imie­nia lub nazwy

 (1.3) pot. do­ko­ny­wa­nie czy­jejś ini­cja­cji

 (1.4) pot. roz­cień­cza­nie cze­goś, mie­sza­nie ze tań­szy­mi skład­ni­ka­mi, czemu to­wa­rzy­szy po­gor­sze­nie ja­ko­ści cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Chrzczonowice

Chrzczo­no­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie skier­nie­wic­kim, w gmi­nie Ko­wie­sy.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie biel­skim ziemi raw­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chrzept

daw­niej (dziś tylko w gwa­rze ka­szub­skiej): grzbiet, plecy


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. grzbiet, plecy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzest

w re­li­gii chrze­ści­jań­skiej: oczy­szcze­nie z grze­chu pier­wo­rod­ne­go i przy­ję­cie do wspól­no­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. obrzęd przy­ję­cia kogoś do Ko­ścio­ła, po­łą­czo­ny z ob­my­ciem wodą lub za­nu­rze­niem w wo­dzie;

 (1.2) mar. żegl. uro­czy­ste na­da­nie nazwy stat­ko­wi

 (1.3) pot. w związ­kach wy­ra­zo­wych: ini­cja­cja, pier­wszy udział w czymś


Chrzest – w chrze­ści­jań­stwie obrzęd na­wró­ce­nia i oczy­szcze­nia z grze­chów, spra­wo­wa­ny na po­le­ce­nie sa­me­go jego za­ło­ży­cie­la Je­zu­sa Chry­stu­sa (por. Mt 28,18–20). Będąc "ob­my­ciem wodą, któ­re­mu to­wa­rzy­szy słowo" (Ef 5,26) stoi na po­cząt­ku drogi wiary każ­de­go z ucz­niów Chry­stu­sa, jest pier­wszym z sa­kra­men­tów wta­jem­ni­cze­nia chrze­ści­jań­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrzestna

1. matka chrzest­na;
2. córka chrzest­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zob. matka chrzest­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzestniaczka

po­tocz­nie: chrze­śniacz­ka


Źródła:

SJP.pl

Chrzestniak

syn chrzest­ny; chrze­śnik, chrze­śniak


Źródła:

SJP.pl

Chrzestny

przy­miot­nik od: chrzest


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chrztu, od­no­szą­cy się do chrztu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. zob. oj­ciec chrzest­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrześc.

skrót od: chrze­ści­jań­ski; chrz.


Źródła:

SJP.pl

Chrześcijanin

osoba wyz­na­ją­ca chrze­ści­jań­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca chrze­ści­jań­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrześcijanin-Niekatolik

wyz­naw­ca re­li­gii ob­ja­wio­nej przez Chry­stu­sa, wyz­na­nia in­ne­go niż ka­to­lic­kie; chrze­ści­ja­nin nie­ka­to­lik


Źródła:

SJP.pl

Chrześcijanka

ko­bie­ta wyz­na­ją­ca chrze­ści­jań­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta, która wyz­na­je chrze­ści­jań­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrześcijański

przy­miot­nik od: chrze­ści­ja­nin


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chrze­ści­jań­stwem i chrze­ści­ja­na­mi, do­ty­czą­cy chrze­ści­jań­stwa

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla chrze­ści­jań­stwa i chrze­ści­jan


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrześcijańskość

→ chrze­ści­jań­ski


Patrz:chrześcijański

Źródła:

SJP.pl

Chrześcijaństwo

1. re­li­gia opie­ra­ją­ca się na na­u­kach Je­zu­sa Chry­stu­sa; chry­stia­nizm;
2. wspól­no­ta chrze­ści­jań­ska; eku­me­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. re­li­gia mo­no­te­i­stycz­na wy­wo­dzą­ca się z ju­da­iz­mu, któ­rej człon­ko­wie wie­rzą, że Jezus Chry­stus jest Synem Bożym i zmart­wychw­stał po swo­jej śmier­ci;

 (1.2) ogół wier­nych wszyst­kich wyz­nań w obrę­bie chrze­ści­jań­stwa (1.1)


Chrze­ści­jań­stwo ( Χριστιανισμóς, "Chri­stia­nis­mós", Chri­stia­ni­tas), chry­stia­nizm – re­li­gia mo­no­te­i­stycz­na za­li­cza­na do grupy abra­ha­micz­nej. Pow­sta­ła w I wieku n.e. w Azji Za­chod­niej, na te­re­nie Judei, wów­czas pod­le­ga­ją­cej Ce­sar­stwu Rzym­skie­mu. Re­li­gię tę za­po­cząt­ko­wał Jezus z Na­za­re­tu, przez wyz­naw­ców naz­wa­ny Chry­stu­sem, po­nie­waż uz­na­no go za me­sja­sza prze­po­wie­dzia­ne­go w Bi­blii he­braj­skiej, przez chrze­ści­jan na­zy­wa­nej Sta­rym Te­sta­men­tem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrześniaczek

zdrob­nia­le o chrze­śnia­ku, synu chrzest­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od chrze­śniak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrześniaczka

córka chrzest­na; chrze­śni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. córka chrzest­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrześniak

syn chrzest­ny; chrze­śnik, chrzest­niak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. syn chrzest­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrześnica

córka chrzest­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. córka chrzest­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrześnik

syn chrzest­ny; chrze­śniak, chrzest­niak


Źródła:

SJP.pl

Chrztowo

Chrzto­wo (kasz. "Chrztowò", dawn. "Kar­to­wo") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ścier­skim, w gmi­nie Li­nie­wo. Leży na po­łud­nio­wym brze­gu je­zio­ra So­bąc­kie­go.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Chrzto­wo". W skład so­łect­wa wcho­dzi rów­nież osada Równe.


Źródła:

Wikipedia

Chrzypski

przy­miot­nik od: Chrzyp­sko, Chrzyp­sko Małe, Chrzyp­sko Wiel­kie


Źródła:

SJP.pl

Chrzypsko

przy­miot­nik od: Chrzyp­sko, Chrzyp­sko Małe, Chrzyp­sko Wiel­kie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrzyżmał

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rel. krzyż­mał


Źródła:

Wiktionary

Chrzyżmo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. rel. krzyż­mo


Źródła:

Wiktionary

Chrzyżmować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. rel. na­ma­szczać chrzyż­mem


Źródła:

Wiktionary

Chrząblice

Chrzą­bli­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie tu­rec­kim, w gmi­nie Bru­dzew.

Nazwa wsi po­cho­dzi praw­do­po­dob­nie od słowa chrzan, który za­pew­ne rósł tutaj w du­żych ilo­ściach. Na sta­rych ma­pach spo­ty­ka się także pi­sow­nię "Chrzam­li­ce".


Źródła:

Wikipedia

Chrząchów

Chrzą­chów – wieś po­ło­żo­na nad rzeką Ku­rów­ką w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, po­wie­cie pu­ław­skim, gmi­nie Koń­sko­wo­la, w od­le­gło­ści 4 km od Ku­ro­wa, 6 km od Koń­sko­wo­li, 12 km od Puław i 35 km od Lu­bli­na. Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Koń­sko­wo­la. Naj­wyż­szym punk­tem wsi jest Łysa Góra (180,2 m n.p.m.).


Źródła:

Wikipedia

Chrząkania

1. wy­da­wać krót­ki, nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny dźwięk z krta­ni; char­kać;
2. o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrum­kać


Źródła:

SJP.pl

Chrząkanie

1. wy­da­wać krót­ki, nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny dźwięk z krta­ni; char­kać;
2. o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrum­kać


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzą­kać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrząkać

1. wy­da­wać krót­ki, nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny dźwięk z krta­ni; char­kać;
2. o świ­niach: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); chrum­kać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chrzą­knąć)

 (1.1) wy­da­wać krót­ki, chra­pli­wy dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy od­głos char­cze­nia lub kaszl­nię­cia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrząknięcie

1. wydać krót­ki, nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny dźwięk z krta­ni; za­char­kać, char­knąć;
2. o świ­niach: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); za­chrum­kać, chrum­knąć


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzą­knąć.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrząknąć

1. wydać krót­ki, nie­ar­ty­ku­ło­wa­ny dźwięk z krta­ni; za­char­kać, char­knąć;
2. o świ­niach: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos dla tych zwie­rząt (chrum-chrum); za­chrum­kać, chrum­knąć


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chrzą­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|chrzą­kać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrząsnąć

wydać chrzęst; chrzęst­nąć, chrzęs­nąć


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chrzę­ścić / chrzę­szczeć)

 (1.1) zob. chrzę­ścić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrząstek

ro­dzaj tkan­ki łącz­nej szkie­le­to­wej, ela­stycz­na tkan­ka uczest­ni­czą­ca w two­rze­niu niek­tó­rych czę­ści szkie­le­tu krę­gow­ców (u ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych - ca­łe­go); tkan­ka chrzęst­na


Źródła:

SJP.pl

Chrząstka

ro­dzaj tkan­ki łącz­nej szkie­le­to­wej, ela­stycz­na tkan­ka uczest­ni­czą­ca w two­rze­niu niek­tó­rych czę­ści szkie­le­tu krę­gow­ców (u ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych - ca­łe­go); tkan­ka chrzęst­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. ela­stycz­na tkan­ka sta­no­wią­ca część wielu na­rzą­dów, np. nosa, krta­ni, sta­wów itp.;

 (1.2) kulin. sprę­ży­sty i zbity twór w po­kar­mie mięs­nym, czę­sto nie kon­su­mo­wa­na

 (1.3) gw-pl|Tar­nów. bot. skrzyp polny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrząstkoszkieletowy

ryba chrząst­kosz­kie­le­to­wa - ryba ma­ją­ca stru­nę grzbie­to­wą i chrzęst­ny szkie­let; ryba chrzęst­nosz­kie­le­to­wa


Źródła:

SJP.pl

Chrząstkotwórczy

po­sia­da­ją­cy zdol­ność do two­rze­nia ko­mó­rek chrząst­ki


Źródła:

SJP.pl

Chrząstkowacieć

zmie­niać się w chrząst­kę, na­bie­rać cech chrząst­ki


Źródła:

SJP.pl

Chrząstkowaty

ma­ją­cy bu­do­wę lub wła­ści­wo­ści zbli­żo­ne do chrząst­ki


przy­miot­nik

 (1.1) biol. po­sia­da­ją­cy chrząst­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrząstkowiec

ro­śli­na z ro­dzi­ny ko­mo­so­wa­tych; ło­mian­ka


Chrząst­ko­wiec ("Po­lyc­ne­mum") – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych za­li­cza­ny w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go do ro­dzi­ny ko­mo­so­wa­tych lub szar­ła­to­wa­tych. Na­le­ży do niego 6 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je pół­noc­no-za­chod­nią Afry­kę, po­łud­nio­wą i środ­ko­wą Eu­ro­pę, rejon Azji Mniej­szej i Ka­u­ka­zu na wscho­dzie sięga zaś po Azję Środ­ko­wą (włącz­nie z chiń­skim re­gio­nem Sin­ciang).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrząstkowy

zwią­za­ny z chrząst­ką


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z chrząst­ką, do­ty­czą­cy chrzą­stek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrząstkozrost

czę­ścio­wo ru­cho­me po­łą­cze­nie kości za po­mo­cą tkan­ki chrzęst­nej


Chrząst­koz­rost, po­łą­cze­nie chrzęst­ne ( syn­chon­dro­sis, junc­tu­ra car­ti­la­gi­nea) – po­łą­cze­nie ści­słe dwóch kości za po­mo­cą tkan­ki chrzęst­nej. U czło­wie­ka wy­stę­pu­je m.in. mię­dzy pier­wszym że­brem a most­kiem, które po­łą­czo­ne są chrząst­ką szkli­stą. Chrząst­koz­ro­sta­mi włó­kni­sty­mi są np. krąż­ki mię­dzy­krę­go­we, chrząst­ki na pod­sta­wie czasz­ki, chrząst­ki mię­dzy kość­mi ło­no­wy­mi (w spo­je­niu ło­no­wym).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrząstniak

no­wot­wór o bu­do­wie chrząst­ko­wej


Źródła:

SJP.pl

Chrząstnica

ro­dzaj kras­no­ro­stu wy­stę­pu­ją­ce­go w Morzu Pół­noc­nym; chrzą­ści­ca, chrzą­śni­ca


Chrząst­ni­ca, chrzą­ści­ca ("Chon­drus") – ro­dzaj kras­no­ro­stów z rzędu "Gi­gar­ti­na­les". Ple­chy mchu ir­landz­kie­go ("Chon­drus cri­spus"), ga­tun­ku wy­stę­pu­ją­ce­go w pół­noc­nym Oce­a­nie At­lan­tyc­kim, wy­płu­ka­ne, wy­bie­lo­ne i wy­su­szo­ne na słoń­cu, do­star­cza­ją ka­ra­ge­nu, su­row­ca sto­so­wa­ne­go w wielu ga­łę­ziach prze­my­słu oraz w lecz­nict­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrząstnik

isto­ta mię­dzy­ko­mór­ko­wa wraz z roz­mie­szczo­ny­mi w niej ele­men­ta­mi włó­kni­sty­mi, two­rzą­ca tkan­kę chrzęst­ną; chon­dry­na, chon­dro­mu­ko­id


Źródła:

SJP.pl

Chrząstnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrząst­nąć.


Źródła:

Wiktionary

Chrząstny

rzad­ko: chrząst­ko­wy, chrzęst­ny


Źródła:

SJP.pl

Chrząstnąć

wydać chrzęst; zgrzyt­nąć, za­trze­szczeć, za­chro­bo­tać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chrzę­ścić / chrzę­szczeć)

 (1.1) do­ko­na­ny od|chrzę­ścić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrząstowianin

miesz­ka­niec Chrzą­sto­wa


Źródła:

SJP.pl

Chrząstowianka

miesz­kan­ka Chrzą­sto­wa


Źródła:

SJP.pl

Chrząstowice

nazwa kilku wsi w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrząstowicki

przy­miot­nik od: Chrzą­sto­wi­ce; chrzą­stow­ski


Źródła:

SJP.pl

Chrząstowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrząstowski

przy­miot­nik od: Chrzą­sto­wi­ce; chrzą­sto­wic­ki


Źródła:

SJP.pl

Chrząstów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrząstówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrząszcz

owad z rzędu o tej samej naz­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­le­op­te­ra|ref=tak., za­miesz­ku­ją­cy róż­no­rod­ne śro­do­wi­ska rząd owa­dów po­sia­da­ją­cy osło­nię­te skrzy­dła i od­włok;

 (1.2) rzad. mot. pot. jeden z mo­de­li Volks­wa­ge­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrząszcze

jeden z naj­licz­niej­szych rzę­dów owa­dów; tę­go­po­kry­we, tę­gos­krzy­dłe


Chrzą­szcze, tę­go­po­kry­we (Co­le­op­te­ra) – rząd owa­dów z in­fra­gro­ma­dy no­wos­krzy­dłych i na­drzę­du skry­tos­krzy­dłych. Obej­mu­je około 400 tys. opi­sa­nych na­u­ko­wo ga­tun­ków, co czyni go naj­licz­niej­szym pod tym wzglę­dem rzę­dem zwie­rząt. Ostroż­ne sza­cun­ki fak­tycz­nej licz­by ga­tun­ków współ­czes­nych z dru­giej de­ka­dy XXI wieku po­da­ją za­leż­nie od me­to­dy od około pół do pół­to­ra mi­lio­na ga­tun­ków, w niek­tó­rych przy­pad­kach wska­zu­jąc na błon­ków­ki jako nawet ponad trzy­krot­nie licz­niej­sze w ga­tun­ki od chrzą­szczy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chrząszczewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chrząszczowaty

po­dob­ny do chrzą­szcza


Źródła:

SJP.pl

Chrząszczowy

zwią­za­ny z chrzą­szczem


Źródła:

SJP.pl

Chrząszczyce

Chrzą­szczy­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Chrzumczütz, wcze­śniej "Chrzumbzüz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Prósz­ków.


Źródła:

Wikipedia

Chrząszczyk

mały chrząszcz


Źródła:

SJP.pl

Chrząścica

ro­dzaj kras­no­ro­stu wy­stę­pu­ją­ce­go w Morzu Pół­noc­nym; chrząst­ni­ca, chrzą­śni­ca


Źródła:

SJP.pl

Chrząśnica

ro­dzaj kras­no­ro­stu wy­stę­pu­ją­ce­go w Morzu Pół­noc­nym; chrzą­ści­ca, chrząst­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Chrząśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrząs­nąć.


Źródła:

Wiktionary

Chrzęsnąć

wydać chrzęst; chrzęst­nąć, chrząs­nąć


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chrzę­ścić / chrzę­szczeć)

 (1.1) zob. chrzę­ścić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzęst

od­głos kru­sze­nia się, ła­ma­nia się cze­goś, tar­cia o coś; trzask, szczęk, zgrzyt; chro­bo­ta­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos tar­cia o coś, kru­sze­nia, ła­ma­nia; zgrzyt, chru­pot


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzęstniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chrzęst­niak


Źródła:

Wiktionary

Chrzęstniak

no­wot­wór ła­god­ny pow­sta­ją­cy z tkan­ki chrzęst­nej, roz­wi­ja­ją­cy się wew­nątrz kości lub na jej po­wierzch­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ła­god­ny no­wot­wór tkan­ki chrzęst­nej;


Chrzęst­niak (łac. "chon­dro­ma") – ła­god­ny no­wot­wór tkan­ki chrzęst­nej, róż­ni­cu­ją­cy się w kie­run­ku chrząst­ki szkli­stej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrzęstniakomięsak

ro­dzaj zło­śli­we­go no­wot­wo­ru kości


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. zło­śli­wy no­wot­wór tkan­ki chrzęst­nej;


Chrzęst­nia­ko­mię­sak (chrzęst­niak mię­sa­ko­wy, łac. "chon­dro­sar­co­ma") – zło­śli­wy no­wot­wór tkan­ki chrzęst­nej na­le­żą­cy do grupy mię­sa­ków kości. Wy­róż­nia się pod­ty­pów hi­sto­lo­gicz­nych tego no­wot­wo­ru, róż­nią­cych się lo­ka­li­za­cją, prze­bie­giem i wie­kiem za­cho­ro­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chrzęstniakowatość

za­bu­rze­nia kost­nie­nia pro­wa­dzą­ce do róż­no­rod­nych znieksz­tał­ceń


Źródła:

SJP.pl

Chrzęstnik

ga­tu­nek ryby o chrzęst­nym szkie­le­cie


Źródła:

SJP.pl

Chrzęstnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzęst­nąć.


Źródła:

Wiktionary

Chrzęstnoszkieletowe

gro­ma­da ryb które mają stru­nę grzbie­to­wą i chrzęst­ny szkie­let, obej­mu­ją­ca chi­me­ry, płaszcz­ki i re­ki­ny


Źródła:

SJP.pl

Chrzęstnoszkieletowy

ryba chrzęst­nosz­kie­le­to­wa - ryba ma­ją­ca stru­nę grzbie­to­wą i chrzęst­ny szkie­let; ryba chrząst­kosz­kie­le­to­wa


przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go szkie­let zbu­do­wa­ny jest z chrzą­stek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzęstny

w ana­to­mii: zbu­do­wa­ny z chrząst­ki


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. taki, który zbu­do­wa­ny jest z chrząst­ki

 (1.2) anat. zwią­za­ny z chrząst­ką, do­ty­czą­cy chrząst­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzęstnąć

wydać chrzęst; chrzęs­nąć, chrząs­nąć


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chrzę­ścić / chrzę­szczeć)

 (1.1) do­ko­na­ny od|chrzę­ścić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzęszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzę­ścić.

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzę­szczeć.


