Ce

nazwa li­te­ry C


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa li­te­ry c / C


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceauşescu

[czy­taj: cza­u­sze­sku] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ceber

duże drew­nia­ne wia­dro


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. duże, drew­nia­ne na­czy­nie do no­sze­nia wody i trun­ków;

 (1.2) pot. głowa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceberek

mały ceber; ce­brzyk


Źródła:

SJP.pl

Cebertowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cebertyzacja

me­to­da ze­ska­la­nia (pe­try­fi­ka­cji) grun­tu za po­mo­cą szkła wod­ne­go i chlor­ku wap­nia; elek­tro­pe­try­fi­ka­cja


Źródła:

SJP.pl

Cebion

nazwa hand­lo­wa leku uzu­peł­nia­ją­ce­go nie­do­bo­ry wi­ta­mi­ny C


Źródła:

SJP.pl

Cebr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) duże drew­nia­ne na­czy­nie z uchwy­ta­mi


Źródła:

Wiktionary

Cebrowy

zwią­za­ny z ce­brem


Źródła:

SJP.pl

Cebrzyczek

zdrob­nie­nie od: ce­brzyk


Źródła:

SJP.pl

Cebrzyk

mały ceber; ce­be­rek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. mały ceber


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebrów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w re­jo­nie zbo­row­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go;


Ce­brów (ukr. Цебрів, "Ce­briw") – wieś w re­jo­nie tar­no­pol­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go.

Znaj­du­je się tu przy­sta­nek ko­le­jo­wy Ce­brów, po­ło­żo­ny na linii Tar­no­pol - Lwów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cebu

Cebu – wyspa w środ­ko­wej czę­ści Fi­li­pin po­mię­dzy cie­śni­na­mi Cebu i Tañon; oto­czo­na 167 mniej­szy­mi wy­sep­ka­mi. Dłu­gość 217 km, sze­ro­kość do 32 km; po­wierzch­nia 4422 km², 3 mi­lio­ny miesz­kań­ców (naj­gę­ściej za­lud­nio­na wyspa Fi­li­pin).

Po­wierzch­nia gó­rzy­sta, z kil­ko­ma szczy­ta­mi ponad 700 m n.p.m.


Źródła:

Wikipedia

Cebuański

język ce­bu­ań­ski - jeden z głów­nych ję­zy­ków Fi­li­pin


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cebu, do­ty­czą­cy Cebu (wyspy wcho­dzą­cej w skład Fi­li­pin)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ce­bu­ań­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebula

ro­śli­na wa­rzyw­na o ostrym smaku i za­pa­chu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. ce­bu­la ja­dal­na, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­lium cepa|L.|ref=tak., ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dza­ju czosn­ko­wa­tych o ja­dal­nych po­dziem­nych pę­dach i zie­lo­nych rur­ko­wa­tych li­ściach;

 (1.2) spoż. kulin. ja­rzy­na z ce­bu­li (1.1)

 (1.3) bot. część ro­śli­ny, przeksz­tał­co­ny po­dziem­ny pęd o funk­cji spi­chrzo­wej i przetr­wal­ni­ko­wej;

 (1.4) ar­chit. przed­miot (zwła­szcza ko­pu­ła bu­dyn­ku) przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem ce­bu­lę (1.2)

 (1.5) pot. żart. sta­roś­wiec­ki ze­ga­rek kie­szon­ko­wy, naj­czę­ściej z de­wiz­ką

 (1.6) bot. zob. ce­bu­la mor­ska.

 (1.7) zob. ce­bu­la na­prę­żeń.

 (1.8) slang. prze­stęp. mio­tacz ga­zo­wy

 (1.9) slang. prze­stęp. kieł­ba­sa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cebulacki

→ ce­bu­lak


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy ce­bu­la­ka

 (1.2) skąpy


Patrz:cebulak

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulactwo

bu­ract­wo, pro­stact­wo; po­gard­li­wie:
1. ogół cech osoby pro­stac­kiej, za­wist­nej oraz ma­ją­cej skłon­no­ści do kom­bi­no­wa­nia i oszczę­dza­nia na wszyst­kim;
2. ogół osób pro­stac­kich, za­wist­nych oraz ma­ją­cych skłon­no­ści do kom­bi­no­wa­nia i oszczę­dza­nia na wszyst­kim


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­gard. neol. za­wist­ne, skąpe lub cham­skie za­cho­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulak

po­gard­li­wie: wie­śniak; wsiok


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. osoba nie­wy­cho­wa­na

 (1.2) skne­ra

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) kulin. droż­dżów­ka z ce­bu­lą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulanka

1. ud­ni­ca ce­bu­lan­ka, ud­ni­ca ce­bu­lów­ka - mu­chów­ka z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i w Eu­ro­pie
2. śmiet­ka ce­bu­lan­ka - mu­chów­ka z ro­dzi­ny mu­cho­wa­tych, któ­rej larwy że­ru­ją we wnę­trzu ce­bu­li ja­dal­nej


Źródła:

SJP.pl

Cebularka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta sprze­da­ją­ca ce­bu­lę


Źródła:

Wiktionary

Cebularz

1. po­tocz­nie: rol­nik upra­wia­ją­cy ce­bu­lę;
2. re­gio­nal­nie: pie­czy­wo z przy­pie­czo­ną ce­bu­lą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. rol­nik, który upra­wia ce­bu­lę na skalę prze­my­sło­wą

 (1.2) iron. żyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) kulin. bułka lub pszen­ny pla­cek z przy­pie­czo­ną na wierz­chu ce­bu­lą;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulasty

kształ­tem przy­po­mi­na­ją­cy ce­bu­lę


przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy ce­bu­lę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulica

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Scil­la|ref=tak., ga­tu­nek by­li­ny z ro­dzi­ny hia­cyn­to­wa­tych, osz­loch;


Ce­bu­li­ca ("Scil­la" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych ("Aspa­ra­ga­ce­ae"). Na­le­ży do naj­bar­dziej pro­ble­ma­tycz­nych pod wzglę­dem tak­so­no­micz­nym w obrę­bie ro­dzi­ny, co prze­kła­da się na różne uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne, w któ­rych dzie­lo­ny jest na licz­ne, nie­wiel­kie ro­dza­je, albo z kolei łą­czo­ny w jeden sze­ro­ko uj­mo­wa­ny ro­dzaj.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cebulicowaty

pusz­ki­nia ce­bu­li­co­wa­ta - ro­śli­na z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Cebulka

1. zdrob­nie­nie od: ce­bu­la;
2. bulwa ro­ślin ce­bu­lo­wych, bę­dą­ca or­ga­nem rozm­na­ża­nia;
3. ko­rzeń włosa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała ce­bu­la; zdrobn. od zob. ce­bu­la.

 (1.2) kulin. drob­no po­kro­jo­na (i cza­sa­mi us­ma­żo­na) ce­bu­la

 (1.3) bot. bulwa sta­wią­ca organ rozm­na­ża­nia we­ge­ta­tyw­ne­go ro­ślin ce­bul­ko­wych

 (1.4) anat. ko­rzeń włosa

 (1.5) bot. pot. od­mia­na grusz­ki

 (1.6) pot. wie­lo­war­stwo­we ubra­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulkowatość

→ ce­bul­ko­wa­ty


Patrz:cebulkowaty

Źródła:

SJP.pl

Cebulkowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem ce­bul­kę;
2. do­ty­czą­cy ce­bul­ki; o ro­śli­nie: ma­ją­cy, wyt­wa­rza­ją­cy ce­bul­kę


przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy ce­bul­kę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulkowy

przy­miot­nik od: ce­bul­ka


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do ce­bul­ki – ro­śli­ny ja­dal­nej; też: zro­bio­ny z do­dat­kiem ce­bul­ki

 (1.2) bot. o ro­śli­nach: wyt­wa­rza­ją­cy ce­bul­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulowa

po­tocz­nie: zupa ce­bu­lo­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. zupa na bazie ce­bu­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulowatość

→ ce­bu­lo­wa­ty


Patrz:cebulowaty

Źródła:

SJP.pl

Cebulowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem ce­bu­lę


przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy ce­bu­lę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulowy

zwią­za­ny z ce­bu­lą


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kulin. zwią­za­ny z ce­bu­lą wa­rzyw­ną, spo­rzą­dzo­ny z ce­bu­li, o smaku lub za­pa­chu tej ce­bu­li

 (1.2) bot. o ro­śli­nie wyksz­tał­ca­ją­cej ce­bu­lę

 (1.3) przen. zło­żo­ny z warstw, tak jak ce­bu­la

 (1.4) przen. o kształ­cie ce­bu­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cebulski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cebulówka

ud­ni­ca ce­bu­lan­ka, ud­ni­ca ce­bu­lów­ka - mu­chów­ka z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i w Eu­ro­pie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cebuszka

śro­do­wi­sko­wo: po­dusz­ka w kształ­cie li­te­ry "C" do kar­mie­nia dzie­ci


Źródła:

SJP.pl

Cebłów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie so­kal­skim ob­wo­du lwow­skie­go;


Ce­błów (ukr. Цеблів), 1951–19XX Ce­briw­ka (ukr. Цебрівка) – wieś na Ukra­i­nie, w re­jo­nie czer­wo­no­grodz­kim ob­wo­du lwow­skie­go. Wieś liczy około 300 miesz­kań­ców.

Wieś sta­ro­stwa gro­do­we­go beł­skie­go na po­cząt­ku XVIII wieku. W II Rze­czy­po­spo­li­tej do 1934 sa­mo­dziel­na gmina jed­nost­ko­wa.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cecenowo

stara wieś ka­szub­ska w wo­je­wództ­wie po­mor­skim


Ce­ce­no­wo (kaszb. "Cécenowò", "Cécnowò", "Cecënowò" lub też "Cecenowò", Ze­ze­now) – stara wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr. W kie­run­ku pół­noc­nows­chod­nim od Ce­ce­no­wa znaj­du­je się re­zer­wat przy­ro­dy "Las Gór­kow­ski". Ma sta­tus so­łect­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cech

1. or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca rze­mieśl­ni­ków;
2. miej­sce, gdzie znaj­du­je się ta or­ga­ni­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca rze­mieśl­ni­ków;

 (1.2) sie­dzi­ba cechu (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) D. lm. zob. cecha.


Cech (z Zunft), także "gil­dia" w kon­tek­ście wspól­not ku­piec­kich, zwła­szcza za­chod­nio­e­u­ro­pej­skich – or­ga­ni­za­cja sa­mo­rzą­du go­spo­dar­cze­go rze­mio­sła łą­czą­ca rze­mieśl­ni­ków jed­ne­go lub kilku po­krew­nych za­wo­dów, ma­ją­ca na celu:

Mogą ist­nieć na przy­kład: cech ślu­sa­rzy, cech mu­ra­rzy, cech kraw­ców, cech rze­miosł skó­rza­nych itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cecha

część cał­ko­wi­ta licz­by


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ele­ment opi­su­ją­cy coś lub kogoś, mo­gą­cy odróż­niać to od in­nych przed­mio­tów lub osób

 (1.2) mat. zob. cecha lo­ga­ryt­mu.

 (1.3) stpol. zna­mię, pięt­no

 (1.4) stpol. po­szew­ka na po­dusz­kę


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cechmistrz

star­szy czło­nek cechu, prze­wod­ni­czą­cy cechu


Źródła:

SJP.pl

Cechmistrzyni

→ cech­mistrz


Patrz:cechmistrz

Źródła:

SJP.pl

Cechna

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Cechowacz

pra­cow­nik na­no­szą­cy skalę i inne znaki na szkla­nych i me­ta­lo­wych wy­ro­bach po­mia­ro­wych


Źródła:

SJP.pl

Cechowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­cho­wać.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cechować

1. być lub mieć cha­rak­te­ry­stycz­ną cechę kogoś lub cze­goś;
2. opa­try­wać zna­kiem fir­mo­wym;
3. zaz­na­czyć drze­wa przez­na­czo­ne do wy­rę­bu lub ścię­te


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) być czy­jąś (lub cze­goś) cechą; cha­rak­te­ry­zo­wać kogoś; być komuś lub cze­muś wła­ści­wym

 (1.2) dawać cze­muś oz­na­cze­nie, znak; zna­ko­wać, stem­plo­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ce­cho­wać się

 (2.1) cha­rak­te­ry­zo­wać się jakąś cechą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cechownia

1. po­mie­szcze­nie, w któ­rym zbie­ra­ją się gór­ni­cy przed zja­zdem pod zie­mię i po po­wro­cie;
2. miej­sce, w któ­rym od­by­wa się ce­cho­wa­nie


Ce­chow­nia (żarg. "dom zbor­ny", "zbór", "ce­ha­us", "caj­hoż") – część ko­pal­ni, ro­dzaj po­cze­kal­ni, w któ­rej gór­ni­cy zbie­ra­ją się i wy­ko­nu­ją czyn­no­ści służ­bo­we przed zja­zdem w dół lub po po­wro­cie na po­wierzch­nię. W ce­chow­ni od­by­wa­ją się także gór­ni­cze uro­czy­sto­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cechownica

na­rzę­dzie ręcz­ne do ce­cho­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Cechowniczy

zwią­za­ny z ce­cho­wa­niem wy­ro­bów ju­bi­ler­skich


Źródła:

SJP.pl

Cechownik

część au­to­ma­tycz­nej cen­tra­li te­le­fo­nicz­nej, ste­ru­ją­ca pro­ce­sem ze­sta­wia­nia po­łą­czeń


Źródła:

SJP.pl

Cechowy

przmiot­nik od: cech (zrze­sze­nie rze­mieśl­ni­ków)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy cechu, zwią­za­ny z ce­chem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cechsztyn

1. szó­sty, naj­młod­szy okres ery pa­le­o­zo­icz­nej;
2. war­stwa sko­ru­py ziem­skiej z tego okre­su;
3. wa­pień pow­sta­ły w tym okre­sie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. młod­sza epoka permu

 (1.2) geol. war­stwa skał po­cho­dzą­cych z cechsz­ty­nu (1.1);


Cechsz­tyn – nazwa kom­plek­su perm­skich skał osa­do­wych po­cho­dze­nia mor­skie­go, pow­sta­łych w bar­dzo płyt­kim i cie­płym ak­we­nie (morza epi­kon­ty­nen­tal­ne­go) obej­mu­ją­ce­go znacz­ne ob­sza­ry Eu­ro­py Za­chod­niej i Środ­ko­wej (np. Niż Pol­ski). Mają one różny wiek; da­to­wa­ne są na perm późny i środ­ko­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cechsztyński

→ cechsz­tyn


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od cechsz­tyn


Patrz:cechsztyn

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cechunek

zna­ko­wa­nie drzew przez­na­czo­nych do wy­rę­bu


Źródła:

SJP.pl

Cechówka

ręcz­ne na­rzę­dzie slu­żą­ce do opa­try­wa­nia cze­goś cha­rak­te­ry­stycz­nym zna­kiem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­rząd słu­żą­cy do od­bi­ja­nia na drew­nie znaku okres­la­ją­ce­go po­cho­dze­nie drew­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cecilia

[czy­taj: ses-ilia] obce imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ceckanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cec­kać.


Źródła:

Wiktionary

Ceckać

1. rzad­ko, re­gio­nal­nie: pie­ścić, bawić; cac­kać, ciać­kać;
2. cec­kać się - re­gio­nal­nie: cac­kać się (1. ob­cho­dzić się z czymś lub z kimś czule; 2. poś­wię­cać zbyt wiele czasu na wy­ko­ny­wa­nie ja­kiejś czyn­no­ści); cieć­kać się (re­gio­nal­nie), ciać­kać się (re­gio­nal­nie)


Źródła:

SJP.pl

Cecora

miej­sco­wość w Ru­mu­nii, miej­sce bitwy mię­dzy woj­ska­mi pol­ski­mi pod do­wództ­wem het­ma­na Sta­ni­sła­wa Żół­kiew­skie­go a woj­ska­mi tu­rec­ko-ta­tar­ski­mi w roku 1620


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość w Ru­mu­nii, w okrę­gu Jassy;


Ce­co­ra (rum. "Țuțora") – miej­sco­wość i gmina w Ru­mu­nii, w okrę­gu Jassy, ok. 1046 miesz­kań­ców (stan z 2002 roku).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cecorski

→ Ce­co­ra


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ce­co­rą, do­ty­czą­cy Ce­co­ry


Patrz:Cecora

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cecot

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cecydium

znieksz­tał­ce­nie ja­kiejś czę­ści ro­śli­ny spo­wo­do­wa­ne przez pa­so­ży­ta; wy­rośl, wy­ro­śle


Źródła:

SJP.pl

Cecyl

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Cecylia

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) daw. pot. żart. geogr. Sy­cy­lia


Ce­cy­lia – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ce­cy­liusz. Ob­cho­dzi imie­ni­ny 10 czerw­ca i 22 li­sto­pa­da.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cecylian

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Ce­cy­lian – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od nazwy rodu "Ce­cy­liu­szów". Oz­na­cza „na­le­żą­cy do Ce­cy­liu­sza”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cecylianostwo

Ce­cy­lian z mał­żon­ką; Ce­cy­lia­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Cecylianowie

Ce­cy­lian z mał­żon­ką; Ce­cy­lia­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cecylianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­cy­lia­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Cecyliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­cy­lii lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Cecyliusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Ce­cy­liusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od nazwy rodu "Ce­cy­liu­szów".

Ce­cy­liusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 1 lu­te­go, 15 maja i 3 czerw­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cecyliuszek

zdrob­nie­nie od: Ce­cy­liusz (imię mę­skie)


Źródła:

SJP.pl

Cecyliuszkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­cy­liusz­ka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Cecyliuszostwo

Ce­cy­liusz z mał­żon­ką; Ce­cy­liu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Cecyliuszowie

Ce­cy­liusz z mał­żon­ką; Ce­cy­liu­szo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cecyliuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­cy­liu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Cecylka

zdrob­nie­nie od: Ce­cy­lia (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Cecylówka

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cecyniówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie szum­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go;


Ce­cy­niów­ka (ukr. Цеценівка) – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie krze­mie­niec­kim na­le­żą­cym do ob­wo­du tar­no­pol­skie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cedeciak

re­gio­nal­nie: cedet


Źródła:

SJP.pl

Cedek

po­tocz­nie: płyta CD (kom­pak­to­wa)


Źródła:

SJP.pl

Cedent

wie­rzy­ciel do­ko­nu­ją­cy cesji swej wie­rzy­tel­no­ści lub in­nych praw na rzecz ce­sjo­na­riu­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba, która prze­le­wa swoje prawa na kogoś in­ne­go w dro­dze cesji


Ce­dent ce­dens „ustę­pu­ją­cy”) – osoba, która prze­le­wa swoje prawa na kogoś in­ne­go. Taki prze­lew upraw­nień, naj­czę­ściej wie­rzy­tel­no­ści, w praw­ni­czej ter­mi­no­lo­gii na­zy­wa­ny jest cesją. Druga osoba uczest­ni­czą­ca w cesji, ce­sjo­na­riusz, przyj­mu­je rze­czo­ne upraw­nie­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cedentka

→ ce­dent


Patrz:cedent

Źródła:

SJP.pl

Cedet

po­tocz­nie: Cen­tral­ny Dom To­wa­ro­wy (CDT) - naj­więk­szy war­szaw­ski dom to­wa­ro­wy w dwu­dzie­sto­le­ciu po II woj­nie świa­to­wej


Źródła:

SJP.pl

Cedetowski

przy­miot­nik od: cedet, CDT (Cen­tral­ny Dom To­wa­ro­wy); CDT-owski


Źródła:

SJP.pl

Cedi

[czy­taj: sedi] jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ghany; 1 cedi = 100 pe­se­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) monet. wa­lu­ta Ghany o sym­bo­lu ₵;


Cedi – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ghany od 1965 r. 1 cedi = 100 pe­se­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cedowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zrze­ka­nie się swo­ich praw na rzecz kogoś in­ne­go

 (1.2) o pań­stwie: prze­ka­zy­wa­nie na mocy umowy mię­dzy­na­ro­do­wej czę­ści swo­je­go te­ry­to­rium in­ne­mu pań­stwu


Źródła:

Wiktionary

Cedować

prze­ka­zać prawo do cze­goś innej oso­bie


cza­sow­nik

 (1.1) zrze­kać się swo­ich praw lub obo­wiąz­ków na rzecz kogoś in­ne­go

 (1.2) o pań­stwie: prze­ka­zać na mocy umowy mię­dzy­na­ro­do­wej część swo­je­go te­ry­to­rium in­ne­mu pań­stwu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cedr

dłu­go­wiecz­ne drze­wo igla­ste


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ce­drus|ref=tak., drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych, ros­ną­ce w gó­rach kra­jów śró­dziem­no­mor­skich;

 (1.2) drewn. drew­no ce­dro­we


Cedr ("Ce­drus") – ro­dzaj dłu­go­wiecz­nych drzew z ro­dzi­ny sos­no­wa­tych. W za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go wy­róż­nia się od dwóch do czte­rech ga­tun­ków. Cedry wy­stę­pu­ją w re­jo­nach gór­skich Afry­ki Pół­noc­nej i Azji Za­chod­niej w trzech ob­sza­rach roz­dzie­lo­nych znacz­ny­mi dy­sjunk­cja­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cedrat

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny cy­tru­so­wa­tych; cy­tron


Źródła:

SJP.pl

Cedro

Cedro – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Ber­na­lil­lo.


Źródła:

Wikipedia

Cedron

do­li­na mię­dzy Je­ro­zo­li­mą a Górą Oliw­ną; okre­so­wy stru­mień pły­ną­cy tą do­li­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. stru­mień w Judei, prze­pły­wa­ją­cy przez Je­ro­zo­li­mę i Pu­sty­nię Judz­ką;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku cie­ków wod­nych w Pol­sce


Ce­dron (Ki­dron, ‏נחל קדרון‎, "Nahal Qi­dron", arab. "Wadi an-Nar") – nie­wiel­ki stru­mień pły­ną­cy do­li­ną o tej samej naz­wie po­ło­żo­ną mię­dzy Wzgó­rzem Świą­tyn­nym a Górą Oliw­ną w Je­ro­zo­li­mie, wie­lo­krot­nie wy­mie­nia­ny w Bi­blii. Z "Do­li­ną Ce­dro­nu" (hebr. "Emek Ki­dron", arab. "Wadi an-Nar") błęd­nie iden­ty­fi­ko­wa­na jest "Do­li­na Jo­za­fa­ta", w Bi­blii sym­bo­licz­ne okre­śle­nie miej­sca przysz­łe­go Sądu Osta­tecz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cedrowice

Ce­dro­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Ozor­ków.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa łódz­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Cedrowina

drew­no ce­dro­we; ce­drów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) drewn. drew­no ce­dro­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cedrowy

zwią­za­ny z ce­drem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) skła­da­ją­cy się z cedru

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści cedru

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do cedru, bę­dą­cy czę­ścią cedru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cedrski

przy­miot­nik od: Cedry Wiel­kie


Źródła:

SJP.pl

Cedrzyk

drze­wo z ro­dzi­ny miod­lo­wa­tych; ce­drów­ka


Źródła:

SJP.pl

Cedrzyniec

drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ca­lo­ce­drus|Kurz|ref=tak., ro­dzaj wschod­nio­az­ja­tyc­kich i pół­noc­no­a­me­ry­kań­skich drzew igla­stych z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych;


Ce­drzy­niec ("Ca­lo­ce­drus") – ro­dzaj drzew na­le­żą­cych do ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych. Obej­mu­je trzy ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce we wschod­niej Azji i jeden ros­ną­cy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Ro­śli­ny te upra­wia­ne są jako ozdob­ne i po­zy­ski­wa­ne są jako źró­dło drew­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cedrówka

1. ptak z ro­dzi­ny je­mio­łu­szek
2. drze­wo z ro­dzi­ny miod­lo­wa­tych; ce­drzyk


Źródła:

SJP.pl

Cedularny

po­da­tek ce­du­lar­ny - ro­dzaj po­dat­ku po­le­ga­ją­cy na odręb­nym opo­dat­ko­wa­niu każ­de­go ro­dza­ju do­cho­dów po­dat­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Ceduła

1. co­dzien­ny urzę­do­wy wykaz kur­sów walut, dewiz itp.
2. wykaz prze­sy­łek lub to­wa­rów przy­ję­tych do prze­wo­zu okre­ślo­nym środ­kiem tran­spor­tu
3. ra­port dzien­ny z od­by­te­go kursu tram­wa­ju lub po­cią­gu, za­wie­ra­ją­cy wykaz sprze­da­nych bi­le­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. lista cen gieł­do­wych

 (1.2) hand. list prze­wo­zo­wy

 (1.3) hand. lista bi­le­tów roz­pro­wa­dzo­nych przez ob­słu­gę tram­wa­ju lub po­cią­gu

 (1.4) druk. spis zna­ków da­ne­go kroju pisma

 (1.5) daw. pro­spekt, re­kla­ma

 (1.6) daw. kwit, zle­ce­nie na pi­śmie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cedułka

zdrob­nia­le o ce­du­le


Źródła:

SJP.pl

Cedylla

znak dia­kry­tycz­ny po­dob­ny do ogon­ka, wy­stę­pu­ją­cy np. we fran­cu­skiej li­te­rze ç („c” z ce­dyl­lą)


Ce­dil­le, cédille, ce­dil­la, ce­dyl­la ( ¸ ) – znak dia­kry­tycz­ny po­dob­ny nieco do ogon­ka, wy­stę­pu­ją­cy naj­czę­ściej pod li­te­rą „C” w wielu ję­zy­kach (m.in. we fran­cu­skim, por­tu­gal­skim, ka­ta­loń­skim, tu­rec­kim).

Nieco innym zna­kiem, który nie po­wi­nien być my­lo­ny z ce­dil­le jest tzw. prze­ci­nek dolny w ję­zy­ku ło­tew­skim i ru­muń­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cedynia

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


Ce­dy­nia ( Zeh­den, Ce­de­ne) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Ce­dy­nia. Naj­da­lej na za­chód po­ło­żo­ne mia­sto Pol­ski, w za­chod­niej czę­ści pasa Po­je­zie­rza Za­chod­nio­po­mor­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cedynianin

miesz­ka­niec Ce­dy­ni (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Cedynianka

miesz­kan­ka Ce­dy­ni (mia­sta w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Cedyński

przy­miot­nik od: Ce­dy­nia


Źródła:

SJP.pl

Cedzak

1. dziur­ko­wa­ne na­czy­nie ku­chen­ne do od­ce­dza­nia; dursz­lak;
2. sieć ry­bac­ka w kształ­cie worka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­czy­nie ku­che­ne z dziur­ka­mi w dnie;


Ce­dzak (ina­czej dursz­lak, od Durchsch­lag) – ro­dzaj spe­cjal­ne­go sita w for­mie miski lub garn­ka z po­dziur­ko­wa­nym dnem. Może być wy­po­sa­żo­ny w uchwyt oraz w pod­staw­kę lub nóżki, które poz­wa­la­ją mu stać sa­mo­dziel­nie i umoż­li­wia­ją swo­bod­ny od­pływ cie­czy. Służy do od­ce­dza­nia i płu­ka­nia żyw­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cedzakowaty

przy­po­mi­na­ją­cy ce­dzak


Źródła:

SJP.pl

Cedzakowy

przy­miot­nik od: ce­dzak


Źródła:

SJP.pl

Cedzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­dzić.


Źródła:

Wiktionary

Cedzidło

1. filtr o dzia­ła­niu okre­so­wym, ot­war­ty lub zam­knię­ty zbior­nik z dnem si­to­wym; nucza;
2. przy­rząd do ce­dze­nia


Ce­dzi­dło – sito w ot­wo­rze wle­wo­wym zbior­ni­ka opry­ski­wa­cza, zaz­wy­czaj o ot­wo­rach ma­ją­cych śred­ni­cę 1 mm.

Ce­dzi­dło do miodu – przy­rząd skła­da­ją­cy się z dwóch sit z cy­no­wa­nej siat­ki że­laz­nej opra­wio­nych cyn­ko­wa­na bla­chą.

Ce­dzi­dło do mleka – sto­sun­ko­wo gęste wło­sia­ne sito wy­ło­żo­ne z wierz­chu po­won­ską lub tka­ni­ną ba­weł­nia­ną (fla­ne­la lub bar­chan) albo sito alu­mi­nio­we w kształ­cie leja z sze­ro­kim ot­wo­rem, za­o­pa­trzo­ne w dwa siat­ko­wa­te obra­mo­wa­ne krąż­ki, po­mię­dzy które wkła­da się czy­sty krą­żek z fla­ne­li lub waty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cedzidłowy

zwią­za­ny z ce­dzi­dłem


Źródła:

SJP.pl

Cedziny

po­zo­sta­ło­ści po ce­dze­niu płynu, męty, osad


Źródła:

SJP.pl

Cedzitko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. ce­dzak, dursz­lak


Źródła:

Wiktionary

Cedzić

1. prze­le­wać ciecz przez filtr, sito;
2. pić lub prze­le­wać coś po­wo­li, z przer­wa­mi;
3. mówić coś bar­dzo po­wo­li, z przer­wa­mi


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) prze­pu­szczać płyn przez sito, sitko, ce­dzak, filtr w celu oczy­szcze­nia lub od­dzie­le­nia czę­ści sta­łych

 (1.2) pić lub prze­le­wać po­wo­li

 (1.3) przen. wy­ma­wiać wolno, z przer­wa­mi

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ce­dzić się (dk. brak)

 (2.1) być ce­dzo­nym (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cedzok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dursz­lak


Źródła:

Wiktionary

Cedzyna

wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim


Ce­dzy­na – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, w gmi­nie Górno. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cedzyński

→ Ce­dzy­na


Patrz:Cedzyna

Źródła:

SJP.pl

Cefal

ryba mor­ska ży­ją­ca w mo­rzach cie­płych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mugil cep­ha­lus|L.|ref=tak., stad­na ryba mor­ska z ro­dzi­ny mu­gi­lo­wa­tych;


Cefal, cefal po­spo­li­ty, łoban, mugil cefal ("Mugil cep­ha­lus") – ryba z ro­dzi­ny mu­gi­lo­wa­tych (Mu­gi­li­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cefalaspis

naj­star­szy znany krę­go­wiec ziem­ski wy­mar­ły w okre­sie de­wo­nu


Źródła:

SJP.pl

Cefale

ryba mor­ska ży­ją­ca w mo­rzach cie­płych


Źródła:

SJP.pl

Cefalizacja

ewo­lu­cyj­ny pro­ces wy­o­dręb­nia­nia czę­ści gło­wo­wej or­ga­niz­mu


Ce­fa­li­za­cja (gr. "kephalé " – głowa) – pro­ces ewo­lu­cyj­ny pro­wa­dzą­cy w roz­wo­ju osob­ni­czym do roz­ra­sta­nia się przed­niej czę­ści ciała i wy­o­dręb­nie­nia wy­spe­cja­li­zo­wa­ne­go od­cin­ka gło­wo­we­go za­wie­ra­ją­ce­go otwór gę­bo­wy, na­rzą­dy zmy­słów i zwoje ner­wo­we. Wy­stę­pu­je u wolno ży­ją­cych zwie­rząt dwu­bocz­nie sy­me­trycz­nych, po­czą­wszy od wie­lo­szcze­tów (Po­ly­cha­e­ta) i pła­ziń­ców (Pla­ty­hel­mint­hes).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cefalokształtne

rząd ryb pro­mie­nio­płet­wych


Źródła:

SJP.pl

Cefalokształtny

o ce­chach ce­fa­loksz­tałt­nych (rząd ryb)


Źródła:

SJP.pl

Cefalometr

przy­rząd do mie­rze­nia głowy


Źródła:

SJP.pl

Cefalometria

me­to­da po­mia­ru głowy czło­wie­ka; ke­fa­lo­me­tria


Źródła:

SJP.pl

Cefalometryczny

→ ce­fa­lo­me­tria; ke­fa­lo­me­trycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cefalosporyna

pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk o sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. an­ty­bio­tyk po­zy­ski­wa­ny z grzy­ba z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acre­mo­nium|ref=tak. (daw­niej zna­ne­go pod nazwą nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cep­ha­lo­spo­rium.);


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cefalosporynowy

→ ce­fa­lo­spo­ry­na


Patrz:cefalosporyna

Źródła:

SJP.pl

Cefalowate

ro­dzi­na ryb z rzędu mu­gi­loksz­tałt­nych; mu­gi­lo­wa­te


Źródła:

SJP.pl

Cefałka

po­tocz­nie: ży­cio­rys; CV, cur­ri­cu­lum vitae


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) slang. pot. CV (= cur­ri­cu­lum vitae); ży­cio­rys


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cefeida

gwia­zda zmie­nia­ją­ca blask na sku­tek okre­so­wych pul­sa­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. gwia­zda zmie­nia­ją­ca swoją jas­ność w wy­ni­ku okre­so­wych pul­sa­cji;


Ce­fe­i­dy (zwane też gwia­zda­mi typu "δ Cep­hei" lub "ce­fe­i­da­mi kla­sycz­ny­mi" od nazwy gwia­zdo­zbio­ru Ce­fe­u­sza) – gwia­zdy zmien­ne pul­su­ją­ce, ol­brzy­my.