Źródła:

Wiktionary

Chrzęszczeć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chrząs­nąć / chrząst­nąć / chrzęs­nąć / chrzęst­nąć)

 (1.1) wy­da­wać od­głos tar­cia o coś, kru­sze­nia, ła­ma­nia; zgrzy­tać


Źródła:

Wiktionary

Chrzęścieć

daw­niej: chrzę­ścić


Źródła:

SJP.pl

Chrzęścić

wy­da­wać chrzęst; zgrzy­tać, trze­szczeć, chro­bo­tać


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chrząs­nąć / chrząst­nąć / chrzęs­nąć / chrzęst­nąć)

 (1.1) wy­da­wać od­głos tar­cia o coś, kru­sze­nia, ła­ma­nia; zgrzy­tać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chrzęśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chrzęs­nąć.


Źródła:

Wiktionary

Chróstnik

wieś w Pol­sce


Chróst­nik (niem. "Bra­u­chitsch­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lu­biń­skim, w gmi­nie Lubin.

Wieś leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 333 i przy węźle Lubin Po­łud­nie drogi ek­spre­so­wej S3. Liczy 1012 miesz­kań­ców – jest szó­stą naj­lud­niej­szą miej­sco­wo­ścią gminy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chróstno

Chróst­no (daw­niej "Za­le­sie", Sa­lis­wal­de) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie głub­czyc­kim, w gmi­nie Głub­czy­ce.

Wio­ska leży na te­re­nie Ob­sza­ru Chro­nio­ne­go Kra­jo­bra­zu Rejon Mokre - Le­wi­ce. Leży na te­re­nie Nad­le­śnict­wa Prud­nik (obręb Prud­nik).


Źródła:

Wikipedia

Chróstowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chróścice

Chró­ści­ce ( Chrosczütz, Chrosczütz, Kro­ści­ce) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Do­brzeń Wiel­ki.


Źródła:

Wikipedia

Chróścicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chróścielewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chróścielów

Chró­ście­lów ( Chra­sti­lov lub Chrastělovo, Kra­stil­lau) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie głub­czyc­kim, w gmi­nie Kietrz, na Pła­sko­wy­żu Prud­nic­ko-Głub­czyc­kim. Wieś obej­mu­je ad­mi­ni­stra­cyj­nie przy­sió­łek Gniew­ko­wi­ce i Ko­lo­nia Za­chód.

Ob­szar głów­nie rol­ni­czy z za­cho­wa­ną po upad­ku so­cja­liz­mu w 1989 roku Rol­ni­czą Spół­dziel­nią Pro­duk­cyj­ną. Za­kład RSP zaj­mu­je się ho­dow­lą zwie­rząt oraz pro­duk­cją wy­so­kiej ja­ko­ści mleka. Po­nad­to dy­spo­nu­je du­ży­mi ob­sza­ra­mi upraw­ny­mi.


Źródła:

Wikipedia

Chróścikowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chróścin

Chró­ścin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Bo­le­sła­wiec.


Źródła:

Wikipedia

Chss

skró­to­wiec

 (1.1) = polit. hist. Chrze­ści­jań­skie Sto­wa­rzy­sze­nie Spo­łecz­ne;


Źródła:

Wiktionary

Chswn

skró­to­wiec

 (1.1) = hist. Chrze­ści­jań­ska Służ­ba Wyz­wo­le­nia Na­ro­dów;


Źródła:

Wiktionary

Chtoniczny

po­dziem­ny; od­no­si się do bóstw pie­kiel­nych (chto­nicz­nych) sto­ją­cych w opo­zy­cji do nie­biań­skich


Źródła:

SJP.pl

Chu

wyraz, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, na­śla­du­ją­cy od­głos chu­cha­nia


Źródła:

SJP.pl

Chubsugulski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chub­su­gu­łem, do­ty­czą­cy Chub­su­gu­łu


Źródła:

Wiktionary

Chubsuguł

je­zio­ro w pół­noc­nej Mon­go­lii


Chub­su­guł ( Хөвсгөл нуур, "Chöwsgöl nuur"; zwane po­tocz­nie Małym Baj­ka­łem, w przesz­ło­ści w j. pol­skim uży­wa­no także nazwy Koso-Goł) – słod­ko­wod­ne je­zio­ro tek­to­nicz­ne w pół­noc­nej czę­ści Mon­go­lii, w po­bli­żu gra­ni­cy z Rosją.

Jest to dru­gie co do wiel­ko­ści je­zio­ro Mon­go­lii i za­ra­zem naj­głęb­sze je­zio­ro tego kraju.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chuch

po­tocz­nie: chuch­nię­cie, od­dech


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. wy­dy­cha­ne po­wie­trze pod­czas chu­cha­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chucha

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3 os. lp. ter. chu­chać


Źródła:

Wiktionary

Chuchanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chu­chać.


Źródła:

Wiktionary

Chuchać

1. ogrze­wać od­de­chem
2. ob­cho­dzić się z czymś lub kimś bar­dzo de­li­kat­nie, bar­dzo o coś lub kogoś dbać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chuch­nąć)

 (1.1) wy­dy­chać po­wie­trze, wy­do­by­wać z sie­bie od­dech

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) roz­grze­wać coś od­de­chem

 (2.2) przen. pot. pie­lę­gno­wać, chro­nić coś, dbać o coś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chucherko

osoba drob­na i wątła


Źródła:

SJP.pl

Chucherkowaty

sła­bo­wi­ty, mi­zer­ny, drob­ny, de­li­kat­ny


Źródła:

SJP.pl

Chuchla

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chuchnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chuch­nąć.


Źródła:

Wiktionary

Chuchnąć

wy­pu­ścić usta­mi po­wie­trze zwięk­sza­jąc jego ci­śnie­nie


cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. chu­chać)

 (1.1) zob. chu­chać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuchrak

osoba o drob­nej i wą­tłej po­stu­rze; chu­chro; chu­cher­ko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba wątła i drob­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuchro

zwy­kle o czło­wie­ku: isto­ta słaba, drob­na, mi­zer­na


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czło­wiek słaby, mi­zer­ny lub cho­ro­wi­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuchrowaty

o wy­glą­dzie chu­chra; mi­zer­ny, słaby, wątły


Źródła:

SJP.pl

Chuck

[czy­taj: czak] imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chucpa

po­tocz­nie: bez­czel­ność, tupet, aro­gan­cja; hucpa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nad­mier­na pew­ność sie­bie, po­łą­czo­na z zu­chwa­ło­ścią albo chę­cią ukry­cia swo­je­go braku umie­jęt­no­ści

 (1.2) zu­chwa­łe dzia­ła­nie, źle po­strze­ga­ne przez in­nych, np. jako oszu­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chucpiarski

po­tocz­nie: bez­czel­ny, aro­ganc­ki; huc­piar­ski


Źródła:

SJP.pl

Chucpiarz

osoba bez­czel­na i aro­ganc­ka; huc­piarz


Źródła:

SJP.pl

Chuda

chuda ko­bie­ta, dziew­czy­na


Źródła:

SJP.pl

Chudaczewo

Chu­da­cze­wo (niem. "Alt Kud­de­zow") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie sła­wień­skim, w gmi­nie Po­sto­mi­no przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 203. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Chu­da­cze­wo" w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Ro­ni­no.


Źródła:

Wikipedia

Chudak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chudan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka na wschod­niej Sy­be­rii w Rosji, lewy do­pływ Udy


Źródła:

Wiktionary

Chudawy

po­tocz­nie: nieco chudy; szczu­pły


Źródła:

SJP.pl

Chudański

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Chu­da­nem (rzeką na Sy­be­rii w Rosji)


Źródła:

Wiktionary

Chudecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chudek

naz­wi­sko


Chu­dek – luźno ro­zbu­do­wa­na wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ka­dzi­dło.

Roz­cią­ga się na od­le­gło­ści 5 km wzdłuż drogi z Ło­dzisk do Bro­do­wych Łąk. Przy dro­dze po­pro­wa­dzo­no pas pie­szo-ro­we­ro­wy. So­łect­wo two­rzą ko­lo­nie: Lipki, Morgi, Rule, Ru­le­wek i Stara Wieś.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chuderlaczek

zdrob­nie­nie od: chu­der­lak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od chu­der­lak


Patrz:chuderlak

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuderlaczka

zdrob­nie­nie od: chu­der­lak


Patrz:chuderlak

Źródła:

SJP.pl

Chuderlak

po­tocz­nie: czło­wiek chudy i cho­ro­wi­ty; cher­la­wiec, mi­ze­rak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek chudy i za­pa­da­ją­cy na zdro­wiu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuderlawiec

po­tocz­nie: czło­wiek chudy i cho­ro­wi­ty; cher­lak, mi­ze­rak


Źródła:

SJP.pl

Chuderlawość

→ chu­der­la­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest chu­der­la­we; cecha tych, któ­rzy są chu­der­la­wi


Patrz:chuderlawy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuderlawy

chudy, drob­ny, mi­zer­ny


przy­miot­nik

 (1.1) wy­glą­da­ją­cy mi­zer­nie, spra­wia­ją­cy wra­że­nie po­zba­wio­ne­go sił czy cho­re­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudeusz

po­tocz­nie: czło­wiek chudy, wy­nędz­nia­ły; chu­dzie­lec, chu­dziak, chu­dzi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. żart. chudy i słaby czło­wiek

 (1.2) przen. bie­da­czy­na, ho­łysz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chudnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) tra­ce­nie wagi


Źródła:

Wiktionary

Chudnąć

tra­cić na wadze, zmniej­szać cię­żar swo­je­go ciała; szczu­pleć, wąt­leć, mi­zer­nieć, ni­knąć


cza­sow­nik

 (1.1) sta­wać się chud­szym, szczu­plej­szym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudoba

1. zwie­rzę­ta ho­dow­la­ne; żywy in­wen­tarz;
2. prze­sta­rza­le: lu­dzie bied­ni; bie­do­ta, nędza;
3. daw­niej: skrom­ny do­by­tek, ubo­gie go­spo­dar­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. bieda, ubó­stwo, nie­do­sta­tek

 (1.2) przest. pot. mie­nie osoby ubo­giej, skrom­ny do­by­tek


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chudobczyce

Chu­dob­czy­ce – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Kwilcz. Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest około 8,5 km na pół­noc­ny wschód od Kwil­cza nie­o­po­dal po­łud­nio­we­go krań­ca je­zio­ro Lu­bosz Wiel­ki.


Źródła:

Wikipedia

Chudobny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bied­ny


Źródła:

Wiktionary

Chudopachołek

1. daw­niej: czło­wiek po­cho­dzą­cy z ubo­giej szlach­ty lub ni­skie­go stanu; sza­ra­czek, ple­be­jusz;
2. lek­ce­wa­żą­co: czło­wiek bied­ny, ubogi; ho­łysz


Źródła:

SJP.pl

Chudość

→ chudy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan bycia chu­dym


Patrz:chudy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chudy


Chud­szy (ang. "Thin­ner") – po­wieść Step­he­na Kinga z 1984 roku, którą na­pi­sał pod pse­u­do­ni­mem Ri­chard Bach­man.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chudy

1. ma­ją­cy (zbyt) mało ciała; bar­dzo szczu­pły;
2. ma­ją­cy mało tłu­szczu, nie­tłu­sty;
3. prze­no­śnie:
a) cien­ki, nie­po­kaź­ny; lichy, mi­zer­ny;
b) skrom­ny, nie­ob­fi­ty;
c) ubogi, bied­ny;
d) nie­u­ro­dzaj­ny;
e) ma­ją­cy zbyt mało ja­kie­goś skład­ni­ka, skład­ni­ków


przy­miot­nik

 (1.1) o czło­wie­ku: wąski w pasie; bar­dziej, niż szczu­pły; taki, któ­re­mu da­le­ko do oty­ło­ści

 (1.2) o je­dze­niu: za­wie­ra­ją­cy mało tłu­szczu

 (1.3) stpol. bied­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudziaczek

zdrob­nie­nie od: chu­dziak


Źródła:

SJP.pl

Chudziak

1. żar­to­bli­wie lub ze współ­czu­ciem: osoba chuda; chu­dzi­na;
2. prze­no­śnie: osoba godna współ­czu­cia; bie­dak, nie­bo­rak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba chuda

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) beton o ni­skiej kla­sie wy­trzy­ma­ło­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudzice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chudzicki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chudziec

1. wątłe, wy­chu­dzo­ne zwie­rzę;
2. w prze­my­śle mięs­nym: zwie­rzę rzeź­ne bar­dzo ni­skiej klasy, o sła­bym umię­śnie­niu


Źródła:

SJP.pl

Chudziej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chudo


Źródła:

SJP.pl

Chudzielec

po­tocz­nie: czło­wiek chudy, wy­nędz­nia­ły; chu­de­usz, chu­dziak, chu­dzi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. chudy czło­wiek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudzieć

daw­niej: chud­nąć - tra­cić na wadze, zmniej­szać cię­żar swo­je­go ciała; szczu­pleć, wąt­leć, mi­zer­nieć, ni­knąć


Źródła:

SJP.pl

Chudzieńki

re­gio­nal­ne zdrob­nie­nie od: chudy; chu­dziut­ki, chu­dziuś­ki, chu­dziuch­ny


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: chudy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudzik

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chudzikiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chudzina

po­tocz­nie o szczu­płej ko­bie­cie, dziew­czy­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) z po­li­to­wa­niem: ktoś bar­dzo chudy

 (1.2) śrpol. bie­dak

 (1.3) śrpol. lu­dzie bied­ni

 (1.4) śrpol. czło­wiek nie­szczę­śli­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudzinka

po­tocz­nie: ko­bie­ta wy­chu­dzo­na, o wą­tłej bu­do­wie ciała; także o męż­czyź­nie (z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym); chu­dzi­na, mi­ze­ro­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od zob. chu­dzi­na., pot. bar­dzo szczu­pła osoba lub zwie­rzę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudziuchny

zdrob­nie­nie od: chudy; chu­dziut­ki


Źródła:

SJP.pl

Chudziusieńki

zdrob­nie­nie od: chu­dziuś­ki


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: chudy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudziuteńki

zdrob­nie­nie od: chu­dziut­ki


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: chudy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudziutki

zdrob­nie­nie od: chudy; chu­dziuch­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: chudy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chudziątko

pie­szczot­li­wie o kimś wą­tłym, bied­nym


Źródła:

SJP.pl

Chudzić

prze­sta­rza­łe: ogra­ni­czać je­dze­nie w celu od­chu­dze­nia kogoś; czy­nić chu­dym


Źródła:

SJP.pl

Chudziński

naz­wi­sko


Chu­dziń­ski (forma żeń­ska: Chu­dziń­ska; licz­ba mnoga: Chu­dziń­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 3490 osoby, we­dług no­wszych, in­ter­ne­to­wych opar­ty da­nych licz­ba jest 3372. Naz­wi­sko po­cho­dzi od słowa "chudy" i jest naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne w za­chod­niej i środ­ko­wej Pol­sce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chudzowice

Chu­dzo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, w gmi­nie Trze­biel.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go. Miej­sco­wość jest oto­czo­na gę­sty­mi la­sa­mi.


Źródła:

Wikipedia

Chudzynek

Chu­dzy­nek – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Dro­bin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chudzyno

Chu­dzy­no – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Dro­bin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chudzyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chuglaczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kulin. zupa z chle­ba i wody


Źródła:

Wiktionary

Chuj

(wul­gar­ne) huj;
1. czło­nek męski;
2. wyz­wi­sko kie­ro­wa­ne do męż­czyzn


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) wulg. penis, czło­nek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. wulg. bar­dzo obraź­li­wa forma zwro­tu do męż­czyz­ny

wy­krzy­knik

 (3.1) wulg. wy­krzy­knik, gdy coś się nie udało, nie wysz­ło, posz­ło nie po na­szej myśli

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (4.1) jęz. język z ro­dzi­ny ję­zy­ków ma­jań­skich;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chujawica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. silny wiatr z de­szczem lub śnie­giem


Źródła:

Wiktionary

Chujczak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) reg. nie­wiel­ki, lichy wie­przek


Źródła:

Wiktionary

Chujec

daw­niej: knur, kier­noz, wieprz; kier­da


Źródła:

SJP.pl

Chujeczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. wulg. bar­dzo obraź­li­wa forma zwro­tu do chłop­ca


Źródła:

Wiktionary

Chujek

zdrob­nie­nie od: chuj


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) wulg. zdrobn. od chuj (lek­ce­wa­żą­co, pie­szczot­li­wie lub iro­nicz­nie o pe­ni­sie)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. wulg. zdrobn. iron. chuj (od­no­śnie męż­czyz­ny)

 (2.2) przen. wulg. żart. osoba, na temat któ­rej lub z którą się roz­ma­wia, ale nie chce się jej obra­zić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chujnia

chu­jo­za, chu­jo­wiz­na;
1. wul­gar­nie: coś zep­su­te­go lub ni­skiej ja­ko­ści; ba­dzie­wie;
2. nie­przy­jem­na, nie­ko­rzyst­na sy­tu­a­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. coś kiep­skie­go, nie­cie­ka­we­go, nie­za­do­wa­la­ją­ce­go; coś od­bie­ra­ne­go ne­ga­tyw­nie

 (1.2) wulg. zwrot ma­ją­cy wy­ra­zić de­za­pro­ba­tę dla ja­kie­goś zja­wi­ska czy stanu rze­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chujostwo

wul­gar­nie:
1. rzecz lub sy­tu­a­cja oce­nia­na bar­dzo ne­ga­tyw­nie; chuj­stwo;
2. za­cho­wa­nie oce­nia­ne bar­dzo ne­ga­tyw­nie;
3. grupa osób, któ­rych za­cho­wa­nie oce­nia­ne jest bar­dzo ne­ga­tyw­nie; chuj­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wulg. coś be­zu­ży­tecz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chujowizna

chu­jo­za, chuj­nia;
1. wul­gar­nie: coś zep­su­te­go lub ni­skiej ja­ko­ści; ba­dzie­wie;
2. nie­przy­jem­na, nie­ko­rzyst­na sy­tu­a­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. obiekt lub sy­tu­a­cja, które mó­wią­cy oce­nia bar­dzo ne­ga­tyw­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chujowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) wulg. kiep­sko, bar­dzo źle


Źródła:

Wiktionary

Chujowość

→ chu­jo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. cecha tego, co chu­jo­we


Patrz:chujowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chujowszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chu­jo­wy; bar­dziej chu­jo­wy


Źródła:

SJP.pl

Chujowy

wul­gar­nie: oce­nia­ny bar­dzo ne­ga­tyw­nie; ki­czo­wy, ki­jo­wy, bez­na­dziej­ny


przy­miot­nik

 (1.1) wulg. kiep­ski, marny, do ni­cze­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chujoza

wul­gar­nie:
1. coś zep­su­te­go lub ni­skiej ja­ko­ści; chu­jo­wiz­na, chuj­nia;
2. nie­przy­jem­na, nie­ko­rzyst­na sy­tu­a­cja; chu­jo­wiz­na, chuj­nia;
3. ko­bie­ta oce­nia­na ne­ga­tyw­nie; skur­wy­syn­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wulg. skom­pli­ko­wa­na, nie­cie­ka­wa sy­tu­a­cja

 (1.2) wulg. coś nie­u­da­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chujstwo

chu­jo­stwo; wul­gar­nie:
1. rzecz lub sy­tu­a­cja oce­nia­na bar­dzo ne­ga­tyw­nie;
2. grupa osób, któ­rych za­cho­wa­nie oce­nia­ne jest bar­dzo ne­ga­tyw­nie


Źródła:

SJP.pl

Chukudu

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dwu­ko­ło­wy, ręcz­nie ro­bio­ny z drew­na po­jazd uży­wa­ny na wscho­dzie De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ki Konga do tran­spor­tu ła­dun­ków


Źródła:

Wiktionary

Chuligan

osoba ła­mią­ca za­sa­dy współ­ży­cia spo­łecz­ne­go: bio­rą­ca udział w bój­kach, do­ko­nu­ją­ca de­wa­sta­cji mie­nia pu­blicz­ne­go, po­peł­nia­ją­ca drob­ne prze­stęp­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek na­ru­sza­ją­cy po­rzą­dek pu­blicz­ny, skłon­ny do wszczy­na­nia burd;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuliganeria

chu­li­gań­stwo, chu­li­gan­ka;
1. gro­ma­da chu­li­ga­nów;
2. chu­li­gań­skie za­cho­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) grupa chu­li­ga­nów

 (1.2) na­ru­sza­nie norm współ­ży­cia spo­łecz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuliganizm

wul­gar­ne, awan­tur­ni­cze za­cho­wa­nie się, lek­ce­wa­że­nie przy­ję­tych norm etycz­nych i spo­łecz­nych; chu­li­gań­stwo


Źródła:

SJP.pl

Chuliganić

za­cho­wy­wać się w spo­sób ty­po­wy dla chu­li­ga­na


Źródła:

SJP.pl

Chuliganka

1. ko­bie­ta ła­mią­ca za­sa­dy współ­ży­cia spo­łecz­ne­go: bio­rą­ca udział w bój­kach, do­ko­nu­ją­ca de­wa­sta­cji mie­nia pu­blicz­ne­go, po­peł­nia­ją­ca drob­ne prze­stęp­stwa;
2. chu­li­ga­ne­ria, chu­li­gań­stwo; po­tocz­nie:
a) ogół chu­li­ga­nów; chu­li­ga­ni;
b) chu­li­gań­skie za­cho­wa­nie;
3. po­tocz­nie: męska czap­ka z dasz­kiem, wy­ko­na­na zwy­kle z tka­ni­ny w kratę; opry­chów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta na­ru­sza­ją­ca po­rzą­dek pu­blicz­ny, skłon­na do wszczy­na­nia burd


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuliganolog

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się pro­ble­mem chu­li­gań­stwa


Źródła:

SJP.pl

Chuligański

→ chu­li­gan


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chu­li­ga­na­mi, do­ty­czą­cy chu­li­ga­nów, taki jak chu­li­gan


Patrz:chuligan

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuligańsko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób chu­li­gań­ski


Źródła:

Wiktionary

Chuligaństwo

chu­li­ga­ne­ria, chu­li­gan­ka;
1. wul­gar­ne, awan­tur­ni­cze za­cho­wa­nie się, lek­ce­wa­że­nie przy­ję­tych norm etycz­nych i spo­łecz­nych; chu­li­ga­nizm;
2. ogół chu­li­ga­nów; chu­li­ga­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­cho­wa­nie wła­ści­we chu­li­ga­nom


Chu­li­gań­stwo – awan­tur­nict­wo, za­cho­wa­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się lek­ce­wa­że­niem norm życia spo­łecz­ne­go oraz obo­wią­zu­ją­ce­go po­rząd­ku praw­ne­go naj­czę­ściej o cha­rak­te­rze prze­stęp­czym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chumidło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dzi­wacz­nie ubra­na dziew­czy­na


Źródła:

Wiktionary

Chumiętki

Chu­mięt­ki (pol. hist. "Unię­ci­ce", niem. "Ma­rien­he­im") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie go­styń­skim, w gmi­nie Kro­bia.


Źródła:

Wikipedia

Chunchuz

czło­nek band gra­bież­czych dzia­ła­ją­cych w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach na po­cząt­ku wieku XX; hun­huz


Źródła:

SJP.pl

Chuniald

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Chunzybski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język chun­zyb­ski;


Źródła:

Wiktionary

Chupa

ro­dzaj dasz­ka, pod któ­rym od­by­wa się tra­dy­cyj­ny ży­dow­ski ślub


Chupa (pi­sa­na także "huppa" lub "chup­pa") – w tra­dy­cji ży­dow­skiej bal­da­chim, pod któ­rym za­wie­ra­ny jest zwią­zek mał­żeń­ski. Asz­ke­na­zyj­czy­cy jako chupy uży­wa­ją zdo­bio­nej tka­ni­ny roz­pię­tej na czte­rech słup­kach, która jest sta­wia­na na wol­nym po­wie­trzu przed sy­na­go­gą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chupa-Chups

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczn. lizus


Źródła:

Wiktionary

Chupacabra

[czy­taj: czu­pa­ka­bra] le­gen­dar­na la­ty­no­a­me­ry­kań­ska kryp­ty­da (hi­po­te­tycz­ne zwie­rzę)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) folk. stwo­rze­nie po­ja­wia­ją­ce się w la­ty­no­a­me­ry­kań­skim fol­klo­rze i le­gen­dach miej­skich, któ­re­mu przy­pi­su­je się wy­sy­sa­nie krwi zwie­rząt in­wen­tar­skich;


Chu­pa­ca­bra (wym. //; la chu­pa­ca­bra, rów­nież chu­pa­ca­bras – dosł. "wy­sy­sacz kóz", z hiszp. "chu­par" – ssać, "la cabra" – koza) – le­gen­dar­ne la­ty­no­a­me­ry­kań­skie zwie­rzę, obiekt badań kryp­to­zo­o­lo­gii, któ­re­go ist­nie­nia nie udało się wia­ry­god­nie pot­wier­dzić.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chuppa

w obrzę­do­wo­ści ży­dow­skiej:
1. ce­re­mo­nia za­ślu­bin;
2. bal­da­chim ślub­ny z bo­ga­to haf­to­wa­nej tka­ni­ny, sym­bo­li­zu­ją­cy dach domu pana mło­de­go, pod który wcho­dzi panna młoda


Źródła:

SJP.pl

Churał

rada, te­re­no­wy organ wła­dzy pań­stwo­wej w Mon­go­lii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. par­la­ment Mon­go­lii, Bu­ria­cji, Kał­mu­cji lub Tuwy;

 (1.2) hist. polit. w Mon­go­lii Lu­do­wej: te­re­no­wy organ wła­dzy pań­stwo­wej

 (1.3) hist. w daw­nej Mon­go­lii: wiec star­szyz­ny wio­sko­wej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Churałowy

→ chu­rał


Patrz:churał

Źródła:

SJP.pl

Churchanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chur­chać.


Źródła:

Wiktionary

Churchać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. kasz­leć, zwła­szcza mę­czą­cym kasz­lem


Źródła:

Wiktionary

Churchill

[czy­taj: czer­czil] naz­wi­sko, m.in. Win­ston Chur­chill (1874-1965) - bry­tyj­ski mąż stanu i pi­sarz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Churching

[czy­taj: czer­czing] czę­ste zmie­nia­nie ko­ścio­łów, do któ­rych cho­dzi się na mszę świę­tą


Źródła:

SJP.pl

Churchlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|church­lać.


Źródła:

Wiktionary

Churchlać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zob. chur­chać.


Źródła:

Wiktionary

Churn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. te­le­kom. bank. odej­ście klien­ta (klien­tów), za­prze­sta­nie ko­rzy­sta­nia z usłu­gi danej firmy


Źródła:

Wiktionary

Churrigueresco

[czy­taj: czurrigeREsko] kie­ru­nek w osiem­na­sto­wiecz­nej ar­chi­tek­tu­rze hisz­pań­skiej, w któ­rym ele­ment de­ko­ra­cyj­no­ści gó­ru­je nad kon­struk­cją; chur­ri­gu­e­ryzm


Źródła:

SJP.pl

Churrigueryzm

[czy­taj: czur­ri­ge­ryzm] kie­ru­nek w osiem­na­sto­wiecz­nej ar­chi­tek­tu­rze hisz­pań­skiej, w któ­rym ele­ment de­ko­ra­cyj­no­ści gó­ru­je nad kon­struk­cją; chur­ri­gu­e­re­sco


Chur­ri­gu­e­ryzm – spe­cy­ficz­na, hisz­pań­ska od­mia­na ba­ro­ku, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się prze­ro­stem ele­men­tów or­na­men­to­wych i niez­wy­kłą ob­fi­to­ścią rzeź­biar­skich de­ta­li wy­stę­pu­ją­ca w Hisz­pa­nii i Mek­sy­ku.

Styl pow­stał pod ko­niec XVII wieku i ce­cho­wał się znacz­nym na­gro­ma­dze­niem de­ko­ra­cji za­rów­no ar­chi­tek­to­nicz­nych, rzeź­biar­skich i ma­lar­skich, które prze­sła­nia­ły układ kon­struk­cyj­ny bu­dow­li.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Churros

[czy­taj; czu­ros] tra­dy­cyj­ny słod­ki wy­piek hisz­pań­ski z cia­sta pa­rzo­ne­go, w for­mie dłu­gich pa­łe­czek, sma­żo­nych na głę­bo­kim tłu­szczu


Źródła:

SJP.pl

Churski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chur, do­ty­czą­cy Chur, po­cho­dzą­cy z Chur (mia­sta w Szwaj­ca­rii)


Źródła:

Wiktionary

Chusic

wy­krzy­knik

 (1.1) daw. po­wi­ta­nie pie­kar­skie


Źródła:

Wiktionary

Chust

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto re­jo­no­we w ob­wo­dzie za­kar­pac­kim Ukra­i­ny;


Zamek w Chu­ście

Chust ( Хуст, rus. dawn. Густ, cz. i słow. "Chust", Huszt, Hust, Chust, ‏חוסט‎) – mia­sto re­jo­no­we na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie za­kar­pac­kim, sie­dzi­ba hro­ma­dy Chust.

Chust leży u uj­ścia Riki do Cisy, w Kot­li­nie Mar­ma­ro­skiej. Przez mia­sto prze­bie­ga lo­kal­na linia ko­le­jo­wa z Uż­ho­ro­du do Tia­czo­wa, na któ­rej jest sta­cja ko­le­jo­wa Chust. Droga re­gio­nal­na R03 z Ja­rem­czy do Mu­ka­cze­wa, z którą łączy się droga re­gio­nal­na R38 z Do­ły­ny.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chusta

duża chust­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża chust­ka

 (1.2) pas ma­te­ria­łu słu­żą­cy do no­sze­nia dzie­ci;

 (1.3) naj­czę­ściej ko­bie­ce okry­cie głowy i wło­sów

 (1.4) ele­ment har­cer­skie­go mun­du­ru;

 (1.5) ozdo­bio­ny frag­ment tka­ni­ny no­szo­ny przez żoł­nie­rzy prze­cho­dzą­cych do re­zer­wy


Chu­sta – płat ma­te­ria­łu, zwy­kle kwa­dra­to­wy, pro­sto­kąt­ny lub trój­kąt­ny. Sto­so­wa­na jest, prze­waż­nie jako część ubio­ru ko­bie­ce­go, do okry­wa­nia głowy, ra­mion i ple­ców, czę­sto jako ozdo­ba. Niek­tó­re chu­sty służą do no­sze­nia przed­mio­tów lub dzie­ci.

Nie­kie­dy chu­sta może peł­nić funk­cję odz­na­ki wy­róż­nia­ją­cej jakąś grupę osób, jak np. chu­sta har­cer­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chustczyna

po­tocz­nie: licha, marna chust­ka; chu­ści­na, chu­ściąt­ko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kraw. licha chu­sta na głowę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chustecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chusteczka

zdrob­nie­nie od: chu­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­wiel­ki ka­wa­łek mięk­kiej tka­ni­ny lub pa­pie­ru uży­wa­ny zwy­kle do wy­cie­ra­nia nosa

 (1.2) łow. u saren jasna plama z tyłu


Zo­bacz też: „chu­sta”, „chu­stecz­ka do nosa” oraz „po­szet­ka”.

Chu­stecz­ka (oryg. ukr. "Хустина") – bal­la­da Ta­ra­sa Szew­czen­ki na­pi­sa­na w dru­giej po­ło­wie roku 1847.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chusteczkowy

przy­miot­nik od: chu­stecz­ka


Źródła:

SJP.pl

Chustecznik

po­jem­nik na chu­stecz­ki hi­gie­nicz­ne


Źródła:

SJP.pl

Chustka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okry­cie głowy

 (1.2) chu­stecz­ka do nosa


Źródła:

Wiktionary

Chustkowy

przy­miot­nik od: chust­ka


Źródła:

SJP.pl

Chustonoszenie

po­tocz­nie: no­sze­nie dziec­ka przy ciele z uży­ciem spe­cjal­nej chu­sty


Źródła:

SJP.pl

Chustować

śro­do­wi­sko­wo: nosić dziec­ko w chu­ście


Źródła:

SJP.pl

Chustowy

→ chu­sta


Patrz:chusta

Źródła:

SJP.pl

Chusyt

czło­nek odła­mu ju­da­iz­mu, odz­na­cza­ją­ce­go się ry­go­ry­stycz­nym prze­strze­ga­niem tra­dy­cyj­nych zwy­cza­jów re­li­gij­nych i prze­pi­sów Tal­mu­du; cha­syd


Źródła:

SJP.pl

Chutba

w is­la­mie: ka­za­nie wy­gła­sza­ne przez cha­ti­ba w me­cze­cie w cza­sie piąt­ko­wej mod­lit­wy; chut­bah, chut­be


Chut­ba – w is­la­mie ka­za­nie wy­gła­sza­ne przez cha­ti­ba w me­cze­cie pod­czas wspól­nej piąt­ko­wej mod­lit­wy. Za­wie­ra prze­de wszyst­kim tre­ści re­li­gij­ne, ale także od­no­si się do wy­da­rzeń bie­żą­cych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chutbah

[czy­taj: chut­ba] w is­la­mie: ka­za­nie wy­gła­sza­ne przez cha­ti­ba w me­cze­cie w cza­sie piąt­ko­wej mod­lit­wy; chut­ba, chut­be


Źródła:

SJP.pl

Chutbe

w is­la­mie: ka­za­nie wy­gła­sza­ne przez cha­ti­ba w me­cze­cie w cza­sie piąt­ko­wej mod­lit­wy; chut­bah, chut­ba


Źródła:

SJP.pl

Chute

wy­krzy­knik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pręd­ko


Chute – wieś w An­glii, w hrab­stwie Wilts­hi­re. Leży 28 km na pół­noc­ny wschód od mia­sta Sa­lis­bu­ry i 104 km na za­chód od Lon­dy­nu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chutkowice

Chut­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dro­hi­czyn. Leży na pra­wym brze­gu Bugu.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Trój­cy Prze­najś­więt­szej w Dro­hi­czy­nie.


Źródła:

Wikipedia

Chutliwiec

ro­dzaj ssaka z po­dro­dzi­ny nie­ła­zów


Chut­li­wiec ("An­te­chi­nus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny my­szo­wo­rów (Pha­sco­ga­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny nie­ła­zo­wa­tych (Da­sy­u­ri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chutliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. cecha tego, co chut­li­we; cecha tych, któ­rzy są chut­li­wi


Źródła:

Wiktionary

Chutliwy

daw­niej: łatwo się pod­nie­ca­ją­cy sek­su­al­nie


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­bud­li­wy sek­su­al­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chutnej

[czy­taj: czat­nej] pi­kant­ny lub ła­god­ny sos sto­so­wa­ny jako do­da­tek do po­traw, po­pu­lar­ny głów­nie w In­diach; chut­ney, czat­nej, ćatni


Źródła:

SJP.pl

Chutney

[czy­taj: czat­ni albo czat­nej] sos z owo­ców i wa­rzyw sto­so­wa­ny jako do­da­tek do po­traw, po­pu­lar­ny głów­nie w In­diach; czat­nej, chut­nej, ćatni


Chut­ney, czat­ni, चटनी "ćatni" – gęsty sos uży­wa­ny w kuch­ni in­dyj­skiej. Spo­rzą­dza­ny z owo­ców i wa­rzyw, z ro­dzyn­ka­mi, czosn­kiem, ce­bu­lą, musz­tar­dą, octem itp. Uży­wa­ny do po­traw mięs­nych i we­ge­ta­riań­skich. W smaku może się wahać od bar­dzo pi­kant­ne­go do ła­god­ne­go, także słod­kie­go. W Eu­ro­pie Za­chod­niej do­stęp­ny w for­mie go­to­wej, sprze­da­wa­ny w sło­icz­kach. W In­diach spo­rzą­dza­ny na bie­żą­co, czę­sto z se­zo­no­wych skład­ni­ków. W po­łud­nio­wych In­diach po­da­wa­ny wraz z sam­ba­rem jako do­da­tek do dosy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chutnie

przy­słó­wek

 (1.1) stpol. szyb­ko, pręd­ko


Źródła:

Wiktionary

Chutny

daw­niej: na­mięt­ny, ocho­czy


Źródła:

SJP.pl

Chutor

osied­le lub sta­ni­ca ko­zac­ka; futor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. odo­sob­nio­na za­gro­da wiej­ska na słabo za­lud­nio­nych ob­sza­rach Rosji lub Ukra­i­ny

 (1.2) hist. przy­sió­łek sta­ni­cy ko­zac­kiej na ukra­iń­skich ste­pach


Chu­tor (gwar. futor, хутoр, хутір) – odo­sob­nio­ny, naj­czę­ściej nie­wiel­ki punkt osad­ni­czy; zna­cze­nie tego słowa zmie­nia­ło się w róż­nych okre­sach hi­sto­rycz­nych. W XVI–XVII wieku mia­nem chu­to­ru okre­śla­na była jed­no­za­gro­do­wa osad­ni­cza po­sia­dłość wiej­ska na mało za­lud­nio­nych ob­sza­rach Ukra­i­ny i Rosji, po­ło­żo­na poś­ród pól i ste­pów, zło­żo­na z jed­ne­go lub kilku za­bu­do­wań, sta­no­wią­cych jedno go­spo­dar­stwo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chutornik

wła­ści­ciel chu­to­ru


Źródła:

SJP.pl

Chutorowy

→ chu­tor; fu­to­ro­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chu­to­rem, do­ty­czą­cy chu­to­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chutuchtu

tytuł wyż­szych do­stoj­ni­ków w daw­nej Mon­go­lii; chu­tuk­tu


Źródła:

SJP.pl

Chutuktu

tytuł na­da­wa­ny wyż­szym do­stoj­ni­kom w daw­nej Mon­go­lii; chu­tuch­tu


Źródła:

SJP.pl

Chuzestański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Chu­ze­sta­nem, do­ty­czą­cy Chu­ze­sta­nu


Źródła:

Wiktionary

Chuć

popęd sek­su­al­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. chęć, ocho­ta, wola dzia­ła­nia

 (1.2) daw. chęć do ro­bie­nia złych rze­czy

 (1.3) trud­ne do opa­no­wa­nia po­żą­da­nie fi­zycz­ne, po­zba­wio­ny ha­mul­ców po­ciąg płcio­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuściak

1. dziec­ko no­szo­ne w chu­ście; chu­ścioch;
2. chu­sta do no­sze­nia dzie­ci


Źródła:

SJP.pl

Chuścina

po­tocz­nie: licha, marna chust­ka; chust­czy­na, chu­ściąt­ko


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kraw. licha chust­ka na głowę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chuścinka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. zdrobn. od: chu­ści­na


Źródła:

Wiktionary

Chuścioch

dziec­ko no­szo­ne w chu­ście; chu­ściak


Źródła:

SJP.pl

Chuścionka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. onuca


Źródła:

Wiktionary

Chuścionki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Ży­wiec­czyz­na. szma­ty do owi­ja­nia nóg


Źródła:

Wiktionary

Chuściątko

rzad­ko, po­tocz­nie: licha, marna chust­ka; chust­czy­na, chu­ści­na


Źródła:

SJP.pl

Chuśle

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. muz. skrzyp­ce


Źródła:

Wiktionary

Chwacić

po­wo­do­wać ochwat u konia (gość­co­we za­pa­le­nie mięk­kich czę­ści ko­py­ta koń­skie­go), prze­waż­nie przez nie­wła­ści­we ży­wie­nie lub nad­mier­ne prze­mę­cze­nie


Źródła:

SJP.pl

Chwacki

dziel­ny, śmia­ły


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) świad­czą­cy o sile i dziel­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwacko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chwac­ki


Źródła:

Wiktionary

Chwackość

→ chwac­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest chwac­kie


Patrz:chwacki

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwalba

prze­sta­rza­le:
1. po­chwa­ła, uz­na­nie
2. cheł­pli­wość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. uwiel­bie­nie, chwa­le­nie

 (1.2) daw. cheł­pli­wość, prze­chwa­la­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwalborzyce

Chwal­bo­rzy­ce – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Świ­ni­ce Warc­kie.