Ce­fe­i­dy są wy­jąt­ko­wo jasne, ty­siąc lub nawet dzie­sięć ty­się­cy razy ja­śniej­sze od Słoń­ca. Re­gu­lar­nie zmie­nia­ją jas­ność wsku­tek pul­sa­cji. Pul­sa­cje po­wo­du­ją okre­so­we zmia­ny wiel­ko­ści gwia­zdy oraz tem­pe­ra­tu­ry po­wierzch­ni i typu wid­mo­we­go (od A lub F w mak­si­mum bla­sku do G lub K w mi­ni­mum).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cefeusz

łac. Cep­he­us; gwia­zdo­zbiór nieba pół­noc­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. król Etio­pii, syn Be­lo­sa oraz mąż Ka­sjo­pei i oj­ciec An­dro­me­dy, po śmier­ci prze­nie­sio­ny na fir­ma­ment jako gwia­zdo­zbiór Ce­fe­u­sza (2.1);

 (1.2) mitgr. król Tegei, syn Ale­o­sa; jeden z Ar­go­na­u­tów;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. gwia­zdo­zbiór nieba pół­noc­ne­go, w Pol­sce wi­docz­ny cały rok;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cefotaksym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. an­ty­bio­tyk o sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia, z grupy ce­fa­lo­spo­ryn III ge­ne­ra­cji, sto­so­wa­ny w le­cze­niu po­waż­nych za­ka­żeń bak­te­ryj­nych


Ce­fo­tak­sym, (łac. "Ce­fo­ta­xi­mum") – pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk bę­dą­cy ce­fa­lo­spo­ry­ną III ge­ne­ra­cji o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym do sto­so­wa­nia po­za­je­li­to­we­go. W prze­ci­wień­stwie do in­nych po­za­je­li­to­wych ce­fa­lo­spo­ryn III ge­ne­ra­cji jest me­ta­bo­li­zo­wa­ny, w wy­ni­ku czego pow­sta­je czyn­ny me­ta­bo­lit – de­a­ce­ty­lo­ce­fo­tak­sym. Ce­fo­tak­sym na­le­ży do naj­bar­dziej ak­tyw­nych ce­fa­lo­spo­ryn wobec bak­te­rii Gram-do­dat­nich.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cefta

skrót od: Cen­tral Eu­ro­pe­an Free Trade Agre­e­ment – Środ­ko­wo­e­u­ro­pej­skie Po­ro­zu­mie­nie o Wol­nym Hand­lu; Cefta


Źródła:

SJP.pl

Ceftriakson

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. an­ty­bio­tyk bak­te­rio­bój­czy z grupy ce­fa­lo­spo­ryn III ge­ne­ra­cji, sto­so­wa­ny w le­cze­niu po­waż­niej­szych za­ka­żeń bak­te­ryj­nych, po­da­wa­ny po­za­je­li­to­wo


Cef­triak­son ( cef­tria­xo­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk bę­dą­cy ce­fa­lo­spo­ry­ną III ge­ne­ra­cji o dzia­ła­niu prze­ciw­bak­te­ryj­nym. Opor­ny na dzia­ła­nie kla­sycz­nych β-lak­ta­maz.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cefuroksym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. an­ty­bio­tyk bę­dą­cy pół­syn­te­tycz­ną ce­fa­lo­spo­ry­ną II ge­ne­ra­cji, który po­sia­da sze­ro­ki za­kres dzia­ła­nia prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go


Ce­fu­rok­sym – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pół­syn­te­tycz­na ce­fa­lo­spo­ry­na II ge­ne­ra­cji o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym o sze­ro­kim spek­trum prze­ciw­bak­te­ryj­nym. Ak­tyw­ny wobec bak­te­rii Gram-do­dat­nich i Gram-ujem­nych. Nie­ak­tyw­ny wobec bak­te­rii aty­po­wych. Nie wchła­nia się z prze­wo­du po­kar­mo­we­go, stąd sto­su­je się po­da­wa­nie drogą pa­ren­te­ral­ną (po­za­je­li­to­wą). Nie jest me­ta­bo­li­zo­wa­ny, a jego bio­lo­gicz­ny okres półtr­wa­nia wy­no­si ok. 80 min. Wy­da­la­nie na­stę­pu­je przez nerki.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cegielnia

wyt­wór­nia cegły i in­nych gli­nia­nych ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wyt­wór­nia cegły oraz in­nych ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych z gliny;


Ce­giel­nia – za­kład wyt­wór­czy, zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją ce­gieł ce­ra­micz­nych, wy­pa­la­nych z gliny.

Ce­giel­nie sta­wia się naj­czę­ściej w po­bli­żu miejsc bo­ga­tych w za­so­by gliny, co poz­wa­la zre­du­ko­wać kosz­ty tran­spor­tu su­row­ca. Bu­do­wa ce­giel­ni, szcze­gól­nie po zme­cha­ni­zo­wa­niu pro­duk­cji ce­gieł w pier­wszej po­ło­wie XIX wieku, była wi­do­mym zna­kiem po­ja­wia­nia się w oko­li­cy prze­my­słu i bu­dow­nict­wa prze­my­sło­we­go, po­trze­bu­ją­ce­go ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cegielniany

→ ce­giel­nia


Patrz:cegielnia

Źródła:

SJP.pl

Cegielnictwo

dział prze­my­słu zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją ce­gieł


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dział rze­mio­sła zwią­za­ny z wyt­wa­rza­niem ce­gieł


Ce­giel­nict­wo (rów­nież stry­char­stwo) – pro­duk­cja ce­ra­mi­ki bu­dow­la­nej z gliny z do­miesz­ką in­nych sub­stan­cji na­da­ją­cych trwa­łość, od­por­ność, za­bar­wie­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cegielniczy

do­ty­czą­cy cegły, ce­giel­ni, ce­giel­nict­wa


Źródła:

SJP.pl

Cegielnik

ce­glarz;
1. pra­cow­nik pro­du­ku­ją­cy cegły;
2. daw­niej: wła­ści­ciel ce­giel­ni


Ce­giel­nik – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie Zła­wieś Wiel­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 990 miesz­kań­ców. Jest piątą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Zła­wieś Wiel­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cegielski

naz­wi­sko, np. Hi­po­lit Ce­giel­ski (1813-68), pol­ski prze­my­sło­wiec, dzia­łacz spo­łecz­no-kul­tu­ral­ny i po­li­tyk


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cegiełka

1. mała cegła;
2. ka­wa­łek cze­goś w kształ­cie pro­sto­pa­dło­ścia­nu;
3. wkład w coś, skład­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała cegła


Ce­gieł­ka ( Cigeľka; Цігелька, "Ci­hel­ka"; Cigeľka) – wieś i gmina (obec) na Sło­wa­cji w kraju pre­szow­skim, po­wiat Bar­de­jów, przy gra­ni­cy z Pol­ską.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cegiełkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­gieł­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Cegiełkować

czy­ścić coś, ście­rać za po­mo­cą cegły


Źródła:

SJP.pl

Cegiełkowy

1. przy­po­mi­na­ją­cy spo­sób uło­że­nia ce­gieł w murze;
2. zwią­za­ny z ce­gieł­ką - dat­kiem


Źródła:

SJP.pl

Ceglaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ce­glak


Źródła:

Wiktionary

Ceglak

dom z cegły


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. ce­gla­ny dom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceglany

1. zro­bio­ny z cegły, po­cho­dzą­cy z cegły (np. ce­gla­ne domy, ce­gla­ny pył);
2. ma­ją­cy kolor cegły, po­ma­rań­czo­wo­czer­wo­ny (np. ce­gla­ne ru­mień­ce, wy­pie­ki); ce­gla­sty


przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z cegły

 (1.2) zwią­za­ny z cegłą, do­ty­czą­cy cegły

 (1.3) zob. ce­gla­sty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceglarek

ma­szy­na do pro­duk­cji ce­gieł


Źródła:

SJP.pl

Ceglarka

ma­szy­na do pro­duk­cji ce­gieł


Źródła:

SJP.pl

Ceglarski

do­ty­czą­cy ce­gla­rza, ce­glar­stwa; wy­ko­na­ny przez ce­gla­rza


Źródła:

SJP.pl

Ceglarstwo

prze­mysł ce­giel­ni­czy; ce­giel­nict­wo


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dział rze­mio­sła zwią­za­ny z wyt­wa­rza­niem ce­gieł


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceglarz

ce­giel­nik;
1. czło­wiek pro­du­ku­ją­cy cegły (pro­sto­pa­dło­ścia­ny z wy­pa­lo­nej gliny);
2. wła­ści­ciel ce­giel­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rze­mieśl­nik wyt­wa­rza­ją­cy cegły, trud­nią­cy się ce­glar­stwem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceglastobrązowy

brą­zo­wy o od­cie­niu ce­gla­stym; ru­do­czer­wo­ny


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor brą­zo­wy o od­cie­niu ce­gla­stym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceglastoczerwony

czer­wo­ny o od­cie­niu ce­gla­stym


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kolor czer­wo­ny o od­cie­niu ce­gla­stym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceglastopory

bo­ro­wik ce­gla­sto­po­ry - ka­pe­lu­szo­wy grzyb ja­dal­ny o trzo­nie ko­lo­ru ce­gla­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Ceglastoróżowy

ró­żo­wy o od­cie­niu ce­gla­stym


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ró­żo­wy o ce­gla­stym od­cie­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceglasty

po­dob­ny do ko­lo­ru cegły; po­ma­rań­czo­wo­czer­wo­ny, ce­gla­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor po­ma­rań­czo­wo­czer­wo­ny, taki jak kolor cegły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cegliczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dusza do że­laz­ka


Źródła:

Wiktionary

Cegliński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ceglowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­glo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Ceglować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) stpol. włó­czyć się po nocy


Źródła:

Wiktionary

Cegła

1. ma­te­riał bu­dow­la­ny;
2. ka­wa­łek ja­kiejś masy ma­ją­cy kształt pro­sto­pa­dło­ścia­nu;
3. książ­ka, która leży w księ­gar­ni i nie znaj­du­je na­byw­ców;
4. książ­ka o dużej ob­ję­to­ści, czę­sto nie­cie­ka­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. ce­ra­micz­ny ele­ment bu­dow­la­ny w kształ­cie pro­sto­pa­dło­ścia­nu;

 (1.2) przen. pot. bar­dzo gruba i nudna książ­ka lub do­ku­ment

 (1.3) środ. kolej. sie­cio­wy roz­kład jazdy po­cią­gów


Cegła – ma­te­riał bu­dow­la­ny w kształ­cie pro­sto­pa­dło­ścia­nu (także klina, wy­cin­ka pier­ście­nia ko­ło­we­go lub kształt­ki) ufor­mo­wa­ny z gliny, wapna, pia­sku, ce­men­tu (blocz­ki be­to­no­we) lub in­nych su­row­ców mi­ne­ral­nych, który wy­trzy­ma­łość me­cha­nicz­ną i od­por­ność na wpły­wy at­mos­fe­rycz­ne uzy­sku­je po­przez pro­ce­sy su­sze­nia, wy­pa­la­nia lub na­pa­rza­nia parą wodną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cegłopodobny

przy­po­mi­na­ją­cy cegłę


Źródła:

SJP.pl

Cegłowianin

miesz­ka­niec Ce­gło­wa (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Cegłowianka

miesz­kan­ka Ce­gło­wa (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Cegłowski

przy­miot­nik od: Ce­głów (wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim)


Źródła:

SJP.pl

Cegłów

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


Ce­głów – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, w gmi­nie Ce­głów. Leży nad rzeką Mie­nią, w od­da­le­niu 55 km od War­sza­wy oraz 42 km od Sied­lec. Sie­dzi­ba gminy Ce­głów.

Ad­mi­ni­stra­cyj­nie na te­re­nie Ce­gło­wa funk­cjo­nu­ją dwa so­łect­wa "Ce­głów 1" i "Ce­głów 2"


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cegłówka

1. stara, zu­ży­ta cegła;
2. duży ka­wa­łek cegły


Źródła:

SJP.pl

Ceik

motyl ma­ją­cy na od­wło­ku plamę w kształ­cie li­te­ry C


Źródła:

SJP.pl

Cej

li­czeb­nik nie­o­kre­ślo­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tro­chę, nieco


Źródła:

Wiktionary

Cejlon

1. wyspa na Oce­a­nie In­dyj­skim;
2. daw­niej: Sri Lanka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na Oce­a­nie In­dyj­skim;

 (1.2) hist. dawna nazwa Sri Lanki


Cej­lon ( Śrī Laṁkā, İlankai, Ce­y­lon) – jedna z naj­więk­szych wysp Oce­a­nu In­dyj­skie­go, le­żą­ca na po­łud­nio­wy wschód od wy­brze­ży Indii, od któ­rych od­dzie­lo­na jest cie­śni­ną Palk. Ma po­wierzch­nię 65,6 tys. km² i sta­no­wi jed­no­cze­śnie pań­stwo Sri Lankę.

Uksz­tał­to­wa­nie wyspy ma cha­rak­ter ni­zin­ny, na po­łud­niu znaj­du­je się nie­wy­so­ki pła­sko­wyż.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cejlonit

mi­ne­rał, od­mia­na spi­ne­lu; spi­nel zie­lo­ny


Źródła:

SJP.pl

Cejlonka

miesz­kan­ka Cej­lo­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Cej­lo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cejlończyk

miesz­ka­niec Cej­lo­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Cej­lo­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cejloński

przy­miot­nik od: Cej­lon


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z wyspą Cej­lon

 (1.2) hist. zwią­za­ny z hi­sto­rycz­nym Cej­lo­nem (obec­nie Sri Lanka)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cejnowa

naz­wi­sko, m.in. Flo­rian Sta­ni­sław Cej­no­wa (1817-1881), ka­szub­ski dzia­łacz spo­łecz­ny i na­ro­do­wy, pi­sarz i pu­bli­cy­sta; Ce­y­no­wa, Ce­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Cejrowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cek

rysy wło­sko­wa­te w szkli­wie pły­tek ce­ra­micz­nych


Cek (rów­nież Jek, Dzheg lub Dzhek) – wieś w Azer­bej­dża­nie, w Re­jo­nie Quba, w gmi­nie Əlik, po­ło­żo­na na wy­so­ko­ści 1643 m n.p.m. Miej­sco­wość sły­nie z włas­ne­go ję­zy­ka oraz oby­cza­jów i tra­dy­cji. Obec­nie w miej­sco­wo­ści miesz­ka 312 miesz­kań­ców, z czego więk­szość za­li­cza się do lud­no­ści rdzen­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cekaem

cięż­ki ka­ra­bin ma­szy­no­wy; ckm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. cięż­ki ka­ra­bin ma­szy­no­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cekaemista

żoł­nierz ob­słu­gu­ją­cy ce­ka­em


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) żoł­nierz ob­słu­gu­ją­cy ce­ka­em


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cekaemistka

→ ce­ka­e­mi­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żoł­nier­ka ob­słu­gu­ją­ca ce­ka­em


Patrz:cekaemista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cekaemowy

przy­miot­nik od: ce­ka­em (cięż­ki ka­ra­bin ma­szy­no­wy)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ce­ka­e­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cekanowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Cekauz

daw­niej: ar­se­nał, zbro­jow­nia; cek­ha­uz


Źródła:

SJP.pl

Cekcyn

wieś w Pol­sce


Cek­cyn (niem. "Pol­nisch Cek­zin"; kaszb. "Cékcëno") – wieś bo­ro­wiac­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie tu­chol­skim, w gmi­nie Cek­cyn na po­łud­nio­wym skra­ju Tu­chol­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go nad je­zio­rem Wiel­kim Cek­cyń­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cekcynek

Cek­cy­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie tu­chol­skim, w gmi­nie Cek­cyn, nad je­zio­rem Cek­cyń­skim Wiel­kim.

Miej­sco­wość for­mal­nie ut­wo­rzo­no 1 stycz­nia 2013.


Źródła:

Wikipedia

Cekcyński

przy­miot­nik od: Cek­cyn


Źródła:

SJP.pl

Cekhauz

daw­niej: ar­se­nał, zbro­jow­nia; ce­ka­uz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. wojsk. skład­ni­ca broni oraz sprzę­tu i wy­po­sa­że­nia woj­sko­we­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cekin

złota mo­ne­ta wło­ska, póź­niej­szy dukat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kraw. bły­szczą­ca ozdo­ba w for­mie krąż­ka przy­szy­wa­na do ubio­ru;

 (1.2) hist. nu­mizm. złota mo­ne­ta bita w We­ne­cji od XIII wieku;


Cekin (wł. "zec­chi­no" [dzekˈkiːno]) – złota mo­ne­ta wło­ska, od­mia­na du­ka­ta bita od XIII wieku w We­ne­cji. Jedna z najw­cze­śniej­szych monet zło­tych Eu­ro­py śred­nio­wiecz­nej.

Emi­to­wa­na od 1284 aż do końca su­we­ren­no­ści We­ne­cji (1797) w za­sad­ni­czo niez­mie­nio­nym wy­glą­dzie i ja­ko­ści (bita ze złota w ów­cze­śnie naj­wyż­szej osią­gal­nej tech­nicz­nie pró­bie 990), była miej­sco­wą wer­sją ów­czes­ne­go ital­skie­go du­ka­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cekinek

zdrob­nie­nie od: cekin


Źródła:

SJP.pl

Cekinowy

przy­miot­nik od: cekin


Źródła:

SJP.pl

Ceklacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. tu­ła­nie się no­ca­mi


Źródła:

Wiktionary

Ceklarski

przy­miot­nik od: ce­klarz (pa­cho­łek peł­nią­cy służ­bę przy bur­mi­strzu)


przy­miot­nik

 (1.1) hist. przym. od: ce­klarz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceklarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. urząd ce­kla­rza

 (1.2) daw. ce­kla­rze (zbio­ro­wo)


Źródła:

Wiktionary

Ceklarz

daw­niej: pa­cho­łek peł­nią­cy służ­bę przy bur­mi­strzu, pil­nu­ją­cy po­rząd­ku w mie­ście


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. pod­le­ga­ją­cy bur­mi­strzo­wi pa­cho­łek pil­nu­ją­cy po­rząd­ku w mie­ście;


Ce­klarz (zbir, sie­pacz, opraw­ca) – pa­cho­łek miej­ski, któ­re­go za­da­niem było pil­no­wa­nie po­rząd­ku w dzień i w nocy, wy­ła­py­wa­nie włó­czę­gów i że­bra­ków, sta­wie­nie szu­bie­nic i wy­mie­rza­nie kary chło­sty.

W Kra­ko­wie ce­kla­rze sta­no­wi­li też oso­bi­stą ochro­nę bur­mi­strza.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceklmistrz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. prze­ło­żo­ny ce­kla­rzy


Źródła:

Wiktionary

Ceklowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­klo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Ceklować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) stpol. włó­czyć się po nocy


Źródła:

Wiktionary

Ceklownik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. nocny włó­czę­ga


Źródła:

Wiktionary

Cekmistrz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. cekl­mistrz.


Źródła:

Wiktionary

Cekop

Cen­tra­la Ek­spor­tu Kom­plet­nych Obiek­tów Prze­my­sło­wych


Źródła:

SJP.pl

Cekotrofia

dwu­e­ta­po­wa me­to­da tra­wie­nia po­kar­mu cha­rak­te­ry­stycz­na dla za­ję­cza­ków


Ce­ko­tro­fia – dwu­e­ta­po­wa me­to­da tra­wie­nia po­kar­mu wy­stę­pu­ją­ca u kró­li­ków, bo­brów i czę­ści szcze­kusz­ko­wa­tych. Po­le­ga na wyt­wa­rza­niu dwóch ro­dza­jów kału, z któ­rych jeden (ce­ko­trof) jest zja­da­ny. Jego for­mo­wa­nie za­cho­dzi w je­li­cie śle­pym. Za­wie­ra on więk­sze ilo­ści wody, bia­łek oraz bak­te­rii (u kró­li­ka to 140 × 1010 ko­mó­rek/g su­chej masy; dla po­rów­na­nia zwy­kły kał za­wie­ra 30 × 1010 ko­mó­rek/g su­chej masy).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cekowski

→ Ceków, → Ceków-Ko­lo­nia


Patrz:Ceków, → Ceków-Kolonia

Źródła:

SJP.pl

Cekropia

drze­wo z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych; ce­krop­ka; drąż­nia


Źródła:

SJP.pl

Cekropka

drze­wo z ro­dzi­ny mor­wo­wa­tych; ce­kro­pia; drąż­nia


Ce­krop­ka, drąż­nik, drąż­nia, drze­wo trą­bo­we ("Ce­cro­pia" Loefl.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny po­krzy­wo­wa­tych ("Ur­ti­ca­ce­ae"). Obej­mu­je 61 lub 63 ga­tun­ków, niek­tó­re źró­dła wy­mie­nia­ją ok. 70–80 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Środ­ko­wej (po pół­noc­ny Mek­syk i Kubę) oraz w tro­pi­kal­nej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Jako ro­śli­ny in­tro­du­ko­wa­ne spo­ty­ka­ne są w Afry­ce Rów­ni­ko­wej, Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej i na wy­spach Oce­a­nii. "Ce­cro­pia pel­ta­ta" za­li­czo­na zo­sta­ła do 100 naj­bar­dziej in­wa­zyj­nych ga­tun­ków na świe­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ceków

rysy wło­sko­wa­te w szkli­wie pły­tek ce­ra­micz­nych


Ceków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, w gmi­nie Ceków-Ko­lo­nia.

Ceków jest jedną z naj­star­szych miej­sco­wo­ści w po­wie­cie ka­li­skim. Wieś po­ło­żo­na jest przy dro­dze 470. Pier­wsza wzmian­ka o wsi po­cho­dzi z 1212 roku, gdy zo­sta­ła przez księ­cia ka­li­skie­go Wła­dy­sła­wa Odo­nic po­da­ro­wa­na na rzecz ko­ścio­ła, co pot­wier­dzi­ła bulla pa­pie­ża Ho­no­riu­sza III wy­sta­wio­na 28 maja 1218 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cel

1. coś do czego się dąży
2. obiekt ostrza­łu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, co chce się zni­szczyć lub tra­fić za po­mo­cą broni

 (1.2) to, do czego się dąży, co chce się osią­gnąć (także przen.)

 (1.3) daw. rzem. naj­lep­sza wy­kro­jo­na część skóry przez­na­czo­na do zszy­cia z in­ny­mi ka­wał­ka­mi

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: cela


Cel (gr. τηλος, "telos"; łac. "finis", ter­mi­nus) – to, ze wzglę­du na co na­stę­pu­je dzia­ła­nie; stan lub obiekt, do któ­re­go się dąży; "cel" (etyka), to kres świa­do­me­go dzia­ła­nia.

Dzia­łać ce­lo­wo może: czło­wiek, or­ga­ni­za­cja, spo­łe­czeń­stwo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cel.

skrót oceny szkol­nej: ce­lu­ją­cy, od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz; cel (skrót za­pi­sy­wa­ny bez krop­ki (zwy­cza­jo­wo) lub z krop­ką (zgod­nie z re­gu­łą))


Źródła:

SJP.pl

Cela

1. po­mie­szcze­nie wię­zien­ne lub klasz­tor­ne;
2. w sta­ro­żyt­no­ści: po­mie­szcze­nie z po­są­giem bó­stwa, sta­no­wią­ce część świą­ty­ni rzym­skiej; cella


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. su­ro­wy pokój w klasz­to­rze, izba pu­stel­ni­ka, mni­cha

 (1.2) pokój więź­nia w wię­zie­niu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celadon

ko­bie­ciarz, ba­wi­da­mek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ckli­wy, czuły i stały ko­cha­nek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) techn. por­ce­la­no­we szkli­wo o bar­wie se­le­dy­no­wej, sto­so­wa­ne w ce­ra­mi­ce ar­ty­stycz­nej;


Ce­la­don, se­la­don (chiń. upr. 青瓷; chiń. trad. 青瓷; pi­ny­in "qīngcí") – typ ce­ra­mi­ki chiń­skiej, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się gru­by­mi ścian­ka­mi i sza­ra­wym szkli­wem o bar­wie zie­lon­ka­wej z całą gamą od­cie­ni aż do oliw­ko­wych i sza­ra­wych. Ce­ra­mi­ka ta pro­du­ko­wa­na była w wyt­wór­ni Long­qu­an w pro­win­cji Zhe­jiang od IX wieku, póź­niej rów­nież w Korei.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celakantokształtne

rząd ryb mię­śnio­płet­wych; la­ti­me­rioksz­tałt­ne


Ce­la­kan­toksz­tałt­ne, la­ti­me­rioksz­tałt­ne, trzo­ni­coksz­tałt­ne, trzo­no­płet­woksz­tałt­ne (Co­e­la­cant­hi­for­mes) – rząd ryb mię­śnio­płet­wych (Sar­cop­te­ry­gii), obej­mu­ją­cy licz­ne ga­tun­ki znane ze śla­dów ko­pal­nych, w tym dwa, które przetr­wa­ły do cza­sów współ­czes­nych. Cha­rak­te­ry­zu­ją się dy­fi­cer­kal­ną płet­wą ogo­no­wą, zło­żo­ną z 3 pła­tów (jeden na końcu płet­wy i dwa sy­me­trycz­nie ro­zło­żo­ne), obec­no­ścią zew­nętrz­nych noz­drzy (brak noz­drzy tyl­nych). Przed­nia płet­wa grzbie­to­wa po­ło­żo­na przed środ­kiem kor­pu­su.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celbowo

Cel­bo­wo (d. "Ce­li­bo­wo", "Cziel­bo­wa"; kaszb. "Celbòwò", niem. "Cel­bau") – osada ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Puck. Leży na Kępie Puc­kiej. Ma sta­tus so­łect­wa.


Źródła:

Wikipedia

Celbrat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. sto­lik, blat, który słu­żył do od­bie­ra­nia pie­nię­dzy


Źródła:

Wiktionary

Cele

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) zob. cel.

 (1.2) zob. cela.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Celebes

wyspa w In­do­nez­ji; Su­la­we­si


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. in­do­ne­zyj­ska wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym wcho­dzą­ca w skład Ar­chi­pe­la­gu Ma­laj­skie­go;


Ce­le­bes, Su­la­we­si – in­do­ne­zyj­ska wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym wcho­dzą­ca w skład Ar­chi­pe­la­gu Ma­laj­skie­go i Wiel­kich Wysp Sun­daj­skich. Z po­wierzch­nią równą 174 600 km² znaj­du­je się na 11. miej­scu listy naj­więk­szych wysp świa­ta.

Ce­le­bes ma nie­re­gu­lar­ny, rozcz­łon­ko­wa­ny kształt – sta­no­wią­ce dużą część wyspy czte­ry pół­wy­spy od­dzie­lo­ne są głę­bo­ko wci­na­ją­cy­mi się za­to­ka­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celebeski

1. → Ce­le­bes (wyspa w In­do­nez­ji); su­la­we­ski;
2. wę­żo­jad ce­le­be­ski - ga­tu­nek ptaka dra­pież­ne­go z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych;
3. świ­nia ce­le­be­ska - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny świ­nio­wa­tych


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ce­le­be­sem, do­ty­czą­cy Ce­le­be­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celebra

1. uro­czy­ste od­pra­wia­nie na­bo­żeń­stwa, obrzę­du;
2. po­tocz­nie: ce­le­bra­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uro­czy­ste spra­wo­wa­nie mszy lub na­bo­żeń­stwa

 (1.2) ro­bie­nie cze­goś z na­ma­szcze­niem, z wiel­ką pompą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celebracja

ce­le­bro­wa­nie;
1. wy­ko­ny­wa­nie cze­goś z na­ma­szcze­niem, ze szcze­gól­ną po­wa­gą;
2. za­cho­wa­nie prze­sad­nie po­waż­ne i pom­pa­tycz­ne;
3. ce­re­mo­nial­ne od­pra­wia­nie na­bo­żeń­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prak­ty­ko­wa­nie cze­gość z na­ma­szcze­niem, uro­czy­ście

 (1.2) typ za­cho­wa­nia, odz­na­cza­ją­cy się prze­sad­ną pom­pa­tycz­no­ścią


Ce­le­bra­cja (z łac. "ce­le­bra­re" – uczę­szczać, prak­ty­ko­wać, pow­ta­rzać, sła­wić) – w re­li­gii ka­to­lic­kiej, a także pra­wo­sła­wiu spra­wo­wa­nie kultu wzglę­dem Boga ce­re­mo­nial­nie, uro­czy­ście, z na­ma­szcze­niem. Stąd du­chow­ny od­pra­wia­ją­cy na­bo­żeń­stwo lub pro­wa­dzą­cy pro­ce­sję zwany jest ce­le­bran­sem. Poza ko­ścio­łem cza­sow­nik "ce­le­bro­wać" oz­na­cza "ob­cho­dzić coś uro­czy­ście, pom­pa­tycz­nie".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celebracyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) od ce­le­bra­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Celebracyjny

przy­miot­nik od: ce­le­bra­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z ce­le­bra­cją, do­ty­czą­cy ce­le­bra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celebrans

du­chow­ny od­pra­wia­ją­cy na­bo­żeń­stwo, pro­wa­dzą­cy pro­ce­sję; ofi­cjant, ce­le­brant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. głów­ny pre­zbi­ter spra­wu­ją­cy li­tur­gię, ce­le­brant;


Ce­le­brans (łac. "ce­le­brans" – ce­le­bru­ją­cy; imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny czasu te­raź­niej­sze­go od "ce­le­bra­re" – ce­le­bro­wać) – du­chow­ny spra­wu­ją­cy li­tur­gię. Naj­czę­ściej okre­śle­nie to od­no­si się do księ­ży ka­to­lic­kich, sta­ro­ka­to­lic­kich, pra­wo­sław­nych oraz pa­sto­rów i dia­ko­nów pro­te­stanc­kich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celebrant

du­chow­ny od­pra­wia­ją­cy na­bo­żeń­stwo, pro­wa­dzą­cy pro­ce­sję; ofi­cjant, ce­le­brans


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. głów­ny pre­zbi­ter spra­wu­ją­cy li­tur­gię, ce­le­brans;

 (1.2) daw. żart. osoba ob­cho­dzą­ca uro­czy­stość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celebrantka

→ ce­le­brant


Patrz:celebrant

Źródła:

SJP.pl

Celebret

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. do­ku­ment upo­waż­nia­ją­cy du­chow­ne­go ka­to­lic­kie­go do spra­wo­wa­nia sa­kra­men­tów w obcej die­cez­ji;


Ce­le­bret (łac. "ce­le­bret") – do­ku­ment ko­ściel­ny upo­waż­nia­ją­cy pre­zbi­te­ra do spra­wo­wa­nia sa­kra­men­tów na te­re­nie obcej sobie die­cez­ji.

Ce­le­bret wy­sta­wia włas­ny or­dy­na­riusz pre­zbi­te­ra, a więc jego bi­skup lub wyż­szy prze­ło­żo­ny za­kon­ny (pro­win­cjał). Do­ku­ment poś­wiad­cza wol­ność od kar ko­ściel­nych. Ce­le­bre­ty za­wie­ra­ją dane oso­bo­we ka­pła­na, jego zdję­cie, pro­lon­ga­cję urzę­do­wą sy­ste­ma­tycz­nie od­na­wia­ną zgod­nie z pra­wem ka­no­nicz­nym.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Celebrity

[czy­taj: se­le­bri­ti] osoba po­pu­lar­na, czę­sto po­ja­wia­ją­ca się w środ­kach ma­so­we­go prze­ka­zu; ce­le­bry­ta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celebrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. uro­czy­ste ob­cho­dze­nie ja­kie­goś świę­ta lub waż­ne­go wy­da­rze­nia

 (1.2) rel. szcze­gól­nie uro­czy­ste od­pra­wia­nie mszy lub in­ne­go na­bo­żeń­stwa

 (1.3) książk. wy­ko­ny­wa­nie ja­kiejś czyn­no­ści z nad­mier­ną po­wa­gą i na­ma­szcze­niem


Źródła:

Wiktionary

Celebrować

1. ob­cho­dzić uro­czy­ście ja­kieś do­nio­słe wy­da­rze­nie, uro­czy­ście świę­to­wać;
2. robić coś z na­ma­szcze­niem, prze­sad­ną po­wa­gą;
3. od­pra­wiać uro­czy­ste na­bo­żeń­stwo


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ob­cho­dzić uro­czy­ście do­nio­słe wy­da­rze­nie, uro­czy­ście coś świę­to­wać

 (1.2) robić coś z prze­sad­ną po­wa­gą, z na­ma­szcze­niem

 (1.3) od­pra­wiać na­bo­żeń­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celebrycić

po­tocz­nie: dążyć do zwięk­sze­nia lub zy­ska­nia po­pu­lar­no­ści przez czę­ste po­ja­wia­nie się w me­diach


Źródła:

SJP.pl

Celebrycki

→ ce­le­bry­ta


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ce­le­bry­tą, do­ty­czą­cy ce­le­bry­ty


Patrz:celebryta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celebryckość

→ ce­le­bryc­ki


Patrz:celebrycki

Źródła:

SJP.pl

Celebryctwo

bycie ce­le­bry­tą - osobą po­pu­lar­ną, czę­sto po­ja­wia­ją­cą się w środ­kach ma­so­we­go prze­ka­zu


Źródła:

SJP.pl

Celebryt

rzad­ko: osoba po­pu­lar­na, czę­sto po­ja­wia­ją­ca się w środ­kach ma­so­we­go prze­ka­zu; ce­le­bri­ty, ce­le­bry­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. ce­le­bry­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celebryta

osoba po­pu­lar­na, czę­sto po­ja­wia­ją­ca się w środ­kach ma­so­we­go prze­ka­zu; ce­le­bri­ty, ce­le­bryt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) telew. ktoś po­pu­lar­ny, znany, sław­ny, roz­poz­na­wa­ny przez ludzi, po­ja­wia­ją­cy się w me­diach


Ce­le­bry­ta (od ang. "ce­le­bri­ty", z łac. "ce­le­bra­re") – znana osoba bę­dą­ca obiek­tem za­in­te­re­so­wa­nia me­diów, zwła­szcza ta­blo­i­dów. Spo­ty­ka się rów­nież okre­śle­nie oso­bo­wość me­dial­na.

Zgod­nie z de­fi­ni­cją sfor­mu­ło­wa­ną przez Da­nie­la Bo­or­sti­na w 1961 roku „ce­le­bry­ta to osoba, która jest znana z tego, że jest znana”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celebrytka

ko­bie­ta po­pu­lar­na, czę­sto po­ja­wia­ją­ca się w środ­kach ma­so­we­go prze­ka­zu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta po­pu­lar­na, znana, sław­na, roz­poz­na­wa­na przez ludzi, po­ja­wia­ją­ca się w me­diach

 (1.2) jubil. nie­wiel­ka, de­li­kat­na przy­wiesz­ka w kształ­cie ser­dusz­ka, gwiazd­ki, ko­ni­czyn­ki itp. no­szo­na na łań­cusz­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celebrytoza

po­tocz­nie: dą­że­nie do zwięk­sze­nia lub zy­ska­nia po­pu­lar­no­ści przez czę­ste po­ja­wia­nie się w me­diach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. dą­że­nie do zdo­by­cia lub zwięk­sze­nia po­pu­lar­no­ści po­przez czę­ste po­ja­wia­nie się w me­diach i za­cho­wy­wa­nie się w spo­sób ty­po­wy dla ce­le­bry­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celej

naz­wi­sko


Celej – przy­sió­łek w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie łu­kow­skim, w gmi­nie Sto­czek Łu­kow­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Przy­sió­łek wcho­dzi w skład so­łect­wa "Ka­pi­ce-Celej" w gmi­nie Sto­czek Łu­kow­ski. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 przy­sió­łek li­czył 64 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celejewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Celejów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie hu­sia­tyń­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Celem

1. coś do czego się dąży
2. obiekt ostrza­łu


przy­i­mek

 (1.1) książk. w celu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: cel


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. kulin. seler


Źródła:

Wiktionary

Celere

w mu­zy­ce - pręd­ko, szyb­ko


Źródła:

SJP.pl

Celeron

marka pro­ce­so­rów firmy Intel


Źródła:

SJP.pl

Celesta

per­ku­syj­ny in­stru­ment kla­wi­szo­wy na­le­żą­cy do grupy idio­fo­nów, przy­po­mi­na­ją­cy fis­har­mo­nię; cze­le­sta


Źródła:

SJP.pl

Celestino

obce imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Celestyn

1. czło­nek daw­ne­go za­ko­nu, zre­for­mo­wa­ne­go przez pa­pie­ża Ce­le­sty­na V w XIII w.
2. fran­cisz­ka­nin pro­wa­dzą­cy życie pu­stel­ni­cze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, siar­czan stron­tu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celestyna

1. czło­nek daw­ne­go za­ko­nu, zre­for­mo­wa­ne­go przez pa­pie­ża Ce­le­sty­na V w XIII w.
2. fran­cisz­ka­nin pro­wa­dzą­cy życie pu­stel­ni­cze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Ce­le­styn


Ce­le­sty­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ce­le­styn po­cho­dze­nia łac., oz­na­cza­ją­ce­go 'nie­biań­ski'. Pa­tron­ką tego imie­nia jest bł. Ka­ta­rzy­na Ce­le­sty­na Faron.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celestyni

męski zakon ka­to­lic­ki, kon­gre­ga­cja be­ne­dyk­ty­nów, ist­niał od XIII do XIX wieku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celestyniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­le­sty­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Celestynka

zdrob­nie­nie od: Ce­le­sty­na


Źródła:

SJP.pl

Celestynostwo

Ce­le­styn z mał­żon­ką; Ce­le­sty­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Celestynowianin

miesz­ka­niec Ce­le­sty­no­wa (wsi w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl

Celestynowianka

miesz­kan­ka Ce­le­sty­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Celestynowie

Ce­le­styn z mał­żon­ką; Ce­le­sty­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Celestynowski

przy­miot­nik od: Ce­le­sty­nów


Źródła:

SJP.pl

Celestynowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­le­sty­na (Ce­le­sty­ny) lub z nim (z nią) zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Celestynów

męski zakon ka­to­lic­ki, kon­gre­ga­cja be­ne­dyk­ty­nów, ist­niał od XIII do XIX wieku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celestyński

→ ce­le­styn (osoba)


Źródła:

SJP.pl

Celia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Celia – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, wy­wo­dzą­ce się od rzym­skiej nazwy ro­do­wej "Ca­e­lius", która z kolei pow­sta­ła z rzym­skie­go "ca­e­lum" – "niebo". Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Ce­liusz, pu­stel­nik z I w., który więk­szość swo­je­go życia spę­dził w to­skań­skiej gro­cie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Celiaczka

ko­bie­ta nad­wraż­li­wa na glu­ten


Źródła:

SJP.pl

Celiak

osoba nad­wraż­li­wa na glu­ten


Źródła:

SJP.pl

Celiakia

cho­ro­ba głów­nie nie­mow­ląt i ma­łych dzie­ci, spo­wo­do­wa­na nad­wraż­li­wo­ścią na glu­ten


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. au­to­im­mu­no­lo­gicz­na cho­ro­ba prze­wo­du po­kar­mo­we­go, w któ­rej spo­ży­wa­nie glu­te­nu pro­wa­dzi do usz­ko­dze­nia błony ślu­zo­wej je­li­ta cien­kie­go;


Ce­lia­kia, cho­ro­ba trzew­na, en­te­ro­pa­tia z nad­wraż­li­wo­ści na glu­ten – cho­ro­ba glu­te­no­za­leż­na o cha­rak­te­rze au­to­im­mu­no­lo­gicz­nym, uwa­run­ko­wa­na od­po­wie­dzią im­mu­no­lo­gicz­ną or­ga­niz­mu wy­wo­ła­ną przez glu­ten i zwią­za­ne z nim pro­la­mi­ny, wy­stę­pu­ją­ca u osób ge­ne­tycz­nie pre­dy­spo­no­wa­nych. Cha­rak­te­ry­zu­je się obec­no­ścią ob­ja­wów kli­nicz­nych za­leż­nych od glu­te­nu, obec­no­ścią w su­ro­wi­cy prze­ciw­ciał spe­cy­ficz­nych dla cho­ro­by trzew­nej, HLA-DQ2 i/lub DQ8.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celibacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ce­li­bat


Źródła:

Wiktionary

Celibat

1. bez­żeń­stwo du­chow­nych w niek­tó­rych re­li­giach
2. po­tocz­nie: wstrze­mięź­li­wość płcio­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. bez­żeń­stwo du­chow­nych;

 (1.2) pot. przen. do­bro­wol­ne pow­strzy­ma­nie się od sto­sun­ków płcio­wych


Ce­li­bat ( ca­e­lebs – bez żony, sa­mot­ny) – forma życia po­le­ga­ją­ca na do­bro­wol­nej wstrze­mięź­li­wo­ści sek­su­al­nej oraz zre­zy­gno­wa­niu z wcho­dze­nia w zwią­zek mał­żeń­ski. Ma cha­rak­ter re­li­gij­ny i jest prak­ty­ko­wa­ny przez ka­pła­nów Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go oraz mni­chów wszyst­kich Ko­ścio­łów chrze­ści­jań­skich. Także du­chow­ni w in­nych re­li­giach, jak np. w bud­dyz­mie, prak­ty­ku­ją ce­li­bat.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celibatariusz

osoba ży­ją­ca w ce­li­ba­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ży­ją­ca w ce­li­ba­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celibatariuszka

→ ce­li­ba­ta­riusz


Patrz:celibatariusz

Źródła:

SJP.pl

Celibatowy

zwią­za­ny z ce­li­ba­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ce­li­ba­tem, do­ty­czą­cy ce­li­ba­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celica

[czy­taj: se­li­ka] model sa­mo­cho­du marki To­y­o­ta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celigów

Ce­li­gów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie skier­nie­wic­kim, w gmi­nie Głu­chów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Celijski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ce­liu­sem, wzgó­rzem rzym­skim


Źródła:

Wiktionary

Celina

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. glina, ił

 (1.2) ste­po­wy ugór


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­li­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Celinka

zdrob­nie­nie od: Ce­li­na (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od: Ce­li­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celinograd

mia­sto w po­łud­nio­wym Ka­zach­sta­nie


Źródła:

SJP.pl

Celinogradzki

przy­miot­nik od: Ce­li­no­grad


Źródła:

SJP.pl

Celinowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Celiny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lp., M. i B. lm. od: Ce­li­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Celinów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Celit

ester ce­lu­lo­zy i kwasu oc­to­we­go; octan ce­lu­lo­zy; cel­lit; ace­ty­lo­ce­lu­lo­za


Źródła:

SJP.pl

Celius

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. jedno z sied­miu wzgórz, na któ­rych wzno­sił się sta­ro­żyt­ny Rzym, po­ło­żo­ne mię­dzy Esk­wi­li­nem a Awen­ty­nem;


Ce­lius ( Ca­e­lius mons, wł. "Celio") – jedno z sied­miu wzgórz w obrę­bie Rzymu, po­ło­żo­ne po­mię­dzy Esk­wi­li­nem i Awen­ty­nem. W sta­ro­żyt­no­ści było dziel­ni­cą za­miesz­ka­ną przez za­moż­nych Rzy­mian. Do dziś za­cho­wa­ły się m.in.: Mur Au­re­lia­na, fun­da­ment świą­ty­ni Kla­u­diu­sza, ruiny willi rodu La­te­ra­nii Pla­u­tii.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Celiński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celka

1. mała cela;
2. prze­dział w sta­cji elek­tro­e­ner­ge­tycz­nej;
3. najm­niej­szy frag­ment sieci prze­strzen­nej krysz­ta­łu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cela

 (1.2) mała cela


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cel­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Celkować

w jed­wab­nict­wie: wkła­dać pary mo­ty­li do to­re­bek izo­la­cyj­nych w celu ut­wo­rze­nia greny


Źródła:

SJP.pl

Celkowy

przy­miot­nik od: celka


Źródła:

SJP.pl

Cella

w sta­ro­żyt­no­ści: po­mie­szcze­nie z po­są­giem bó­stwa, sta­no­wią­ce część świą­ty­ni rzym­skiej; cela


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. w sta­ro­żyt­nych świą­ty­niach grec­kich i rzym­skich część, w któ­rej znaj­do­wał się posąg bó­stwa;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cellit

ester ce­lu­lo­zy i kwasu oc­to­we­go; octan ce­lu­lo­zy; ace­ty­lo­ce­lu­lo­za; celit


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pro­szek wy­ko­rzy­sty­wa­ny w pro­duk­cji la­kie­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cello

[czy­taj: CZEllo] smycz­ko­wy in­stru­ment o czte­rech stru­nach stro­jo­nych w kwin­tach, opie­ra­ny o po­dło­że; wio­lon­cze­la


Cello – jedna z pier­wszych prze­glą­da­rek in­ter­ne­to­wych i klient Gop­he­ra dla Win­dows 3.1. Stwo­rzył ją Tho­mas R. Bruce. Pier­wszą wer­sję opu­bli­ko­wa­no 8 czerw­ca 1993, ostat­nią (1.01a) 9 kwiet­nia 1994.

Cello zo­stał stwo­rzo­ny z myślą o praw­ni­kach, któ­rzy prze­waż­nie uży­wa­li sy­ste­mów Mi­cro­soft Win­dows, a ów­czes­ne prze­glą­dar­ki były two­rzo­ne głów­nie dla sy­ste­mu Unix.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cellografia

1. współ­czes­na tech­ni­ka gra­ficz­na, w któ­rej kom­po­zy­cję two­rzy się roz­grza­nym na­rzę­dziem na pły­cie ter­mo­pla­stycz­nej;
2. gra­fi­ka wy­ko­na­na tą tech­ni­ką


Cel­lo­gra­fia ( cello(n) + grap­hia), rów­nież cel­lo­ryt – współ­czes­na wy­pu­kła lub wklę­sła tech­ni­ka gra­ficz­na. Kom­po­zy­cja jest ro­bio­na na ter­mo­pla­stycz­nej tafli (np. cel­lon) na któ­rej go­rą­cym na­rzę­dziem wy­ta­pia­ne są formy lub kształ­ty. Płytę taką na­stęp­nie po­kry­wa się farbą i od­bi­ja na pa­pie­rze, co daje efekt koń­co­wy. Tech­ni­ka wy­my­ślo­na zo­sta­ła przez Po­la­ka Ma­ria­na Ma­li­nę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cellograficzny

→ cel­lo­gra­fia


Patrz:cellografia

Źródła:

SJP.pl

Cellon

two­rzy­wo sztucz­ne uży­wa­ne do wy­ro­bu klisz i la­kie­rów; celon


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. po­dob­ne do ce­lu­lo­i­du, trud­no palne two­rzy­wo sztucz­ne uży­wa­ne do pro­duk­cji la­kie­rów oraz błon fo­to­gra­ficz­nych i fil­mo­wych


Cel­lon – two­rzy­wo sztucz­ne otrzy­my­wa­ne z oc­ta­nu ce­lu­lo­zy, ma włas­no­ści zbli­żo­ne do ce­lu­lo­i­du, lecz jest trud­no palny. Sto­so­wa­ny głów­nie do wy­ro­bu błon fil­mo­wych i la­kie­rów.

W okre­sie I wojny świa­to­wej bywał sto­so­wa­ny jako po­kry­cie wczes­nych sa­mo­lo­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cellone

[czy­taj: czel­lo­ne] stru­no­wy in­stru­ment smycz­ko­wy wy­na­le­zio­ny i opa­ten­to­wa­ny przez nie­miec­kie­go lut­ni­ka Al­fre­da Stelz­ne­ra, wy­da­ją­cy dźwię­ki o dwie ok­ta­wy niż­sze od skrzy­piec


Źródła:

SJP.pl

Cellonowy

zwią­za­ny z cel­lo­nem


Źródła:

SJP.pl

Cellony

two­rzy­wo sztucz­ne uży­wa­ne do wy­ro­bu klisz i la­kie­rów; celon


Źródła:

SJP.pl

Cellulit

[czy­taj: ce­lu­lit] znieksz­tał­co­na tkan­ka tłu­szczo­wa wy­stę­pu­ją­ca naj­czę­ściej na udach i po­ślad­kach ko­biet, wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­ca skór­kę po­ma­rań­czo­wą; cel­lu­li­tis


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­pra­wi­dło­we roz­mie­szcze­nie tkan­ki tłu­szczo­wej, któ­re­go efek­tem jest nie­rów­na i po­fał­do­wa­na po­wierzch­nia skóry ud, bio­der, kolan, po­ślad­ków i/lub ra­mion;


Nie mylić z: cel­lu­li­tis.

Cel­lu­lit – nie­rów­no­mier­ne roz­mie­szcze­nie tkan­ki tłu­szczo­wej, wy­stę­pu­ją­ce razem z obrzę­ko­wo-włó­kni­sty­mi zmia­na­mi tkan­ki pod­skór­nej. Po­ja­wia się po okre­sie doj­rze­wa­nia, na­si­la się w ciąży, me­no­pa­u­zie i w za­bu­rze­niach hor­mo­nal­nych. Efek­tem jest nie­rów­na i po­fał­do­wa­na po­wierzch­nia skóry ud, bio­der, kolan, po­ślad­ków, ra­mion i sut­ków. Na skó­rze tych par­tii ciała mogą być wi­docz­ne guzki i zgru­bie­nia, cza­sa­mi mogą one po­wo­do­wać ból.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cellulitis

[czy­taj: ce­lu­li­tis] znieksz­tał­co­na tkan­ka tłu­szczo­wa wy­stę­pu­ją­ca naj­czę­ściej na udach i po­ślad­kach ko­biet, wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­ca skór­kę po­ma­rań­czo­wą; cel­lu­lit


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. za­pa­le­nie tkan­ki łącz­nej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cellulitowy

→ cel­lu­lit


Patrz:cellulit

Źródła:

SJP.pl

Celmer

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Celnica

daw­niej: bu­dy­nek stra­ży cel­nej


Źródła:

SJP.pl

Celnictwo

ogół czyn­no­ści zwią­za­nych z po­bie­ra­niem ceł


Źródła:

SJP.pl

Celniczka

pra­cow­ni­ca urzę­du cel­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: cel­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celniczy

zwią­za­ny z cel­ni­kiem


Źródła:

SJP.pl

Celniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cel­nie


Źródła:

SJP.pl

Celniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: celny (w zna­cze­niu: traf­ny, zna­ko­mi­ty)


Źródła:

SJP.pl

Celnik

1. pra­cow­nik urzę­du cel­ne­go po­bie­ra­ją­cy cło;
2. daw­niej: urzęd­nik ścią­ga­ją­cy po­dat­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba kon­tro­lu­ją­ca lub po­bie­ra­ją­ca cło na gra­ni­cy

 (1.2) daw. urzęd­nik ścią­ga­ją­cy po­dat­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celnościowy

→ cel­ność


Patrz:celność

Źródła:

SJP.pl

Celność

→ celny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wła­ści­wość tra­fia­nia do celu; do­kład­ność w od­da­wa­niu strza­łów, rzu­tów itp.

 (1.2) przen. bycie traf­nym w prze­ka­zie, spo­strze­że­niach, ar­gu­men­ta­cji itp.


Patrz:celny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celny

1. tra­fia­ją­cy w cel, do celu
2. traf­ny, udany, zręcz­ny
3. zna­ko­mi­ty, do­sko­na­ły, wy­bit­ny
4. rza­dziej: bę­dą­cy w naj­lep­szym ga­tun­ku
5. przy­miot­nik od: cło


przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy w celu, tra­fia­ją­cy do celu

 (1.2) zwią­za­ny z cłem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celobioza

dwu­cu­kier zło­żo­ny z dwóch czą­ste­czek glu­ko­zy po­łą­czo­nych wią­za­niem be­ta­gli­ko­zy­do­wym, pro­dukt przej­ścio­wy przy roz­kła­dzie (hy­dro­li­zie) ce­lu­lo­zy


Ce­lo­bio­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, dwu­cu­kier, dimer D-glu­ko­zy, zbu­do­wa­ny z dwóch czą­ste­czek glu­ko­zy, po­łą­czo­nych wią­za­niem β-1,4-o-gli­ko­zy­do­wym. Może być jed­nost­ką struk­tu­ral­ną ce­lu­lo­zy i pro­duk­tem jej czę­ścio­wej hy­dro­li­zy. Ma wła­ści­wo­ści re­du­ku­ją­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celofan

przez­ro­czy­sta folia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przez­ro­czy­ste i wy­trzy­ma­łe two­rzy­wo sztucz­ne otrzy­my­wa­ne z ce­lu­lo­zy;


Ce­lo­fan (pol. "to­mo­fan") – przez­ro­czy­sta lub bar­wio­na, sze­le­szczą­ca folia ce­lu­lo­zo­wa, otrzy­my­wa­na z re­ge­ne­ro­wa­nej wi­sko­zy (którą otrzy­mu­je się w re­ak­cji ce­lu­lo­zy z dwu­siarcz­kiem węgla), prze­tła­cza­nej przez dyszę szcze­li­no­wą do ką­pie­li ko­a­gu­la­cyj­nej.

Uży­wa­na głów­nie do pro­duk­cji opa­ko­wań ochron­nych i de­ko­ra­cyj­nych (np. w prze­my­śle spo­żyw­czym). Gli­ce­ry­na jako wy­peł­niacz sta­no­wi około 12% masy two­rzy­wa. Two­rzy­wo to jest łat­wo­pal­ne, [].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celofanik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ce­lo­fan


Źródła:

Wiktionary

Celofanowy

przy­miot­nik od: ce­lo­fan


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zro­bio­ny z ce­lo­fa­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celofyz

ro­dzaj di­no­za­u­ra z po­drzę­du te­ro­po­dów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­e­lop­hy­sis|Cope|ref=tak., ro­dzaj di­no­za­u­ra, te­ro­po­da z ro­dzi­ny ce­lo­fy­zów;

 (1.2) pa­le­ont. di­no­za­ur z ro­dza­ju ce­lo­fyz (1.1)


Ce­lo­fyz ("Co­e­lop­hy­sis") – ro­dzaj te­ro­po­da z ro­dzi­ny Co­e­lop­hy­si­dae. Za­miesz­ki­wał te­re­ny dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej i być może po­łud­nio­wej Afry­ki (przy za­ło­że­niu, że me­gap­no­za­ur jest młod­szym sy­no­ni­mem ce­lo­fy­za – patrz niżej).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celolit

ma­te­riał sto­so­wa­ny w bu­dow­nict­wie do izo­la­cji ciepl­nej, ro­dzaj pia­no­be­to­nu


Źródła:

SJP.pl

Celoma

wtór­na jama ciała


Źródła:

SJP.pl

Celomatyczny

tor­biel ce­lo­ma­tycz­na - ro­dzaj tor­bie­li zwy­kle two­rzą­cej się w miej­scach sta­nów za­pal­nych, zwła­szcza w płu­cach


Źródła:

SJP.pl

Celon

two­rzy­wo sztucz­ne uży­wa­ne do wy­ro­bu klisz i la­kie­rów; cel­lon


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) chem. zob. cel­lon.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celonowy

zwią­za­ny z ce­lo­nem


Źródła:

SJP.pl

Celony

two­rzy­wo sztucz­ne uży­wa­ne do wy­ro­bu klisz i la­kie­rów; cel­lon


Źródła:

SJP.pl

Celostat

urzą­dze­nie wy­ko­rzy­stu­ją­ce układ zwier­cia­deł pła­skich, umoż­li­wia­ją­ce ob­ser­wa­cję nieba bez po­ru­sza­nia lu­ne­tą


Ce­lo­stat – układ dwóch pła­skich zwier­cia­deł, który umoż­li­wia ob­ser­wa­cję do­wol­ne­go re­jo­nu nieba za po­mo­cą nie­ru­cho­me­go przy­rzą­du op­tycz­ne­go, np. lu­ne­ty.

Zaz­wy­czaj pier­wsze zwier­cia­dło ce­lo­sta­tu po­zo­sta­je nie­ru­cho­me, a dru­gie po­ru­sza­ne me­cha­niz­mem ze­ga­ro­wym, obra­ca się do­o­ko­ła osi, która leży w jego pła­szczyź­nie. Ce­lo­stat ma także swoje za­sto­so­wa­nie w he­lio­fi­zy­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celoteks

ma­te­riał bu­dow­la­ny z włó­kien trzci­ny cu­kro­wej, sto­so­wa­ny do ocie­pla­nia i wy­głu­sza­nia ścian


Źródła:

SJP.pl

Celowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­lo­wać.;


Ce­lo­wa­nie – na­da­nie czę­ści broni od­po­wia­da­ją­cej za kie­ru­nek lotu po­ci­sku (na przy­kład lufie) ta­kie­go po­ło­że­nia w prze­strze­ni, aby mio­ta­ny po­cisk tra­fił w cel. Do ce­lo­wa­nia służą przy­rzą­dy ce­low­ni­cze.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Celować

1. mie­rzyć do celu;
2. prze­no­śnie: zmie­rzać do cze­goś, dążyć do osią­gnię­cia cze­goś;
3. być naj­lep­szym w ja­kiejś dzie­dzi­nie; przo­do­wać;
4. daw­niej: sztu­ko­wać futro, do­bie­ra­jąc od­po­wied­nie ka­wał­ki, tzw. cele;
5. daw­niej: prze­wyż­szać kogoś


cza­sow­nik

 (1.1) mie­rzyć do celu

 (1.2) sta­rać się do cze­goś tra­fić

 (1.3) być w czymś bar­dzo do­brym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celowiec

dawna nazwa Kla­gen­fur­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Kla­gen­furt, mia­sto w po­łud­nio­wej Au­strii;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celowiecki

przy­miot­nik od: Ce­lo­wiec


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Ce­low­cem, do­ty­czą­cy Ce­low­ca, po­cho­dzą­cy z Ce­low­ca


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celownica

przy­rząd to­po­gra­ficz­ny; kie­row­ni­ca


Źródła:

SJP.pl

Celowniczy

żoł­nierz od­po­wie­dzial­ny za ob­słu­gę wszel­kich przy­rzą­dów ce­low­ni­czych


przy­miot­nik

 (1.1) wojsk. słu­żą­cy do na­mie­rza­nia celu


Ce­low­ni­czy – żoł­nierz od­po­wie­dzial­ny za ce­lo­wa­nie i pro­wa­dze­nie ognia z broni wy­ma­ga­ją­cej ob­słu­gi przez wię­cej niż jedną osobę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celownik

1. w ję­zy­koz­naw­stwie: trze­ci przy­pa­dek w pol­skiej de­kli­na­cji, od­po­wia­da­ją­cy na py­ta­nia: komu? czemu?, któ­re­go pod­sta­wo­wą funk­cją skład­nio­wą jest funk­cja do­peł­nie­nia dal­sze­go; da­ti­vus, da­ti­wus;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: forma wy­ra­zo­wa tego przy­pad­ka; da­ti­vus, da­ti­wus;
3. przy­rząd w broni pal­nej słu­żą­cy do ce­lo­wa­nia, np. ce­low­nik me­cha­nicz­ny, nok­to­wi­zyj­ny, op­tycz­ny, ra­dio­lo­ka­cyj­ny;
4. w fo­to­gra­fii: ele­ment apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go, który służy do usta­la­nia gra­nic fo­to­gra­fo­wa­ne­go obra­zu i do oceny jego kom­po­zy­cji;
5. spor­cie: oz­na­cze­nie na mecie, np. w po­sta­ci taśmy, wska­zu­ją­ce kres wy­ści­gów;
6. urzą­dze­nie op­tycz­ne sto­so­wa­ne w przy­rzą­dach ge­o­de­zyj­nych do na­kie­ro­wa­nia ką­to­mie­rza na od­da­lo­ny przed­miot;
7. w że­glu­dze przy­brzeż­nej: prze­dłu­że­nie linii łą­czą­cej dwa przed­mio­ty na brze­gu albo na morzu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie ułat­wia­ją­ce ce­lo­wa­nie z broni;

 (1.2) część apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go umoż­li­wia­ją­ca wstęp­ne ka­dro­wa­nie obra­zu

 (1.3) gram. trze­ci przy­pa­dek de­kli­na­cji, od­po­wia­da na py­ta­nia: komu? czemu?;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celownikowy

→ ce­low­nik; ce­low­ni­czy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zwią­za­ny z ce­low­ni­kiem, do­ty­czą­cy ce­low­ni­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ce­lo­wy


Źródła:

Wiktionary

Celowościowy

zwią­za­ny z ce­lo­wo­ścią


Źródła:

SJP.pl

Celowość

1. do­sto­so­wa­nie środ­ków do celów, przy­dat­ność do za­ło­żo­ne­go celu;
2. świa­do­me zmie­rza­nie do celu;
3. we­dług te­le­o­lo­gii: taki prze­bieg zda­rzeń, zja­wisk oraz dzia­łań ludz­kich, jakby w swym roz­wo­ju zmie­rza­ły one do okre­ślo­ne­go celu, np. ce­lo­wość życia czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha cze­goś, co po­dej­mo­wa­ne jest świa­do­mie dla osią­gnię­cia okre­ślo­ne­go celu - re­zul­ta­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celowy

ma­ją­cy jakiś cel, za­mie­rzo­ny, świa­do­my


przy­miot­nik

 (1.1) ro­bio­ny w pew­nym celu, nie­przy­pad­ko­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celozja

ro­śli­na ziel­na, krzew lub pół­krzew z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych; grze­bio­nat­ka


Ce­loz­ja ("Ce­lo­sia" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych. Na­le­żą do niego ro­śli­ny jed­no­rocz­ne wy­stę­pu­ją­ce na cie­płych ob­sza­rach Azji, Afry­ki i Ame­ry­ki. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Ce­lo­sia ar­gen­tea " L.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celsius

An­ders Cel­sius (Cel­sjusz) (1701-44), szwedz­ki fizyk i astro­nom


Źródła:

SJP.pl

Celsiusz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Celsjan

twar­dy mi­ne­rał z grupy ska­le­ni, gli­no­krze­mian baru


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. be­zbarw­ny, biały lub żół­ta­wy mi­ne­rał z grupy ska­le­ni o wzo­rze su­ma­rycz­nym Ba(Al2Si2O8), zło­żo­ny głów­nie z gli­no­krze­mia­nu baru;


Cel­sjan (ska­leń ba­ro­wy) – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do ska­le­ni al­ka­licz­nych. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów bar­dzo rzad­kich.