W skład so­łect­wa wcho­dzą czę­ści wsi: Góry Chwal­bor­skie, Odra­da, Pień­ki.


Źródła:

Wikipedia

Chwalczyni

→ chwal­ca; piew­czy­ni, poch­leb­czy­ni, glo­ry­fi­ka­tor­ka


Źródła:

SJP.pl

Chwalebnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chwa­leb­ny


Źródła:

Wiktionary

Chwalebniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chwa­leb­nie


Źródła:

SJP.pl

Chwalebniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chwa­leb­ny


Źródła:

SJP.pl

Chwalebność

→ chwa­leb­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. cecha tego, co jest chwa­leb­ne


Patrz:chwalebny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwalebny

1. godny po­chwa­ły;
2. przy­no­szą­cy chwa­łę; za­szczyt­ny


przy­miot­nik

 (1.1) godny po­chwa­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwa­lić.


Źródła:

Wiktionary

Chwalibogowice

Chwa­li­bo­go­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Opa­to­wiec. Ma sta­tus so­łect­wa.

Na te­re­nie miej­sco­wo­ści od­kry­to zna­le­zi­ska z okre­su ne­o­li­tu. Od­na­le­zio­no tu także ślady wczes­noś­red­nio­wiecz­nej osady.


Źródła:

Wikipedia

Chwalibogowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chwalibogowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chwa­li­bo­ga lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Chwalibożyce

Chwa­li­bo­ży­ce (niem. "Fra­u­en­ha­in") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie oław­skim, w gmi­nie Oława.


Źródła:

Wikipedia

Chwalibóg

imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwalidup

po­tocz­nie: ko­bie­ta nad­mier­nie prze­chwa­la­ją­ca się; także o męż­czyź­nie (z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym)


Źródła:

SJP.pl

Chwalidupa

po­tocz­nie: męż­czyz­na nad­mier­nie prze­chwa­la­ją­cy się


Źródła:

SJP.pl

Chwalimir

imię mę­skie


Chwa­li­mir, Cha­li­mir, Fa­li­mir, Kwa­li­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nu "Chwa­li-" („chwa­lić, sła­wić, dzię­ko­wać”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Praw­do­po­dob­nie oz­na­cza­ło „tego, który sławi pokój”.

Forma „Fa­li­mir” pow­sta­ła w wy­ni­ku upro­szcze­nia się grupy "chw" w "f", które zasz­ło na Ślą­sku, w Ma­ło­pol­sce i na Ma­zo­wszu w pol­szczyź­nie epoki przed­pi­śmien­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwalimirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chwa­li­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Chwalipięta

(r. męski) osoba, która się chwa­li


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) pot. ktoś, kto stale się czymś chwa­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwalipost

żar­to­bli­wie: post, w któ­rym ktoś się czymś chwa­li


Źródła:

SJP.pl

Chwalisz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chwaliszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chwaliszowice

Chwa­li­szo­wi­ce (do 1945 niem. "Qu­ols­dorf") – wieś w za­chod­niej Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, w gmi­nie Trze­biel.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Nazwa po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go, od słowa "chwał". Kon­stan­ty Dam­rot w swej książ­ce o po­cho­dze­niu nazw miej­sco­wo­ści na Ślą­sku wy­da­nej w 1896 roku w By­to­miu wzmian­ko­wał miej­sco­wość pod pol­ską nazwą "Chwa­li­ce", łu­życ­ką "Khwa­le­cy" i nie­miec­ką "Qu­ols­dorf".


Źródła:

Wikipedia

Chwalisław

imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwalisława

imię żeń­skie


Chwa­li­sła­wa, Fa­li­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nu "Chwa­li-" („chwa­lić, sła­wić, dzię­ko­wać”) i "-sława" („sława”). Praw­do­po­dob­nie oz­na­cza­ło „tę, która chwa­li sławę”. W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne od XIII wieku. Forma Fa­li­sła­wa pow­sta­ła w wy­ni­ku upro­szcze­nia się grupy "chw" w "f", które zasz­ło na Ślą­sku, w Ma­ło­pol­sce i na Ma­zo­wszu w pol­szczyź­nie epoki przed­pi­śmien­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwalisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chwa­li­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Chwalisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Chwa­li­sła­wa (Chwa­li­sła­wy) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Chwalić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) mówić lub pisać o czymś lub o kimś do­brze

 (1.2) przest. czcić, wiel­bić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chwa­lić sobie

 (2.1) być z cze­goś za­do­wo­lo­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chwa­lić się

 (3.1) pod­kre­ślać swoje osią­gnię­cia, za­słu­gi, lub mówić z dumą o po­sia­da­nych przed­mio­tach


Źródła:

Wiktionary

Chwaliński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) stpol. chwa­leb­nie


Źródła:

Wiktionary

Chwalny

1. daw­niej: chwa­lą­cy, po­chwal­ny;
2. daw­niej: godny chwa­ły


przy­miot­nik

 (1.1) stpol. sław­ny

 (1.2) stpol. chwa­leb­ny

 (1.3) daw. i gwara. cheł­pli­wy, za­ro­zu­mia­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwalstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chwa­le­nie, czcze­nie


Źródła:

Wiktionary

Chwalęcice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chwalęcin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chwarstnica

Chwarst­ni­ca (niem. "Klein Schönfeld") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Gry­fi­no. Jest to wieś o typie owal­ni­cy. Ki­lo­metr od wsi znaj­du­je się Je­zio­ro Chwarst­nic­kie o po­wierzch­ni 9 ha. Jest tu za­byt­ko­wy ko­ściół pw. Świę­tej Trój­cy z frag­men­tem murów ota­cza­ją­cych przy­ko­ściel­ny cmen­tarz. We wsi dzia­ła rów­nież Ze­spół Szkół, w któ­re­go skład wcho­dzą: Szko­ła Pod­sta­wo­wa im. Jana Pawła II.


Źródła:

Wikipedia

Chwarstno

Chwarst­no (niem. "Horst") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Wę­go­rzy­no.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2011 roku wieś li­czy­ła 116 miesz­kań­ców.

W la­tach 1975–98 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chwarszyjski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język chwar­szyj­ski;


Źródła:

Wiktionary

Chwarzenko

Chwa­rzen­ko (kaszb. "Chwôrzënko", niem. "Klein Gwarsz­no", 1867-1918 "El­sent­hal") – wieś po­gra­ni­cza ka­szub­sko-ko­ciew­skie­go w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ścier­skim, w gmi­nie Stara Ki­sze­wa. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 214. Ma sta­tus so­łect­wa.


Źródła:

Wikipedia

Chwarzno

dziel­ni­ca Gdyni


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwast

wiąz­ka nici, wełny, kor­don­ków zdo­bią­ca brze­gi tka­nin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. ogrod. ro­śli­na dziko ros­ną­ca, nie­ko­rzyst­nie wpły­wa­ją­ca na roz­wój ro­ślin upraw­nych przez po­bie­ra­nie z gleby wil­go­ci i skład­ni­ków po­kar­mo­wych;

 (1.2) pot. wszel­kie ro­śli­ny nie­u­żyt­ko­we, uwa­ża­ne za zbęd­ne

 (1.3) daw. pę­czek nici, piór lub wło­sia użyty jako ozdo­ba


Na tę stro­nę wska­zu­je „Chwa­sty”. Zo­bacz też: Chwa­sty (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Chwast lub ro­śli­na se­ge­tal­na – ro­śli­na nie­po­żą­da­na w upra­wach (z punk­tu wi­dze­nia go­spo­dar­ki rol­nej, le­śnej lub ry­bac­kiej). Chwa­sty rosną zaz­wy­czaj dziko na sied­li­skach se­ge­tal­nych (polu upraw­nym, łące, pa­stwi­sku itp). Wiele uz­na­wa­nych daw­niej za chwa­sty to dziś ro­śli­ny gi­ną­ce, niek­tó­re (np. niek­tó­re chwa­sty lnu) są już w Pol­sce wy­mar­łe. Nauką zaj­mu­ją­cą się chwa­sta­mi i ich zwal­cza­niem jest her­bo­lo­gia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chwastek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chwastnica

1. po­spo­li­ty chwast polny z ro­dzi­ny traw;
2. ro­śli­na zbo­żo­wa upra­wia­na w Azji; pajza


Chwast­ni­ca ("Echi­noch­loa" P.Beauv.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Do ro­dza­ju na­le­żą 33 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, w więk­szo­ści na sied­li­skach wil­got­nych lub w wo­dach. Kilka ga­tun­ków jest sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny­mi chwa­sta­mi, dwa są rzad­ko upra­wia­ne jako ro­śli­ny zbo­żo­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwastobójczy

sto­so­wa­ny do za­bi­ja­nia chwa­stów


przy­miot­nik

 (1.1) roln. chem. przez­na­czo­ny do zwal­cza­nia chwa­stów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwastownik

spe­cjal­na brona do usu­wa­nia chwa­stów


Źródła:

SJP.pl

Chwastowy

zwią­za­ny z chwa­stem


Źródła:

SJP.pl

Chwastówkowate

o ce­chach chwa­stów­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Chwa­stów­ko­wa­te (Ci­sti­co­li­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), do któ­rej w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go za­li­cza się około 150–160 ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych głów­nie w cie­plej­szych, po­łud­nio­wych re­gio­nach Sta­re­go Świa­ta oraz w Au­stra­laz­ji. Daw­niej były włą­cza­ne do ro­dzi­ny po­krzew­ko­wa­tych (Syl­vii­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwastówkowaty

o ce­chach chwa­stów­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Chwaszczewo

Chwa­szcze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie Sidra.

Wieś kró­lew­ska eko­no­mii gro­dzień­skiej po­ło­żo­na była w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chwaszczyno

Chwa­szczy­no (ka­szub. Chwaszczëno) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Żu­ko­wo. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś leży w pasie Wzgórz Chwa­szczyń­skich z prze­wa­ża­ją­cą za­bu­do­wą jed­no­ro­dzin­no-pod­miej­ską. W Chwa­szczy­nie jest węzeł dro­go­wy (skrzy­żo­wa­nie drogi kra­jo­wej nr 20 Star­gard – Szcze­ci­nek – Gdy­nia z drogą wo­je­wódz­ką nr 218 Kro­ko­wa – Gdańsk).


Źródła:

Wikipedia

Chwat

1. czło­wiek od­waż­ny, dziel­ny, śmia­ły; śmia­łek, zuch, od­waż­niak;
2. w ło­wiect­wie: pół­ko­le w że­la­zie na­sta­wio­nym na zwie­rzy­nę, które za­trza­sku­je się przez po­ru­sze­nie się zwie­rza;
3. w zo­o­lo­gii: ryba kar­pio­wa­ta, brzu­cho­płet­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. krzep­ki męż­czyz­na, morus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. boleń po­spo­li­ty

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) łow. ro­dzaj pó­ło­krą­głe­go wnyka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chwatanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwa­tać.


Źródła:

Wiktionary

Chwatać

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. chwy­tać


Źródła:

Wiktionary

Chwatki

chwat­ny; daw­niej:
1. taki, który ma cechy chwa­ta, jest od­waż­ny, spraw­ny i dziel­ny; śmia­ły;
2. taki, który łatwo i szyb­ko chwy­ta; chwyt­ny, chwyt­ki, chwyt­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Chwatko

→ chwat­ki


Patrz:chwatki

Źródła:

SJP.pl

Chwatniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chwat­ny


Źródła:

SJP.pl

Chwatny

chwat­ki; daw­niej:
1. taki, który ma cechy chwa­ta, jest od­waż­ny, spraw­ny i dziel­ny; śmia­ły;
2. taki, który łatwo i szyb­ko chwy­ta; chwyt­ny, chwyt­ki, chwyt­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Chwatosz

chwa­tosz plusk­wia­ko­wiec - błon­ków­ka z ro­dzi­ny grze­ba­czo­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Chwała

uz­na­nie, cześć, chlu­ba; za­szczyt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uz­na­nie, sza­cu­nek, cześć

 (1.2) chlu­ba

 (1.3) ma­je­stat


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chwałek

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwałkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chwałkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chwałków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Mar­ci­no­wi­ce;


Chwał­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Mar­ci­no­wi­ce.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chwałkówko

Chwał­ków­ko – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Łu­bo­wo przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 434.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chwałowice

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. dziel­ni­ca Ryb­ni­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwałowicki

przy­miot­nik od: Chwa­ło­wi­ce


Źródła:

SJP.pl

Chwałszyce

Chwał­szy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wrze­siń­skim, w gmi­nie Nekla.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

W po­bli­żu miej­sco­wo­ści znaj­du­je się Miej­sce Ob­słu­gi Po­dróż­nych (MOP Chwał­szy­ce) dla ja­dą­cych Au­to­stra­dą A2 w kie­run­ku Poz­na­nia.


Źródła:

Wikipedia

Chwaścik

zdrob­nie­nie od: chwast


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chwast


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwaścisko

zgru­bie­nie od: chwast


Źródła:

SJP.pl

Chwdp

slan­go­we, wul­gar­ne: skrót okre­śle­nia Chuj W Dupę Po­li­cji


skró­to­wiec

 (1.1) = wulg. chuj w dupę po­li­cji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwedczuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chwedoruk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chwianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwiać.


Źródła:

Wiktionary

Chwiać

1. po­chy­lać w różne stro­ny; huś­tać, ko­ły­sać, chy­bo­tać;
2. chwiać się:
a) być chwia­nym, po­ru­sza­nym w różne stro­ny; ko­ły­sać się;
b) po­chy­lać się, ugi­nać się, ko­ły­sać się;
c) książ­ko­wo: słab­nąć, upa­dać, za­ni­kać;
d) prze­sta­rza­łe: być nie­zde­cy­do­wa­nym, wahać się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­chwiać)

 (1.1) po­ru­szać na boki czymś przyt­wier­dzo­nym z jed­nej stro­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chwiać się (dk. za­chwiać się)

 (2.1) po­ru­szać się na różne stro­ny, trzy­ma­jąc się pod­sta­wy

 (2.2) tra­cić uprzed­nią moc, wiel­kość

 (2.3) być nie­zde­cy­do­wa­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwiałkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chwiej

czło­wiek nie­zde­cy­do­wa­ny, wa­ha­ją­cy się


Chwiej – forma re­kla­my pne­u­ma­tycz­nej w po­sta­ci hu­ma­no­i­dal­nej kon­struk­cji, która w wy­ni­ku prze­pły­wu po­wie­trza wy­ko­nu­je ruchy przy­po­mi­na­ją­ce ta­niec.

W bran­ży re­kla­mo­wej spo­ty­ka się także okre­śle­nia takie jak: "win­dy­man" lub "sky­dan­cer". W Sta­nach Zjed­no­czo­nych, gdzie cie­szą się dużą po­pu­lar­no­ścią, są ko­ja­rzo­ne głów­nie z ko­mi­sa­mi sa­mo­cho­do­wy­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwiejba

chwia­nie się, ko­ły­sa­nie się


Źródła:

SJP.pl

Chwiejczak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chwiejek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ktoś chwiej­ny, nie­sta­bil­ny


Źródła:

Wiktionary

Chwiejnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chwiej­ny


Źródła:

Wiktionary

Chwiejniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chwiej­nie


Źródła:

SJP.pl

Chwiejniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chwiej­ny; bar­dziej chwiej­ny


Źródła:

SJP.pl

Chwiejność

→ chwiej­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest chwiej­ne; cecha tego, kto być chwiej­ny


Patrz:chwiejny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwiejny

1. prze­chy­la­ją­cy się w różne stro­ny, chy­bot­li­wy;
2. nie­zde­cy­do­wa­ny, czę­sto zmie­nia­ją­cy zda­nie


przy­miot­nik

 (1.1) chy­lą­cy się w różne stro­ny

 (1.2) czę­sto zmie­nia­ją­cy zda­nie, nie­sta­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwierutanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwie­ru­tać.


Źródła:

Wiktionary

Chwierutać

gwa­ro­wo: nie­spraw­nie i z ha­ła­sem coś długo robić


Źródła:

SJP.pl

Chwierutny

gwa­ro­wo: chwiej­ny; chwie­ją­cy się


Źródła:

SJP.pl

Chwila

krót­ki od­ci­nek czasu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bar­dzo krót­ki czas

 (1.2) punkt w cza­sie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chwilami

od czasu do czasu; nie­sta­le


przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) co jakiś czas, cza­sa­mi, od czasu do czasu

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) N. lm. od chwi­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwileczka

zdrob­nie­nie od: chwil­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: chwi­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwileczkę

zdrob­nie­nie od: chwil­ka


Źródła:

SJP.pl

Chwileńka

zdrob­nie­nie od: chwi­la


Źródła:

SJP.pl

Chwilka

zdrob­nie­nie od: chwi­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od chwi­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwilkę

zdrob­nie­nie od: chwi­la


Źródła:

SJP.pl

Chwilowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) przez chwi­lę; bar­dzo krót­ko

 (1.2) tym­cza­so­wo


Źródła:

Wiktionary

Chwilowość

→ chwi­lo­wy


Patrz:chwilowy

Źródła:

SJP.pl

Chwilowy

trwa­ją­cy przez krót­ki okres czasu; tem­po­ral­ny


przy­miot­nik

 (1.1) przej­ścio­wy, wy­stę­pu­ją­cy w danej chwi­li, wła­ści­wy danej chwi­li

 (1.2) trwa­ją­cy tylko chwi­lę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwilunia

zdrob­nie­nie od: chwi­la; chwil­ka, chwi­lecz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od chwi­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwilówka

po­tocz­nie:
1. krót­ko­ter­mi­no­wa po­życz­ka go­tów­ko­wa o wy­so­kich kosz­tach spła­ty;
2. wcze­śniej­sza wy­pła­ta czę­ści pen­sji na proś­bę pra­cow­ni­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. krót­ko­ter­mi­no­wa po­życz­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwilówkowy

→ chwi­lów­ka


Patrz:chwilówka

Źródła:

SJP.pl

Chwilę

krót­ki od­ci­nek czasu


Źródła:

SJP.pl

Chwin

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chwistek

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chwiulewy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Bi­sku­piz­na. jas­no­fio­le­to­wy


Źródła:

Wiktionary

Chwiułowy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Bi­sku­piz­na. jas­no­fio­le­to­wy


Źródła:

Wiktionary

Chwost

1. ozdob­ny pęk nici, piór lub wło­sia; kutas;
2. prze­sta­rza­le:
a) ogon;
b) za­koń­cze­nie ogona w kształ­cie pędz­la


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. pęk piór lub nici uży­wa­ny jako ozdo­ba przy odzie­ży;

 (1.2) przest. także reg-pl|Górny Śląsk. gw-pl|Bu­ko­wi­na. ogon


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwostanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwo­stać.


Źródła:

Wiktionary

Chwostać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. schwo­stać)

 (1.1) stpol. chło­stać


Źródła:

Wiktionary

Chwostka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny chwost­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Chwostkowate

o ce­chach chwost­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Chwost­ko­wa­te (Ma­lu­ri­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), obej­mu­ją­ca 32 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją w Au­stra­lii, na Nowej Gwi­nei i są­sied­nich wy­spach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwostkowaty

o ce­chach chwost­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


Źródła:

SJP.pl

Chwostowy

→ chwost


Patrz:chwost

Źródła:

SJP.pl

Chwościk

1. pa­so­żyt bu­ra­cza­ny;
2. w węd­kar­stwie: ele­ment mo­co­wa­ny do błyst­ki;
3. zdrob­nie­nie od: chwost


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chwost


Chwo­ścik lub cer­ko­spo­ro­za – grupa grzy­bo­wych cho­rób ro­ślin wy­wo­ła­na przez ga­tun­ki za­li­cza­ne do ro­dza­ju "Cer­co­spo­ra". W opra­co­wa­niu „Pol­skie nazwy cho­rób ro­ślin upraw­nych” pre­fe­ro­wa­na jest pol­ska nazwa chwo­ścik. Ma to uza­sad­nie­nie także w tym, że zmia­ny w tak­so­no­mii tego ro­dza­ju spo­wo­do­wa­ły, że obec­nie wiele jego ga­tun­ków na­le­ży do in­nych ro­dza­jów, w związ­ku z tym uży­wa­nie nazwy ce­ro­ko­spo­ro­za jest już nie­pra­wi­dło­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chwycenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwy­cić.


Źródła:

Wiktionary

Chwycik

zdrob­nie­nie od: chwyt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chwyt


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwycić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|chwy­tać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny chwy­cić się (ndk. chwy­tać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|chwy­tać się.


Źródła:

Wiktionary

Chwyt

1. zła­pa­nie kogoś lub cze­goś;
2. spryt­ne po­su­nię­cie, for­tel;
3. spo­sób chwy­ce­nia prze­ciw­ni­ka w walce wręcz;
4. daw­niej: uchwyt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­ność chwy­ce­nia cze­goś – ręką lub na­rzę­dziem

 (1.2) sport. pe­wien okre­ślo­ny spo­sób uchwy­ce­nia prze­ciw­ni­ka w walce wręcz

 (1.3) med. pe­wien okre­ślo­ny spo­sób uchwy­ce­nia osoby ra­to­wa­nej

 (1.4) muz. pe­wien okre­ślo­ny spo­sób przy­ci­śnię­cia strun gi­ta­ry, da­ją­cy w re­zul­ta­cie akord

 (1.5) przen. za­pla­no­wa­ne, spryt­ne po­su­nię­cie

 (1.6) daw. uchwyt, za­czep, to za co się chwy­ta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chwytacz

1. przy­rząd lub część urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go do chwy­ta­nia, przy­trzy­my­wa­nia; chwy­tak; chwy­tar­ka;
2. ssak z ro­dzi­ny szo­po­wa­tych; kin­ka­żu, wi­kła­wiec


Chwy­tacz to urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne słu­żą­ce do za­trzy­ma­nia ka­bi­ny lub prze­ciw­wa­gi dźwi­gu w przy­pad­ku prze­kro­cze­nia

do­pu­szczal­nej pręd­ko­ści jazdy spo­wo­do­wa­ne spad­kiem swo­bod­nym. Dźwi­gi naj­czę­ściej wy­po­sa­ża się w układ dwóch chwy­ta­czy.

W za­leż­no­ści od spo­so­bu dzia­ła­nia wy­róż­nia się:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwytak

przy­rząd lub część urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go do chwy­ta­nia, przy­trzy­my­wa­nia; chwy­tacz; chwy­tar­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwytakowy

zwią­za­ny z chwy­ta­kiem


Źródła:

SJP.pl

Chwytanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chwy­tać.


Źródła:

Wiktionary

Chwytarka

przy­rząd lub część urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go do chwy­ta­nia, przy­trzy­my­wa­nia; chwy­tak


Źródła:

SJP.pl

Chwytać

1. uj­mo­wać coś szyb­ko; łapać; po­ry­wać;
2. za­czy­nać orien­to­wać się w czymś; po­strze­gać coś słu­chem lub wzro­kiem


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chwy­cić)

 (1.1) szyb­ko łapać coś lub kogoś i mocno trzy­mać

 (1.2) za­czy­nać ro­zu­mieć coś lub orien­to­wać się w czymś

 (1.3) po­strze­gać coś słu­chem (sły­szeć) lub wzro­kiem (wi­dzieć)

 (1.4) (o po­my­śle, re­kla­mie) od­naj­do­wać za­in­te­re­so­wa­nie, tra­fiać do prze­ko­na­nia

 (1.5) (o sta­nie, uczu­ciu, na­stro­ju) znaj­do­wać, ogar­niać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chwy­tać się (dk. chwy­cić się)

 (2.1) łapać się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwytka

przy­rząd lub część urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go do chwy­ta­nia, przy­trzy­my­wa­nia; chwy­tak


Źródła:

SJP.pl

Chwytki

chwyt­ny, chwyt­li­wy;
1. przy­sto­so­wa­ny do chwy­ta­nia, ma­ją­cy zdol­ność do chwy­ta­nia; chwat­ny, chwat­ki;
2. prze­no­śnie: łatwo poj­mu­ją­cy, szyb­ko przys­wa­ja­ją­cy sobie wie­dzę; by­stry, po­jęt­ny, mądry


Źródła:

SJP.pl

Chwytliwość

1. zdol­ność łat­we­go chwy­ta­nia, ła­pa­nia, przy­trzy­my­wa­nia; chwyt­ność;
2. prze­no­śnie: łat­wość poj­mo­wa­nia, przys­wa­ja­nia wie­dzy; po­jęt­ność, by­strość, mą­drość, chwyt­ność;
3. prze­no­śnie: zdol­ność łat­we­go tra­fia­nia do prze­ko­na­nia, np. chwyt­li­wość haseł re­kla­mo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chwyt­li­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwytliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chwyt­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Chwytliwy

1. przy­sto­so­wa­ny do chwy­ta­nia, ma­ją­cy zdol­ność do chwy­ta­nia; chwat­ny, chwat­ki, chwyt­ny, chwyt­ki;
2. prze­no­śnie: łatwo poj­mu­ją­cy, szyb­ko przys­wa­ja­ją­cy sobie wie­dzę; by­stry, po­jęt­ny, mądry, chwyt­ki, chwyt­ny;
3. prze­no­śnie: taki, który łatwo znaj­du­je po­słuch, szyb­ko jest przyj­mo­wa­ny, ak­cep­to­wa­ny, np. chwyt­li­we hasło re­kla­mo­we


Źródła:

SJP.pl

Chwytnia

1. urzą­dze­nie do chwy­ta­nia kon­te­ne­rów, część dźwi­gni­cy;
2. miej­sce na gry­fie in­stru­men­tu, do któ­re­go do­ci­ska się stru­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. miej­sce na gry­fie in­stru­men­tu, do któ­re­go do­ci­ska się stru­ny

 (1.2) techn. urzą­dze­nie, które sta­no­wi wy­po­sa­że­nie dźwi­gni­cy i służy do chwy­ta­nia kon­te­ne­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwytnica

ro­dzaj pła­zów be­zo­go­no­wych


Źródła:

SJP.pl

Chwytniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chwyt­ny


Źródła:

SJP.pl

Chwytnik

1. część przed­mio­tu słu­żą­ca do chwy­ta­nia;
2. nit­ko­wa­ta ko­mór­ka niek­tó­rych grzy­bów, glo­nów, po­ro­stów i msza­ków speł­nia­ją­ca rolę ko­rze­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. nit­ko­wa­ty na­rząd jed­no­ko­mór­ko­wy lub wie­lo­ko­mór­ko­wy słu­żą­cy do przyt­wier­dza­nia or­ga­niz­mu do po­dło­ża, a cza­sem także do po­bie­ra­nia wody i soli mi­ne­ral­nych

 (1.2) techn. małe urzą­dze­nie słu­żą­ce do chwy­ta­nia

 (1.3) techn. część dźwi­gu, ko­par­ki, czer­par­ki, itp. słu­żą­ce do chwy­ta­nia i prze­no­sze­nia ma­te­ria­łu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwytniki

1. część przed­mio­tu słu­żą­ca do chwy­ta­nia;
2. nit­ko­wa­ta ko­mór­ka niek­tó­rych grzy­bów, glo­nów, po­ro­stów i msza­ków speł­nia­ją­ca rolę ko­rze­ni


Chwyt­ni­ki, ry­zo­i­dy, ri­zo­i­dy – cien­kie, nit­ko­wa­te wy­rost­ki o bu­do­wie jedno- lub wie­lo­ko­mór­ko­wej, wyt­wa­rza­ne przez msza­ki, wie­lo­ko­mór­ko­we glony, niek­tó­re grzy­by, prze­dro­śla pa­prot­ni­ków czy niek­tó­re gąbki.

Służą do przyt­wier­dza­nia or­ga­niz­mów do po­dło­ża oraz po­bie­ra­nia z gleby wody i związ­ków po­kar­mo­wych. Peł­nią funk­cje po­dob­ne do ko­rze­ni or­ga­now­ców, lecz nimi nie są – nie po­sia­da­ją tka­nek prze­wo­dzą­cych – drew­na i łyka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chwytność

chwyt­li­wość;
1. zdol­ność łat­we­go chwy­ta­nia, ła­pa­nia, przy­trzy­my­wa­nia;
2. prze­no­śnie: łat­wość poj­mo­wa­nia, przys­wa­ja­nia wie­dzy; po­jęt­ność, by­strość, mą­drość


Źródła:

SJP.pl

Chwytny

chwyt­ki, chwyt­li­wy;
1. przy­sto­so­wa­ny do chwy­ta­nia, ma­ją­cy zdol­ność do chwy­ta­nia; chwat­ny, chwat­ki;
2. prze­no­śnie: łatwo poj­mu­ją­cy, szyb­ko przys­wa­ja­ją­cy sobie wie­dzę; by­stry, po­jęt­ny, mądry


przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy zdol­ność ła­pa­nia przed­mio­tów; do­sto­so­wa­ny do chwy­ta­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chwytowy

→ chwyt


Patrz:chwyt

Źródła:

SJP.pl

Chyba

1. par­ty­ku­ła wy­ra­ża­ją­ca osła­bie­nie tre­ści, do któ­rej się od­no­si, przy­pu­szcze­nie, nie­pew­ność, np.: "On chyba śpi."; przy­pu­szczal­nie, praw­do­po­dob­nie;
2. skład­nik spój­ni­ków zło­żo­nych "chyba że", "chyba żeby", które ko­mu­ni­ku­ją, iż wy­łącz­nie w wy­pad­ku zaj­ścia zda­rze­nia, o któ­rym mowa w zda­niu po­drzęd­nym, nie na­stą­pi to, o czym mowa w zda­niu na­drzęd­nym, np.: "Przy­się­gi do­trzy­mam, chyba że wcze­śniej umrę."


par­ty­ku­ła

 (1.1) …wy­ra­ża­ją­ca nie­pew­ność, przy­pu­szcze­nie

 (1.2) …uży­wa­na w py­ta­niach re­to­rycz­nych

 (1.3) …uży­wa­na do sta­wia­nia wa­run­ku

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) stpol. po­mył­ka

przy­i­mek

 (3.1) stpol. oprócz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chybcik

tylko w zwro­tach: na chyb­ci­ka, chyb­ci­kiem - na­pręd­ce, szyb­ko, w poś­pie­chu


Źródła:

SJP.pl

Chybcikiem

po­tocz­nie: na­pręd­ce, szyb­ko, w poś­pie­chu; na chyb­ci­ka


Źródła:

SJP.pl

Chybianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nie­tra­fia­nie do celu


Źródła:

Wiktionary

Chybianin

miesz­ka­niec Chy­bia


Źródła:

SJP.pl

Chybianka

miesz­kan­ka Chy­bia


Źródła:

SJP.pl

Chybiać

1. omi­jać za­mie­rzo­ny cel, nie tra­fiać; pu­dło­wać;
2. daw­niej: sprze­nie­wie­rzać się, po­stę­po­wać wbrew cze­muś; uchy­biać, po­gar­dzać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chy­bić)

 (1.1) o pod­mio­cie nie tra­fiać do za­mie­rzo­ne­go celu

 (1.2) o przed­mio­cie omi­jać cel

 (1.3) nie przy­no­sić za­mie­rzo­ne­go skut­ku

 (1.4) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bra­ko­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chybicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chybie

wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ślą­skim


Chy­bie ( Chyby, Chybi) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie cie­szyń­skim, sie­dzi­ba i so­łect­wo w gmi­nie Chy­bie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chybiony

1. omi­nąć za­mie­rzo­ny cel, nie tra­fić; spu­dło­wać;
2. za­wieść, nie udać się, nie do­pi­sać;
3. daw­niej: sprze­nie­wie­rzyć się, po­stą­pić wbrew cze­muś; uchy­bić, po­gar­dzić


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie tra­fił w cel, a miał

 (1.2) taki, który nie przy­nie­sie po­żą­da­ne­go efek­tu i/lub jest błęd­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chybić

1. omi­nąć za­mie­rzo­ny cel, nie tra­fić; spu­dło­wać;
2. za­wieść, nie udać się, nie do­pi­sać;
3. daw­niej: sprze­nie­wie­rzyć się, po­stą­pić wbrew cze­muś; uchy­bić, po­gar­dzić


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chy­biać)

 (1.1) o pod­mio­cie nie tra­fić w cel

 (1.2) o przed­mio­cie omi­nąć cel

 (1.3) nie przy­nieść od­po­wied­nie­go skut­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chybiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chybki

1. książ­ko­wo: szyb­ki, zwin­ny;
2. rzad­ko: gięt­ki, chy­bot­li­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przest. pot. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się zwin­no­ścią i ener­gią

 (1.2) przest. taki, który łatwo się chwie­je i gnie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chybkość

szyb­kość, zwin­ność, gib­kość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. cecha bycia chyb­kim, tj. szyb­kim, zwin­nym, żwa­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chybnięcie

1. po­ru­szyć, za­chwiać czymś; za­chy­bo­tać, za­ko­ły­sać;
2. chyb­nąć się - za­ko­ły­sać się, za­chwiać się, za­chy­bo­tać się


Źródła:

SJP.pl

Chybność

daw­niej: bycie nie­cel­nym; nie­cel­ność, nie­traf­ność, nie­sku­tecz­ność


Źródła:

SJP.pl

Chybny

daw­niej: taki, który nie tra­fia do celu, zwła­szcza o strza­le; nie­traf­ny, nie­cel­ny, chy­bio­ny


Źródła:

SJP.pl

Chybnąć

1. po­ru­szyć, za­chwiać czymś; za­chy­bo­tać, za­ko­ły­sać;
2. chyb­nąć się - za­ko­ły­sać się, za­chwiać się, za­chy­bo­tać się


Źródła:

SJP.pl

Chybot

po­ru­sza­nie się cze­goś w różne stro­ny; chwia­nie się, chy­bo­ta­nie się


Źródła:

SJP.pl

Chybotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chy­bo­tać.


Źródła:

Wiktionary

Chybotać

1. po­chy­lać w różne stro­ny; huś­tać, ko­ły­sać, chwiać;
2. prze­chy­lać się z jed­nej stro­ny na drugą; chy­bo­tać się, chwiać się


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chy­bot­nąć, za­chy­bo­tać)

 (1.1) wpra­wiać w chwiej­ny ruch; po­ru­szać czymś w różne stro­ny

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chy­bot­nąć, za­chy­bo­tać)

 (2.1) prze­chy­lać się z jed­nej stro­ny na drugą

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chy­bo­tać się (dk. chy­bot­nąć się, za­chy­bo­tać się)

 (3.1) prze­chy­lać się z jed­nej stro­ny na drugą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chybotliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chy­bot­li­wy


Źródła:

Wiktionary

Chybotliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chy­bot­li­wie


Źródła:

SJP.pl

Chybotliwość

→ chy­bot­li­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chy­bot­li­we


Patrz:chybotliwy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chybotliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chy­bot­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Chybotliwy

łatwy do po­ru­sze­nia, nie­sta­bil­ny


Źródła:

SJP.pl

Chybotnąć

po­ru­szyć, za­chwiać


Źródła:

SJP.pl

Chybowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chybski

przy­miot­nik od: Chy­bie


Źródła:

SJP.pl

Chybów

Chy­bów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Sar­na­ki.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa Bi­sku­pa i Mę­czen­ni­ka w Sar­na­kach.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chyc

rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. upał, wy­so­ka tem­pe­ra­tu­ra zob. hica.


Źródła:

Wiktionary

Chych

daw­niej: śmiech, chi­chot


Źródła:

SJP.pl

Chycina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

 (1.2) geogr. je­zio­ro w Pol­sce;


Chy­ci­na – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Ble­dzew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

W miej­sco­wo­ści, nad je­zio­rem Chy­ci­na znaj­du­je się oś­ro­dek dy­dak­tycz­no-so­cjal­ny Aka­de­mii Wy­cho­wa­nia Fi­zycz­ne­go im. Eu­ge­niu­sza Pia­sec­kie­go w Poz­na­niu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chylak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chylat

w Tur­cji os­mań­skiej i w daw­nej Per­sji: szata ho­no­ro­wa ofia­ro­wy­wa­na przez wład­cę oso­bom za­słu­żo­nym


Źródła:

SJP.pl

Chylenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chy­lić.


Źródła:

Wiktionary

Chyleniec

Chy­le­niec – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Nie­bo­rów. Wieś ma cha­rak­ter bar­dzo luź­nej, roz­pro­szo­nej za­bu­do­wy skła­da­ją­cej się z za­led­wie 18 nu­me­rów, bez wy­o­dręb­nio­ne­go cen­trum.

Przy je­dy­nej we wsi dro­dze as­fal­to­wej znaj­du­je się ka­mien­na ka­plicz­ka Św. Ro­dzi­ny, zbu­do­wa­na na po­cząt­ku lat 2000.