Nazwa mi­ne­ra­łu po­cho­dzi od naz­wi­ska szwedz­kie­go astro­no­ma i przy­rod­ni­ka An­der­sa Cel­siu­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celsjusz

1. An­ders Cel­sius (1701-44), szwedz­ki fizyk i astro­nom;
2. sto­pień Cel­sju­sza - jed­nost­ka tem­pe­ra­tu­ry nie­na­le­żą­ca do ukła­du SI;
3. skala Cel­sju­sza - skala mie­rze­nia tem­pe­ra­tu­ry, w któ­rej pod­sta­wo­wą jed­nost­ką jest sto­pień Cel­sju­sza


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celstat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. daw. strzel­ni­ca


Źródła:

Wiktionary

Celt

tka­ni­na uży­wa­na np. na pła­szcze, plan­de­ki, na­mio­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. hist. czło­nek grupy ludów in­do­e­u­ro­pej­skich wy­wo­dzą­cych się ze środ­ko­wej Eu­ro­py


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celt.

skrót od: cel­tyc­ki


Źródła:

SJP.pl

Celta

tka­ni­na uży­wa­na np. na pła­szcze, plan­de­ki, na­mio­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. wy­trzy­ma­ła tka­ni­na do pro­duk­cji pła­szczy i na­mio­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celtic

[czy­taj: sel­tik] szkoc­ki klub spor­to­wy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celtka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zob. Cel­tyj­ka.


Źródła:

Wiktionary

Celtolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cel­to­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Celtologia

nauka ba­da­ją­ca hi­sto­rię na­ro­dów cel­tyc­kich, ich ję­zy­ki i kul­tu­rę


Cel­to­lo­gia – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ków cel­tyc­kich, li­te­ra­tu­rą, sztu­ką i re­li­gią Cel­tów. Za twór­cę tej dy­scy­pli­ny ucho­dzi nie­miec­ki ję­zy­koz­naw­ca Jo­hann Ka­spar Zeuss.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celtologiczny

→ cel­to­lo­gia


Patrz:celtologia

Źródła:

SJP.pl

Celtowie

in­do­e­u­ro­pej­ski lud za­miesz­ku­ją­cy w sta­ro­żyt­no­ści Środ­ko­wą i Za­chod­nią Eu­ro­pę; Ga­lo­wie


Cel­to­wie (Ga­lo­wie, Ga­la­to­wie) – grupa ludów in­do­e­u­ro­pej­skich wy­dzie­lo­na na pod­sta­wie kry­te­riów ję­zy­ko­wych.

Za ko­leb­kę przysz­łych Cel­tów uważa się re­gion kur­ha­nów w po­łud­nio­wych Niem­czech, mię­dzy Lasem Cze­skim i Renem, za­sied­lo­ny w po­ło­wie II ty­siąc­le­cia p.n.e.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celtowy

wyt­wo­rzo­ny z celty


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) włók. wyt­wo­rzo­ny z celty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celtyberowie

lud za­miesz­ku­ją­cy cen­tral­ną część Hisz­pa­nii w okre­sie prze­dro­mań­skim


Cel­ty­be­ro­wie, a ra­czej Cel­to­i­be­ro­wie – nazwa ludu, który za­miesz­ki­wał cen­tral­ną część Hisz­pa­nii w okre­sie pre­ro­mań­skim. Byli wy­ni­kiem asy­mi­la­cji ludów cel­tyc­kich za­miesz­ku­ją­cych pół­noc­ną część Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go i Ibe­rów, osia­dłych na po­łud­niu i wscho­dzie. Po­słu­gi­wa­li się ję­zy­kiem na­le­żą­cym do grupy ję­zy­ków cel­tyc­kich.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Celtyberski

zwią­za­ny z Cel­ty­be­ra­mi, ludem za­miesz­ku­ją­cym cen­tral­ną część Hisz­pa­nii w okre­sie pre­ro­mań­skim


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cel­ty­be­ra­mi, do­ty­czą­cy Cel­ty­be­rów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celtyberyjski

→ Cel­ty­be­ro­wie


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Cel­ty­be­ra­mi, do­ty­czą­cy Cel­ty­be­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język cel­ty­be­ryj­ski;


Patrz:Celtyberowie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celtycki

do­ty­czą­cy Cel­tów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Cel­tów


przy­miot­nik

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Cel­ta­mi i ich kul­tu­rą

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. jeden z ję­zy­ków z grupy cel­tyc­kiej (1.1), współ­cze­śnie re­pre­zen­to­wa­nej przez iryj­ski (ir­landz­ki), szkoc­ki (ga­e­lic­ki), wa­lij­ski i bre­toń­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celtyckość

→ cel­tyc­ki


Patrz:celtycki

Źródła:

SJP.pl

Celtyjka

człon­ki­ni jed­ne­go z ludów in­do­e­u­ro­pej­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. hist. przed­sta­wi­ciel­ka grupy ludów in­do­e­u­ro­pej­skich wy­wo­dzą­cych się z za­chod­niej i środ­ko­wej Eu­ro­py


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., Ms. i W. lp. od: cel


Źródła:

Wiktionary

Celujący

naj­wyż­sza ocena szkol­na w sze­ścio­stop­nio­wym sy­ste­mie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urz. eduk. naj­wyż­sza ocena szkol­na, sto­pień ce­lu­ją­cy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: ce­lo­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celularny

zwią­za­ny z ko­mór­ką (bio­lo­gicz­ną), zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek, np. struk­tu­ra ce­lu­lar­na; ko­mór­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Celulaza

w bio­lo­gii: enzym roz­kła­da­ją­cy ce­lu­lo­zę na ce­lo­bio­zę - dwu­cu­kier, wyt­wa­rza­ny przez drob­no­u­stro­je prze­wo­du po­kar­mo­we­go zwie­rząt prze­żu­wa­ją­cych


Źródła:

SJP.pl

Celulicik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ce­lu­lit


Źródła:

Wiktionary

Celuloid

przez­ro­czy­ste, ter­mo­pla­stycz­ne two­rzy­wo sztucz­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. techn. przez­ro­czy­ste, da­ją­ce się bar­wić na różne ko­lo­ry, łat­wo­pal­ne two­rzy­wo sztucz­ne; ter­mo­pla­stycz­ny ma­te­riał or­ga­nicz­ny pow­sta­ją­cy przez upla­stycz­nie­nie azo­ta­nu ce­lu­lo­zy kam­fo­rą, sto­so­wa­ny m.in. do wy­ro­bu taśm fil­mo­wych, za­ba­wek, grze­bie­ni, gu­zi­ków i wielu in­nych przed­mio­tów;


Ce­lu­lo­id – naj­star­sze ter­mo­pla­stycz­ne (mię­knie w temp. ok. 90 °C) two­rzy­wo sztucz­ne. W jego skład wcho­dzą: ni­tro­ce­lu­lo­za (70–74%), kam­fo­ra (20–30%) oraz barw­ni­ki i wy­peł­nia­cze (1,5–3%). Two­rzy­wo to otrzy­mu­je się przez pla­sty­fi­ka­cję azo­ta­nu ce­lu­lo­zy w kam­fo­rze. Jest ono łat­wo­pal­ne, a także mało od­por­ne na dzia­ła­nie związ­ków che­micz­nych oraz świa­tła. Roz­pu­szcza się w estrach, ke­to­nach oraz mie­sza­ni­nie al­ko­ho­lu z ete­rem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celuloidowy

→ ce­lu­lo­id


przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z ce­lu­lo­i­du


Patrz:celuloid

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celulolityczny

bak­te­rie ce­lu­lo­li­tycz­ne - bak­te­rie zdol­ne do hy­dro­li­zy czą­ste­czek ce­lu­lo­zy


Źródła:

SJP.pl

Celuloza

chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny na­le­żą­cy do wie­lo­cu­krów, głów­ny skład­nik błon ko­mór­ko­wych ro­ślin; błon­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, bu­du­lec tka­nek ro­ślin­nych;


Ce­lu­lo­za ( cel­lu­la ‘ko­mór­ka’) – nie­roz­ga­łę­zio­ny bio­po­li­mer, po­li­sa­cha­ryd zbu­do­wa­ny li­nio­wo z 3000–14 000 czą­ste­czek -glu­ko­zy po­łą­czo­nych wią­za­nia­mi β-1,4-gli­ko­zy­do­wy­mi (masa mo­lo­wa 160–560 kg/mol). Łań­cu­chy te mają dłu­gość około sied­miu mi­kro­me­trów. Wią­za­nie β przy­czy­nia się do ut­wo­rze­nia sztyw­nych, dłu­gich nitek, które ukła­da­ją się rów­no­le­gle, two­rząc mi­ce­le po­łą­czo­ne most­ka­mi wo­do­ro­wy­mi. Uwa­ża­na jest za naj­po­wszech­niej wy­stę­pu­ją­cy bio­po­li­mer na Ziemi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Celulozownia

za­kład lub dział fa­bry­ki pro­du­ku­ją­cy ce­lu­lo­zę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład wyt­wa­rza­ją­cy ce­lu­lo­zę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celulozownictwo

dział prze­my­słu zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją z masy ce­lu­lo­zo­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­mysł zwią­za­ny z pro­duk­cja ce­lu­lo­zy i pro­duk­tów z masy ce­lu­lo­zo­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celulozowniczy

→ ce­lu­lo­zow­nia


Patrz:celulozownia

Źródła:

SJP.pl

Celulozowy

zwią­za­ny z ce­lu­lo­zą


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ce­lu­lo­zą, do­ty­czą­cy ce­lu­lo­zy, wy­ko­na­ny z ce­lu­lo­zy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Celurozaur

me­zo­zo­icz­ny dra­pież­ny te­ro­pod o pne­u­ma­tycz­nych ko­ściach


Źródła:

SJP.pl

Celówka

1. po­tocz­nie: za­si­łek na okre­ślo­ny cel;
2. śro­do­wi­sko­wo: od­dział po­li­cji do po­szu­ki­wań ce­lo­wych


Źródła:

SJP.pl

Cembalo

[czyt. czem­ba­lo] kla­we­syn


Źródła:

SJP.pl

Cembrowacz

ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się cem­bro­wa­niem, wy­ko­nu­ją­cy ocem­bro­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bud. bu­dow­la­niec pra­cu­ją­cy przy cem­bro­wa­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cembrowanie

umoc­nie­nie brze­gu morza, rzeki, wy­ko­pu, stud­ni itp.; ocem­bro­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bud. wzmac­nia­nie stud­ni lub brze­gów rzeki

 (1.2) bud. zob. cem­bro­wi­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cembrować

wzmac­niać ścia­ny zbior­ni­ków wod­nych lub brze­gi rzek, morza itp.; ocem­bro­wy­wać


cza­sow­nik

 (1.1) bud. wzmac­niać bu­dul­cem brze­gi stud­ni lub rzeki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cembrowina

cem­brzy­na (rza­dziej);
1. umoc­nie­nie brze­gu morza, rzeki, wy­ko­pu, stud­ni itp.; ocem­bro­wa­nie;
2. be­to­no­wy krąg stud­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. ob­mu­ro­wa­nie wzmac­nia­ją­ce stud­nię, zbior­nik wodny lub rzekę;

 (1.2) przen. ja­ki­kol­wiek ut­war­dzo­ny wąski krąg przy­po­mi­na­ją­cy cem­bro­wa­nie stu­dzien­ne


Cem­bro­wi­na (cem­bro­wa­nie) – ob­mu­ro­wa­nie umac­nia­ją­ce zbior­nik wody, zwy­kle stud­ni czy fon­tan­ny. Wy­ko­na­na może być z be­to­no­wych krę­gów stu­dzien­nych lub ko­lum­ny ru­ro­wej.

Cem­bro­wa­niem na­zy­wa­ne są rów­nież ob­mu­ro­wa­nia zbior­ni­ków wod­nych: brze­gu morza, je­zio­ra lub rzeki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cembrzyna

cem­bro­wi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. zob. cem­bro­wi­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cembrzyński

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cemenciarz

ro­bot­nik pra­cu­ja­cy przy ce­men­to­wa­niu


Źródła:

SJP.pl

Cemencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ce­ment


Źródła:

Wiktionary

Cement

1. spo­i­wo do za­praw bu­dow­la­nych;
2. che­micz­ne spo­i­wo skał osa­do­wych; sub­stan­cja mi­ne­ral­na osa­dzo­na w prze­strze­niach mię­dzy­ziar­no­wych skały osa­do­wej;
3. tkan­ka kost­na po­kry­wa­ją­ca ko­rzeń zęba;
4. ma­te­riał uży­wa­ny do plom­bo­wa­nia zębów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. hy­dra­u­licz­ne spo­i­wo otrzy­my­wa­ne z su­row­ców mi­ne­ral­nych (mar­giel lub wa­pień i glina);


Ce­ment – hy­dra­u­licz­ne spo­i­wo mi­ne­ral­ne, otrzy­my­wa­ne w ce­men­tow­niach z su­row­ców mi­ne­ral­nych (mar­giel lub wa­pień i glina) wy­pa­lo­nych na klin­kier w piecu ce­men­to­wym, a na­stęp­nie po­przez zmie­le­nie otrzy­ma­ne­go spie­ku z gip­sem, speł­nia­ją­cym rolę re­gu­la­to­ra czasu wią­za­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cementacja

1. ce­men­to­wa­nie;
2. spa­ja­nie luź­nych osa­dów po­przez wy­trą­ca­nie w war­stwie po­ro­wej mi­ne­ra­łów z rozt­wo­rów krą­żą­cych w skale;
3. pro­ces, w któ­rym po­wierzch­nia me­ta­li ulega spe­cy­ficz­nym zmia­nom przez ża­rze­nie w wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze w obec­no­ści in­nych sub­stan­cji;
4. w gór­nict­wie: uszczel­nia­nie luź­nych skał przez wstrzy­ki­wa­nie ce­men­tu do wy­wier­co­nych ot­wo­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ut­war­dza­nie lub łą­cze­nie przez spo­i­wo / na­sy­ce­nie po­wierzch­ni ma­te­ria­łu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cementacyjny

przy­miot­nik od: ce­men­ta­cja


Źródła:

SJP.pl

Cementarka

agre­gat do ce­men­to­wa­nia rur okła­dzi­no­wych


Źródła:

SJP.pl

Cementobarka

barka do tran­spor­tu ce­men­tu


Źródła:

SJP.pl

Cementochłonność

→ ce­men­to­chłon­ny


Patrz:cementochłonny

Źródła:

SJP.pl

Cementochłonny

taki, do któ­re­go po­trze­ba wiele ce­men­tu


Źródła:

SJP.pl

Cementonaczepa

na­cze­pa sa­mo­cho­do­wa do prze­wo­zu ce­men­tu


Źródła:

SJP.pl

Cementooszczędny

taki, do któ­re­go nie po­trze­ba wiele ce­men­tu


Źródła:

SJP.pl

Cementosamochód

sa­mo­chód przez­na­czo­ny do prze­wo­zu ce­men­tu bez opa­ko­wa­nia (luzem); ce­men­to­wóz


Źródła:

SJP.pl

Cementowagon

spe­cjal­ny wagon ko­le­jo­wy do tran­spor­tu ce­men­tu i in­nych ma­te­ria­łów syp­kich


Źródła:

SJP.pl

Cementowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­le­wa­nie ce­men­tem

 (1.2) łą­cze­nie cze­goś przy po­mo­cy ce­men­tu


Źródła:

Wiktionary

Cementować

spa­jać coś za po­mo­cą ce­men­tu; za­le­wać ce­men­tem


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) bud. za­le­wać ce­men­tem, spa­jać za po­mo­cą ce­men­tu

 (1.2) przen. jed­no­czyć, spa­jać lub wzmac­niać, umac­niać, utr­wa­lać

 (1.3) geol. spa­jać luźne osady skal­ne roz­pu­szczal­ny­mi skład­ni­ka­mi mi­ne­ral­ny­mi

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ce­men­to­wać się

 (2.1) być spa­ja­nym za po­mo­cą ce­men­tu

 (2.2) przen. jed­no­czyć się lub umac­niać się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cementowiec

spe­cja­li­stycz­ny ma­so­wiec do tran­spor­tu ce­men­tu


Ce­men­to­wiec – sta­tek, zaz­wy­czaj z po­je­dyn­czym po­kła­dem i dnem pod­wój­nym, zbior­ni­ka­mi szczy­to­wy­mi i obło­wy­mi oraz z po­je­dyn­czym lub pod­wój­nym po­szy­ciem bur­to­wym, przez­na­czo­ny głów­nie do prze­wo­zu su­che­go ce­men­tu luzem, tj. bez opa­ko­wa­nia. Ce­ment wsy­py­wa­ny jest bez­poś­red­nio do szczel­nej ła­dow­ni za po­mo­cą her­me­tycz­ne­go sy­ste­mu pne­u­ma­tycz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cementownia

wyt­wór­nia ce­men­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fa­bry­ka ce­men­tu;


Ce­men­tow­nia – za­kład prze­my­sło­wy pro­du­ku­ją­cy ce­ment.

Pier­wsze ce­men­tow­nie pow­sta­ły w Wiel­kiej Bry­ta­nii ok. 1840 r.

Naj­star­szą ce­men­tow­nią na zie­miach pol­skich (za­ra­zem piątą w świe­cie) była Ce­men­tow­nia Gro­dziec uru­cho­mio­na w 1857 roku w Grodź­cu (od 1975 r. dziel­ni­cy Bę­dzi­na). Obec­nie w Pol­sce dzia­ła naj­więk­sza w Eu­ro­pie ce­men­tow­nia" Gó­raż­dże" w Cho­ru­li, w woj. opol­skim. Na­le­ży ona do "Gó­raż­dże Ce­ment SA".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cementowniany

→ ce­men­tow­nia


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ce­men­tow­nią


Patrz:cementownia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cementownictwo

prze­mysł ce­men­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Cementowniczy

zwią­za­ny z pro­duk­cją, tran­spor­tem i hand­lem ce­men­tem


Źródła:

SJP.pl

Cementownik

pro­wad­ni­ca do­star­cza­ją­ca za­czyn ce­men­to­wy na spód ot­wo­ru wiert­ni­cze­go


Źródła:

SJP.pl

Cementowy

przy­miot­nik od: ce­ment


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ce­men­tu, zwią­za­ny z ce­men­tem, wy­ko­na­ny z ce­men­tu, za­wie­ra­ją­cy ce­ment


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cementowóz

spe­cjal­ny po­jazd dro­go­wy lub ko­le­jo­wy (ce­men­to­wa­gon) wy­po­sa­żo­ny w zbior­ni­ki do prze­wo­zu ce­men­tu bez opa­ko­wa­nia (luzem)


Źródła:

SJP.pl

Cementyt

wę­glik że­la­za, jeden ze skład­ni­ków stali


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. faza mię­dzy­me­ta­licz­na wy­stę­pu­ją­ca w sto­pach że­la­za z wę­glem;


Ce­men­tyt – me­ta­sta­bil­ny wę­glik że­la­za o wzo­rze em­pi­rycz­nym (25% ato­mów C, co sta­no­wi 6,67% ma­so­wych C). Jest jed­nym ze skład­ni­ków struk­tu­ral­nych sto­pów że­la­za z wę­glem wy­stę­pu­ją­cym w stali i że­li­wach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cementytowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ce­men­ty­tem, do­ty­czą­cy ce­men­ty­tu


Źródła:

Wiktionary

Cementówka

śro­do­wi­sko­wo:
1. pod­kład z ce­men­tu;
2. płyta lub cegła z ce­men­tu;
3. woda do pro­du­ko­wa­nia ce­men­tu i wy­ro­bów ce­men­to­wych


Źródła:

SJP.pl

Cemir

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Ży­wiec. dusz­ność w pier­siach utrud­nia­ją­ca od­dy­cha­nie


Źródła:

Wiktionary

Cempkowo

Cemp­ko­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Płońsk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Cen

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: cena


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cena

1. wy­ra­żo­na w pew­nym mier­ni­ku war­tość to­wa­ru;
2. po­wa­ża­nie, sza­cu­nek, zna­cze­nie;
3. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: głów­ny po­si­łek dnia, spo­ży­wa­ny po po­łud­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. hand. kwota, jaką trze­ba za­pła­cić, aby kupić dany towar

 (1.2) przen. wy­rze­cze­nie, jakie trze­ba pod­jąć, aby coś uzy­skać

 (1.3) hist. po­po­łud­nio­wy po­si­łek w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;


Cena – pie­nięż­ny wyraz war­to­ści.

Cena może do­ty­czyć m.in. to­wa­ru lub usłu­gi. We­dług szko­ły au­striac­kiej war­tość nie jest wiel­ko­ścią obiek­tyw­ną i taka rów­ność nigdy nie za­cho­dzi, gdyż wtedy nigdy nie dosz­ło­by do wy­mia­ny (każda stro­na musi bar­dziej war­to­ścio­wać to co otrzy­mu­je od tego co daje w za­mian).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cenar

ro­dzaj tańca lub za­ba­wy w śred­nio­wiecz­nej Pol­sce; cynar


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) skocz­ny ta­niec nie­miec­ki;


Cenar – żywy, skocz­ny ta­niec po­cho­dze­nia nie­miec­kie­go; po­pu­lar­ny w Eu­ro­pie od XV wieku, roz­po­wszech­nio­ny rów­nież w Pol­sce (od XVI do XVII wieku). Ta­niec ten wspo­mi­na­ny jest m.in. przez Jana Ko­cha­now­skie­go w ut­wo­rze "Pieśń świę­to­jań­ska o So­bót­ce", m.in. wspo­mi­na­jąc:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cencik

zdrob­nie­nie od: cent


Źródła:

SJP.pl

Cenckiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cendrowice

Cen­dro­wi­ce – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Góra Kal­wa­ria.

Wieś szla­chec­ka Ce­dro­wi­ce po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie czer­skim ziemi czer­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go.


Źródła:

Wikipedia

Cendrowski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cenestetyczny

→ ce­ne­stez­ja; cy­ne­ste­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cenestezja

w psy­cho­lo­gii: po­czu­cie swego ciała, ogół uczuć or­ga­nicz­nych doz­na­wa­nych w danej chwi­li; cy­ne­stez­ja


Ce­ne­stez­ja – w psy­chia­trii i psy­cho­lo­gii ogół wra­żeń zmy­sło­wych po­cho­dzą­cych z wnę­trza ciała. Ter­min wpro­wa­dzo­ny do nauki przez Chri­stia­na Frie­dri­cha Hübnera w 1794 roku, był także sto­so­wa­ny w fi­lo­zo­fii na okre­śle­nie ogól­ne­go po­czu­cia bycia żywym i świa­do­mym („czu­cio­wość ogól­na”, „czu­cie sie­bie” we­dług Abra­mow­skie­go).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cenetofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed no­wo­ścia­mi, in­no­wa­cyj­no­ścią, no­wy­mi ide­a­mi


Źródła:

Wiktionary

Ceniawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ko­ło­myj­skim ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cenienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cenić.


Źródła:

Wiktionary

Ceniony

przy­miot­nik

 (1.1) cie­szą­cy się uz­na­niem i dobrą opi­nią


Źródła:

Wiktionary

Ceniów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ko­zow­skim ob­wo­du tar­no­pol­skie­go;


Ce­niów – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie tar­no­pol­skim na­le­żą­cym do ob­wo­du tar­no­pol­skie­go.

W II Rze­czy­po­spo­li­tej miej­sco­wość w po­wie­cie brze­żań­skim wo­je­wództ­wa tar­no­pol­skie­go.

W 1944 r. na­cjo­na­li­ści ukra­iń­scy z OUN-UPA za­mor­do­wa­li tutaj 5 Po­la­ków.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cenić

po­wa­żać coś, kogoś, sza­no­wać


cza­sow­nik

 (1.1) uz­na­wać wa­lo­ry kogoś/cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cenny


Źródła:

SJP.pl

Cennik

spis to­wa­rów lub usług z po­da­niem cen za nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. spis to­wa­rów wraz z ich ce­na­mi

 (1.2) hand. spis usług wraz z opła­ta­mi za nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cennikowy

zwią­za­ny z cen­ni­kiem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cen­ni­kem; do­kład­nie taki jak w cen­ni­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenność

prze­sta­rza­łe: duża war­tość pie­nięż­na, cena


Źródła:

SJP.pl

Cenny

1. o dużej war­to­ści ma­te­rial­nej; war­to­ścio­wy, drogi, kosz­tow­ny;
2. o dużym zna­cze­niu; ważny, sza­cow­ny


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy dużą war­tość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenobicki

→ ce­no­bi­ta, → ce­no­bi­tyzm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ce­no­bi­tyz­mem i ce­no­bi­ta­mi, do­ty­czą­cy ce­no­bi­tyz­mu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ce­no­bi­tyz­mu i ce­no­bi­tów


Patrz:cenobita, → cenobityzm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenobiorca

Ce­no­bior­ca – osoba lub przed­się­bior­stwo, które nie jest w sta­nie wpły­nąć na wy­so­kość ceny ryn­ko­wej da­ne­go dobra.


Źródła:

Wikipedia

Cenobita

za­kon­nik pro­wa­dzą­cy życie razem z in­ny­mi we wspól­nym bu­dyn­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik pro­wa­dzą­cy życie wspól­no­to­we, miesz­ka­niec ce­no­bium


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenobitka

za­kon­ni­ca pro­wa­dzą­ca życie razem z in­ny­mi za­kon­ni­ca­mi we wspól­nym bu­dyn­ku


Źródła:

SJP.pl

Cenobityczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ce­no­bi­tyz­mem, do­ty­czą­cy ce­no­bi­tyz­mu


Źródła:

Wiktionary

Cenobityzm

for­mu­ła życia za­kon­ne­go we wspól­no­cie, w jed­nym bu­dyn­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wspól­no­to­wa forma życia mo­na­stycz­ne­go;


Ce­no­bi­tyzm (z κοινόβιον "ko­i­no­bion" – „życie we wspól­no­cie”) – for­mu­ła życia za­kon­ne­go we wspól­no­cie, w prze­ci­wień­stwie do ana­cho­re­tyz­mu czy ere­mi­tyz­mu. Za­kon­nik pro­wa­dzą­cy takie życie to ce­no­bi­ta.

Za ini­cja­to­rów życia ce­no­bi­tycz­ne­go uwa­ża­ni są egip­scy mnisi – prze­de wszyst­kim św.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cenobium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. wspól­no­to­wa forma życia za­kon­ne­go

 (1.2) ar­chit. rel. klasz­tor

 (1.3) biol. sku­pie­nie ko­mó­rek glo­nów;


Ce­no­bium – sku­pie­nia ko­mó­rek glo­nów pow­sta­ją­ce w wy­ni­ku wie­lo­krot­nych po­dzia­łów i przy za­cho­wa­niu łącz­no­ści za spra­wą wspól­nej otocz­ki ga­la­re­to­wa­tej lub z po­wo­du utrzy­my­wa­nia się ko­mó­rek sio­strza­nych w obrę­bie ścian ko­mór­ki ma­cie­rzy­stej. Ce­no­bia mają zwy­kle stały dla po­szcze­gól­nych ga­tun­ków kształt i licz­bę ko­mó­rek.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cenocyt

1. pier­wot­niak z rzędu krwin­kow­ców, pa­so­ży­tu­ją­cy w czer­wo­nych ciał­kach krwi; za­ro­dziec; plaz­mo­dium
2. wie­lo­ją­dro­wa ko­mór­ka ro­ślin­na lub zwie­rzę­ca; ko­mór­czak


Ce­no­cyt – spe­cy­ficz­ny ro­dzaj ko­mór­cza­ka, czyli wie­lo­ją­dro­wej ko­mór­ki, or­ga­niz­mu lub czę­ści or­ga­niz­mu. Cha­rak­te­ry­zu­je się tym, że po­dzia­łom jądra ko­mór­ko­we­go nie to­wa­rzy­szą po­dzia­ły ko­mór­ki i nie pow­sta­ją wew­nętrz­ne ścia­ny ko­mór­ko­we (septy). Ce­no­cy­ty wy­stę­pu­ją u niek­tó­rych glo­nów, ślu­zow­ców, a także u ro­ślin wyż­szych w po­cząt­ko­wych eta­pach roz­wo­ju biel­ma, pyl­ni­ków i na­sion. U grzy­bów strzęp­ki bę­dą­ce ce­no­cy­ta­mi wy­stę­pu­ją np. u przed­sta­wi­cie­li rzędu "Mu­co­ra­les".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cenocytyczny

→ ce­no­cyt


Patrz:cenocyt

Źródła:

SJP.pl

Cenogenetyczny

→ ce­no­ge­ne­za


Patrz:cenogeneza

Źródła:

SJP.pl

Cenogeneza

zmia­na w roz­wo­ju za­rod­ka niez­god­na z pra­wem bio­ge­ne­tycz­nym, wy­stę­pu­ją­ca tylko w okre­sie roz­wo­ju em­brio­nal­ne­go, ma­ją­ca zna­cze­nie tylko w cza­sie jego roz­wo­ju


Źródła:

SJP.pl

Cenoman

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. pier­wszy, naj­star­szy wiek póź­nej kredy, trwa­ją­cy 99,6 – 93,5 mi­lio­nów lat temu;


Ce­no­man (ang. "Ce­no­ma­nian")

Stra­to­typ dol­nej gra­ni­cy ce­no­ma­nu znaj­du­je się na Mont Risou koło Ro­sans (Ha­u­tes-Alpes, Fran­cja). Gra­ni­ca opar­ta jest na pier­wszym po­ja­wie­niu się ot­wor­ni­cy "Ro­ta­li­po­ra glo­bo­trun­ca­no­i­des" Sigal, 1948.