Źródła:

Wikipedia

Chylewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chylice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chylin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chylić

zni­żać, po­chy­lać, na­chy­lać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zni­żać, zgi­nać coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chy­lić się

 (2.1) zbli­żać się do końca cze­goś

 (2.2) kie­ro­wać się w jakąś stro­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chyliński

naz­wi­sko


Chy­liń­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Ja­strzę­biec.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chylomikron

jedna z li­po­pro­te­in, ku­li­sta czą­stecz­ka znaj­du­ją­ca się we krwi bio­rą­ca udział w tran­spor­cie cho­le­ste­ro­lu i tri­gli­ce­ry­dów po­cho­dzą­cych z po­kar­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. naj­więk­sza i najm­niej gęsta li­po­pro­te­i­na krwi, syn­te­ty­zo­wa­na w ko­mór­kach je­li­ta cien­kie­go, któ­rej funk­cją jest tran­sport eg­zo­gen­nych li­pi­dów z je­li­ta do chłon­ki i krwi po spo­ży­ciu po­sił­ku tłu­szczo­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chylonia

dziel­ni­ca Gdyni


Chy­lo­nia ( Chiloniô, Kie­lau) – naj­więk­sza pod wzglę­dem licz­by miesz­kań­ców dziel­ni­ca Gdyni – za­miesz­ku­je ją pra­wie 19 tys. osób (2025). Jej za­bu­do­wa jest zróż­ni­co­wa­na, sta­no­wią ją głów­nie bloki miesz­kal­ne i domy jed­no­ro­dzin­ne (na po­łud­nio­wy za­chód od ma­gi­stra­li ko­le­jo­wej Trój­mia­sta) oraz te­re­ny prze­my­sło­we i ko­le­jo­we (na pół­noc­ny wschód od torów).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chyloński

→ Chy­lo­nia (dziel­ni­ca Gdyni)


Źródła:

SJP.pl

Chylus

płyn w je­li­cie cien­kim pow­sta­ły ze stra­wio­ne­go i roz­pu­szczo­ne­go po­kar­mu; limfa tra­wien­na


Źródła:

SJP.pl

Chymkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chymodenina

hor­mon je­li­to­wy po­bu­dza­ją­cy wy­dzie­la­nie chy­mo­tryp­sy­ny


Źródła:

SJP.pl

Chymotrypsyna

enzym tra­wien­ny


Chy­mo­tryp­sy­na (EC 3.4.21.1) – pro­te­o­li­tycz­ny enzym tra­wien­ny, pro­du­ko­wa­ny przez trzust­kę (jako pro­en­zym chy­mo­tryp­sy­no­gen) i wcho­dzą­cy w skład soku trzust­ko­we­go. Jest uczyn­nia­ny przez tryp­sy­nę. Wy­ka­zu­je mak­si­mum ak­tyw­no­ści przy pH 8–9. Od tryp­sy­ny odróż­nia go to, że nie po­wo­du­je krzep­nię­cia krwi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chymozyna

enzym w soku żo­łąd­ko­wym; pod­puszcz­ka; ren­ni­na


Źródła:

SJP.pl

Chymus

kwa­śna za­war­tość żo­łąd­ka wyt­wo­rzo­na w re­zul­ta­cie tra­wie­nia po­kar­mu przez soki żo­łąd­ko­we


Chy­mus, chym (gr. "chy­mós", sok) – papka (pół­płyn­na masa) po­kar­mo­wa prze­cho­dzą­ca z żo­łąd­ka (przez odź­wier­nik) do dwu­nast­ni­cy, pow­sta­ła w wy­ni­ku dzia­ła­nia soków tra­wien­nych. In­ny­mi słowy, jest to czę­ścio­wo stra­wio­na żyw­ność.

Ma od­czyn kwa­so­wy (pH równe 2), gdyż za­wie­ra kwas solny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chynchy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ku­ja­wy. za­ro­śla, krza­ki, nie­u­żyt­ki


Źródła:

Wiktionary

Chynowo

Chy­no­wo (niem. "Chin­now") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Wolin.


Źródła:

Wikipedia

Chynowski

przy­miot­nik od: Chy­nów


Herb Chy­now­ski i jego od­mia­ny

Chy­now­ski (Chi­nan, Chin­now, Chi­now, Chi­now­ski) – ka­szub­ski herb szla­chec­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chynów

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. dziel­ni­ca Zie­lo­nej Góry


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chypre

[czy­taj: szypr] szypr;
1. kom­po­zy­cja za­pa­cho­wa łą­czą­ca za­pa­chy drzew­ne, zwie­rzę­ce i kwia­to­we;
2. per­fu­my o takim za­pa­chu


Źródła:

SJP.pl

Chypre'owy

→ chy­pre [czy­taj: szi­pro­wy]; szy­pro­wy


Źródła:

SJP.pl

Chyra

włosy wy­ra­sta­ją­ce na grzbie­cie łosia lub dzika


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lwów. koł­tun

 (1.2) łow. pasmo dłu­giej i gę­stej szcze­ci­ny na karku dzika


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chyrlać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Kra­ków, Górny Śląsk, Czę­sto­cho­wa. kasz­leć


Źródła:

Wiktionary

Chyrowiak

daw­niej: uczeń Za­kła­du Na­u­ko­wo-Wy­cho­waw­cze­go Ojców Je­zu­i­tów w Chy­ro­wie


Źródła:

SJP.pl

Chyrowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Chy­ro­wa


Źródła:

Wiktionary

Chyrów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w re­jo­nie sam­bor­skim ob­wo­du lwow­skie­go Ukra­i­ny, po­ło­żo­ne nad Strwią­żem;


Chy­rów ( Хирів, "Chy­riw") – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie sam­bor­skim, sie­dzi­ba władz hro­ma­dy Chy­rów.

Chy­rów leży nad Strwią­żem. Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1528 po­ło­żo­ne było w XVI w. w wo­je­wództ­wie ru­skim.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chytać

gwa­ro­wo: chwy­tać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. chwy­tać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chytra

ko­bie­ta chci­wa, skąpa


Chy­tra (gwa­ro­we: "Chítra") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim, w gmi­nie Haj­nów­ka.

Wieś kró­lew­ska w le­śnict­wie biel­skim w ziemi biel­skiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go w 1795 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chytrawy

nieco chy­try


Źródła:

SJP.pl

Chytreńki

zdrob­nie­nie od: chy­try; chy­truś­ki


przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: chy­try


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chytrość

→ chy­try


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie chy­trym, odz­na­cza­nie się prze­bie­gło­ścią

 (1.2) bycie chy­trym w wy­da­wa­niu


Patrz:chytry

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chytrus

1. po­tocz­nie: czło­wiek chy­try, pod­stęp­ny;
2. po­tocz­nie: chci­wiec, du­si­grosz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ktoś prze­bie­gły, pod­stęp­ny

 (1.2) pot. ktoś chci­wy i skąpy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chytrusek

zdrob­nie­nie od: chy­trus


Źródła:

SJP.pl

Chytruska

1. ko­bie­ta chy­tra, prze­bie­gła; spry­cia­ra, krę­tacz­ka, prze­che­ra;
2. ko­bie­ta chci­wa


Źródła:

SJP.pl

Chytruśki

zdrob­nie­nie od: chy­try; chy­treń­ki


Źródła:

SJP.pl

Chytry

1. prze­bie­gły, pod­stęp­ny, fał­szy­wy;
2. chci­wy;
3. po­my­sło­wo zro­bio­ny, wy­my­ślo­ny


przy­miot­nik

 (1.1) pod­stęp­ny, prze­bie­gły

 (1.2) skąpy, chci­wy

 (1.3) pot. po­my­sło­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chytrze

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób chy­try, prze­bie­gły

 (1.2) pot. w spo­sób chy­try, prze­my­śla­ny; z po­my­słem


Źródła:

Wiktionary

Chytrzec

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. czło­wiek prze­bie­gły, cwa­niak


Źródła:

Wiktionary

Chytrzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chy­trze


Źródła:

SJP.pl

Chytrzejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chy­try


Źródła:

SJP.pl

Chytrzeć

sta­wać się chy­trym


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sta­wać się chy­trym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chytrzy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) stpol. prze­bie­gły

 (1.2) stpol. po­my­sło­wy


Źródła:

Wiktionary

Chytrzyć

1. po­tocz­nie: prze­ja­wiać chci­wość, skąp­stwo; ską­pić;
2. prze­sta­rza­łe: po­stę­po­wać chy­trze, pod­stęp­nie


Źródła:

SJP.pl

Chyła

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chyłek

daw­niej: prze­chy­le­nie, krzy­wiz­na, wy­gię­cie; chył


Źródła:

SJP.pl

Chyłkiem

skra­da­jąc się w nie­wi­docz­ny spo­sób; bocz­kiem


przy­słó­wek

 (1.1) ukrad­kiem, nie­po­strze­że­nie, po­ta­jem­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chyłomierz

mier­nik po­chy­le­nia ukła­du wzglę­dem okre­ślo­nej pła­szczyz­ny, np. na­chy­le­nia skrzy­deł sa­mo­lo­tu wzglę­dem po­zio­mu


Źródła:

SJP.pl

Chyż

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. wiej­ska cha­łu­pa, chata


Źródła:

Wiktionary

Chyża

dawna bu­dow­la na wsi, w któ­rej po­mie­szcze­nia miesz­kal­ne i go­spo­dar­skie były pod jed­nym da­chem; za­gro­da (chata) łem­kow­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sto­do­ła


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chyżanie

wczes­noś­red­nio­wiecz­ne ple­mię za­chod­nio­sło­wiań­skie


Chy­ża­nie, Chy­ży­ni, Ki­cy­ni (niem. "Kes­si­ner") – śred­nio­wiecz­ne ple­mię sło­wiań­skie na­le­żą­ce do grupy ple­mion wie­lec­kich (Zwią­zek wie­lec­ki).

Nazwa "Kes­si­ner" może po­cho­dzić od okre­śle­nia "chyże" oz­na­cza­ją­ce osady o cha­rak­te­rze ry­bac­kim, prze­waż­nie po­sia­da­ją­ce włas­ną struk­tu­rę or­ga­ni­za­cyj­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chyżanin

czło­nek wczes­noś­red­nio­wiecz­ne­go ple­mie­nia za­chod­nio­sło­wiań­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Chyżanka

człon­ki­ni wczes­noś­red­nio­wiecz­ne­go ple­mie­nia za­chod­nio­sło­wiań­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Chyżej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chyżo


Źródła:

SJP.pl

Chyżek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. domek


Źródła:

Wiktionary

Chyżne

wieś w Pol­sce


Nie mylić z: Hyżne i Chyžné.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chyżniański

→ Chyż­ne (wieś w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Chyżo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) poet. szyb­ko, pręd­ko


Źródła:

Wiktionary

Chyżonogi

bie­ga­ją­cy szyb­ko; szyb­ko­no­gi


Źródła:

SJP.pl

Chyżowice

Chy­żo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Ucha­nie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Ucha­nie. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 406 miesz­kań­ców i była trze­cią co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy.


Źródła:

Wikipedia

Chyżość

szyb­kość, pręd­kość, zwin­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. przest. cecha tego, co po­ru­sza się chyżo lub jest szyb­ko wy­ko­ny­wa­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chyższy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chyży


Źródła:

SJP.pl

Chyży

pręd­ki, szyb­ki, zwin­ny


przy­miot­nik

 (1.1) poet. po­ru­sza­ją­cy się szyb­ko


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chyżyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chz

[czy­taj: ce-ha-ZET] skrót od: Cen­tra­la Hand­lu Za­gra­nicz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Chzt

skró­to­wiec

 (1.1) = ekol. che­micz­ne za­po­trze­bo­wa­nie na tlen;


Źródła:

Wiktionary

Chód

1. sta­wia­nie kro­ków, stą­pa­nie; cho­dze­nie;
2. spo­sób cho­dze­nia;
3. ruch, dzia­ła­nie ma­szy­ny lub me­cha­niz­mu;
4. kon­ku­ren­cja lek­ko­at­le­tycz­na, marsz na okre­ślo­ny dy­stans;
5. re­gu­ły prze­mie­szcza­nia figur w sza­chach i in­nych grach;
6. daw­niej: przej­ście, ko­ry­tarz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cho­dze­nie, zob. krok.

 (1.2) sport. sport i dy­scy­pli­na olim­pij­ska


Chód – forma lo­ko­mo­cji zwie­rząt na lą­dzie przy uży­ciu koń­czyn. Jest to seria cy­klicz­nych, na­prze­mien­nych ru­chów ca­łe­go ciała – koń­czyn i tu­ło­wia – po­wo­du­ją­cych prze­mie­szcza­nie się. Pod­czas cho­dze­nia śro­dek cięż­ko­ści unosi się i opada w dół. Może rów­nież wy­ko­ny­wać nie­wiel­kie wa­ha­nia na boki (chód ko­ły­szą­cy).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chójk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) reg. cho­in­ka, sosna


Źródła:

Wiktionary

Chójki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osada w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w gmi­nie Krzy­mów;


Chój­ki – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, w gmi­nie Krzy­mów, w so­łect­wie Za­le­sie. W skład tej miej­sco­wo­ści wcho­dzi 7 go­spo­darstw.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chór

1. ze­spół śpie­wa­ków;
2. śpiew zbio­ro­wy; utwór śpie­wa­ny zbio­ro­wo;
3. część ko­ścio­ła przez­na­czo­na dla ze­spo­łu śpie­wa­cze­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. ze­spół mu­zycz­ny skła­da­ją­cy się z wo­ka­li­stów;

 (1.2) utwór na­pi­sa­ny do wy­ko­ny­wa­nia przez chór (1.1)

 (1.3) miej­sce na sce­nie lub w świą­ty­ni przez­na­czo­ne dla chóru (1.1), także dla in­stru­men­tów

 (1.4) ar­chit. pre­zbi­te­rium

 (1.5) hist. teatr. grupa osób wy­ko­nu­ją­ca zbio­ro­we re­cy­ta­cje lub śpie­wy;

 (1.6) przen. grupa zgod­nych ze sobą osób


Chór – ze­spół mu­zycz­ny skła­da­ją­cy się z wo­ka­li­stów wy­ko­nu­ją­cy utwór jedno- lub wie­lo­gło­so­wy, "a cap­pel­la" bądź z akom­pa­nia­men­tem. Naj­czę­ściej pro­wa­dzo­ny przez dy­ry­gen­ta lub chór­mi­strza (kie­row­ni­ka chóru).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chóralistyka

ogół za­gad­nień do­ty­czą­cych mu­zy­ki chó­ral­nej i dzia­łal­no­ści chó­rów


Źródła:

SJP.pl

Chóralność

→ chó­ral­ny


Patrz:chóralny

Źródła:

SJP.pl

Chóralny

1. przez­na­czo­ny do śpie­wa­nia chó­rem;
2. sta­no­wią­cy chór, np. ze­spół chó­ral­ny;
3. prze­no­śnie o dźwię­kach: zbio­ro­wy, ogól­ny


przy­miot­nik

 (1.1) in­ter­pre­to­wa­ny przez chór

 (1.2) sta­no­wią­cy chór

 (1.3) przen. zbio­ro­wy, ogól­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chórek

zdrob­nie­nie od: chór


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: chór


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chórem

jed­no­cze­śnie, razem, zbio­ro­wo


Źródła:

SJP.pl

Chórkiem

zdrob­nie­nie od: chór


Źródła:

SJP.pl

Chórmistrz

osoba kie­ru­ją­ca chó­rem


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kie­row­nik chóru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chórmistrzowski

→ chór­mistrz


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chór­mi­strzem, do­ty­czą­cy chór­mi­strza


Patrz:chórmistrz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chórmistrzyni

→ chór­mistrz


Patrz:chórmistrz

Źródła:

SJP.pl

Chórowy

do­ty­czą­cy chóru


Źródła:

SJP.pl

Chórzysta

czło­nek chóru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na lub chło­piec, który śpie­wa w chó­rze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chórzystka

→ chó­rzy­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na, która śpie­wa w chó­rze


Patrz:chórzysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chów

ra­cjo­nal­ne utrzy­my­wa­nie zwie­rząt i opie­ka nad nimi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. trzy­ma­nie, kar­mie­nie i pie­lę­gno­wa­nie zwie­rząt ho­dow­la­nych

 (1.2) przen. utrzy­my­wa­nie, wy­cho­wy­wa­nie kogoś


Chów – za­pew­nie­nie zwie­rzę­tom użyt­ko­wym i ho­dow­la­nym pra­wi­dło­wych wa­run­ków by­to­wa­nia i roz­wo­ju, dzię­ki któ­rym moż­li­wy jest pełny roz­wój po­żą­da­nych cech. Obej­mu­je czyn­no­ści takie jak kar­mie­nie i pie­lę­gna­cja, zwią­za­ne z utrzy­ma­niem zwie­rząt od czasu ich na­by­cia – zwy­kle mło­dych osob­ni­ków – do czasu uzy­ska­nia przez nie ocze­ki­wa­nych cech użyt­ko­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chądzyński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chąsa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. zgra­ja


Źródła:

Wiktionary

Chąsba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. kra­dzież


Źródła:

Wiktionary

Chąsieński

zwią­za­ny z Chą­śnem


Źródła:

SJP.pl

Chąsza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. zgra­ja


Źródła:

Wiktionary

Chąziebny

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. do­ty­czą­cy kra­dzie­ży


Źródła:

Wiktionary

Chąśnik

wo­jow­nik - uczest­nik sło­wiań­skich wy­praw łu­pież­czych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek sło­wiań­skich wy­praw łu­pież­czych, or­ga­ni­zo­wa­nych w XI i XII wieku;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chąśno

gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie łódz­kim


Chą­śno (nazwa hi­sto­rycz­na: Nowe Chą­śno, do 31 grud­nia 1991 "Chą­śno Nowe") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Chą­śno.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chąźba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. zob. chąs­ba.


Źródła:

Wiktionary

Chęch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. gęsto ros­ną­cy mech

 (1.2) bot. nad­brzeż­ne za­ro­śla


Źródła:

Wiktionary

Chęchy

gwa­ro­wo: mokre za­ro­śla, pod­mo­kłe te­re­ny, nie­u­żyt­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) łódź., reg. pozn. gęste krza­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chęcinianin

miesz­ka­niec Chę­cin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Chę­cin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chęcinianka

miesz­kan­ka Chę­cin


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Chę­cin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chęciny

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
3. część mia­sta Msza­na Dolna


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim;

 (1.2) geogr. nazwa kilku wsi i czę­ści miast w Pol­sce


Chę­ci­ny – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Chę­ci­ny. Po­ło­żo­ne około 15 ki­lo­me­trów od Kielc, na Wy­ży­nie Kie­lec­kiej, hi­sto­rycz­nie w Ma­ło­pol­sce.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2022 roku mia­sto zaj­mo­wa­ło po­wierzch­nię 14,13 km² i li­czy­ło 4316 miesz­kań­ców, z czego licz­ba męż­czyzn wy­no­si­ła 2103 osób (48,7%), zaś ko­biet – 2213 (51,3%). Gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 305 osób/km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chęciński

przy­miot­nik od: Chę­ci­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Chę­cin, zwią­za­ny z Chę­ci­na­mi


Naz­wi­sko pol­skie, od nazwy miej­sco­wo­ści Chę­ci­ny lub Chę­cin.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chędogi

1. książ­ko­wo: czy­sty, schlud­ny, po­rząd­ny, np. "Dom miesz­kal­ny nie­wiel­ki, lecz ze­wsząd chę­do­gi." (Adam Mic­kie­wicz);
2. daw­niej: pię­kny, ładny, ślicz­ny, np. "Wać­pan stwo­rzy­łeś bar­dzo chę­do­gi wiersz."


przy­miot­nik

 (1.1) przest. schlud­ny

 (1.2) daw. pię­kny, ładny, ślicz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chędogo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) daw. schlud­nie, czy­sto, po­rząd­nie


Źródła:

Wiktionary

Chędożej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chę­do­go


Źródła:

SJP.pl

Chędożenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. ro­bie­nie po­rząd­ku

 (1.2) wulg. o męż­czyź­nie upra­wia­nie seksu


Źródła:

Wiktionary

Chędożyć

1. po­spo­li­cie: mieć sto­su­nek sek­su­al­ny;
2. książ­ko­wo: sprzą­tać, ła­dzić, po­rząd­ko­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. sprzą­tać, czy­ścić, po­rząd­ko­wać

 (1.2) przest. od­by­wać z kimś sto­su­nek płcio­wy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chę­do­żyć się

 (2.1) przest. współ­żyć płcio­wo ze sobą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chętka

po­tocz­nie: ocho­ta na coś, zwy­kle krót­kotr­wa­ła; zach­cian­ka, ka­prys, chrap­ka


Źródła:

SJP.pl

Chętkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chętkość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest chęt­kie; cecha tych, któ­rzy są chęt­cy


Źródła:

Wiktionary

Chętliwy

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. chęt­ny (np. do po­mo­cy), przy­chyl­ny


Źródła:

Wiktionary

Chętnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z chę­cią, z ocho­tą


Źródła:

Wiktionary

Chętniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chęt­nie


Źródła:

SJP.pl

Chętniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chęt­ny


Źródła:

SJP.pl

Chętność

→ chęt­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chęt­ne; cecha tych, któ­rzy są chęt­ni

 (1.2) stpol. przy­jem­ność

 (1.3) stpol. wdzięk


Patrz:chętny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chętny

ma­ją­cy chęć do cze­goś; skory, skłon­ny do cze­goś; ocho­czy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy chęć zro­bie­nia cze­goś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ochot­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chęć

1. wola, ocho­ta, pra­gnie­nie;
2. in­ten­cja, za­miar


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pra­gnie­nie zro­bie­nia cze­goś, ocho­ta na coś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłam

coś bez­war­to­ścio­we­go; tan­de­ta; szajs; szaj­za


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś bez­war­to­ścio­we­go, tan­det­ne­go; także więk­sza ilość tych przed­mio­tów, to­wa­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłamowaty

po­tocz­nie: bez­war­to­ścio­wy, marny, lichy; tan­det­ny, bu­blo­wa­ty


Źródła:

SJP.pl

Chłaniów

Chła­niów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w gmi­nie Żół­kiew­ka.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chła­niów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Chłapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chła­pać.