Nazwa po­cho­dzi od ła­ciń­skiej nazwy mia­sta Le Mans we Fran­cji – "Ce­no­ma­num".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cenopopulacja

osob­ni­ki jed­ne­go ga­tun­ku, za­miesz­ku­ją­ce tę samą bio­ce­no­zę i wy­ka­zu­ją­ce jed­na­ko­we cechy przy­sto­so­waw­cze; po­pu­la­cja ce­no­tycz­na


Źródła:

SJP.pl

Cenota

na­tu­ral­na stud­nia wa­pien­na lub ja­ski­nia za­la­na wodą


Źródła:

SJP.pl

Cenotaf

sym­bo­licz­ny gro­bo­wiec, zwy­kle nie za­wie­ra­ją­cy zwłok; ke­no­taf


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. ar­chit. sym­bo­licz­ny grób, nie­za­wie­ra­ją­cy ciała, sta­wia­ny w przy­pad­ku niez­na­le­zie­nia ciała lub w celu upa­mięt­nie­nia bo­ha­ter­stwa zmar­łe­go, czę­sto w miej­scu jego śmier­ci;


Ce­no­taf (ke­no­taf, ke­no­ta­fium) – sym­bo­licz­ny gro­bo­wiec, wzno­szo­ny ku czci zmar­łe­go (nie za­wie­ra­ją­cy jego szcząt­ków). Ce­no­ta­fy sta­wia­ne były w sy­tu­a­cjach kiedy nie zna­le­zio­no ciała osoby zmar­łej, ciało to ule­gło cał­ko­wi­te­mu zni­szcze­niu lub jest po­cho­wa­ne w innym miej­scu. Ce­no­taf może mieć rów­nież cha­rak­ter pom­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cenotwórczy

kształ­tu­ją­cy ceny


Źródła:

SJP.pl

Cenotwórstwo

w eko­no­mii: kształ­to­wa­nie cen, wpły­wa­nie na ich wy­so­kość


Źródła:

SJP.pl

Cenotyczny

→ ce­no­za


Patrz:cenoza

Źródła:

SJP.pl

Cenowa

przy­miot­nik od: cena


Źródła:

SJP.pl

Cenowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób do­ty­czą­cy ceny, kosz­tu cze­goś; pod wzglę­dem ceny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cenowy

przy­miot­nik od: cena


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ceną, do­ty­czą­cy cen


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenoza

ze­spół bio­lo­gicz­ny wielu ga­tun­ków ro­ślin i zwie­rząt two­rzą­ce pewną ca­łość


Źródła:

SJP.pl

Cent

1. mo­ne­ta zdaw­ko­wa równa set­nej czę­ści pod­sta­wo­wej jed­nost­ki mo­ne­tar­nej w róż­nych kra­jach
2. jed­nost­ka miary ak­tyw­no­ści re­ak­to­ra ją­dro­we­go
3. jed­nost­ka miary in­ter­wa­łu
4. śro­do­wi­sko­wo o cen­ty­me­trze sze­ścien­nym płyn­ne­go nar­ko­ty­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. mo­ne­ta zdaw­ko­wa, jedna setna m.in. do­la­ra, euro, lita, rupii, randa;

 (1.2) muz. jed­nost­ka in­ter­wa­łu sta­no­wią­ca setną część pół­to­nu rów­no­mier­nie tem­pe­ro­wa­ne­go;


Cent (z cen­tum = „sto”) – jed­nost­ka mo­ne­tar­na wielu państw świa­ta. Jej nazwa wy­wo­dzi się od czę­ści set­nej. Bywa oz­na­cza­ny sym­bo­lem ¢.

Jako mo­ne­tę "centa" po raz pier­wszy wy­bi­to w sta­nie Mas­sa­chu­setts w 1787 r. Poza sy­ste­mem mo­ne­tar­nym Sta­nów Zjed­no­czo­nych "cent" jako 1/100 lo­kal­ne­go do­la­ra wy­stę­pu­je bądź wy­stę­po­wał mię­dzy in­ny­mi w (na):


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centaur

w mi­to­lo­gii grec­kiej: koń z tor­sem i głową czło­wie­ka; pół­koń


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mitgr. stwo­rze­nie mi­tycz­ne, pół męż­czyz­na, pół koń;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centauromachia

w mi­to­lo­gii grec­kiej: walka cen­ta­u­rów z La­pi­ta­mi, w wy­ni­ku któ­rej cen­ta­u­ry mu­sia­ły opu­ścić Te­sa­lię


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. walka cen­ta­u­rów z La­pi­ta­mi;


mar­gin-left: auto; mar­gin-right:auto;">

Piero di Co­si­mo: "Walka mię­dzy La­pi­ta­mi a cen­ta­u­ra­mi" (około 1500–1515) w zbio­rach Na­tio­nal Gal­le­ry w Lon­dy­nie

Cen­ta­u­ro­ma­chia (także ken­ta­u­ro­ma­chia; gr. Κενταυρομαχία Kentauromachía, z gr. Κένταυρος Kéntauros ‘cen­ta­ur’ i μάχη máchē ‘walka’, ‘bitwa’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej walka cen­ta­u­rów z La­pi­ta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centavo

drob­na mo­ne­ta war­to­ści jed­nej set­nej peso


Cen­ta­vo (z port. "cen­ta­vo", z łac. "cen­tum" = „sto”) – jed­nost­ka mo­ne­tar­na wielu kra­jów świa­ta, głów­nie Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej. Nazwa wy­wo­dzi się od czę­ści set­nej i przy­ję­ta zo­sta­ła ze Sta­nów Zjed­no­czo­nych ze zmia­ną ję­zy­ko­wą.

"Cen­ta­vo" naj­czę­ściej sta­no­wi(ło) 1/100 lo­kal­ne­go peso. Emi­to­wa­no je w(na):


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centella

mała ziel­na ro­śli­na jed­no­rocz­na


Źródła:

SJP.pl

Center

w grach ze­spo­ło­wych, zwła­szcza ko­szy­ków­ce, gracz wy­stę­pu­ją­cy na środ­ku ataku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centerka

→ cen­ter


Patrz:center

Źródła:

SJP.pl

Centertelowski

zwią­za­ny z firmą Cen­ter­tel


Źródła:

SJP.pl

Centesimo

[czy­taj: senTEs-imo]
1. zdaw­ko­wa mo­ne­ta Pa­na­my (100 cen­te­si­mos = 1 bal­boa);
2. zdaw­ko­wa mo­ne­ta Urug­wa­ju (100 cen­te­si­mos = 1 peso urug­waj­skie);
3. dawna zdaw­ko­wa mo­ne­ta Chile (100 cen­te­si­mos = 1 escu­do)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. monet. wło­ska mo­ne­ta zdaw­ko­wa od­po­wia­da­ją­ca set­nej czę­ści lira, za­stą­pio­na w swo­jej roli, po wpro­wa­dze­niu euro, przez cent


Cen­te­si­mo (z łac. "cen­tum" = „sto”) – mo­ne­ta zdaw­ko­wa w niek­tó­rych kra­jach, 1/100 jed­nost­ki pod­sta­wo­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centezymalny

o ska­lach, mia­rach: po­dzie­lo­ny na sto czę­ści


Źródła:

SJP.pl

Centimo

mo­ne­ta zdaw­ko­wa w niek­tó­rych kra­jach la­ty­no­skich


Cen­ti­mo (z hiszp. "cen­te­si­mo", z łac. "cen­tum" = „sto” l. mn. "cen­ti­mos") – jed­nost­ka mo­ne­tar­na wpro­wa­dzo­na po raz pier­wszy w 1854 r. w Hisz­pa­nii równa w mo­men­cie wpro­wa­dze­nia 1/100 reala, od 1864 r. – 1/100 escu­do, od 1869 r. – 1/100 pe­se­ty. "Cen­ti­mo" bito rów­nież w hisz­pań­skich Fi­li­pi­nach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Centkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Centnar

dawna, an­giel­sko-ame­ry­kań­ska jed­nost­ka masy równa około 40 - 60 ki­lo­gra­mów; cet­nar


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. zob. cet­nar.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centnarowy

→ cent­nar; cet­na­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Cento

utwór li­te­rac­ki skła­da­ją­cy się z cy­ta­tów po­cho­dzą­cych z róż­nych dzieł; cen­ton


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centon

utwór li­te­rac­ki skła­da­ją­cy się z cy­ta­tów po­cho­dzą­cych z róż­nych dzieł; cento


Cen­ton, po­tocz­nie bigos li­te­rac­ki ("łac. cento", "gr. ken­tron, kento" – płaszcz zszy­ty z ka­wał­ków ma­te­rii) – utwór li­te­rac­ki, głów­nie w for­mie po­e­ma­tu, skom­pi­lo­wa­ny w ca­ło­ści z cy­ta­tów in­nych ut­wo­rów, naj­czę­ściej zna­nych i łatwo roz­poz­na­wal­nych.

Forma po­pu­lar­na od póź­nej sta­ro­żyt­no­ści do ba­ro­ku jako ro­dzaj za­ba­wy li­te­rac­kiej, ale rów­nież uży­wa­na w li­te­ra­tu­rze chrze­ści­jań­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centowy

przy­miot­nik od: cent


Źródła:

SJP.pl

Centr

doś­rod­ko­wa­nie w grach ze­spo­ło­wych


Źródła:

SJP.pl

Centra

1. sport. w piłce noż­nej: wy­so­kie lub pół­gór­ne po­da­nie piłki ze skrzy­dła w kie­run­ku pola kar­ne­go; piłka po­da­na w ten spo­sób;
2. po­tocz­nie: skrzy­wie­nie koła ro­we­ro­we­go


forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: cen­trum


Cen­tra – marka pro­duk­tów na­le­żą­ca do Exide Tech­no­lo­gies SA, pro­du­cen­ta aku­mu­la­to­rów. W Pol­sce za­kład pro­duk­cyj­ny oraz sie­dzi­ba firmy znaj­du­ją się w Poz­na­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centracja

w psy­cho­lo­gii: sku­pie­nie się na jed­nym aspek­cie rze­czy­wi­sto­ści, wy­ol­brzy­mie­nie go kosz­tem in­nych


Źródła:

SJP.pl

Centrala

1. głów­na, na­drzęd­na część in­sty­tu­cji;
2. urzą­dze­nie do po­łą­czeń te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych;
3. bu­dy­nek, w któ­rym znaj­du­ją się doj­ścia do łączy te­le­fo­nicz­nych lub te­le­gra­ficz­nych i urzą­dze­nia do po­łą­czeń te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) głów­na sie­dzi­ba ja­kiejś firmy lub in­sty­tu­cji

 (1.2) bu­dy­nek lub po­mie­szcze­nie kie­ru­ją­ce łącz­no­ścią

 (1.3) te­le­kom. urzą­dze­nie ste­ru­ją­ce po­łą­cze­nia­mi te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny­mi;

 (1.4) muz. pot. bęben wiel­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centralista

zwo­len­nik cen­tra­liz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik cen­tra­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centralistka

→ cen­tra­li­sta


Patrz:centralista

Źródła:

SJP.pl

Centralistyczny

→ cen­tra­lizm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cen­tra­liz­mem, do­ty­czą­cy cen­tra­liz­mu; wła­ści­wy cen­tra­liz­mo­wi


Patrz:centralizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centralizacja

sku­pie­nie cze­goś w jed­nym miej­scu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces sku­pia­nia ele­men­tów lub pre­ro­ga­tyw w jed­nym oś­rod­ku

 (1.2) praw. polit. pod­po­rząd­ko­wy­wa­nie władz lo­kal­nych wła­dzom cen­tral­nym;

 (1.3) urb. pro­ces eko­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na sku­pia­niu się pew­ne­go typu in­sty­tu­cji lub form za­cho­wań w jed­nym ob­sza­rze mia­sta

 (1.4) ekon. gro­ma­dze­nie ka­pi­ta­łu w wą­skiej gru­pie państw


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centralizacyjny

przy­miot­nik od: cen­tra­li­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Centralizator

w ma­te­ma­ty­ce: spe­cjal­na pod­gru­pa danej grupy ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w jej ba­da­niu


Źródła:

SJP.pl

Centralizatorski

pro­pa­gu­ją­cy i dą­żą­cy do cen­tra­li­za­cji, wpro­wa­dza­ją­cy cen­tra­li­za­cję


Źródła:

SJP.pl

Centralizm

sy­stem rzą­dów po­le­ga­ją­cy na bezwz­ględ­nym pod­po­rząd­ko­wa­niu or­ga­nów wła­dzy lo­kal­nej wła­dzom cen­tral­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. adm. sy­stem rzą­dze­nia po­le­ga­ją­cy na ści­słym pod­po­rząd­ko­wa­niu or­ga­nów niż­sze­go szcze­bla wła­dzy cen­tral­nej;


Cen­tra­lizm (łac. "cen­tra­lis" "środ­ko­wy") – jest za­sa­dą or­ga­ni­za­cji i funk­cjo­no­wa­nia pań­stwa po­le­ga­ją­cą na pod­po­rząd­ko­wa­niu or­ga­no­wi cen­tral­ne­mu wszyst­kich in­nych or­ga­nów pań­stwo­wych oraz sku­pie­niu w jego rę­kach kom­pe­ten­cji do po­dej­mo­wa­nia, na­dzo­ro­wa­nia i kon­tro­li wy­ko­na­nia naj­waż­niej­szych de­cyz­ji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centralizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. adm. do­ko­ny­wa­nie cen­tra­li­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Centralizować

1. sku­piać w jed­nym miej­scu;
2. ogra­ni­czać kom­pe­ten­cje te­re­no­wych or­ga­nów wła­dzy pań­stwo­wej, sa­mo­rzą­do­wej


Źródła:

SJP.pl

Centralka

urzą­dze­nie do po­łą­czeń te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych


Źródła:

SJP.pl

Centralkowy

zwią­za­ny z cen­tral­ką


Źródła:

SJP.pl

Centralne

po­tocz­nie: cen­tral­ne ogrze­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Centralnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cen­tral­ny, w środ­ku, w cen­trum


Źródła:

Wiktionary

Centralność

→ cen­tral­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cen­tral­ne


Patrz:centralny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centralny

1. znaj­du­ją­cy się w cen­trum;
2. od­no­szą­cy się do cen­trum;
3. głów­ny; kie­row­ni­czy, na­czel­ny


przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w cen­trum, w środ­ku; skie­ro­wa­ny do środ­ka

 (1.2) głów­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centre

[czy­taj: sątr] re­gion we Fran­cji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centriola

ro­dzaj or­ga­nel­li wy­stę­pu­ją­cej w niek­tó­rych ko­mór­kach zwie­rzę­cych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. or­ga­nel­lum ko­mór­ko­we o cy­lin­drycz­nej struk­tu­rze od­po­wie­dzial­ne za two­rze­nie wrze­cio­na po­dzia­ło­we­go;


Cen­trio­la – or­ga­nel­lum zbu­do­wa­ne z fi­la­men­tów mi­kro­tu­bu­lo­wych uło­żo­nych w formę cy­lin­dra. Dwie uło­żo­ne pro­sto­pad­le do sie­bie cen­trio­le, oto­czo­ne amor­ficz­ną sub­stan­cją pe­ri­cen­trio­ral­ną, two­rzą struk­tu­rę cen­tro­so­mu. Cen­trio­le są obec­ne w ko­mór­kach zwie­rzę­cych i ruch­li­wych ko­mór­kach ro­ślin­nych, ale nie ma ich w ko­mór­kach więk­szo­ści grzy­bów i ro­ślin wyż­szych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centrodia

miej­sce ge­o­me­trycz­ne chwi­lo­wych środ­ków obro­tu fi­gu­ry lub bryły sztyw­nej; cen­tro­i­da


Źródła:

SJP.pl

Centrofor

apa­rat oku­li­stycz­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu zeza


Cen­tro­for – ro­dzaj apa­ra­tu oku­li­stycz­ne­go, który jest uży­wa­ny do po­bu­dza­nia oraz utr­wa­la­nia fik­sa­cji środ­ko­wej. Apa­rat ten jest sto­so­wa­ny w le­cze­niu zeza oraz nie­do­wi­dze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centroid

miej­sce ge­o­me­trycz­ne chwi­lo­wych środ­ków obro­tu fi­gu­ry lub bryły sztyw­nej; cen­tro­dia


Cen­tro­id – punkt zwią­za­ny z ob­sza­rem, w szcze­gól­no­ści z wie­lo­ką­tem, le­żą­cy wew­nątrz niego, re­pre­zen­tu­ją­cy ge­o­me­trycz­ne uści­śle­nie in­tu­i­cyj­ne­go "środ­ka" ob­sza­ru.

Dla wie­lo­ką­tów wy­pu­kłych cen­tro­i­dem jest śro­dek ge­o­me­trycz­ny ("śro­dek masy") fi­gu­ry, czyli śred­nia aryt­me­tycz­na współ­rzęd­nych jego wierz­choł­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centroida

miej­sce ge­o­me­trycz­ne chwi­lo­wych środ­ków obro­tu fi­gu­ry lub bryły sztyw­nej; cen­tro­dia


Źródła:

SJP.pl

Centrolew

śro­do­wi­sko­wo: cen­tro­le­wi­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. polit. ko­a­li­cja par­tii cen­tro­wych i le­wi­co­wych w II Rzecz­po­spo­li­tej za­wią­za­na w 1929 roku w celu walki z obo­zem sa­na­cji;


Cen­tro­lew, wł. "Zwią­zek Obro­ny Prawa i Wol­no­ści Ludu" – so­jusz par­tii cen­tro­wych i le­wi­co­wych za­wią­za­ny w 1929 w celu zwal­cza­nia sy­ste­mu rzą­dów sa­na­cji obozu Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go. W skład Cen­tro­le­wu wesz­ły: Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na, Pol­skie Stron­nict­wo Lu­do­we „Wyz­wo­le­nie”, Pol­skie Stron­nict­wo Lu­do­we „Piast”, Stron­nict­wo Chłop­skie, Na­ro­do­wa Par­tia Ro­bot­ni­cza oraz mniej­sze ugru­po­wa­nia chrze­ści­jań­sko-de­mo­kra­tycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centrolewica

1. w de­mo­kra­cjach par­la­men­tar­nych: ko­a­li­cja pow­sta­ła w wy­ni­ku po­ro­zu­mie­nia mię­dzy par­tia­mi cen­trum i czę­ści le­wi­cy;
2. par­tia po­li­tycz­na o umiar­ko­wa­nie le­wi­co­wych po­glą­dach spo­łecz­nych i go­spo­dar­czych, np. li­be­ral­na so­cjal­de­mo­kra­cja, par­tia zie­lo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. okre­śle­nie ogółu par­tii i ru­chów po­li­tycz­nych o umiar­ko­wa­nym pro­gra­mie le­wi­co­wym;


Cen­tro­le­wi­ca – ter­min uży­wa­ny na okre­śle­nie par­tii po­li­tycz­nych o umiar­ko­wa­nie le­wi­co­wych po­glą­dach po­li­tycz­nych i go­spo­dar­czych, bę­dą­cych w opo­zy­cji do ugru­po­wań sil­niej le­wi­co­wych, zwła­szcza ko­mu­ni­stycz­nych. Do cen­tro­le­wi­cy za­li­cza się prze­de wszyst­kim so­cjal­li­be­ra­łów oraz więk­szą część zie­lo­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centrolewicowiec

→ cen­tro­le­wi­ca


Patrz:centrolewica

Źródła:

SJP.pl

Centrolewicowość

→ cen­tro­le­wi­co­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cen­tro­le­wi­co­we; cecha tych, któ­rzy są cen­tro­le­wi­co­wi


Patrz:centrolewicowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centrolewicowy

przy­miot­nik od: cen­tro­le­wi­ca


Źródła:

SJP.pl

Centromer

miej­sce łą­czą­ce dwa ra­mio­na chro­mo­so­mu, wi­docz­ne jako prze­wę­że­nie, od­gry­wa­ją­ce ważną rolę pod­czas prze­mie­szcza­nia się chro­mo­so­mów pod­czas po­dzia­łu ko­mór­ki


Cen­tro­mer (gr. "kéntron") – prze­wę­że­nie chro­mo­so­mu, dzie­lą­ce go na dwa ra­mio­na. W cza­sie ka­rio­ki­ne­zy do cen­tro­me­rów w miej­scu zwa­nym ki­ne­to­cho­rem przy­łą­cza­ją się włó­kna wrze­cio­na ka­rio­ki­ne­tycz­ne­go. W za­leż­no­ści od po­ło­że­nia cen­tro­me­ru chro­mo­so­my dzie­li się na kilka klas mor­fo­lo­gicz­nych: me­ta­cen­trycz­ne (ra­mio­na są pra­wie równe), sub­me­ta­cen­trycz­ne (ra­mio­na są nie­rów­ne), akro­cen­trycz­ne (jedno ramię jest dużo krót­sze od dru­gie­go) i te­lo­cen­trycz­ne (cen­tro­mer leży na końcu chro­mo­so­mu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centromerowy

→ cen­tro­mer; ki­ne­to­cho­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Centroplazma

środ­ko­wa część ko­mór­ki sinic, w któ­rej znaj­du­je się czyn­ny ma­te­riał ge­ne­tycz­ny, peł­nią­ca funk­cję ana­lo­gicz­ną do jądra ko­mór­ko­we­go


Źródła:

SJP.pl

Centropraw

ko­a­li­cja par­tii cen­trum i czę­ści pra­wi­cy; cen­tro­pra­wi­ca


Źródła:

SJP.pl

Centroprawica

1. ko­a­li­cja par­tii cen­trum i czę­ści pra­wi­cy; cen­tro­praw;
2. par­tia po­li­tycz­na o umiar­ko­wa­nie pra­wi­co­wych po­glą­dach


Cen­tro­pra­wi­ca – okre­śle­nie par­tii po­li­tycz­nych, a także ko­a­li­cji wy­bor­czych, znaj­du­ją­cych się na osi po­li­tycz­nej po­mię­dzy par­tia­mi cen­tro­wy­mi a pra­wi­co­wy­mi. Takie par­tie wyz­na­ją naj­czę­ściej za­sa­dy kon­ser­wa­tyz­mu w życiu spo­łecz­nym i so­li­da­ryz­mu lub li­be­ra­liz­mu w go­spo­dar­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centroprawicowiec

→ cen­tro­pra­wi­ca


Patrz:centroprawica

Źródła:

SJP.pl

Centroprawicowość

→ cen­tro­pra­wi­co­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cen­tro­pra­wi­co­we; cecha tych, któ­rzy są cen­tro­pra­wi­co­wi


Patrz:centroprawicowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centroprawicowy

przy­miot­nik od: cen­tro­pra­wi­ca


Źródła:

SJP.pl

Centropłat

środ­ko­wa część płata no­śne­go sa­mo­lo­tu przy­le­ga­ją­ca do ka­dłu­ba; śród­pła­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. środ­ko­wa część skrzy­dła po­łą­czo­na oku­cia­mi z jego zew­nętrz­ny­mi czę­ścia­mi


Cen­tro­płat – część kon­struk­cyj­na stat­ku po­wietrz­ne­go (sta­ło­pła­ta). Jest to środ­ko­wa część płata no­śne­go przyt­wier­dzo­na do ka­dłu­ba stat­ku po­wietrz­ne­go. Cen­tro­płat czę­sto jest punk­tem mo­co­wa­nia sil­ni­ków w ma­szy­nach wie­lo­sil­ni­ko­wych.

W sa­mo­lo­tach typu la­ta­ją­ce skrzy­dło cen­tro­płat pełni rolę ka­dłu­ba.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centrosom

organ ko­mór­ko­wy znaj­du­ją­cy się w po­bli­żu jądra ko­mó­rek zwie­rząt i ro­ślin; śród­ciał­ko


Cen­tro­som (łac. "cen­trum" ‘śro­dek’, gr. "sṓma" ‘ciało’), śród­ciał­ko, ciał­ko środ­ko­we – nie­wiel­ka, wy­spe­cja­li­zo­wa­na struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w po­bli­żu jądra ko­mór­ko­we­go zwie­rząt i ple­chow­ców (ro­ślin niż­szych). Skła­da się z pary cen­trio­li (di­plo­so­mu) oraz amor­ficz­nej ma­cie­rzy biał­ko­wej, z któ­rej pod­czas in­ter­fa­zy wy­ra­sta­ją licz­ne mi­kro­tu­bu­le (któ­rych końce „+” znaj­du­ją się poza ma­cie­rzą).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centrosomowy

→ cen­tro­som


Patrz:centrosom

Źródła:

SJP.pl

Centrostrzał

w piłce noż­nej: skie­ro­wa­nie piłki w pole karne prze­ciw­ni­ka, po któ­rym piłka wpada do bram­ki


Źródła:

SJP.pl

Centrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. w piłce noż­nej i in­nych grach ze­spo­ło­wych: po­da­wa­nie piłki ze skrzy­dła do środ­ka pola

 (1.2) techn. do­pro­wa­dza­nie cze­goś do współś­rod­ko­wo­ści lub wspó­ło­sio­wo­ści


Źródła:

Wiktionary

Centrować

po­da­wać górą piłkę ze skrzy­dła do za­wod­ni­ka ata­ku­ją­ce­go bram­kę prze­ciw­ni­ka


cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) techn. usta­wiać coś wspó­ło­sio­wo

 (1.2) sport. doś­rod­ko­wy­wać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centrowiec

po­tocz­nie: czło­nek grupy par­la­men­tar­nej po­mię­dzy le­wi­cą a pra­wi­cą


Źródła:

SJP.pl

Centrownica

urzą­dze­nie do pro­sto­wa­nia kół ro­we­ro­wych


Źródła:

SJP.pl

Centrowość

cen­tro­we po­glą­dy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co cen­tro­we; cecha tych, któ­rzy są cen­tro­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centrowy

1. bę­dą­cy cen­trum cze­goś; kon­cen­tru­ją­cy, sku­pia­ją­cy;
2. zwią­za­ny ze stron­nict­wa­mi cen­trum


przy­miot­nik

 (1.1) sta­no­wią­cy cen­trum

 (1.2) polit. po­li­tycz­nie opo­wia­da­ją­cy się za pro­gra­mem umiar­ko­wa­nych prze­mian; po­ło­żo­ny mię­dzy pra­wi­cą a le­wi­cą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centrozaur

duży ro­śli­no­żer­ny ce­ra­tops z póź­nej kredy, z krót­kim, wy­po­sa­żo­nym w dwa rogi koł­nie­rzem kar­ko­wym z tyłu czasz­ki i wy­dat­nym ro­giem no­so­wym


Cen­tro­za­ur ("Cen­tro­sa­u­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra z grupy ce­ra­top­sów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centrum

1. środ­ko­wa część cze­goś;
2. miej­sce, w któ­rym coś się kon­cen­tru­je;
3. stron­nict­wa lub par­tie po­li­tycz­ne poś­red­nie mię­dzy le­wi­cą a pra­wi­cą


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) środ­ko­wa część cze­goś

 (1.2) miej­sce, gdzie coś się kon­cen­tru­je

 (1.3) polit. ogół stron­nictw i par­tii po­li­tycz­nych mię­dzy le­wi­cą a pra­wi­cą

 (1.4) głów­na, zwy­kle środ­ko­wa część mia­sta


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centryczny

skie­ro­wa­ny do jed­ne­go punk­tu


Źródła:

SJP.pl

Centryfuga

prze­sta­rza­le: wi­rów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. techn. urzą­dze­nie, które wy­ko­rzy­stu­je siłę odś­rod­ko­wą do roz­dzie­la­nia sub­stan­cji o róż­nych gę­sto­ściach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centryfugalny

→ cen­try­fu­ga


Patrz:centryfuga

Źródła:

SJP.pl

Centryfugowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cen­try­fu­go­wać.


Źródła:

Wiktionary

Centryfugować

daw­niej: od­wi­ro­wy­wać


Źródła:

SJP.pl

Centrypetalny

1. w pro­ce­sie wi­ro­wa­nia: najl­żej­szy, zlo­ka­li­zo­wa­ny naj­bli­żej środ­ka wi­rów­ki;
2. w pro­ce­sach róż­ni­co­wa­nia tka­nek: doś­rod­ko­wy, skie­ro­wa­ny ku środ­ko­wi


Źródła:

SJP.pl

Centrysta

zwo­len­nik cen­tryz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik umiar­ko­wa­ne­go, wy­wa­żo­ne­go po­dej­ścia w po­li­ty­ce, sto­ją­cy po­mię­dzy le­wi­cą a pra­wi­cą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centrystka

→ cen­try­sta


Patrz:centrysta

Źródła:

SJP.pl

Centrystowski

→ cen­tryzm


Patrz:centryzm

Źródła:

SJP.pl

Centrystyczny

→ cen­tryzm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­li­tycz­nym cen­trum


Patrz:centryzm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centryzm

ogół po­glą­dów re­pre­zen­to­wa­nych przez zwo­len­ni­ków po­li­tycz­ne­go cen­trum, usy­tu­o­wa­ny po­mię­dzy le­wi­cą a pra­wi­cą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ze­spół po­glą­dów re­pre­zen­to­wa­nych przez zwo­len­ni­ków cen­trum po­li­tycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centrówka

obra­biar­ka do na­wier­ca­nia na­kieł­ków w wał­kach me­ta­lo­wych; na­kieł­czar­ka


Źródła:

SJP.pl

Centumwir

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: czło­nek ko­le­gium są­dow­ni­cze­go zaj­mu­ją­ce­go się spra­wa­mi pry­wat­ny­mi oby­wa­te­li


Źródła:

SJP.pl

Centumwirowie

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: czło­nek ko­le­gium są­dow­ni­cze­go zaj­mu­ją­ce­go się spra­wa­mi pry­wat­ny­mi oby­wa­te­li


Źródła:

SJP.pl

Centuria

1. najm­niej­sza jed­nost­ka w armii sta­ro­żyt­ne­go Rzymu;
2. jed­nost­ka po­dzia­łu lud­no­ści sta­ro­żyt­ne­go Rzymu, li­czą­ca stu ludzi;
3. jed­nost­ka po­mia­ru grun­tu w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, równa około 50 ha;
4. lecz­ni­cza ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny go­rycz­ko­wa­tych; ty­siącz­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. hist. najm­niej­sza jed­nost­ka tak­tycz­na w armii sta­ro­żyt­ne­go Rzymu, część le­gio­nu, pier­wot­nie two­rzo­na z cen­tu­rii (1.2);

 (1.2) hist. jed­nost­ka po­dzia­łu lud­no­ści w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie

 (1.3) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cen­ta­u­rium|Hill|ref=tak. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny go­rycz­ko­wa­tych;

 (1.4) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju cen­tu­ria (1.3)

 (1.5) książk. przest. sto, setka, stu­le­cie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centurialny

→ cen­tu­ria


Patrz:centuria

Źródła:

SJP.pl

Centurion

do­wód­ca stu­o­so­bo­we­go od­dzia­łu, cen­tu­rii; set­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. wojsk. niż­szy ofi­cer, do­wód­ca cen­tu­rii;

 (1.2) sta­roż. przy­wód­ca cen­tu­rii – jed­nost­ki po­dzia­łu lud­no­ści;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centusiowski

→ cen­tuś


Patrz:centuś

Źródła:

SJP.pl

Centuś

1. po­tocz­nie: skne­ra, kutwa;
2. oszczęd­ny do prze­sa­dy miesz­ka­niec daw­nej Ga­li­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) iron. miesz­ka­niec Kra­ko­wa

 (1.2) pot. czło­wiek prze­sad­nie oszczęd­ny


Cen­tuś – żar­to­bli­we i po­tocz­ne okre­śle­nie miesz­kań­ców daw­nej Ga­li­cji (głów­nie kra­ko­wian), od­no­szą­ce się do ich rze­ko­me­go skąp­stwa, uży­wa­ne jako do­ci­nek. Ter­min "Cen­tuś" ma swoją ge­ne­zę w cza­sach za­bo­rów au­striac­kich, kiedy to naj­niż­szą jed­nost­ką mo­ne­tar­ną (w la­tach 1857–1892) był kraj­car, w Ga­li­cji na­zy­wa­ny cen­tem, a Kra­ków prze­ży­wał okres za­pa­ści go­spo­dar­czej i pa­u­pe­ry­za­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centyfolia

róża o kwia­tach czer­wo­nych lub ró­żo­wych, skła­da­ją­cych się z bar­dzo wielu drob­nych płat­ków; róża stu­list­na


Źródła:

SJP.pl

Centygram

jed­nost­ka masy równa 1/100 grama (skrót: cg)


Źródła:

SJP.pl

Centygramowy

→ cen­ty­gram


Patrz:centygram

Źródła:

SJP.pl

Centygrej

jed­nost­ka po­chło­nię­tej dawki pro­mie­nio­wa­nia, setna część greja


Źródła:

SJP.pl

Centyl

pa­ra­metr słu­żą­cy do opisu po­pu­la­cji lub roz­kła­du praw­do­po­do­bień­stwa, kwan­tyl rzędu i/100 (gdzie i=1,2,...,99); per­cen­tyl


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stat. war­tość z prze­dzia­łu od 1 do 100, która okre­śla pro­cent roz­kła­du znaj­du­ją­cy się po­ni­żej lub równy danej war­to­ści;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centyliard

licz­ba 10 do po­tę­gi 603.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. licz­ba 10603 (je­dyn­ka z 603 ze­ra­mi);


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centylion

licz­ba 10 pod­nie­sio­na po­tę­gi 600.


Cen­ty­lion– licz­ba 10600 (je­dyn­ka i 600 zer w za­pi­sie dzie­sięt­nym). W kra­jach sto­su­ją­cych tzw. krót­ką skalę (głów­nie kraje an­glo­ję­zycz­ne) cen­ty­lion oz­na­cza 10303. W ukła­dzie SI mnoż­ni­ko­wi 10600 nie od­po­wia­da żaden prze­dro­stek jed­nost­ki miary.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centylitr

jedna setna część litra


Źródła:

SJP.pl

Centylitrowy

→ cen­ty­litr


Patrz:centylitr

Źródła:

SJP.pl

Centylowy

→ cen­tyl


Patrz:centyl

Źródła:

SJP.pl

Centym

jedna setna głów­nej jed­nost­ki mo­ne­tar­nej w wielu kra­jach, głów­nie daw­nych ko­lo­niach fran­cu­skich


Cen­tym (z fr. "cen­ti­me", z łac. "cen­tum" – „sto”) – pow­sta­ła w 1795 r. we Fran­cji jed­nost­ka mo­ne­tar­na, któ­rej nazwa wy­wo­dzi się od czę­ści set­nej. "Cen­tym" rów­na­jąc się 1/100 lo­kal­ne­go fran­ka był jed­nost­ką mo­ne­tar­ną Fran­cji, Bel­gii (od 1832 r.), Mo­na­ko (w la­tach 1837–1838), Luk­sem­bur­ga (od 1854 r.) do czasu wpro­wa­dze­nia euro w 2002 r.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Centymetr

jed­nost­ka dłu­go­ści równa jed­nej set­nej metra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miara dłu­go­ści; jedna setna metra;

 (1.2) pot. wąska taśma po­mia­ro­wa z cen­ty­me­tro­wą po­dział­ką


Cen­ty­metr (sym­bol: ㎝) – jed­nost­ka dłu­go­ści, pod­wie­lo­krot­ność metra, równa 10−2 m, czyli 1/100 m. Skła­da się z 10 mi­li­me­trów. Cen­ty­metr jest jed­nost­ką pod­sta­wo­wą w ukła­dzie jed­no­stek miar CGS ("cen­ty­metr gram se­kun­da"). W no­ta­cji na­u­ko­wej można go za­pi­sać jako 1 E-2 m, czyli 1 · 10-2 m.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Centymetrowy

zwią­za­ny z cen­ty­me­trem


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy dłu­gość jed­ne­go cen­ty­me­tra

 (1.2) po­dzie­lo­ny na cen­ty­me­try


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Centymetrówka

taśma lub li­stwa z po­dział­ką cen­ty­me­tro­wą


Źródła:

SJP.pl

Centypuaz

jed­nost­ka lep­ko­ści dy­na­micz­nej, setna część puaza


Źródła:

SJP.pl

Cenur

sta­dium lar­wal­ne niek­tó­rych ta­siem­ców; ce­nu­rus


Źródła:

SJP.pl

Cenuroza

cho­ro­ba owiec i kóz, ko­ło­wa­ciz­na


Źródła:

SJP.pl

Cenurus

sta­dium lar­wal­ne niek­tó­rych ta­siem­ców; cenur


Ce­nu­rus, cenur, móz­go­wiec ("co­e­nu­rus") – jedna z form dru­gie­go sta­dium lar­wal­ne­go niek­tó­rych ta­siem­ców z rzędu Cyc­lop­hyl­li­dea, np. ta­siem­ca kręć­ko­we­go ("Ta­e­nia mul­ti­ceps"). Ce­nu­rus pow­sta­je z on­kos­fe­ry. Umiej­sca­wia się w oś­rod­ko­wym ukła­dzie ner­wo­wym ży­wi­cie­la poś­red­nie­go. Ma po­stać pę­che­rzy­ka, wew­nątrz któ­re­go w wy­ni­ku pącz­ko­wa­nia wew­nętrz­ne­go pow­sta­je wiele głó­wek ta­siem­ca, które póź­niej wy­ni­co­wu­ją się.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cenzopapa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mem, czę­sto wul­gar­ny, wy­śmie­wa­ją­cy lub ata­ku­ją­cy pa­pie­ża Jana Pawła II;


Cen­zo­pa­pa – mem in­ter­ne­to­wy wy­śmie­wa­ją­cy lub obra­ża­ją­cy pa­pie­ża Jana Pawła II albo przed­miot z nim zwią­za­ny. Przy­bie­ra zaz­wy­czaj po­stać obraz­ka, rza­dziej filmu, pio­sen­ki lub co­py­pa­sty.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cenzor

1. urzęd­nik cen­zu­ry;
2. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: urzęd­nik za­rzą­dza­ją­cy m.in. ma­jąt­ka­mi pań­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) urzęd­nik pro­wa­dzą­cy kon­tro­lę tre­ści pu­bli­ka­cji pod wzglę­dem oby­cza­jo­wym lub po­li­tycz­nym

 (1.2) książk. osoba do­ko­nu­ją­ca oceny i kry­ty­ki czy­ichś dzia­łań

 (1.3) hist. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: jeden z dwóch urzęd­ni­ków wy­bie­ra­nych raz na pięć lat, do któ­re­go obo­wiąz­ków na­le­ża­ło prze­pro­wa­dza­nie spi­sów lud­no­ści, za­rzą­dza­nie ma­jąt­kiem pań­stwa i czu­wa­nie nad mo­ral­no­ścią oby­wa­te­li;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cenzorka

urzęd­nicz­ka kon­tro­lu­ją­ca prasę, książ­ki, wi­do­wi­ska itp. pod wzglę­dem po­li­tycz­nym, oby­cza­jo­wym lub mo­ral­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzęd­nicz­ka pro­wa­dzą­ca kon­tro­lę tre­ści pu­bli­ka­cji pod wzglę­dem oby­cza­jo­wym lub po­li­tycz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenzorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cen­zo­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Cenzorować

prze­sta­rza­le: cen­zu­ro­wać;
1. urzę­do­wo kon­tro­lo­wać pu­bli­ka­cje, wi­do­wi­ska itp. przed wpro­wa­dze­niem ich do obie­gu spo­łecz­ne­go; pod­da­wać dzia­ła­niu cen­zu­ry;
2. w prze­no­śni: oce­niać, pod­da­wać kry­ty­ce


Źródła:

SJP.pl

Cenzorski

→ cen­zor


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub pracą cen­zo­ra


Patrz:cenzor

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenzorstwo

prze­sta­rza­le:
1. urząd cen­zo­ra;
2. praca cen­zo­ra, cen­zu­ro­wa­nie, cen­zu­ra


Źródła:

SJP.pl

Cenzura

1. urzę­do­wa kon­tro­la wi­do­wisk te­a­tral­nych, fil­mów, au­dy­cji, pu­bli­ka­cji itp. przed wpro­wa­dze­niem ich w obieg spo­łecz­ny; urząd peł­nią­cy taką kon­tro­lę;
2. świa­dect­wo szkol­ne;
3. ro­dzaj kary w Ko­ście­le ka­to­lic­kim;
4. ter­min w psy­cho­a­na­li­zie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kon­tro­la pu­blicz­ne­go prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji, ogra­ni­cza­ją­ca wol­ność pu­blicz­ne­go wy­ra­ża­nia myśli i prze­ko­nań;

 (1.2) urząd spra­wu­ją­cy taką kon­tro­lę

 (1.3) świa­dect­wo szkol­ne

 (1.4) rel. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: kara po­zba­wie­nia kogoś prawa ko­rzy­sta­nia z sa­kra­men­tów, lub od­pra­wia­nia mszy

 (1.5) stpol. kry­ty­ka


Cen­zu­ra (łac. "cen­se­re" „osą­dzać”) – kon­tro­la pu­blicz­ne­go prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji, ogra­ni­cza­ją­ca wol­ność pu­blicz­ne­go wy­ra­ża­nia myśli i prze­ko­nań. Po­le­ga na we­ry­fi­ka­cji au­dy­cji ra­dio­wych, te­le­wi­zyj­nych, wi­do­wisk, In­ter­ne­tu itp. przez or­ga­ny pań­stwo­we z punk­tu wi­dze­nia ich zgod­no­ści z pra­wem, po­li­ty­ką pań­stwo­wą, obron­no­ścią. Znana też jest de­fi­ni­cja cen­zu­ry jako świa­do­me­go wpro­wa­dza­nia w błąd po­przez se­lek­tyw­ny dobór zaz­wy­czaj ma­so­wo roz­po­wszech­nia­nych in­for­ma­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cenzuralniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: cen­zu­ral­nie


Źródła:

SJP.pl

Cenzuralniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: cen­zu­ral­ny


Źródła:

SJP.pl

Cenzuralność

→ cen­zu­ral­ny


Patrz:cenzuralny

Źródła:

SJP.pl

Cenzuralny

1. nie­na­ru­sza­ją­cy norm oby­cza­jo­wych, mo­ral­nych i etycz­nych; przyz­wo­i­ty, oby­czaj­ny, mo­ral­ny;
2. urzę­do­wo: od­no­szą­cy się do cen­zu­ry - kon­tro­li pu­bli­ka­cji; cen­zu­ro­wy


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do cen­zu­ry jako urzę­do­wej kon­tro­li pu­bli­ka­cji i wi­do­wisk; sta­no­wią­cy ele­ment in­sty­tu­cjo­nal­ne­go na­dzo­ru nad prze­pły­wem in­for­ma­cji

 (1.2) przen. nie­na­ru­sza­ją­cy po­wszech­nie ak­cep­to­wa­nych norm mo­ral­nych i oby­cza­jo­wych; nie­na­gan­ny i przyz­wo­i­ty w for­mie oraz tre­ści

 (1.3) hist. do­pu­szczo­ny do jaw­ne­go obie­gu ze wzglę­du na speł­nie­nie wy­mo­gów na­ło­żo­nych przez wła­dze; po­zba­wio­ny tre­ści za­ka­za­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenzurka

1. zdrob­nie­nie od: cen­zu­ra (świa­dect­wo szkol­ne);
2. prze­sta­rza­le: ocena szkol­na, sto­pień


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ocena po­stę­po­wa­nia ja­kieś osoby


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenzurowane

daw­niej: gra to­wa­rzy­ska, po­le­ga­ją­ca na zbie­ra­niu drob­nych plo­tek, praw­dzi­wych lub zmy­ślo­nych in­for­ma­cji o wy­bra­nym uczest­ni­ku gry; cen­zu­ro­wa­ny


Źródła:

SJP.pl

Cenzurowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urz. do­ko­ny­wa­nie cen­zu­ry, kon­tro­li pu­bli­ka­cji i wi­do­wisk pod kątem po­li­tycz­nym lub oby­cza­jo­wym

 (1.2) książk. wy­sta­wie­nie cen­zu­rek


Źródła:

Wiktionary

Cenzurowany

być (czuć się jak) na cen­zu­ro­wa­nym - zna­leźć się w cen­trum uwagi, być przed­mio­tem oceny i kry­ty­ki z wielu stron


Źródła:

SJP.pl

Cenzurować

1. urzę­do­wo kon­tro­lo­wać pu­bli­ka­cje, wi­do­wi­ska itp. przed wpro­wa­dze­niem ich do obie­gu spo­łecz­ne­go; pod­da­wać dzia­ła­niu cen­zu­ry;
2. w prze­no­śni: oce­niać, pod­da­wać kry­ty­ce


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ocen­zu­ro­wać)

 (1.1) prze­pro­wa­dzać cen­zu­rę; kon­tro­lo­wać urzę­do­wo środ­ki ma­so­we­go prze­ka­zu

 (1.2) rzad. do­ko­ny­wać kry­ty­ki; wy­ty­kać błędy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny cen­zu­ro­wać się (dk. ocen­zu­ro­wać się)

 (2.1) być cen­zu­ro­wa­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cenzurowy

przy­miot­nik od: cen­zu­ra


Źródła:

SJP.pl

Cenzus

1. kwa­li­fi­ka­cje oby­wa­te­la ze wzglę­du na wyksz­tał­ce­nie, wiek, wyz­na­nie, płeć itp.;
2. w woj­sku: prawo do awan­su;
3. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: po­dział oby­wa­te­li na klasy ma­ją­ce różne obo­wiąz­ki oraz upraw­nie­nia w sto­sun­ku do pań­stwa;
4. cen­zus wy­bor­czy - ogra­ni­cze­nie po­wszech­no­ści prawa wy­bor­cze­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. to, co jest po­trzeb­ne, by móc ko­rzy­stać z ja­kichś przy­wi­le­jów lub praw, np. wiek, wyksz­tał­ce­nie, ma­ją­tek, za­miesz­ka­nie;


Cen­zus ( cen­sus: osza­co­wa­nie ma­jąt­ku; obli­cze­nie, spis lud­no­ści; por. "cen­sor") – za­pi­sa­nie oby­wa­te­li do pew­nej ka­te­go­rii ma­jąt­ko­wej, do listy opo­dat­ko­wa­nych lub upraw­nio­nych.

Sta­no­wi ogra­ni­cze­nie w pra­wie wy­bor­czym, wobec służ­by woj­sko­wej, ad­mi­ni­stra­cyj­nej, pu­blicz­nej etc., re­la­tyw­ne do okre­ślo­nej grupy spo­łe­czeń­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cenzusowy

zwią­za­ny z cen­zu­sem


Źródła:

SJP.pl

Cenówka

po­tocz­nie: ety­kie­ta z ceną to­wa­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. hand. ety­kie­ta ce­no­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceo

naj­wyż­sze sta­no­wi­sko w przed­się­bior­stwie lub or­ga­ni­za­cji, od­po­wied­nik pol­skie­go pre­ze­sa za­rzą­du


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ceorl

[czy­taj: czerl] śred­nio­wiecz­ny chłop an­glo­sa­ski bę­dą­cy wła­ści­cie­lem dział­ki ziemi w ra­mach wspól­no­ty ro­do­wej


Źródła:

SJP.pl

Ceownik

sta­lo­wy kształ­tow­nik przy­po­mi­na­ją­cy li­te­rę C


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. po­dłuż­ny, me­ta­lo­wy wyrób hut­ni­czy o prze­kro­ju przy­po­mi­na­ją­cym li­te­rę C;


Ce­ow­nik – wyrób hut­ni­czy, wal­co­wa­ny lub gięty z me­ta­lu. Wyt­wa­rza­ny w po­sta­ci pro­stych od­cin­ków. Jego prze­krój po­przecz­ny (pro­fil) przy­po­mi­na li­te­rę C.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceownikowy

→ ce­ow­nik


Patrz:ceownik

Źródła:

SJP.pl

Ceowy

ma­ją­cy kształt li­te­ry C


Źródła:

SJP.pl

Cep

1. pry­mi­tyw­ne na­rzę­dzie do młó­ce­nia zboża;
2. broń uży­wa­na przez śred­nio­wiecz­ną pie­cho­tę, ma­ją­ca po­stać oku­tych lub że­laz­nych drąż­ków;
3. drą­żek młó­cą­cy w mło­car­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. roln. na­rzę­dzie rol­ni­cze do ręcz­ne­go młó­ce­nia zboża, skła­da­ją­ce się z dwóch kijów: dłuż­sze­go trzon­ka (zwa­ne­go dzier­ża­kiem lub ce­pi­skiem) i krót­sze­go bi­ja­ka po­łą­czo­nych ze sobą rze­mien­ną gązwą;

 (1.2) hist. wojsk. broń drzew­co­wa uży­wa­na w śred­nio­wie­czu po­dob­na do cepa (1.1);

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. po­gard. głu­pek


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cepa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: cep


Źródła:

Wiktionary

Cepak

1. re­gio­nal­nie: bijak (część cepa);
2. gwa­ro­wo: czło­wiek młó­cą­cy zboże ce­pa­mi; mło­carz;
3. po­gard­li­wie: czło­wiek nie­o­krze­sa­ny, tępy, głupi; cep, cap, kiep;
4. daw­niej: pa­ro­bek, chłop


Źródła:

SJP.pl

Cepaka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Lwów. cham


Źródła:

Wiktionary

Cepeen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. pot. sta­cja ben­zy­no­wa


Źródła:

Wiktionary

Cepeenowiec

pra­cow­nik CPN-u (Cen­tra­li Pro­duk­tów Naf­to­wych)


Źródła:

SJP.pl

Cepel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cy­ster­na


Źródła:

Wiktionary

Cepelia

sklep, gdzie sprze­da­je się wy­ro­by rę­ko­dzie­ła twór­ców zrze­szo­nych w Cen­tra­li Prze­my­słu Lu­do­we­go i Ar­ty­stycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. lu­do­wość na pokaz

 (1.2) pot. wyrób pse­u­do­lu­do­wy, fak­tycz­nie fa­brycz­ny

 (1.3) pot. przen. ogół lu­do­wych rę­ko­dziel­ni­ków

 (1.4) hist. sklep Ce­pe­lii


Ce­pe­lia (właśc. Cen­tra­la Prze­my­słu Lu­do­we­go i Ar­ty­stycz­ne­go – CPLiA) – była or­ga­ni­za­cja zrze­sza­ją­ca spół­dziel­nie rę­ko­dzie­ła lu­do­we­go i ar­ty­stycz­ne­go, która pro­wa­dzi­ła pla­ców­ki hand­lo­we zaj­mu­ją­ce się zby­tem to­wa­rów pro­du­ko­wa­nych w zrze­szo­nych spół­dziel­niach, wy­ko­ny­wa­nych bądź in­spi­ro­wa­nych twór­czo­ścią pol­skich ar­ty­stów lu­do­wych. Ist­nia­ła w la­tach 1949–1990.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cepeliada

targi sztu­ki lu­do­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­wierz­chow­na, ki­czo­wa­ta lub ko­mer­cyj­na sty­li­za­cja na lu­do­wość; brak au­ten­tyz­mu w przed­sta­wia­niu fol­klo­ru, hi­sto­rii lub kul­tu­ry

 (1.2) pot. sy­tu­a­cja cha­o­tycz­na, farsa, że­nu­ją­ce wi­do­wi­sko lub za­mie­sza­nie; wy­da­rze­nie oce­nia­ne jako nie­po­waż­ne, przy­po­mi­na­ją­ce tan­det­ny te­a­trzyk

 (1.3) im­pre­za ple­ne­ro­wy­e­ne­ro­wa, jar­mark lub kier­masz o cha­rak­te­rze lu­do­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cepelin

1. ste­ro­wiec, sta­tek po­wietrz­ny z ba­lo­nem i gon­do­lą dla za­ło­gi; zep­pe­lin;
2. duża klu­ska ziem­nia­cza­na z na­dzie­niem mięs­nym; kar­tacz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. ste­ro­wiec

 (1.2) kulin. duża, po­dłuż­na pyza ziem­nia­cza­na, spe­cjal­ność kuch­ni kre­so­wej i li­tew­skiej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cepeliowość

cecha cze­goś na­śla­du­ją­ce­go lu­do­wy styl lub tra­dy­cyj­ny cha­rak­ter ja­kie­goś zja­wi­ska w spo­sób tan­det­ny lub sztucz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cepeliowski

ce­pe­lio­wy;
1. → Ce­pe­lia;
2. na­śla­du­ją­cy lu­do­wy styl lub tra­dy­cyj­ny cha­rak­ter cze­goś w spo­sób tan­det­ny lub sztucz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­pro­du­ko­wa­ny przez Ce­pe­lię, sprze­da­wa­ny w skle­pach Ce­pe­lii

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) o ce­chach ko­mer­cyj­nej lu­do­wo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cepeliowy

ce­pe­liow­ski;
1. → Ce­pe­lia;
2. na­śla­du­ją­cy lu­do­wy styl lub tra­dy­cyj­ny cha­rak­ter cze­goś w spo­sób tan­det­ny lub sztucz­ny


Źródła:

SJP.pl

Ceper

1. re­gio­nal­nie, lek­ce­wa­żą­co o czło­wie­ku po­cho­dzą­cym z dolin; ce­przy­na, ce­przy­sko;
2. daw­niej: wę­drow­ny ku­glarz ob­jeż­dża­ją­cy jar­mar­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg-pl|Pod­ha­le. osoba nie­bę­dą­ca gó­ra­lem, po­cho­dzą­ca spoza gór

 (1.2) reg-pl|Pod­ha­le. tu­ry­sta, który nie jest wła­ści­wie przy­go­to­wa­ny do wspi­nacz­ki

 (1.3) czło­wiek nie­za­rad­ny, nie­zdar­ny


Zo­bacz też: Ceber (na­czy­nie).

Ceper (błęd­nie: "cepr") – okre­śle­nie uży­wa­ne przez gó­ra­li w od­nie­sie­niu do tu­ry­stów przy­jeż­dża­ją­cych z ni­zin­nych re­jo­nów Pol­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceperka

→ ceper


Ce­per­ka ( Цапэрка, "Ca­per­ka"; Цеперка, "Ce­pier­ka") – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie klec­kim, w siel­so­wie­cie Czer­wo­na Gwia­zda, nad Ceprą.


Patrz:ceper

Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ceperski

→ ceper


Patrz:ceper

Źródła:

SJP.pl

Cephalicus

[czy­taj: ce­fa­li­kus] ro­dzaj neumy, oz­na­cza­ją­cy niez­nacz­ne prze­dłu­że­nie wcze­śniej­sze­go dźwię­ku na zmie­nio­nej wy­so­ko­ści


Źródła:

SJP.pl

Cepik

skrót od: Cen­tral­na Ewi­den­cja Po­ja­zdów i Kie­row­ców


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cepil

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cepisko

1. zgru­bie­nie od: cep;
2. re­gio­nal­nie: dzier­żak; ce­po­wi­sko; cepak (część cepa)


Źródła:

SJP.pl

Cepowaty

po­dob­ny do cepa


Źródła:

SJP.pl

Cepowisko

re­gio­nal­nie: cepak; ce­pi­sko; dzier­żak (cześć cepa)


Źródła:

SJP.pl

Cepowy

→ cep


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cepem, do­ty­czą­cy cepa


Patrz:cep

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceprostrada

łatwa trasa nar­ciar­ska


Ce­pro­stra­da – nazwa żół­te­go szla­ku z Mor­skie­go Oka na Szpi­gla­so­wą Prze­łęcz. Pro­wa­dził on nieg­dyś inną drogą, lecz w 1937 roku PZN stwo­rzył nowy wa­riant szla­ku w związ­ku z bu­do­wą kolei li­no­wej na Ka­spro­wy Wierch. Użyto wiel­kich gła­zów two­rzą­cych wy­god­ny i sze­ro­ki chod­nik.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ceprzyna

re­gio­nal­nie, lek­ce­wa­żą­co o czło­wie­ku po­cho­dzą­cym z dolin; ceper, ce­przy­sko


Źródła:

SJP.pl

Ceprzysko

re­gio­nal­nie, lek­ce­wa­żą­co o czło­wie­ku po­cho­dzą­cym z dolin; ce­przy­na, ceper


Źródła:

SJP.pl

Cepstralny

→ cep­strum


Patrz:cepstrum

Źródła:

SJP.pl

Cepstrum

od­wrot­na trans­for­ma­ta Fo­u­rie­ra widma sy­gna­łu wy­ra­żo­ne­go w skali lo­ga­ryt­micz­nej (de­cy­be­lo­we­go)


Cep­strum – od­wrot­na trans­for­ma­ta Fo­u­rie­ra widma sy­gna­łu wy­ra­żo­ne­go w skali lo­ga­ryt­micz­nej (de­cy­be­lo­we­go). Słowo "cep­strum" jest ana­gra­mem słowa "spec­trum".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cepy

1. na­rzę­dzie do młó­ce­nia zboża; cep;
2. gór­nict­wo: przy­rząd zwięk­sza­ją­cy ręcz­ną siłę przy do­krę­ca­niu czę­ści przy­rzą­du wiert­ni­cze­go;
3. pe­da­ły po­ru­sza­ją­ce me­cha­nizm do prze­pla­ta­nia nici os­no­wy w warsz­ta­cie tkac­kim


Źródła:

SJP.pl

Cer

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ce i licz­bie ato­mo­wej 58;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) lm. D. od cera


Cer (Ce, ce­rium) – pier­wia­stek che­micz­ny, lan­ta­no­wiec. Nazwa po­cho­dzi od pla­ne­ty kar­ło­wa­tej Ceres.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cera

1. wy­gląd, kolor i gład­kość skóry
2. prze­pla­ta­ny ścieg z nici lub przę­dzy na miej­scu dziu­ry; łata


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skóra na po­wierzch­ni twa­rzy

 (1.2) wy­gląd cery (1.1)

 (1.3) ścieg wy­peł­nia­ją­cy ro­zdar­cie

 (1.4) daw. ozdob­ny ko­ron­ko­wy haft

 (1.5) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. córka


Cera – wieś w Chor­wa­cji, w żu­pa­nii szy­be­nic­ko-kniń­skiej, w gmi­nie Unešić. W 2011 roku li­czy­ła 53 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceracjum

wi­cio­wiec z grupy bruzd­nic


Źródła:

SJP.pl

Ceramiczka

→ ce­ra­mik


Patrz:ceramik

Źródła:

SJP.pl

Ceramiczny

1. zro­bio­ny z wy­pa­lo­nej gliny;
2. pro­du­ku­ją­cy ce­ra­mi­kę, uży­wa­ny przy pro­duk­cji ce­ra­mi­ki


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z ce­ra­mi­ki

 (1.2) zwią­za­ny z ce­ra­mi­ką, do­ty­czą­cy ce­ra­mi­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceramid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy li­pi­dów wy­stę­pu­ją­cy w na­skór­ku, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w lecz­nict­wie i kos­me­ty­ce


Źródła:

SJP.pl

Ceramidowy

zwią­za­ny z ce­ra­mi­dem


Źródła:

SJP.pl

Ceramik

ar­ty­sta lub tech­nik zaj­mu­ją­cy się wyt­wa­rza­niem wy­ro­bów ce­ra­micz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ar­ty­sta lub tech­nik pra­cu­ją­cy w prze­my­śle ce­ra­micz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceramika

1. sztu­ka (garn­car­stwo użyt­ko­we i ar­ty­stycz­ne), dział tech­no­lo­gii, prze­mysł two­rze­nia przed­mio­tów z gli­nek;
2. wy­ro­by uzy­ski­wa­ne przez for­mo­wa­nie i dal­sze wy­pa­la­nie nie­me­ta­licz­nych su­row­ców nie­or­ga­nicz­nych lub ich mie­sza­nin


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­na sztu­ki, rze­mio­sła i prze­my­słu; sztu­ka wy­ra­bia­nia przed­mio­tów z wy­pa­lo­nej gliny;

 (1.2) pot. ogół pro­duk­tów ce­ra­micz­nych – ar­ty­stycz­nych, użyt­ko­wych lub tech­nicz­nych


Ce­ra­mi­ka – w ro­zu­mie­niu tra­dy­cyj­nym, two­rzy­wa i wy­ro­by otrzy­my­wa­ne w wy­ni­ku wy­pa­le­nia od­po­wied­nio ufor­mo­wa­nej gliny. Nazwa tych wy­ro­bów wy­wo­dzi się z grec­kie­go okre­śle­nia "κεραμικός" ("ke­ra­mi­kos"), które po­cho­dzi z kolei od słowa "κέραμος" ("ke­ra­mos" – zie­mia, glina).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceramografia

ma­lo­wa­nie na wy­ro­bach ce­ra­micz­nych, zdo­bie­nie ce­ra­mi­ki


Źródła:

SJP.pl

Ceranowski

przy­miot­nik od: Ce­ra­nów


Źródła:

SJP.pl

Ceranów

wieś w Pol­sce


Ce­ra­nów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­ko­łow­skim, w gmi­nie Ce­ra­nów. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad Czar­ną Stru­gą.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ce­ra­nów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerapod

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du di­no­za­u­rów pta­sio­mied­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Cerapody

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du di­no­za­u­rów pta­sio­mied­nicz­nych


Ce­ra­po­dy ( Ce­ra­po­da) – jedna z dwóch grup (we­dług lin­ne­u­szow­skie­go sy­ste­mu kla­sy­fi­ka­cji po­drzę­dów) di­no­za­u­rów pta­sio­mied­nicz­nych i tak­son sio­strza­ny ty­re­o­fo­rów. Ce­ra­po­dy cha­rak­te­ry­zu­ją się po­sia­da­niem grub­szej war­stwy szkli­wa na wew­nętrz­nej stro­nie dol­nych zębów. Wy­da­je się ja­ko­by mogły one odży­wiać się tward­szy­mi ro­śli­na­mi niż po­zo­sta­łe di­no­za­u­ry. Nazwa Ce­ra­po­da jest po­łą­cze­niem nazw Ce­ra­top­sia i Or­nit­ho­po­da oraz oz­na­cza tyle co „ro­ga­te stopy”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerata

ba­weł­nia­na tka­ni­na po­kry­ta z jed­nej stro­ny nie­prze­ma­kal­ną po­wło­ką, uży­wa­na zwy­kle jako na­kry­cie stołu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­prze­ma­kal­ne na­kry­cie stołu ku­chen­ne­go, wy­ko­na­ne z ba­weł­nia­nej fla­ne­li po­kry­tej jed­no­stron­nie barw­ną war­stwą olej­ną z na­dru­ko­wa­nym de­se­niem, użyt­ko­wa­ne po­wszech­nie w XIX-XX wieku;


Ce­ra­ta – tka­ni­na ba­weł­nia­na (w ro­dza­ju fla­ne­li) lub lnia­na, dość gruba, pow­le­ka­na z jed­nej stro­ny grubą war­stwą sub­stan­cji im­pre­gnu­ją­cej i do­dat­ko­wo za­dru­ko­wa­na wzo­rem oraz la­kie­ro­wa­na.

Ce­ra­ta jest ma­te­ria­łem tanim, a jed­no­cze­śnie wy­trzy­ma­łym me­cha­nicz­nie oraz od­por­nym na wodę i więk­szość pro­duk­tów sto­so­wa­nych w kuch­ni, go­spo­dar­stwie do­mo­wym, obej­ściu go­spo­dar­czym czy na dział­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceratka

po­tocz­nie: ka­wa­łek ce­ra­ty uży­wa­ny do kom­pre­sów lub pod­kła­da­ny pod pie­lusz­ki nie­mow­ląt


Źródła:

SJP.pl

Ceratkomajteczki

maj­tecz­ki z ce­ra­ty


Źródła:

SJP.pl

Ceratkomajtki

majt­ki z ce­ra­ty; ce­ra­to­majt­ki


Źródła:

SJP.pl

Ceratkowy

→ ce­rat­ka


Patrz:ceratka

Źródła:

SJP.pl

Cerato

ba­weł­nia­na tka­ni­na po­kry­ta z jed­nej stro­ny nie­prze­ma­kal­ną po­wło­ką, uży­wa­na zwy­kle jako na­kry­cie stołu


Źródła:

SJP.pl

Ceratomajteczki

zdrob­nie­nie od: ce­ra­to­majt­ki


Źródła:

SJP.pl

Ceratomajtki

majt­ki z ce­ra­ty; ce­rat­ko­majt­ki


Źródła:

SJP.pl

Ceratonia

śró­dziem­no­mor­ska ro­śli­na strącz­ko­wa z ro­dzi­ny bre­zyl­ko­wa­tych; chleb świę­to­jań­ski


Źródła:

SJP.pl

Ceratops

ro­ga­ty di­no­za­ur z okre­su kredy, z cha­rak­te­ry­stycz­nym pan­ce­rzem ochron­nym wokół szyi


Ce­ra­tops – nie­pew­ny ro­dzaj ce­ra­top­sa, który żył pod ko­niec kredy na te­re­nach Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Jego nazwa po­cho­dzi z grec­kich słów "kerat" – róg i "ops" – obli­cze. Za­pew­ne tak jak inne ce­ra­top­sy był ro­śli­no­żer­cą, który zry­wał ro­ślin­ność za po­mo­cą cha­rak­te­ry­stycz­ne­go pa­pu­zie­go dzio­ba. Mimo że od nazwy "Ce­ra­tops" po­cho­dzą nazwy ro­dza­jo­we więk­szo­ści ce­ra­top­sów oraz grupy Ce­ra­top­sia i kilku in­nych tak­so­nów, obec­nie jest on uwa­ża­ny za "nomen du­bium", czyli ro­dzaj wąt­pli­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ceratoryt

tech­ni­ka gra­ficz­na po­le­ga­ją­ca na wy­ko­na­niu nożem lub igłą ry­sun­ku na ce­ra­cie po­kry­tej gu­mo­wą war­stwą


Ce­ra­to­ryt — tech­ni­ka gra­ficz­na druku wklę­słe­go po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu ce­ra­ty do wy­ko­na­nia formy dru­ko­wej wy­ci­na­jąc w niej żą­da­ny wzór.

Chcąc wy­do­być cien­kie kre­ski ry­sun­ku na­ci­na się lekko po­wło­kę ce­ra­ty. Grube kre­ski uzy­sku­je się zdra­pu­jąc igłą war­stwę gu­mo­wą ce­ra­ty aż do samej tka­ni­ny, albo wy­pa­la­jąc gumę roz­grza­ną igłą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ceratowy

przy­miot­nik od: ce­ra­ta


Źródła:

SJP.pl

Ceratozaur

póź­no­ju­raj­ski di­no­za­ur z po­drzę­du te­ro­po­dów


Ce­ra­to­za­ur ("Ce­ra­to­sa­u­rus") – wy­mar­ły ro­dzaj dra­pież­ne­go di­no­za­u­ra z grupy te­ro­po­dów. Nazwa wy­wo­dzi się ze sta­ro­żyt­nej greki od słowa "κερας"/"κερατος" ("keras"/"ke­ra­tos") oz­na­cza­ją­ce­go "róg" i "σαυρος" ("sa­u­ros"), czyli "ja­szczur". Osob­ni­ki tego ro­dza­ju żyły w jurze póź­nej (od ki­me­ry­du do ty­to­nu).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ceratyt

gło­wo­nóg ko­pal­ny z grupy amo­ni­tów, ży­ją­cy w śro­do­wi­sku mor­skim


Źródła:

SJP.pl

Ceratówka

daw­niej: czap­ka z ce­ra­ty


Źródła:

SJP.pl

Cerber

prze­no­śnie: czuj­ny, su­ro­wy straż­nik; argus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. żart. groź­ny, czuj­ny, nie­u­stę­pli­wy do­zor­ca; czło­wiek ogra­ni­cza­ją­cy czy­jąś swo­bo­dę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) szt. rzeź­ba, ry­su­nek lub ma­lo­wi­dło przed­sta­wia­ją­ce Cer­be­ra


Cer­ber ( Κέρβερος "Kérberos", łac. "Cer­be­rus") – w mi­to­lo­gii grec­kiej ol­brzy­mi trzy­gło­wy pies strze­gą­cy wej­ścia do świa­ta zmar­łych.

Uwa­ża­ny był za syna Echid­ny i Ty­fo­na oraz za brata Sfink­sa, Hydry i Chi­me­ry[] oraz Or­tro­sa. Hez­jod ("Te­o­go­nia", 311) przed­sta­wiał go jako be­stię „o spi­żo­wym gło­sie i pięć­dzie­się­ciu gło­wach”. Do­pie­ro w póź­niej­szych prze­ka­zach Cer­ber miał trzy, dwie, a nawet tylko jedną głowę[]. W niek­tó­rych wer­sjach mitu ma rów­nież węża za­miast ogona[].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cerberowski

→ cer­ber


Patrz:cerber

Źródła:

SJP.pl

Cerbet

płyta ścien­na wy­ko­na­na z pu­sta­ków ce­ra­micz­nych łą­czo­nych za­pra­wą ce­men­to­wą


Źródła:

SJP.pl

Cercle

[czy­taj: serkl] daw­niej:
1. zam­knię­ta grupa ludzi; koło to­wa­rzy­skie;
2. spot­ka­nie ludzi na­le­żą­cych do zam­knię­te­go grona, przy­ję­cie dla ta­kiej grupy ludzi


Źródła:

SJP.pl

Cerealia

1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: uro­czy­stość ob­cho­dzo­na na cześć bo­gi­ni uro­dza­ju, Ce­re­ry;
2. płat­ki zbo­żo­we lub ku­ku­ry­dzia­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. kult. uro­czy­sto­ści ku czci bo­gi­ni Ceres ob­cho­dzo­ne w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;

 (1.2) spoż. płat­ki zbo­żo­we lub ku­ku­ry­dzia­ne

 (1.3) daw. roln. zboże

 (1.4) daw. spoż. pro­duk­ty zbo­żo­we


Ce­re­a­lia (Ce­re­a­les, Ce­ria­lia) – rzym­skie świę­to ku czci bo­gi­ni Ce­re­ry (Ceres) ob­cho­dzo­ne od 12 do 19 kwiet­nia, ob­cho­dzo­ne na pa­miąt­kę po­wro­tu jej córki Pro­zer­pi­ny na zie­mię.

Kult jej po­pu­lar­ny był wśród ple­be­ju­szy, a jego głów­nym miej­scem był Awen­tyn. W ofie­rze skła­da­no jej przed żni­wa­mi ma­cio­rę, a po nich – pier­wo­ci­ny ze zbio­rów (pier­wsze ścię­te kłosy zbóż).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cerebracja

1. nieś­wia­do­ma, fiz­jo­lo­gicz­na ak­tyw­ność mózgu;
2. ewo­lu­cyj­ny wzrost masy i zło­żo­no­ści mózgu


Źródła:

SJP.pl

Cerebralizacja

ewo­lu­cyj­ny pro­ces pro­wa­dzą­cy do przej­mo­wa­nia funk­cji niż­szych oś­rod­ków ner­wo­wych przez mózg; ce­re­bry­za­cja, en­ce­fa­li­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Cerebralny

1. zwią­za­ny z móz­giem i jego czyn­no­ścia­mi, znaj­du­ją­cy się w mózgu lub bę­dą­cy jego wyt­wo­rem; móz­go­wy;
2. spół­gło­ska ce­re­bral­na - spół­gło­ska, przy wy­ma­wia­niu któ­rej ko­niec ję­zy­ka styka się z naj­wy­żej po­ło­żo­ną czę­ścią pod­nie­bie­nia twar­de­go


Źródła:

SJP.pl

Cerebrastenia

ze­spół za­bu­rzeń po­u­ra­zo­wych czasz­ko­wo-móz­go­wych z osła­bie­niem, za­bu­rze­niem snu i pa­mię­ci, za­wro­ta­mi i bó­la­mi głowy


Źródła:

SJP.pl

Cerebrasteniczny

→ ce­re­bra­ste­nia


Patrz:cerebrastenia

Źródła:

SJP.pl

Cerebrotonia

nad­wraż­li­wość, skie­ro­wa­nie do świa­ta wew­nętrz­ne­go, od­cię­cie się od świa­ta, pow­ścią­gli­wość; in­tro­wer­sja


Źródła:

SJP.pl

Cerebrotonik

osoba uzdol­nio­na in­te­lek­tu­al­nie, z prze­wa­gą spraw­no­ści my­ślo­wej nad in­ny­mi for­ma­mi ak­tyw­no­ści, okre­ślo­na we­dług ty­po­lo­gii Shal­do­na


Źródła:

SJP.pl

Cerebrozyd

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w mózgu i we krwi; ga­lak­to­li­pid


Źródła:

SJP.pl

Ceregiela

(zwy­kle w licz­bie mno­giej)
1. zby­tecz­na, kon­wen­cjo­nal­na grzecz­ność;
2. nie­szcze­re wy­ma­wia­nie się, wy­su­wa­nie nie­i­stot­nych za­strze­żeń; cer­to­wa­nie się


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zbęd­ne, prze­sad­ne uprzej­mo­ści, kon­wen­cjo­nal­ne grzecz­no­ści, ce­re­mo­nie

 (1.2) pot. nie­szcze­re wy­krę­ca­nie się z po­wo­du dro­biaz­gów; przed­sta­wia­nie nie­i­stot­nych za­strze­żeń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceregiele

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. ce­re­gie­la.


Źródła:

Wiktionary

Ceregielić

ce­re­gie­lo­wać się; ce­re­gie­lić się - po­tocz­nie:
1. nie­szcze­rze wy­ma­wiać się od cze­goś; cer­to­wać się;
2. po­stę­po­wać zbyt uprzej­mie, ostroż­nie


Źródła:

SJP.pl

Ceregielowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­re­gie­lo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Ceregielować

ce­re­gie­lić się; ce­re­gie­lo­wać się - po­tocz­nie:
1. nie­szcze­rze wy­ma­wiać się od cze­goś; cer­to­wać się;
2. po­stę­po­wać zbyt uprzej­mie, ostroż­nie


Źródła:

SJP.pl

Cerekwica

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. wznie­sie­nie w Gó­rach So­wich


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerekwicki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ceremonia

ofi­cjal­na uro­czy­stość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skon­wen­cjo­na­li­zo­wa­ny ry­tu­ał bądź obrzęd;

 (1.2) przen. czyn­ność wy­ko­ny­wa­na z na­ma­szcze­niem, po­wa­gą

 (1.3) zob. ce­re­mo­nie.


Ce­re­mo­nia – po­ję­cie z ob­sza­ru nauk o kul­tu­rze zwią­za­ny z ta­ki­mi po­ję­cia­mi, jak ry­tu­ał i obrzęd. Ce­re­mo­nia sta­no­wi skraj­nie skon­wen­cjo­na­li­zo­wa­ny ry­tu­ał bądź obrzęd. Do prze­o­bra­że­nia w ce­re­mo­nię do­cho­dzi w mo­men­cie, w któ­rym pier­wot­ne czyn­no­ści ry­tu­al­ne/obrzę­do­we prze­sta­ją sta­no­wić dla ich uczest­ni­ków jasny ko­mu­ni­kat świa­to­po­glą­do­wy (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceremonialniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ce­re­mo­nial­nie


Źródła:

SJP.pl

Ceremonialniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ce­re­mo­nial­ny


Źródła:

SJP.pl

Ceremonialność

→ ce­re­mo­nial­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ce­re­mo­nial­ne


Patrz:ceremonialny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceremonialny

1. zwią­za­ny z ce­re­mo­nią, do­ty­czą­cy ce­re­mo­nii; uro­czy­sty, obrzę­do­wy
2. zgod­ny z kon­we­nan­sa­mi, cza­sem zbyt ofi­cjal­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z uro­czy­sto­ścią

 (1.2) sztyw­nie wy­ni­ka­ją­cy z ety­kie­ty, z reguł grzecz­no­ścio­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceremoniant

prze­sta­rza­le: czło­wiek nad­mier­nie ugrzecz­nio­ny, za­cho­wu­ją­cy się nie­na­tu­ral­nie, przy­kła­da­ją­cy nad­mier­ną wagę do form to­wa­rzy­skich


Źródła:

SJP.pl

Ceremoniantka

→ ce­re­mo­niant


Patrz:ceremoniant

Źródła:

SJP.pl

Ceremoniarski

→ ce­re­mo­niarz


Patrz:ceremoniarz

Źródła:

SJP.pl

Ceremoniarz

osoba, która spra­wu­je po­słu­gę li­tur­gicz­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba kie­ru­ją­ca prze­bie­giem li­tur­gii

 (1.2) daw. urzęd­nik ko­or­dy­nu­ja­cy prze­bieg uro­czy­sto­ści i ce­re­mo­nii dwor­skich, mistrz ce­re­mo­nii

 (1.3) daw. za­sa­dy re­gu­lu­ją­ce ob­cho­dze­nie uro­czy­sto­ści


Ce­re­mo­niarz – osoba spra­wu­ją­ca funk­cję li­tur­gicz­ną, któ­rej za­da­niem jest ko­or­dy­na­cja prze­bie­gu li­tur­gii oraz, w razie po­trze­by, prze­pro­wa­dza­nie prób ze­spo­łu li­tur­gicz­ne­go przed ce­le­brą. Musi bie­gle znać prze­pi­sy li­tur­gicz­ne, a także po­wi­nien ce­cho­wać się umie­jęt­no­ścią dy­skret­ne­go in­ter­we­nio­wa­nia w na­głych i wy­jąt­ko­wych przy­pad­kach. Funk­cję tę może spra­wo­wać mi­ni­strant lub du­chow­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceremoniał

1. tra­dy­cyj­ny lub usta­lo­ny praw­nie spo­sób za­cho­wa­nia obo­wią­zu­ją­cy pod­czas ofi­cjal­nych uro­czy­sto­ści lub obrzę­dów
2. uro­czy­stość prze­bie­ga­ją­ca zgod­nie z prze­pi­sa­mi i tra­dy­cją; ce­re­mo­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zbiór reguł do­ty­czą­cych danej ce­re­mo­nii, przy­ję­cia

 (1.2) uro­czy­stość we­dług okre­ślo­nych prze­pi­sów

 (1.3) iron. za­cho­wy­wa­nie się z prze­sad­ną po­wa­gą pod­czas ja­kiejś czyn­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceremonie

ofi­cjal­na uro­czy­stość


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. przen. prze­sad­ne do­wo­dy grzecz­no­ści

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) plu­ral|ce­re­mo­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceremoniowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­re­mo­nio­wać.


Źródła:

Wiktionary

Ceremoniować

ce­re­mo­nio­wać się - za­cho­wy­wać się w spo­sób nie­na­tu­ral­nie grzecz­ny, nad­mier­nie prze­strze­gać form; cer­to­wać się


Źródła:

SJP.pl

Cerera

mit. rzym. ital­ska bo­gi­ni uro­dza­jów; Ceres


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. zob. Ceres, De­me­ter, De­me­tra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceres

tłuszcz otrzy­my­wa­ny z miąż­szu orze­chów palmy ko­ko­so­wej itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. bez­won­ny tłuszcz do głę­bo­kie­go sma­że­nia, ut­war­dza­ny ro­ślin­ny (kokos, rze­pak);


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceresan

marka fun­gi­cy­du


Ce­re­san – fun­gi­cyd na bazie or­ga­nicz­nych związ­ków rtęci. Skład­nik za­praw do zwal­cza­nia cho­rób grzy­bo­wych ro­ślin prze­my­sło­wych, np. zia­ren zbóż, ba­weł­ny lub trzci­ny cu­kro­wej.

W związ­ku z wie­lo­ma wy­pad­ka­mi za­truć śmier­tel­nych Ce­re­sa­nem i in­ny­mi fun­gi­cy­da­mi rtę­cio­or­ga­nicz­ny­mi, ich dzia­ła­niem mu­ta­gen­nym oraz pro­ble­mem za­nie­czy­szcze­nia śro­do­wi­ska rtę­cią, w la­tach 70.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cereus

ro­śli­na z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych ros­ną­ca na pu­styn­nych te­re­nach Mek­sy­ku i Pół­wy­spu Ka­li­for­nij­skie­go; pał­czak, otąg


Źródła:

SJP.pl

Cerezyna

oczy­szczo­ny wosk ziem­ny uży­wa­ny do wy­ro­bu świec


Ce­re­zy­na – ra­fi­no­wa­ny ozo­ke­ryt, otrzy­my­wa­ny głów­nie z po­zo­sta­ło­ści po de­sty­la­cji ropy naf­to­wej.

Ce­re­zy­na uży­wa­na m.in. do wy­ro­bu świec, sma­rów, kre­mów, maści i jako ma­te­riał izo­la­cyj­ny. Che­micz­nie jest to mie­sza­ni­na wyż­szych pa­ra­fin (wę­glo­wo­do­rów wiel­ko­czą­stecz­ko­wych).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerezyt

mie­sza­ni­na soli kwasu ole­jo­we­go z na­sy­co­nym rozt­wo­rem wap­nia, sto­so­wa­na do za­praw ce­men­to­wych


Ce­re­zyt – gęsta, żółta sub­stan­cja sto­so­wa­na jako do­miesz­ka wo­do­szczel­na do za­praw ce­men­to­wych, mie­sza­ni­na soli wap­nio­wej kwasu ole­i­no­we­go z na­sy­co­nym rozt­wo­rem wo­do­rot­len­ku wap­nio­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cergowa

1. szczyt w Be­ski­dach Środ­ko­wych o wy­so­ko­ści 716 me­trów n.p.m.;
2. wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim le­żą­ca u pod­nó­ża góry o tej samej naz­wie


Cer­go­wa – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Dukla. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży u uj­ścia po­to­ku Ja­sion­ki do rzeki Ja­sioł­ki. Nad wsią gó­ru­je masyw Cer­go­wej (716 m n.p.m.).

W okre­sie I Rze­czy­po­spo­li­tej miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ru­skie­go, na­stęp­nie w okre­sie II Rze­czy­po­spo­li­tej do wo­je­wództ­wa lwow­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cergowski

przy­miot­nik od miej­sco­wo­ści: Cer­go­wa


Źródła:

SJP.pl

Cerka

nie­wiel­ka cera - ple­cion­ka z przę­dzy lub nici w miej­scu ro­zdar­cia, prze­tar­cia lub dziu­ry w tka­ni­nie; łatka


Źródła:

SJP.pl

Cerkaria

wolno ży­ją­ca larwa przywr, za­o­pa­trzo­na w umię­śnio­ny, ruch­li­wy ogo­nek umoż­li­wia­ją­cy po­ru­sza­nie się w wo­dzie; ogo­nat­ka


Cer­ka­ria, ogo­nat­ka (gr. "kérkos" ogon) – jedna z larw przywr wnętrz­nia­ków. Po­cho­dzi od redii lub spo­ro­cy­sty. Jest sta­dium wol­no­ży­ją­cym, po­ru­sza się za po­mo­cą ogon­ka, po­sia­da gru­czo­ły pe­ne­tra­cyj­ne i kolce oraz gru­czo­ły cy­stot­wór­cze. Jej za­da­niem jest do­tar­cie do or­ga­niz­mu ży­wi­cie­la osta­tecz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerkaski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cerkiel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. cyr­kiel, przy­rząd słu­żą­cy do za­kre­śla­nia koła

 (1.2) śrpol. koło, krąg, okrąg, za­krzy­wie­nie


Cer­kiel lub cyr­kiel – przy­le­ga­ją­cy do po­la­ny lub hali ob­szar lasu nie na­le­żą­cy do wła­ści­cie­li tej po­la­ny czy hali, w któ­rym to ob­sza­rze mieli oni jed­nak upraw­nie­nia do wy­pa­su bydła i owiec oraz prawo do po­bra­nia pew­nej ilo­ści drew­na, ale bez prawa do wy­kar­czo­wa­nia lasu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cerkiew

ko­ściół pra­wo­sław­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. rel. świą­ty­nia pra­wo­sław­na;

 (1.2) rel. wspól­no­ta chrze­ści­jan wyz­na­nia pra­wo­sław­ne­go;

 (1.3) ar­chit. rel. świą­ty­nia grec­ko­ka­to­lic­ka;

 (1.4) rel. wspól­no­ta chrze­ści­jan wyz­na­nia grec­ko­ka­to­lic­kie­go (unic­kie­go);

 (1.5) daw. ko­ściół, świą­ty­nia wyz­na­nia rzym­sko­ka­to­lic­kie­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cerkiewizm

wyraz, forma gra­ma­tycz­na lub kon­struk­cja skład­nio­wa prze­ję­te z ję­zy­ka staro-cer­kiew­no-sło­wiań­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Cerkiewka

po­tocz­nie: mała cer­kiew


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. rel. nie­wiel­ka cer­kiew


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cerkiewnik

wyz­naw­ca albo du­chow­ny Ko­ścio­ła wschod­nie­go, obrząd­ku grec­ko­ka­to­lic­kie­go


Cer­kiew­nik (daw­niej Münsterberg) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Dobre Mia­sto. Za­ło­żo­na w 1383 roku wieś była włas­no­ścią bi­sku­pów war­miń­skich. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go. Wieś znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerkiewnosłowiański

język cer­kiew­no­sło­wiań­ski - język li­te­rac­ki i li­tur­gicz­ny wy­wo­dzą­cy się z ję­zy­ka staro-cer­kiew­no-sło­wiań­skie­go, uży­wa­ny w cerk­wi pra­wo­sław­nej; cer­kiew­szczyz­na


Źródła:

SJP.pl

Cerkiewny

do­ty­czą­cy cerk­wi, zwią­za­ny z cerk­wią


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z cerk­wią, do­ty­czą­cy cerk­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cerkiewszczyzna

po­tocz­nie:
1. język cer­kiew­no­sło­wiań­ski;
2. język staro-cer­kiew­no-sło­wiań­ski


Źródła:

SJP.pl

Cerkwica

wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim


Cerk­wi­ca (hist. "Ce­rek­wi­ca"; do 1945 niem. "Ci­ru­iz, Scir­kitz, Zirk­witz"; 1945–1950 "Czar­ko­wi­ce") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, w gmi­nie Kar­ni­ce, na Rów­ni­nie Gry­fic­kiej.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Cerk­wi­ca. W la­tach 1946–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go. W 2004 roku we wsi było za­mel­do­wa­nych 1261 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerkwicki

→ Cerk­wi­ca


Patrz:Cerkwica

Źródła:

SJP.pl

Cerkwisko

miej­sce, na któ­rym daw­niej stała cer­kiew


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) miej­sce na któ­rym daw­niej stała cer­kiew;


Cerk­wi­sko – miej­sce, na któ­rym daw­niej stała cer­kiew. Na cerk­wi­sku bar­dzo czę­sto znaj­du­je się rów­nież cmen­tarz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cermet

spiek ce­ra­micz­no-me­ta­lo­wy, two­rzy­wo od­por­ne na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur i ko­roz­ję; cer­me­tal


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­te­riał ce­ra­micz­ny, kom­po­zyt, wyt­wa­rza­ny wie­lo­fa­zo­wo spiek me­ta­lu i krze­mion­ki;


Cer­met, cer­me­tal, spiek ce­ra­micz­no-me­ta­lo­wy to ma­te­riał kom­po­zy­to­wy spie­czo­ny (spra­so­wa­ny) z ma­te­ria­łów ce­ra­micz­nych i me­ta­lo­wych. Metal jest zwy­kle spo­i­wem dla tlen­ków, bor­ków, wę­gli­ków lub tlen­ku glinu. Uży­wa­ne me­ta­le to zwy­kle ni­kiel, mo­lib­den i ko­balt.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cermetal

spiek ce­ra­micz­no-me­ta­lo­wy, two­rzy­wo od­por­ne na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur i ko­roz­ję; cer­met


Źródła:

SJP.pl

Cermetowy

→ cer­met


Patrz:cermet

Źródła:

SJP.pl

Cern

[czy­taj: sern albo cern] skrót od: Cen­tre Européen pour la Re­cher­che Nucléaire (Eu­ro­pej­ski Oś­ro­dek Badań Ją­dro­wych)


Eu­ro­pej­ska Or­ga­ni­za­cja Badań Ją­dro­wych CERN ( Or­ga­ni­sa­tion Européenne pour la Re­cher­che Nucléaire) – oś­ro­dek na­u­ko­wo-ba­daw­czy po­ło­żo­ny na pół­noc­no-za­chod­nich przed­mie­ściach Ge­ne­wy na gra­ni­cy Szwaj­ca­rii i Fran­cji, po­mię­dzy Je­zio­rem Ge­new­skim a gór­skim pas­mem Jury.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerografia

tech­ni­ka wy­ko­ny­wa­nia formy dru­kar­skiej wklę­sło­dru­ko­wej, po­le­ga­ją­ca na sto­so­wa­niu pos­re­brza­nej płyty mie­dzia­nej po­kry­tej wo­skiem, na któ­rej ręcz­nie żłobi się ry­su­nek i pod­da­je tra­wie­niu elek­tro­li­tycz­ne­mu


Ce­ro­gra­fia – spo­sób wy­ko­ny­wa­nia formy dru­kar­skiej wklę­sło­dru­ko­wej, znaj­du­ją­cy za­sto­so­wa­nie w ar­ty­stycz­nych tech­ni­kach gra­ficz­nych. Po­le­ga na ręcz­nym wyż­ło­bie­niu ry­sun­ku na po­kry­tej wo­skiem pos­re­brza­nej pły­cie mie­dzia­nej, którą na­stęp­nie pod­da­je się tra­wie­niu elek­tro­li­tycz­ne­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerograficzny

→ ce­ro­gra­fia


Patrz:cerografia

Źródła:

SJP.pl

Ceromancja

wró­że­nie z wosku w pło­ną­cych świe­cach


Ce­ro­man­cja (od łac. "cera" = wosk + gr. "manteía" = wie­szcze­nie, wróż­ba) – spo­sób wró­że­nia po­le­ga­ją­cy na laniu wosku roz­to­pio­ne­go w mo­sięż­nym tyglu. Go­rą­cy wosk wlewa się po­wo­li do misy z zimną wodą. Kiedy zet­knie się z po­wierzch­nią wody, za­sty­ga, przyj­mu­jąc roz­ma­i­te kształ­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerometria

me­to­da ana­li­zy mia­recz­ko­wej, w któ­rej do mia­recz­ko­wa­nia sto­su­je się mia­no­wa­ne rozt­wo­ry soli ceru (głów­nie siar­czan ceru)


Ce­ro­me­tria – jedna z metod mia­recz­ko­wa­nia, która wy­ko­rzy­stu­je mia­no­wa­ne rozt­wo­ry siar­cza­nu ceru(IV), Ce(SO4)2. W ce­ro­me­trii oz­na­cza się sub­stan­cje o włas­no­ściach re­du­ku­ją­cych. Naj­czę­ściej sto­so­wa­nym wskaź­ni­kiem w ce­ro­me­trii jest fe­nan­tro­li­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ceroplastyczny

→ ce­ro­pla­sty­ka; ke­ro­pla­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Ceroplastyka

sztu­ka wyt­wa­rza­nia dzieł z wosku, sto­so­wa­na głów­nie w rzeź­bie por­tre­to­wej i wo­tyw­nej; ke­ro­pla­sty­ka


Ce­ro­pla­sty­ka (łac. "cera" – wosk, "pla­sti­ca" – mo­de­lo­wa­nie) – sztu­ka mo­de­lo­wa­nia i rzeź­bie­nia w wosku, wy­ko­rzy­sty­wa­na głów­nie w rzeź­bie por­tre­to­wej i wo­tyw­nej.

Tech­ni­ka rzeź­bie­nia w wosku, jak i na­rzę­dzia do tego sto­so­wa­ne były po­dob­ne do tych uży­wa­nych przy rzeź­bie­niu w gli­nie. Wosk uwa­ża­ny był za ide­al­ne two­rzy­wo imi­tu­ją­ce ciało ludz­kie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerowacz

1. osoba zaj­mu­ją­ca się ce­ro­wa­niem;
2. osoba wy­kań­cza­ją­ca tka­ni­ny w fa­bry­ce włó­kien­ni­czej


Źródła:

SJP.pl

Cerowaczka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się ce­ro­wa­niem;
2. ko­bie­ta wy­kań­cza­ją­ca tka­ni­ny w fa­bry­ce włó­kien­ni­czej


Źródła:

SJP.pl

Cerowalnia

pra­cow­nia, w któ­rej na­pra­wia się zni­szczo­ną odzież; ce­row­nia


Źródła:

SJP.pl

Cerowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­ro­wać.


Ce­ro­wa­nie to tech­ni­ka szy­cia słu­żą­ca do na­pra­wy dziur lub zu­ży­tych ob­sza­rów w tka­ni­nie lub dzia­ni­nie za po­mo­cą samej igły i nici. Czę­sto wy­ko­nu­je się to ręcz­nie, ale moż­li­we jest rów­nież ce­ro­wa­nie za po­mo­cą ma­szy­ny do szy­cia. Ręcz­ne ce­ro­wa­nie wy­ko­rzy­stu­je ścieg ce­ru­ją­cy, pro­sty ścieg, w któ­rym nić jest „tkana” w rzę­dach wzdłuż nici ma­te­ria­łu, z kie­run­kiem szwu od­wra­ca­nym na końcu każ­de­go rzędu, a na­stęp­nie wy­peł­nia­niem tak ut­wo­rzo­nej ramy jak pod­czas tka­nia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cerować

na­pra­wiać dziu­ry lub ro­zdar­cia w tka­ni­nie


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ce­ro­wać)

 (1.1) wy­peł­niać ście­giem dziu­ry, łą­czyć ro­zdar­cia w tka­ni­nie

 (1.2) daw. ozda­biać ko­ron­ko­wy­mi wszyw­ka­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cerownia

1. dział fa­bry­ki włó­kien­ni­czej; ce­ro­wal­nia;
2. miej­sce na­pra­wy usz­ko­dzo­nej odzie­ży


Źródła:

SJP.pl

Cerowniczy

→ ce­row­nia


Patrz:cerownia

Źródła:

SJP.pl

Cerowy

przy­miot­nik od: cer


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ceru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cersanit

Cer­sa­nit S.A. – pol­ska spół­ka ak­cyj­na pro­du­ku­ją­ca ce­ra­mi­kę sa­ni­tar­ną oraz płyt­ki ce­ra­micz­ne i gresy, z sie­dzi­bą w Kiel­cach. W la­tach 2012–2017 no­si­ła nazwę Ro­ve­se S.A.

W skład grupy Cer­sa­nit wcho­dzą eu­ro­pej­skie marki: Cer­sa­nit, Opocz­no, Me­is­sen Ke­ra­mik, Pil­king­ton’s i Mei. Po­sia­da 11 fa­bryk w Pol­sce, Rosji, Ru­mu­nii, Niem­czech i Ukra­i­nie.


Źródła:

Wikipedia

Certa

ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. przy­brzeż­na ryba mor­ska pod­czas tarła wę­dru­ją­ca do rzek;


Certa ("Vimba vimba") – ga­tu­nek ana­dro­micz­nej ryby z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych (Cy­pri­ni­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Certacja

po­tocz­nie: cer­to­wa­nie się, wy­ma­wia­nie się nie­szcze­rze od cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. walka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Certament

daw­niej:
1. sprzecz­ka, spór;
2. mo­co­wa­nie się, za­pa­sy


Źródła:

SJP.pl

Certepartia

pi­sem­ny kon­trakt do­ty­czą­cy wy­na­ję­cia stat­ku do prze­wo­zu to­wa­rów


Źródła:

SJP.pl

Certolić

cac­kać się, być zbyt de­li­kat­nym


Źródła:

SJP.pl

Certowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cer­to­wać.


Źródła:

Wiktionary

Certować

cer­to­wać się -
1. wy­ma­wiać się nie­szcze­rze od cze­goś, robić ce­re­gie­le; dro­czyć się;
2. po­stę­po­wać zbyt de­li­kat­nie;
3. daw­niej - brać udział w za­pa­sach; wal­czyć, mo­co­wać się


Źródła:

SJP.pl

Certyfikacja

1. na­da­nie cer­ty­fi­ka­tu
2. ina­czej: cer­ty­fi­kat


Cer­ty­fi­ka­cja – ści­śle okre­ślo­ne po­stę­po­wa­nie, w któ­rym stro­na trze­cia (or­ga­ni­za­cja) przyz­na­je pi­sem­ne zaś­wiad­cze­nie w for­mie cer­ty­fi­ka­tu, pot­wier­dza­ją­ce, że pro­dukt, usłu­ga, pro­ces, albo osoba speł­nia okre­ślo­ne wy­ma­ga­nia. Cer­ty­fi­ka­cja jest czę­ścią pro­ce­su oceny zgod­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Certyfikacyjny

→ cer­ty­fi­ka­cja


Patrz:certyfikacja

Źródła:

SJP.pl

Certyfikat

ofi­cjal­ny do­ku­ment pot­wier­dza­ją­cy zgod­ność z nor­ma­mi, speł­nia­nie wy­mo­gów, au­ten­tycz­ność i inne; zaś­wiad­cze­nie, świa­dect­wo; cer­ty­fi­ka­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­ku­ment o ran­dze świa­dect­wa lub zaś­wiad­cze­nia


Cer­ty­fi­kat

Cer­ty­fi­ka­ty wy­da­wa­ne są na ogół przez akre­dy­to­wa­ne lub cie­szą­ce się za­u­fa­niem in­sty­tu­cje


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Certyfikator

osoba lub pod­miot do­ko­nu­ją­cy cer­ty­fi­ka­cji


Źródła:

SJP.pl

Certyfikatorka

→ cer­ty­fi­ka­tor


Patrz:certyfikator

Źródła:

SJP.pl

Certyfikatowy

→ cer­ty­fi­kat


Patrz:certyfikat

Źródła:

SJP.pl

Certyfikatysta

po­sia­dacz cer­ty­fi­ka­tu, dy­plo­mu


Źródła:

SJP.pl

Certyfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|cer­ty­fi­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Certyfikować

zaś­wiad­czać za po­mo­cą cer­ty­fi­ka­tu; wy­sta­wiać cer­ty­fi­kat


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­da­wać cer­ty­fi­kat, pot­wier­dza­jąc coś ofi­cjal­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Certówka

ro­dzaj sieci za­sta­wia­nej do po­ło­wu cert


Źródła:

SJP.pl

Ceruleina

pep­tyd wy­i­zo­lo­wa­ny ze skóry żaby au­stra­lij­skiej; barw­nik syn­te­tycz­ny o za­pra­wie chro­mo­wej


Źródła:

SJP.pl

Ceruloplazmina

enzym obec­ny we krwi, ka­ta­li­zu­ją­cy ut­le­nia­nie że­la­za; ok­sy­do­re­duk­ta­za że­la­zo(II):tlen


Ce­ru­lo­plaz­mi­na (lub fer­rok­sy­da­za; nazwa sy­ste­ma­tycz­na: ok­sy­do­re­duk­ta­za że­la­zo(II):tlen; EC 1.16.3.1) – enzym z grupy ok­sy­daz, któ­re­go ko­fak­to­rem są jony mie­dzi. Ludz­ka ce­ru­lo­plaz­mi­na zbu­do­wa­na jest z 1046 ami­nok­wa­sów (masa czą­stecz­ko­wa 132 kDa) i za­wie­ra śred­nio ok. 6 ato­mów mie­dzi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerusyt

wę­glan oło­wiu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, wę­glan oło­wiu;


Ce­ru­syt (gr. "keros" – „wosk”; łac. "ce­re­us" – „o bar­wie wosku” lub "cer­ru­sa" – „biały ołów”) – rzad­ki mi­ne­rał oło­wiu z grupy wę­gla­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cervantes

[czy­taj: ser­wan­tes] naz­wi­sko, np. Mi­gu­el de Cer­van­tes (1547-1616) pi­sarz hisz­pań­ski, autor przy­gód Don Ki­cho­ta z La Man­chy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cerwid

przed­sta­wi­ciel ssa­ków z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych, ży­ją­cy w la­so­ste­pach i la­so­tun­drach


Źródła:

SJP.pl

Cerwikografia

fo­to­gra­fo­wa­nie szyj­ki ma­cicz­nej dla celów dia­gno­stycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Cerwuny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. czer­wo­ny

 (1.2) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. rudy


Źródła:

Wiktionary

Ceryntyjski

w mi­to­lo­gii grec­kiej: łania ce­ryn­tyj­ska - niez­wy­kle szyb­kie zwie­rzę, ma­ją­ce rogi ze złota, sierść ze sre­bra, a ko­py­ta z brązu; Ce­ryn­tis, łania ke­ry­nej­ska


Źródła:

SJP.pl

Cerówka

gruba igła słu­żą­ca prze­de wszyst­kim do ce­ro­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Ces

dźwięk c ob­ni­żo­ny o pół tonu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk c ob­ni­żo­ny o pół­ton;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ces-Dur

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. gama lub to­na­cja du­ro­wa za­czy­na­ją­ca się od dźwię­ku ces (w za­pi­sie nu­to­wym z sied­mio­ma be­mo­la­mi)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. akord du­ro­wy opar­ty na to­ni­ce to­na­cji Ces-dur (1.1)


Ces-dur – gama mu­zycz­na opar­ta na skali du­ro­wej, któ­rej to­ni­ką jest ces. Gama Ces-dur za­wie­ra dźwię­ki: ces, des, es, fes, ges, as, b. To­na­cja Ces-dur za­wie­ra sie­dem be­mo­li.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cesarczyk

daw­niej: zwo­len­nik ce­sa­rza


Źródła:

SJP.pl

Cesarka

ce­sar­skie cię­cie, po­łoż­ni­czy za­bieg ope­ra­cyj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. med. ce­sar­skie cię­cie

 (1.2) środ. więz. sa­mo­usz­ko­dze­nie przez po­cię­cie się

 (1.3) środ. więz. ro­dzaj ta­tu­a­żu („ta­tu­aż kró­lew­ski”)


Zo­bacz też: ce­sar­ka – po­tocz­ne okre­śle­nie cię­cia ce­sar­skie­go.

Ce­sar­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Stry­ków.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa łódz­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cesarski

1. → ce­sarz;
2. cię­cie ce­sar­skie - ro­dzaj ope­ra­cji po­łoż­ni­czej, ot­war­cie jamy brzusz­nej i ma­ci­cy w celu wy­ję­cia płodu


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ce­sa­rza; do­ty­czą­cy ce­sar­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cesarsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ce­sar­ski, po ce­sar­sku


Źródła:

Wiktionary

Cesarskość

→ ce­sar­ski


Patrz:cesarski

Źródła:

SJP.pl

Cesarstwo

1. pań­stwo rzą­dzo­ne przez ce­sa­rza;
2. pa­no­wa­nie ce­sa­rza, wła­dza ce­sa­rza


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. ustrój po­li­tycz­ny w któ­rym wła­dzę spra­wu­je ce­sarz;

 (1.2) biol. ka­te­go­ria sy­ste­ma­tycz­na wyż­sza od kró­le­stwa, sto­so­wa­na w kla­sy­fi­ka­cji bio­lo­gicz­nej

 (1.3) rzad. wła­dza, god­ność ce­sa­rza

 (1.4) polit. pań­stwo rzą­dzo­ne przez ce­sa­rza lub ce­sa­rzo­wą

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ce­sarz z mał­żon­ką


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cesarz

tytuł wład­cy w pań­stwie o rzą­dach mo­nar­chicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) naj­wyż­szy sto­pień mo­nar­chicz­ny;


Ce­sarz (od Ca­e­sar) – mo­nar­cha, któ­re­mu przy­pi­su­je się i wyż­sze od króla.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cesarzewicz

syn ce­sa­rza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) syn ce­sa­rza

 (1.2) hist. tytuł ro­syj­skie­go na­stęp­cy tronu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cesarzewiczowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ce­sa­rze­wi­czem, do­ty­czą­cy ce­sa­rze­wi­cza


Źródła:

Wiktionary

Cesarzowa

1. wład­czy­ni ce­sar­stwa;
2. żona ce­sa­rza;
3. karta w ta­ro­cie;
4. żar­to­bli­wie: ko­bie­ta, która uro­dzi­ła dziec­ko przez ce­sar­skie cię­cie; ce­sa­rzo­wa mama


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ce­sarz

 (1.2) żona ce­sa­rza


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cesarzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ce­sa­rzo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Cesarzowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Cesarzowy

→ ce­sarz (daw­niej); ce­sar­ski


Źródła:

SJP.pl

Cesarzówna

córka ce­sa­rza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) córka ce­sa­rza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cesena

Ce­se­na – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Emi­lia-Ro­ma­nia, w pro­win­cji Forlì-Ce­se­na.

Przez cen­trum mia­sta prze­pły­wa rzeka Savio.

We­dług da­nych na rok 2006 gminę za­miesz­ki­wa­ły 94 002 osoby, 376,81 os./km².


Źródła:

Wikipedia

Ceses

dźwięk c ob­ni­żo­ny o dwa pół­to­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. dźwięk c ob­ni­żo­ny o cały ton;


."

Dźwię­ki ceses na pię­cio­li­nii. W ko­lej­no­ści: ceses¹, ceses², Ceses, ceses°.

Ceses – dźwięk, któ­re­go czę­stot­li­wość dla ceses¹ wy­no­si około 233,1 Hz. Jest to ob­ni­żo­ny za po­mo­cą pod­wój­ne­go be­mo­la dźwięk c. Dźwię­ki en­har­mo­nicz­nie rów­no­waż­ne (o tej samej wy­so­ko­ści) to: ais i b.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cesia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Ce­le­sty­na


Źródła:

Wiktionary

Cesja

1. prze­la­nie praw na inną osobę;
2. od­da­nie czę­ści ob­sza­ru pań­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. zrze­cze­nie się przez osobę praw­ną lub fi­zycz­ną praw do cze­goś na rzecz innej osoby


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cesjonariusz

osoba przyj­mu­ją­ca wie­rzy­tel­no­ści bądź inne prawa do cze­goś od ce­den­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba, która przyj­mu­je prawa prze­la­ne na nią przez kogoś in­ne­go w dro­dze cesji


Ce­sjo­na­riusz ( Zes­sio­nar) – osoba, która przyj­mu­je prawa prze­la­ne na nią przez kogoś in­ne­go. Taki prze­lew upraw­nień, naj­czę­ściej wie­rzy­tel­no­ści, w praw­ni­czej ter­mi­no­lo­gii na­zy­wa­ny jest cesją. Ce­sjo­na­riusz rze­czo­ne upraw­nie­nia otrzy­mu­je od ce­den­ta, czyli dru­giej osoby uczest­ni­czą­cej w cesji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cesjonariuszka

→ ce­sjo­na­riusz


Patrz:cesjonariusz

Źródła:

SJP.pl

Cessna

marka sa­mo­lo­tów


Cess­na Air­craft Com­pa­ny – jeden z naj­bar­dziej zna­nych pro­du­cen­tów lek­kich sa­mo­lo­tów (na­zy­wa­nych daw­niej "Co­lum­bia"). Hi­sto­ria firmy sięga po­cząt­ków XX w., kiedy to w 1911 r. Clyde Cess­na, far­mer za­miesz­ka­ły w USA, wy­bu­do­wał drew­nia­ny sa­mo­lot i prze­le­ciał nim jako pier­wszy trasę po­mię­dzy rzeką Mis­si­si­pi oraz Gó­ra­mi Ska­li­sty­mi. Suk­ces biz­ne­so­wy jest za­słu­gą jego wnuka – Dwane’a Wal­la­ce’a.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cest

skrót od: Cen­tral Eu­ro­pe­an Sum­mer Time - czas środ­ko­wo­e­u­ro­pej­ski letni


Źródła:

SJP.pl

Cesta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. droga


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Cestiusz

pi­ra­mi­da Ce­stiu­sza - gro­bo­wiec w Rzy­mie


Źródła:

SJP.pl

Cestodoza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza czło­wie­ka i zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez ta­siem­ce; ta­siem­czy­ca


Źródła:

SJP.pl

Cesyjny

→ cesja


Patrz:cesja

Źródła:

SJP.pl

Cet

skrót od: Cen­tral Eu­ro­pe­an Time - czas środ­ko­wo­e­u­ro­pej­ski


Źródła:

SJP.pl

Cetan

wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny, wcho­dzi w skład ropy naf­to­wej


Źródła:

SJP.pl

Cetanowy

za­wie­ra­ją­cy cetan, do­ty­czą­cy ce­ta­nu (np. licz­ba ce­ta­no­wa, in­deks ce­ta­no­wy - wskaź­nik cha­rak­te­ry­zu­ją­cy zdol­ność pa­li­wa uży­wa­ne­go w sil­ni­ku Dies­la do sa­mo­za­pło­nu)


Źródła:

SJP.pl

Cetel

1. kart­ka z in­for­ma­cją;
2. w obo­zach kon­cen­tra­cyj­nych: wię­zien­ne okre­śle­nie wez­wa­nia, kart­ki z wez­wa­niem


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kart­ka z in­for­ma­cją

 (1.2) gwara wię­zien­na kart­ka z wez­wa­niem w obo­zach hit­le­row­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cetera

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cetki

wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim


Cetki – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Rypin.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cetlin

Cet­lin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sier­pec­kim, w gmi­nie Go­zdo­wo. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad Sier­pie­ni­cą do­pły­wem Skrwy.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.


Źródła:

Wikipedia

Cetnar

dawna, an­giel­sko-ame­ry­kań­ska jed­nost­ka masy równa około 40 - 60 ki­lo­gra­mów; cent­nar


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. po­za­u­kła­do­wa jed­nost­ka masy o war­to­ści za­leż­nej od kraju;


Cet­nar – po­za­u­kła­do­wa jed­nost­ka masy, uży­wa­na głów­nie w daw­nej, pół­noc­nej Eu­ro­pie, o wiel­ko­ści róż­nie usta­lo­nej w róż­nych miej­scach, zaz­wy­czaj zbli­żo­nej do ok. 50 kg, choć w Pol­sce rów­nej od ponad 40 do nawet 80 kg.

Uży­wa­ny w XIX-wiecz­nej Eu­ro­pie cet­nar celny wy­no­sił 100 fun­tów cel­nych, czyli ok. 50 kg.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cetnarowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cetnarowy

przy­miot­nik od: cet­nar (np. waga cet­na­ro­wa); cent­na­ro­wy


przy­miot­nik

 (1.1) daw. zwią­za­ny z cet­na­rem, do­ty­czą­cy cet­na­ra

 (1.2) daw. ma­ją­cy masę cet­na­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cetnarówka

daw­niej: becz­ka o po­jem­no­ści około 50 li­trów


Źródła:

SJP.pl

Cetniewo

wil­lo­wa dziel­ni­ca Wła­dy­sła­wo­wa


Cet­nie­wo (kaszb. "Cétniéwò") – część mia­sta i dziel­ni­ca mia­sta Wła­dy­sła­wo­wa, ma­ją­ca cha­rak­ter tu­ry­stycz­ny.

W dziel­ni­cy znaj­du­je się Oś­ro­dek Przy­go­to­wań Olim­pij­skich.

Wieś bi­skup­stwa włoc­ław­skie­go w po­wie­cie puc­kim wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go w II po­ło­wie XVI wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cetno

daw­niej: licz­ba pa­rzy­sta; cet


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. śrpol. daw., także. gw-pl|Janki Młode,Kra­je­wo-Wier­cio­chy,Ada­mo­wo,Litwa. licz­ba pa­rzy­sta da­ta­def|1462}}

przy­słó­wek

 (2.1) gw-pl|zie­mia cheł­miń­sko-do­brzyń­ska. co do gro­sza

 (2.2) gw-pl|zie­mia cheł­miń­sko-do­brzyń­ska. go­tów­ką


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cetolog

zo­o­log zaj­mu­ją­cy się wie­lo­ry­ba­mi


Źródła:

SJP.pl

Cetologia

dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się wie­lo­ry­ba­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nauka o wa­le­niach;


Ce­to­lo­gia (od gr. κητος, ketos= "wie­lo­ryb" i λόγος, logos= "rozum") – dział te­rio­lo­gii, nauka o wa­le­niach (Ce­ta­cea), ba­da­ją­ca około osiem­dzie­siąt ga­tun­ków wie­lo­ry­bów, del­fi­nów i morś­wi­no­wa­tych.

Ce­to­lo­go­wie – na­u­kow­cy prak­ty­ku­ją­cy ce­to­lo­gię – ba­da­ją m.in. ewo­lu­cję, dy­stry­bu­cję, mor­fo­lo­gię i za­cho­wa­nie wa­le­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cetologiczny

→ ce­to­lo­gia


przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z ce­to­lo­gią, do­ty­czą­cy ce­to­lo­gii


Patrz:cetologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cetwiński

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cetyna

świe­żo ścię­te ga­łę­zie drzew igla­stych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) leśn. ścię­te lub opa­dłe świe­że, zie­lo­ne ga­łę­zie drzew igla­stych;

 (1.2) leśn. pędy sos­no­we wy­drą­żo­ne przez ce­tyń­ce i obła­ma­ne przez wiatr lub pędy świer­ko­we ścię­te przez wie­wiór­ki


Ce­ty­na (słow. "čečina") – po­ję­cie sto­so­wa­ne w le­śnict­wie do­ty­czą­ce ui­glo­nych, ży­wych, rza­dziej mart­wych, uła­ma­nych ga­łą­zek drzew igla­stych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cetynia

mia­sto i gmina miej­ska w po­łud­nio­wej Czar­no­gó­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wej Czar­no­gó­rze, ko­leb­ka pań­stwo­wo­ści czar­no­gór­skiej;


Ce­ty­nia (czar­nog. Цетиње / "Ce­tin­je") – mia­sto w po­łud­nio­wej Czar­no­gó­rze, sie­dzi­ba gminy Ce­ty­nia. W 2011 roku li­czy­ło 13 918 miesz­kań­ców.

Jest po­ło­żo­ne u pod­nó­ża ma­sy­wu Lov­ćen na wy­so­ko­ści ok. 650 m n.p.m. Ju­go­sło­wiań­skie mia­sto-bo­ha­ter. Mia­sto było ko­leb­ką czar­no­gór­skiej pań­stwo­wo­ści i kul­tu­ry oraz głów­nym cen­trum re­li­gij­nym, a do 1918 r.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cetyniak

motyl; szkod­nik lasów igla­stych


Źródła:

SJP.pl

Cetyniec

chrząszcz, że­ru­je na drze­wach igla­stych


Ce­ty­niec ("To­mi­cus") – ro­dzaj chrzą­szczy z po­dro­dzi­ny kor­ni­ko­wa­tych (Sco­ly­ti­dae).

Wy­stę­pu­je ponad 10 ga­tun­ków za­li­cza­nych do tego ro­dza­ju, w Pol­sce żyją przed­sta­wi­cie­le dwóch ga­tun­ków:

Obyd­wa ce­tyń­ce to groź­ne szkod­ni­ki wtór­ne lasów sos­no­wych. Ata­ku­ją usz­ko­dzo­ne drze­wo­sta­ny. Larwy że­ru­ją pod korą, która wsku­tek tego pła­ta­mi od­pa­da z drzew.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cetynowy

zwią­za­ny z ce­ty­ną


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ce­ty­ną, do­ty­czą­cy ce­ty­ny; uzy­ska­ny z ce­ty­ny; uzy­ska­ny z ce­ty­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cetyryzyna

po­chod­na hy­drok­sy­zy­ny, lek prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy II ge­ne­ra­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy, an­ta­go­ni­sta re­cep­to­ra H1, uży­wa­ny do le­cze­nia aler­gii;


Ce­ty­ry­zy­na ( ce­ti­ri­zi­num) – an­ta­go­ni­sta re­cep­to­ra H1, po­chod­na hy­drok­sy­zy­ny. Lek prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy II ge­ne­ra­cji. Blo­ku­je re­cep­to­ry H1 i ha­mu­je che­mo­tak­sję eo­zy­no­fi­li.

W lecz­nict­wie sto­su­je się też ak­tyw­ny izo­mer le­wo­skręt­ny: le­wo­ce­ty­ry­zy­nę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cetyński

→ Ce­ty­nia (hi­sto­rycz­na sto­li­ca Czar­no­gó­ry)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ce­ty­nią, do­ty­czą­cy Ce­ty­nii, po­cho­dzą­cy z Ce­ty­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceuta

[czy­taj: sełta] mia­sto au­to­no­micz­ne Hisz­pa­nii, eks­kla­wa w pół­noc­nym Ma­ro­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hisz­pań­skie mia­sto bę­dą­ce eks­kla­wą Ma­ro­ka;


Ceuta (wym. [], Ciu­dad Au­tó­no­ma de Ceuta) – hisz­pań­ska jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na − mia­sto i twier­dza po­ło­żo­ne na afry­kań­skim cyplu two­rzą­cym Cie­śni­nę Gi­bral­tar­ską, nie­mal na­prze­ciw Gi­bral­ta­ru. Jest eks­kla­wą na te­ry­to­rium Ma­ro­ka. Po­wierzch­nia około 19,7 km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cevapcici

[czy­taj: cieWAPcici] danie kuch­ni bał­kań­skiej w po­sta­ci po­dłuż­ne­go kot­le­ta z mie­lo­ne­go mięsa; cze­wap­czi­czi, ćevapčići


Źródła:

SJP.pl

Ceviche

[czy­taj: se­wi­cze] la­ty­no­a­me­ry­kań­skie danie z su­ro­wej ryby lub owo­ców morza ma­ry­no­wa­nych w soku cy­tru­so­wym z do­dat­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. sa­łat­ka z ryby i owo­ców morza ma­ry­no­wa­nych w soku z li­mon­ki z do­dat­kiem ce­bu­li i pa­prycz­ki chili, po­i­da­wa­na zwy­kle z słod­ki­mi ziem­nia­ka­mi, sa­ła­tą, ku­ku­ry­dzą, awo­ka­do lub ba­na­nem; spe­cjal­ność kuch­ni Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej i Ka­ra­i­bów;


Ce­vi­che – ro­dzaj sa­łat­ki z owo­ca­mi morza, która po­cho­dzi naj­praw­do­po­dob­niej z Wi­ce­kró­le­stwa Peru. Po­tra­wa po­pu­lar­na jest w przy­brzeż­nych re­gio­nach Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej i na Ka­ra­i­bach.

Tra­dy­cyj­ne ce­vi­che przy­rzą­dza się, za­le­wa­jąc su­ro­wą, po­sie­ka­ną rybę so­kiem z cy­tru­sów (naj­czę­ściej li­mon­ki), z do­dat­kiem ce­bu­li, pa­prycz­ki chili i soli, i po­zo­sta­wia­jąc do krót­kie­go za­ma­ry­no­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cewa

bęben, na który na­wi­ja­ne są zwoje liny; bo­bi­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża cewka

 (1.2) techn. wąski bęben z tar­cza­mi o dużej śred­ni­cy, na któ­rym zwoje liny na­wi­ja­ją się na sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cewebryta

osoba, która stała się po­pu­lar­na dzię­ki in­ter­ne­to­wi; in­ter­ne­to­wy ce­le­bry­ta


Źródła:

SJP.pl

Ceweczka

zdrob­nie­nie od: cewka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: cewka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cewiacz

ro­bot­nik ob­słu­gu­ją­cy ma­szy­nę do ce­wie­nia; prze­wi­jacz


Źródła:

SJP.pl

Cewiaczka

ro­bot­ni­ca ob­słu­gu­ją­ca ma­szy­nę do ce­wie­nia; ce­wiar­ka; prze­wi­jacz­ka


Źródła:

SJP.pl

Cewiarka

1. ma­szy­na słu­żą­ca do ce­wie­nia; prze­wi­jar­ka;
2. ro­bot­ni­ca ob­słu­gu­ją­ca ma­szy­nę do ce­wie­nia; ce­wiacz­ka; prze­wi­jacz­ka


Źródła:

SJP.pl

Cewiarnia

dział fa­bry­ki, w któ­rym od­by­wa się ce­wie­nie przę­dzy; prze­wi­jal­nia; prze­wi­jar­nia


Źródła:

SJP.pl

Cewiarski

do­ty­czą­cy ce­wie­nia, pra­cu­ją­cy przy ce­wie­niu


Źródła:

SJP.pl

Cewice

wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie po­mor­skim


Ce­wi­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. ka­szub. Céwice, niem. "Ze­witz") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie lę­bor­skim, w gmi­nie Ce­wi­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest w pół­noc­nej czę­ści Ka­szub, zwa­nej Nordą, przy tra­sie drogi wo­je­wódz­kiej nr 212.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cewicki

→ Ce­wi­ce


Patrz:Cewice

Źródła:

SJP.pl

Cewiopław

mor­ski stuł­bio­pław two­rzą­cy ko­lo­nie; rur­ko­pław


Źródła:

SJP.pl

Cewić

prze­wi­jać przę­dzę


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zaw. włók. prze­wi­jać przę­dzę na cewki sno­wac­kie lub do czó­łe­nek tkac­kich (w kopki wąt­ko­we)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cewka

1. na­czy­nie w kształ­cie rurki w or­ga­niz­mie ludz­kim i zwie­rzę­cym;
2. stoż­ko­wy rdzeń do na­wi­ja­nia przę­dzy;
3. noga sarny;
4. ro­dzaj sidła kłu­sow­ni­cze­go;
5. mart­wa ko­mór­ka prze­wo­dzą­ca wodę i soki w ro­śli­nach; tra­che­i­da;
6. ro­dzaj prze­wo­du elek­trycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. zwój izo­lo­wa­ne­go prze­wo­du elek­trycz­ne­go, sto­so­wa­ny w urzą­dze­niach elek­tro­tech­nicz­nych i ra­dio­tech­nicz­nych;

 (1.2) anat. prze­wo­dzą­ce na­czy­nie w or­ga­niz­mie ludz­kim lub zwie­rzę­cym

 (1.6) łow. sidła kłu­sow­ni­cze

 (1.7) daw. rurka


Cewka – część ob­wo­du elek­trycz­ne­go, za­li­cza­na do ele­men­tów bier­nych. Po­sia­da uz­wo­je­nie, czyli zwoje prze­wod­ni­ka na­wi­nię­te np. na po­wierzch­nie:

Cewki ze zwo­ja­mi uło­żo­ny­mi w linię śru­bo­wą (he­li­sę) na­zy­wa się zwoj­ni­ca­mi. Oprócz tego wy­róż­nia się cewki:

Cewki mają różne za­sto­so­wa­nia; wyt­wa­rza­ne przez nie pole ma­gne­tycz­ne:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cewkarz

daw­niej: ro­bot­nik w przę­dzal­ni


Źródła:

SJP.pl

Cewkowaty

ma­ją­cy kształt cewki


Źródła:

SJP.pl

Cewkowy

przy­miot­nik od: cewka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cewką, do­ty­czą­cy cewki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cewlino

Cew­li­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Ma­no­wo. Jest miej­sco­wo­ścią so­łec­ką. W skład so­łect­wa wcho­dzą także osady Ko­pa­ni­ca i Ko­strze­wa.

We­dług re­gio­na­li­za­cji fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­nej Cew­li­no leży na ob­sza­rze me­ga­re­gio­nu Po­za­al­pej­ska Eu­ro­pa Środ­ko­wa, pro­win­cji Ni­zi­na Środ­ko­wo­e­u­ro­pej­ska, pod­pro­win­cji Po­je­zie­rza Po­łud­nio­wo­bał­tyc­kie, ma­kro­re­gio­nu Po­brze­że Ko­sza­liń­skie (313.4), me­zo­re­gio­nu Rów­ni­na Bia­ło­gardz­ka (313.42).


Źródła:

Wikipedia

Cewnik

cien­ka, wąska rurka, słu­żą­ca do cew­ni­ko­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. cien­ka rurka wpro­wa­dza­na do na­rzą­dów w celu do­ko­na­nia po­mia­ru, po­bra­nia prób­ki, od­pro­wa­dze­nia wy­dzie­lin czy wpro­wa­dze­nia leków;


Cew­nik, ka­te­ter − rurka (zwy­kle gięt­ka, w prze­ci­wień­stwie do ka­niu­li), słu­żą­ca do wpro­wa­dze­nia do na­rzą­dów i jam ciała w ce­lach zróż­ni­co­wa­nych, naj­czę­ściej by coś upu­ścić (po­brać, od­bar­czyć, od­pro­wa­dzić), wpro­wa­dzić (np. lek, kon­trast) lub do­ko­nać po­mia­ru (ci­śnie­nia, tem­pe­ra­tu­ry).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cewnikowanie

wpro­wa­dza­nie cew­ni­ka; ka­te­te­ry­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. za­kła­da­nie cew­ni­ka do jam i na­rzą­dów ciała w celu do­ko­na­nia po­mia­ru, po­bra­nia prób­ki, od­pro­wa­dze­nia wy­dzie­lin czy wpro­wa­dze­nia leków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cewnikować

wpro­wa­dzać cew­nik na­tu­ral­ny­mi dro­ga­mi do jam i na­rzą­dów ciała w ce­lach lecz­ni­czych lub dia­gno­stycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Cewnikowiec

ro­dzaj glonu, zie­le­ni­ca z nit­ko­wa­tą ple­chą


Źródła:

SJP.pl

Cewnikowy

zwią­za­ny z cew­ni­kiem


Źródła:

SJP.pl

Ceynowa

[czy­taj: cej­no­wa] naz­wi­sko, m.in. Flo­rian Sta­ni­sław Ce­y­no­wa (1817-1881), ka­szub­ski dzia­łacz spo­łecz­ny i na­ro­do­wy, pi­sarz i pu­bli­cy­sta; Cej­no­wa, Ce­no­wa


Źródła:

SJP.pl

Cez

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cs


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Cs i licz­bie ato­mo­wej 55;


Cez (Cs, ca­e­sium) – pier­wia­stek che­micz­ny, metal al­ka­licz­ny. Nazwa ła­ciń­ska "ca­e­sium" (błę­kit­ny) po­cho­dzi od sil­nych nie­bie­skich linii spek­tral­nych w wid­mie cezu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ceza

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej do ło­wie­nia ryb den­nych; nie­wód


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ryb. sieć ry­bac­ka do ło­wie­nia przy dnie


Ceza – typ nie­wo­du, na­rzę­dzie do po­ło­wu ryb den­nych, cią­gnio­ne po dnie z za­kot­wi­czo­nej łodzi; skła­da się ze stoż­ko­wa­te­go worka zwa­ne­go mat­nią o dłu­gość około 10 m i 2 skrzy­deł o dłu­go­ści 4–6 m.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cezak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Cezal

po­tocz­nie: sklep przed­się­bior­stwa CEZAL (Cen­tra­la Za­o­pa­trze­nia Lecz­nict­wa)


Źródła:

SJP.pl

Cezalpinia

drze­wo lub pnący krzew z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; bre­zyl­ka, bre­zy­lia


Źródła:

SJP.pl

Cezar

1. tytuł sa­mo­wład­cy rzym­skie­go w cza­sach sta