Źródła:

Wiktionary

Chłapać

chwy­tać coś usta­mi


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. chłap­nąć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|chłap­nąć.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłapnąć

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. chła­pać)

 (1.1) pot. chwy­cić coś gwał­tow­nie lub chci­wie przy uży­ciu ust lub pyska

 (1.2) pot. wypić coś chci­wie, łap­czy­wie


Źródła:

Wiktionary

Chłapowo

nie­wiel­ka osada w po­bli­żu Wła­dy­sła­wo­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chłapowski

naz­wi­sko


Chła­pow­ski – pol­skie naz­wi­sko. Osoby o tym naz­wi­sku:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chłep

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos wy­da­wa­ny pod­czas picia; chlip


Źródła:

SJP.pl

Chłeptanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|chłep­tać.


Źródła:

Wiktionary

Chłeptać

po­tocz­nie:
1. zwy­kle o zwie­rzę­tach: pić wcią­ga­jąc płyn ję­zy­kiem;
2. pić gło­śno, wcią­ga­jąc usta­mi; chli­pać, sior­pać, sior­bać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. zwy­kle o zwie­rzę­tach: pić, za­gar­nia­jąc płyn ję­zy­kiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłodek

1. po­tocz­nie: nie­zbyt silny chłód - względ­nie ob­ni­żo­na, ko­rzyst­na tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza;
2. jed­no­rocz­na ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych, kwit­ną­ca od czerw­ca do wrze­śnia, wy­stę­pu­ją­ca na dużej czę­ści Eu­ro­py


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­wiel­ki chłód wy­wo­łu­ją­cy przy­jem­ne uczu­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłodnawy

1. nieco chłod­ny;
2. nieco os­chły, obo­jęt­ny


przy­miot­nik

 (1.1) tro­chę chłod­ny

 (1.2) przen. tro­chę obo­jęt­ny, lekko os­chły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłodnia

po­mie­szcze­nie (także mebel lub po­jazd) z urzą­dze­niem chłod­ni­czym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym pa­nu­je niska tem­pe­ra­tu­ra, przez­na­czo­ne do prze­cho­wy­wa­nia szyb­ko psu­ją­cej się żyw­no­ści, ciał osób zmar­łych bądź pre­pa­ra­tów bio­lo­gicz­nych

 (1.2) sa­mo­chód lub wagon to­wa­ro­wy słu­żą­cy za chłod­nię (1.1)


Chłod­nia – zaj­mu­je się prze­cho­wy­wa­niem, schła­dza­niem lub zam­ra­ża­niem nietr­wa­łych su­row­ców i pro­duk­tów w celu za­cho­wa­nia ja­ko­ści przez dłuż­szy czas.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłodniarka

urzą­dze­nie słu­żą­ce do chło­dze­nia; chło­dziar­ka


Źródła:

SJP.pl

Chłodniarz

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie chłod­nict­wa


Źródła:

SJP.pl

Chłodnica

1. w tech­ni­ce: urzą­dze­nie do chło­dze­nia cie­czy lub skra­pla­nia par i gazów;
2. w tech­ni­ce: urzą­dze­nie do ozię­bia­nia płynu chło­dzą­ce­go cy­lin­dry;
3. w ukła­dzie ter­mo­dy­na­micz­nym: zbior­nik ener­gii o niż­szej tem­pe­ra­tu­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do wy­mia­ny ener­gii ciepl­nej po­mię­dzy dwoma jej no­śni­ka­mi;

 (1.2) mot. urzą­dze­nie słu­żą­ce do chło­dze­nia sil­ni­ka po­ja­zdu

 (1.3) stpol. al­ta­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłodnicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Chłodnicowiec

sta­tek z chło­dzo­ny­mi ła­dow­nia­mi, słu­żą­cy do prze­wo­zu łatwo psu­ją­cych się pro­duk­tów spo­żyw­czych; chłod­nio­wiec


Źródła:

SJP.pl

Chłodnictwo

dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się tech­no­lo­gia­mi chło­dze­nia za po­mo­cą urzą­dzeń chłod­ni­czych; chło­dziar­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się urzą­dze­nia­mi wyt­wa­rza­ją­cy­mi chłód


Chłod­nict­wo – dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się od­pro­wa­dza­niem cie­pła ze śro­do­wi­ska chło­dzo­ne­go w celu uzy­ska­nia i utrzy­ma­nia tem­pe­ra­tur niż­szych od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia. Ma naj­więk­sze za­sto­so­wa­nie w utr­wa­la­niu żyw­no­ści.

Najw­cze­śniej poz­na­ny­mi sub­stan­cja­mi chłod­ni­czy­mi były lód i śnieg.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłodniczka

zdrob­nie­nie od: chłod­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Chłodniczy

zwią­za­ny z chłod­nict­wem, przez­na­czo­ny do chło­dze­nia lub prze­cho­wy­wa­ny w ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chłod­nict­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłodniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chłod­no


Źródła:

SJP.pl

Chłodniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chłod­ny


Źródła:

SJP.pl

Chłodnieć

chłod­nąć;
1. sta­wać się coraz zim­niej­szym; ozię­biać się, sty­gnąć;
2. w prze­no­śni: tra­cić sen­ty­ment, sta­wać się os­chłym, be­zu­czu­cio­wym


Źródła:

SJP.pl

Chłodnik

spe­cja­li­sta w za­kre­sie chłod­nict­wa; chłod­niarz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. barszcz z bot­wi­ny albo z bu­ra­ków po­da­wa­ny na zimno

 (1.2) kulin. zupa owo­co­wa po­da­wa­na na zimno

 (1.3) hist. ogrod. bin­daż

 (1.4) przest. ogrod. al­ta­na, per­go­la

 (1.5) techn. urzą­dze­nie do chło­dze­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) środ. techn. spe­cja­li­sta w za­kre­sie chłod­nict­wa


Zo­bacz też: Chłod­nik – potok, do­pływ Wierz­bia­ka.

Chłod­nik – zupa po­da­wa­na na zimno, naj­czę­ściej po­ni­żej tem­pe­ra­tu­ry po­ko­jo­wej. Po­dręcz­ni­ko­wo schło­dzo­na do tem­pe­ra­tu­ry po­ni­żej 14°C. Czę­sto przy­go­to­wy­wa­na ze zmik­so­wa­nych bądź po­szat­ko­wa­nych wa­rzyw lub owo­ców. Wiele spoś­ród kuch­ni na­ro­do­wych po­sia­da w swoim menu po­pu­lar­ne wer­sje chłod­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłodniowiec

sta­tek z chło­dzo­ny­mi ła­dow­nia­mi, słu­żą­cy do prze­wo­zu łatwo psu­ją­cych się pro­duk­tów spo­żyw­czych; chłod­ni­co­wiec


Chłod­nio­wiec (rów­nież chłod­ni­co­wiec) – sta­tek wodny słu­żą­cy do prze­wo­zu łatwo psu­ją­cych się pro­duk­tów spo­żyw­czych w chło­dzo­nych ła­dow­niach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chłodniowy

przy­miot­nik od: chłod­nia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z chłod­nią, do­ty­czą­cy chłod­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłodno

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) do pew­ne­go stop­nia zimno

 (1.2) przen. w spo­sób po­zba­wio­ny ser­decz­no­ści

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) gw-pl|Kra­ków, Boch­nia, Wa­do­wi­ce. opryszcz­ka


Źródła:

Wiktionary

Chłodnorost

ro­śli­na do­brze zno­szą­ca zimno i zi­mo­wą przer­wę we wzro­ście


Źródła:

SJP.pl

Chłodność

→ chłod­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest chłod­ne; cecha tych, któ­rzy są chłod­ni


Patrz:chłodny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłodny

zimny;
1. ma­ją­cy niską tem­pe­ra­tu­rę, wy­wo­łu­ją­cy uczu­cie chło­du; mroź­ny, lo­do­wa­ty;
2. prze­no­śnie: nie­u­le­ga­ją­cy łatwo uczu­ciom, wzru­sze­niom; opa­no­wa­ny, zrów­no­wa­żo­ny;
3. prze­no­śnie: nie­spo­wo­do­wa­ny uczu­ciem, nie­pod­le­ga­ją­cy uczu­ciu, np. chłod­ny rozum;
4. prze­no­śnie: ma­ją­cy obo­jęt­ny sto­su­nek do kogoś lub cze­goś; os­chły, ozię­bły, lo­do­wa­ty;
5. wy­ra­ża­ją­cy taki sto­su­nek, np. chłod­ny ukłon; os­chły, ozię­bły, lo­do­wa­ty;
6. o ko­lo­rach: wy­wo­łu­ją­cy ra­że­nie zimna, zbli­żo­ny do błę­ki­tu lub zie­le­ni


przy­miot­nik

 (1.1) ra­czej zimny; rześ­ki

 (1.2) o re­la­cjach mię­dzy­ludz­kich, o uczu­ciach: po­zba­wio­ny sil­nych, cie­płych, do­brych uczuć; zdy­stan­so­wa­ny

 (1.3) gw-pl|Pod­ha­le. trwa­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłodnąć

chłod­nieć;
1. sta­wać się coraz zim­niej­szym; ozię­biać się, sty­gnąć;
2. w prze­no­śni: tra­cić sen­ty­ment, sta­wać się os­chłym, be­zu­czu­cio­wym


Źródła:

SJP.pl

Chłody

okres o nie­przy­jem­nej, ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze po­wie­trza


Źródła:

SJP.pl

Chłodzarnia

po­mie­szcze­nie z urzą­dze­niem chłod­ni­czym; chłod­nia, chło­dziar­nia


Źródła:

SJP.pl

Chłodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czyn­ność lub pro­ces ob­ni­ża­nia tem­pe­ra­tu­ry


Chło­dze­nie – ze­spół dzia­łań i urzą­dzeń do od­pro­wa­dza­nia cie­pła z ukła­du w celu za­po­bie­że­nia nad­mier­ne­mu wzro­sto­wi tem­pe­ra­tu­ry ukła­du. Chło­dze­nie sto­so­wa­ne jest w róż­nych urzą­dze­niach me­cha­nicz­nych, m.in. w sil­ni­kach spa­li­no­wych, sprę­żar­kach, ma­szy­nach elek­trycz­nych (np. sil­ni­kach elek­trycz­nych), trans­for­ma­to­rach, ukła­dach elek­tro­nicz­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Chłodzeniowy

słu­żą­cy do chło­dze­nia; chło­dzą­cy


Źródła:

SJP.pl

Chłodziarka

urzą­dze­nie słu­żą­ce do chło­dze­nia; chłod­niar­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do chło­dze­nia cze­goś, kosz­tem do­pro­wa­dzo­nej ener­gii


Chło­dziar­ka (zwycz. lo­dów­ka) – urzą­dze­nie (ma­szy­na ciepl­na), któ­re­go za­da­niem jest ob­ni­że­nie tem­pe­ra­tu­ry śro­do­wi­ska chło­dzo­ne­go, kosz­tem do­pro­wa­dzo­nej ener­gii. W chło­dziar­kach ab­sorp­cyj­nych ener­gia od­pro­wa­dza­na jest w po­sta­ci cie­pła, na­to­miast w po­zo­sta­łych (sprę­żar­ko­wych, stru­mie­ni­co­wych, ter­mo­e­lek­trycz­nych) w po­sta­ci pracy. Chło­dzo­nym czyn­ni­kiem może być po­wie­trze, woda lub inny czyn­nik poś­red­ni­czą­cy (chło­dzi­wo).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłodziarka-Zamrażarka

urzą­dze­nie skła­da­ją­ce się z chło­dziar­ki i zam­ra­żar­ki w jed­nej obu­do­wie; chło­dziar­ko­zam­ra­żar­ka


Źródła:

SJP.pl

Chłodziarko-Zamrażarka

urzą­dze­nie skła­da­ją­ce się z chło­dziar­ki i zam­ra­żar­ki; chło­dziar­ka-zam­ra­żar­ka, chło­dziar­ko­zam­ra­żar­ka


Źródła:

SJP.pl

Chłodziarkozamrażarka

urzą­dze­nie skła­da­ją­ce się z chło­dziar­ki i zam­ra­żar­ki w jed­nej obu­do­wie; chło­dziar­ka-zam­ra­żar­ka


Źródła:

SJP.pl

Chłodziarnia

po­mie­szcze­nie z urzą­dze­niem chłod­ni­czym; chłod­nia, chło­dzar­nia


Źródła:

SJP.pl

Chłodziarstwo

dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się tech­no­lo­gia­mi chło­dze­nia za po­mo­cą urzą­dzeń chłod­ni­czych; chłod­nict­wo


Źródła:

SJP.pl

Chłodziarz

spe­cja­li­sta w za­kre­sie na­praw chło­dzia­rek


Źródła:

SJP.pl

Chłodzik

zdrob­nie­nie od: chłód


Źródła:

SJP.pl

Chłodziwo

płyn lub gaz poś­red­ni­czą­cy w od­bie­ra­niu cie­pła cia­łom pod­da­wa­nym chło­dze­niu; zię­bi­wo, zięb­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. sub­stan­cja, naj­czę­ściej ciecz, o spe­cjal­nym skła­dzie, stwo­rzo­na do od­bie­ra­nia cie­pła cia­łom chło­dzo­nym;


Chło­dzi­wo − czyn­nik poś­red­ni­czą­cy w od­bie­ra­niu cie­pła cia­łom ochła­dza­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłodzić

1. ob­ni­żać tem­pe­ra­tu­rę cze­goś lub kogoś; ozię­biać, schła­dzać, stu­dzić;
2. chło­dzić się -
a) być chło­dzo­nym; ozię­biać się, stu­dzić się;
b) chło­dzić sa­me­go sie­bie


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) spra­wiać, że coś staje się chłod­niej­sze

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny chło­dzić się

 (2.1) spra­wiać, że sa­me­mu staje się chłod­niej­szym

 (2.2) być pod­da­wa­nym schła­dza­niu, zmniej­sza­niu tem­pe­ra­tu­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłodzony

1. ob­ni­żać tem­pe­ra­tu­rę cze­goś lub kogoś; ozię­biać, schła­dzać, stu­dzić;
2. chło­dzić się -
a) być chło­dzo­nym; ozię­biać się, stu­dzić się;
b) chło­dzić sa­me­go sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Chłodząco

→ chło­dzić


Patrz:chłodzić

Źródła:

SJP.pl

Chłoniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od chło­niak


Źródła:

Wiktionary

Chłoniak

no­wot­wór ukła­du lim­fa­tycz­ne­go, wy­wo­dzą­cy się z lim­fo­cy­tów T lub B, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się gu­zo­wa­tym roz­ro­stem tka­nek wcho­dzą­cych w skład ukła­du od­por­no­ścio­we­go, wy­stę­pu­ją­cy nie tylko w po­sta­ci guza, ale może uo­gól­nić się w po­sta­ci bia­łacz­ki; lymp­ho­ma


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ro­dzaj no­wot­wo­ru zło­śli­we­go, wy­wo­dzą­ce­go się z ele­men­tów tkan­ki chłon­nej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłonica

cho­ro­ba wę­złów chłon­nych


Źródła:

SJP.pl

Chłonka

płyn ustro­jo­wy krą­żą­cy w ukła­dzie lim­fa­tycz­nym, od­gry­wa­ją­cy znacz­ną rolę w wy­mia­nie skład­ni­ków po­mię­dzy krwią a tkan­ka­mi; limfa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. płyn ustro­jo­wy poś­red­ni­czą­cy w wy­mia­nie skład­ni­ków mię­dzy krwią i tkan­ka­mi; limfa;


Chłon­ka, limfa ( lymp­ha) – płyn tkan­ko­wy spły­wa­ją­cy do na­czyń chłon­nych, two­rzą­cych układ na­czyń lim­fa­tycz­nych (układ chłon­ny). Chłon­ka jest zbie­ra­na przez na­czy­nia chłon­ne afe­rent­ne, ślepo za­koń­czo­ne, za­czy­na­ją­ce się w tkan­kach. Tran­spor­to­wa­na jest do wę­złów chłon­nych, skąd z kolei przy po­mo­cy na­czyń chłon­nych efe­rent­nych wy­pro­wa­dza­na jest do krwio­bie­gu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłonniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: chłon­nie


Źródła:

SJP.pl

Chłonniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: chłon­ny


Źródła:

SJP.pl

Chłonność

→ chłon­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łat­wość wchła­nia­nia, wsy­sa­nia cze­goś

 (1.2) przen. łat­wość przys­wa­ja­nia sobie cze­goś, przej­mo­wa­nia cze­goś


Patrz:chłonny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłonny

1. ma­ją­cy zdol­ność wchła­nia­nia, ab­sorp­cji cze­goś;
2. w eko­no­mii, o rynku, kon­su­men­cie: cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużym za­po­trze­bo­wa­niem na pro­dukt lub usłu­gę;
3. chłon­ny umysł - poz­wa­la­ją­cy na szyb­kie przys­wa­ja­nie wie­dzy


przy­miot­nik

 (1.1) książk. wchła­nia­ją­cy, wsy­sa­ją­cy coś

 (1.2) przen. szyb­ko przys­wa­ja­ją­cy, in­ten­syw­nie chło­ną­cy coś dla sie­bie z zew­nątrz; żądny, cie­ka­wy cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłonąco-Trawiący

taki, który chło­nie i trawi, np. jama chło­ną­co-tra­wią­ca u ja­mo­chło­nów; tra­wią­co-chło­ną­cy, chło­ną­co-tra­wien­ny (rzad­ko)


Źródła:

SJP.pl

Chłonąć

przys­wa­jać, po­bie­rać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­chło­nąć)

 (1.1) po­bie­rać in­ten­syw­nie

 (1.2) po­wo­do­wać ka­ta­klizm, śmierć, ruinę wielu jed­no­stek

 (1.3) przen. za­bie­rać dużo czasu i wy­sił­ku

 (1.4) przen. mocno od­bie­rać wra­że­nia

 (1.5) przen. ekon. przys­wa­jać za­chłan­nie ka­pi­tał

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wchło­nąć)

 (2.1) wcią­gać do swego wnę­trza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłop

drob­ny rol­nik, pro­du­ku­ją­cy wraz z ro­dzi­ną, głów­nie w celu za­spo­ko­je­nia włas­nych po­trzeb


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek war­stwy spo­łecz­nej chłop­stwa

 (1.2) pot. rol­nik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. part­ner, mąż

 (2.2) pot. męż­czyz­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłopaciara

dziew­czy­na wo­lą­ca ko­le­go­wać się z chło­pa­ka­mi; chłop­czy­ca, chło­pa­cza­ra


Źródła:

SJP.pl

Chłopacki

→ chło­pak (rzad­ko)


Źródła:

SJP.pl

Chłopackość

→ chło­pac­ki


Patrz:chłopacki

Źródła:

SJP.pl

Chłopaczara

dziew­czy­na wo­lą­ca ko­le­go­wać się z chło­pa­ka­mi; chłop­czy­ca, chło­pa­cia­ra


Źródła:

SJP.pl

Chłopaczek

zdrob­nie­nie od: chło­pak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od chło­pak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopaczkowaty

o wy­glą­dzie chło­pacz­ka; chło­pię­cy


Źródła:

SJP.pl

Chłopaczku

zdrob­nie­nie od: chło­pak


Źródła:

SJP.pl

Chłopaczydło

zgru­bie­nie od: chło­pak; chłop­czy­sko, chło­pa­czy­sko


Źródła:

SJP.pl

Chłopaczyna

ze współ­czu­ciem lub po­li­to­wa­niem o chłop­cu; chłop­czy­na


Źródła:

SJP.pl

Chłopaczysko

zgru­bie­nie od: chło­pak; chłop­czy­sko, chło­pa­czy­dło


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) duży lub wy­so­ki chło­pak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopak

chło­piec;
1. dziec­ko płci mę­skiej;
2. syn;
3. młody męż­czyz­na; mło­dzie­niec;
4. mło­dzie­niec w związ­ku nie­bę­dą­cym mał­żeń­stwem;
5. daw­niej: młody męż­czyz­na wy­ko­nu­ją­cy prace po­moc­ni­cze w ja­kimś miej­scu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) dziec­ko płci mę­skiej

 (1.2) pot. młody męż­czyz­na

 (1.3) pot. młody męż­czyz­na da­rzo­ny sym­pa­tią lub mi­ło­ścią przez drugą osobę

 (1.4) przest. młody pra­cow­nik za­kła­du

 (1.5) daw. zdrobn. od: chłop


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopaku

chło­piec;
1. dziec­ko płci mę­skiej;
2. syn;
3. młody męż­czyz­na; mło­dzie­niec;
4. mło­dzie­niec w związ­ku nie­bę­dą­cym mał­żeń­stwem;
5. daw­niej: młody męż­czyz­na wy­ko­nu­ją­cy prace po­moc­ni­cze w ja­kimś miej­scu


Źródła:

SJP.pl

Chłopcodziewczyna

rzad­ko: dziew­czy­na wo­lą­ca ko­le­go­wać się z chło­pa­ka­mi; chło­pa­cia­ra, chło­pa­cza­ra, chłop­czy­ca


Źródła:

SJP.pl

Chłopcowaty

po­dob­ny do chłop­ca; chło­pię­cy


Źródła:

SJP.pl

Chłopczak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. chło­piec.


Źródła:

Wiktionary

Chłopczara

dziew­czy­na wo­lą­ca ko­le­go­wać się z chło­pa­ka­mi; chłop­czy­ca, chło­pa­cza­ra, chło­pa­cia­ra


Źródła:

SJP.pl

Chłopczyca

dziew­czy­na wo­lą­ca ko­le­go­wać się z chło­pa­ka­mi; chło­pa­cia­ra, chło­pa­cza­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. dziew­czy­na lub dziew­czyn­ka, ubie­ra­ją­ca się i za­cho­wu­ją­ca się jak chło­pak;

 (1.2) eufem. pot. dziew­czy­na usil­nie za­bie­ga­ją­ca o wzglę­dy chło­pa­ków


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłopczycowy

→ chłop­czy­ca


Patrz:chłopczyca

Źródła:

SJP.pl

Chłopczyk

po­tocz­nie: sa­miec psa lub in­ne­go zwie­rzę­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od chło­piec

 (1.2) pieszcz. nie­mow­lę lub małe dziec­ko płci mę­skiej

 (1.3) przen. żart. o oso­bie po­strze­ga­nej jako młoda lub pełna ener­gii, pełna po­my­słów osoba płci mę­skiej

 (1.4) przen. pejor. o oso­bie po­strze­ga­nej jako in­fan­tyl­na, nie­doś­wiad­czo­na osoba płci mę­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopczykowaty

o wy­glą­dzie chłop­czy­ka, ma­ją­cy cechy chłop­czy­ka; chło­pię­cy, chłop­czy­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Chłopczykowy

o wy­glą­dzie chłop­czy­ka, ma­ją­cy cechy chłop­czy­ka; chło­pię­cy, chłop­czy­ko­wa­ty


Źródła:

SJP.pl

Chłopczyku

po­tocz­nie: sa­miec psa lub in­ne­go zwie­rzę­cia


Źródła:

SJP.pl

Chłopczyna

ze współ­czu­ciem lub po­li­to­wa­niem o chłop­cu; chło­pa­czy­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) z roz­czu­le­niem lub po­li­to­wa­niem o chłop­cu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopczysko

zgru­bie­nie od: chło­pak; chło­pa­czy­sko, chło­pa­czy­dło


Źródła:

SJP.pl

Chłopczyński

rzad­ko: wła­ści­wy chłop­cu, ty­po­wy dla chłop­ca; chło­pię­cy


Źródła:

SJP.pl

Chłopecki

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chłopeczka

zdrob­nie­nie od: chłop­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: chłop­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopek

1. zdrob­nie­nie od: chłop (prze­sta­rza­łe lub z po­li­to­wa­niem);
2. chło­pek-roz­tro­pek - lek­ce­wa­żą­ce okre­śle­nie osoby nie­kom­pe­tent­nej a prze­mą­drza­łej;
3. daw­niej: pio­nek w sza­chach;
4. śro­do­wi­sko­wo:
a) krót­ki ko­pal­niak, pod­po­ra stro­pu w ko­pal­ni;
b) dźwi­gnia na roz­jeź­dzie do prze­sta­wia­nia zwrot­ni­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. chłop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pio­nek w sza­chach

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: chłop­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłopek-Roztropek

po­gard­li­wie: osoba prze­mą­drza­ła, kom­bi­na­tor, w rze­czy­wi­sto­ści o ni­skiej in­te­li­gen­cji lub zna­jo­mo­ści te­ma­tu, wiej­ski fi­lo­zof


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) lek­cew. prze­mą­drza­lec


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopi

chłop­ski;
1. do­ty­czą­cy chło­pa (rol­ni­ka), na­le­żą­cy do chło­pa, uży­wa­ny przez chło­pa;
2. zło­żo­ny z chło­pów, do­ko­ny­wa­ny przez chło­pów;
3. wła­ści­wy chło­pu albo chło­pom;
4. po­tocz­nie: wła­ści­wy męż­czyz­nom; męski


Chło­pi – war­stwa spo­łecz­na za­miesz­ku­ją­ca te­re­ny wiej­skie, do­mi­nu­ją­ca w spo­łe­czeń­stwach prze­din­du­strial­nych, zaj­mu­ją­ca się pro­duk­cją rolną. Chło­pów cha­rak­te­ry­zu­je odręb­ność wa­run­ków życia, oby­cza­jów i tra­dy­cji, wy­ni­ka­ją­ca z po­wią­za­nia miej­sca pracy z go­spo­dar­stwem do­mo­wym oraz uza­leż­nie­nie pro­ce­su pro­duk­cji od wa­run­ków na­tu­ral­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chłopice

wieś w Pol­sce


Chło­pi­ce (ukr. Хлопиці, lub Хлопичі) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Chło­pi­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Chło­pi­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa prze­my­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chłopicki

przy­miot­nik od: Chło­pi­ce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chłopiec

1. dziec­ko płci mę­skiej; chłop­czyk;
2. mło­dzie­niec, ka­wa­ler, chło­pak;
3. daw­niej: młody pra­cow­nik wy­ko­nu­ją­cy po­moc­ni­cze prace


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) młody czło­wiek płci mę­skiej

 (1.2) pot. młody męż­czyz­na da­rzo­ny sym­pa­tią lub mi­ło­ścią, z któ­rym się cho­dzi, uma­wia na rand­ki


Chło­piec (także: "chło­pak"; daw­niej "chło­pię", "otrok") – młody czło­wiek płci mę­skiej. Wiek, w któ­rym chło­piec staje się męż­czyz­ną, jest różny w róż­nych spo­łe­czeń­stwach. Zwy­kle przej­ście z okre­su doj­rze­wa­nia do doj­rza­ło­ści na­stę­pu­je w wieku kil­ku­na­stu lat.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłopieć

fi­zycz­nie lub men­tal­nie upo­dab­niać się do chło­pa, na­bie­rać cech chłop­skich


Źródła:

SJP.pl

Chłopina

ze współ­czu­ciem, po­li­to­wa­niem o męż­czyź­nie, chło­pie; chło­po­wi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. z po­li­to­wa­niem, współ­czu­ciem, zwy­kle ser­decz­nie o męż­czyź­nie, chło­pie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopisko

zgru­bie­nie od: chłop; po­gard­li­wie lub z po­li­to­wa­niem o męż­czyź­nie albo chłop­cu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) pot. silny, wy­so­ki męż­czyz­na

 (1.2) pot. ekspr. chłop, męż­czyz­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopiątko

zdrob­nie­nie od: chło­pię (daw­niej: chło­piec)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: chło­pię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopię

młody chło­piec


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. chło­piec


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopięco

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób chło­pię­cy


Źródła:

Wiktionary

Chłopięcość

→ chło­pię­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chło­pię­ce


Patrz:chłopięcy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopięctwo

wiek chło­pię­cy, poś­red­ni mię­dzy dzie­cięct­wem a wie­kiem mło­dzień­czym


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres bycia chlop­cem

 (1.2) ogół cech ty­po­wych dla chlop­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopięcy

1. wła­ści­wy chło­pięct­wu, od­no­szą­cy się do wieku poś­red­nie­go mię­dzy dzie­cięct­wem a wie­kiem mło­dzień­czym; chłop­czyń­ski;
2. zło­żo­ny z chłop­ców, np. ze­spół chło­pię­cy


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do chłop­ca, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z chło­pa­kiem, chłop­cem, do­ty­czą­cy chłop­ca

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) taki, jak u chło­pa­ka, chłop­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopka

1. ko­bie­ta wiej­ska; wie­śniacz­ka;
2. su­kien­ka o ob­ci­słym sta­ni­ku z de­kol­tem i sze­ro­kiej, mar­szczo­nej spód­ni­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ze wsi

 (1.2) kraw. ro­dzaj su­kien­ki

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: chło­pek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopobaba

po­tocz­nie: ko­bie­ta przy­po­mi­na­ją­ca wy­glą­dem lub za­cho­wa­niem męż­czyz­nę; ba­bo­chłop, baba-chłop, ko­bie­ton


Źródła:

SJP.pl

Chłopobyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) śrpol. mitgr. Mi­no­ta­ur


Źródła:

Wiktionary

Chłopok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. chło­pak

 (1.2) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. syn


Źródła:

Wiktionary

Chłopoman

czło­wiek prze­sad­nie ide­a­li­zu­ją­cy chło­pów i ich życie; lu­do­man


Źródła:

SJP.pl

Chłopomania

prze­sad­na fa­scy­na­cja wsią i ży­ciem chło­pów; lu­do­ma­nia, lu­do­mań­stwo, chło­po­mań­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. liter. prze­sad­ne fa­scy­no­wa­nie się chłop­stwem i fol­klo­rem, także prąd w li­te­ra­tu­rze cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się na­iw­nym, na­ce­cho­wa­nym eg­zal­ta­cją ide­a­li­zo­wa­niem chłop­stwa i jego roli spo­łecz­nej;


Chło­po­ma­nia – lu­do­ma­nia, w po­sta­ci za­in­te­re­so­wa­nia ży­ciem wsi i spo­łecz­no­ści chłop­skiej oraz nurt kul­tu­ral­no-ar­ty­stycz­ny, który po­ja­wił się wśród in­te­li­gen­cji mło­do­pol­skiej i ukra­iń­skiej w dru­giej po­ło­wie XIX wieku.

Chło­po­ma­nia cha­rak­te­ry­zo­wa­ła się fa­scy­na­cją fol­klo­rem i co­dzien­nym ży­ciem chło­pów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłopomanka

→ chło­po­man


Patrz:chłopoman

Źródła:

SJP.pl

Chłopomański

→ chło­po­ma­nia


Patrz:chłopomania

Źródła:

SJP.pl

Chłopomaństwo

prze­sad­na fa­scy­na­cja wsią i ży­ciem chło­pów; lu­do­ma­nia, lu­do­mań­stwo, chło­po­ma­nia


Źródła:

SJP.pl

Chłoporobotnica

→ chło­po­ro­bot­nik


Patrz:chłoporobotnik

Źródła:

SJP.pl

Chłoporobotniczy

→ chło­po­ro­bot­nik


Patrz:chłoporobotnik

Źródła:

SJP.pl

Chłoporobotnik

wła­ści­ciel go­spo­dar­stwa wiej­skie­go pra­cu­ją­cy do­dat­ko­wo jako ro­bot­nik


Źródła:

SJP.pl

Chłopowina

ze współ­czu­ciem, po­li­to­wa­niem o męż­czyź­nie, chło­pie; chło­pi­na


Źródła:

SJP.pl

Chłopowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Chłopski

chło­pi;
1. do­ty­czą­cy chło­pa (rol­ni­ka), na­le­żą­cy do chło­pa, uży­wa­ny przez chło­pa;
2. zło­żo­ny z chło­pów, do­ko­ny­wa­ny przez chło­pów;
3. wła­ści­wy chło­pu albo chło­pom;
4. po­tocz­nie: wła­ści­wy męż­czyz­nom; męski


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chło­pa

 (1.2) stpol. męski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób chłop­ski


Źródła:

Wiktionary

Chłopskość

chłop­stwo;
1. spo­sób bycia chło­pów;
2. chłop­skie po­cho­dze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co chłop­skie; cecha tych, któ­rzy są chłop­scy

 (1.2) po­cho­dze­nie chłop­skie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopstwo

po­tocz­nie:
1. chło­pi, rol­ni­cy; war­stwa chłop­ska;
2. spo­sób bycia chło­pów; chłop­skość;
3. chłop­skie po­cho­dze­nie; chłop­skość


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. so­cjol. war­stwa spo­łecz­na skła­da­jąc się z drob­nych rol­ni­ków;

 (1.2) daw. po­cho­dze­nie chłop­skie

 (1.3) pot. żart. ogół męż­czyzn


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłoptaś

iro­nicz­nie o chłop­cu, mło­dzień­cu; chłop­tyś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekspr. chło­piec, chło­pak

 (1.2) ekspr. młody męż­czyz­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłoptyś

iro­nicz­nie o chłop­cu, mło­dzień­cu; chłop­taś


Źródła:

SJP.pl

Chłopyszek

zdrob­nie­nie od: chłop


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. chło­piec


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłopyś

pie­szczot­li­wie o małym chłop­cu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pieszcz. mały chło­piec


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłosnąć

1. ude­rzyć kogoś lub coś batem, rózgą;
2. o wie­trze de­szczu: gwał­tow­nie ude­rzyć, za­ciąć;
3. w prze­no­śni: ostro skry­ty­ko­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. chło­stać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|chło­stać.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłosta

kara cie­les­na po­le­ga­ją­ca na wie­lo­krot­nym ude­rza­niu ciała ka­ra­ne­go za po­mo­cą przed­mio­tu mo­gą­ce­go za­da­wać ból przy takim jego uży­ciu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bicie rózgą, batem, bi­czem itp.

 (1.2) przen. su­ro­wa, ostra kry­ty­ka


Chło­sta, bi­czo­wa­nie ( fla­gel­la­tio) – ro­dzaj kary cie­les­nej (sto­so­wa­nej też w cha­rak­te­rze tor­tu­ry), po­le­ga­ją­cej na wie­lo­krot­nym ude­rza­niu osoby tor­tu­ro­wa­nej w plecy (ewen­tu­al­nie inne czę­ści ciała, np. nie­po­kor­ne­go nie­wol­ni­ka, rze­ko­mej cza­row­ni­cy – w twarz, czy w stopy – fa­la­ka) przy po­mo­cy bicza, bata, kań­czu­ga, rze­mie­nia lub rózgi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Chłostak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. po­słu­gacz w łaźni


Źródła:

Wiktionary

Chłostanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ude­rza­nie kogoś bi­czem, batem, pej­czem lub po­dob­nym na­rzę­dziem


Źródła:

Wiktionary

Chłostanina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. bicie, chło­sta­nie


Źródła:

Wiktionary

Chłostać

ude­rzać kogoś lub coś batem, rózgą


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. chłos­nąć)

 (1.1) bić rózgą, bi­czem itp.

 (1.2) przen. su­ro­wo kry­ty­ko­wać

 (1.3) me­te­o­rol. gwał­tow­nie ude­rzyć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłośnięcie

1. ude­rzyć kogoś lub coś batem, rózgą;
2. o wie­trze de­szczu: gwał­tow­nie ude­rzyć, za­ciąć;
3. w prze­no­śni: ostro skry­ty­ko­wać


Źródła:

SJP.pl

Chłubliwy

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. cheł­pli­wy


Źródła:

Wiktionary

Chłyst

w ło­wiect­wie: młody sa­miec je­le­nia szla­chet­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rel. czło­nek ro­syj­skiej sekty re­li­gij­nej pow­sta­łej w 1645;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) łow. młody jeleń (sa­miec), to­wa­rzy­szą­cy stadu pod­czas ry­ko­wi­ska, prze­pę­dza­ny przez sta­re­go byka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłystek

po­gard­li­wie o mło­dym czło­wie­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. nie­po­waż­ny, młody czło­wiek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Chłyści

czło­nek ro­syj­skiej sekty re­li­gij­nej pow­sta­łej w 1645 roku, za­ło­żo­nej przez Da­ni­łę Fi­li­po­wi­cza


Chły­ści ( хлысты) – ro­syj­ska sekta re­li­gij­na pow­sta­ła w 1645 roku. Jej za­ło­ży­ciel, Da­ni­ła Fi­li­po­wicz, ogło­sił się nowym wcie­le­niem Boga i roz­po­czął na­u­cza­nie opar­te na dwu­na­stu no­wych przy­ka­za­niach, które miały za­stą­pić do­tych­cza­so­wy de­ka­log.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Chłód

1. stan względ­nie ni­skiej tem­pe­ra­tu­ry, umiar­ko­wa­ne zimno; ziąb, ozię­bie­nie, ochło­dze­nie;
2. prze­no­śnie: nie­życz­li­wość, nie­o­ka­zy­wa­nie lub brak uczuć; obo­jęt­ność, ozię­błość, os­chłość


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dość niska tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza, umiar­ko­wa­ne zimno

 (1.2) przen. nie­o­ka­zy­wa­nie uczuć


Chłód (także: "zimno", "ziąb", "mróz", "niska tem­pe­ra­tu­ra", cza­sa­mi też żar­to­bli­wie okre­śla­ne jako "zim­ni­ca") – po­ję­cie od­no­szą­ce się do stanu o ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze (to zna­czy ta­kie­go w któ­rym brak jest cie­pła). Ter­min może od­no­sić się do ni­skiej tem­pe­ra­tu­ry da­ne­go obiek­tu (fi­zy­ka), zja­wi­ska at­mos­fe­rycz­ne­go (me­te­o­ro­lo­gia, pla­ne­to­lo­gia, itp.) i od­czu­cia chło­du (fiz­jo­lo­gia czło­wie­ka). Chłod­nym okre­śla się obiekt, który ma niż­szą tem­pe­ra­tu­rę w po­rów­na­niu z tem­pe­ra­tu­rą uz­na­ną za nor­mal­ną lub stan­dar­do­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia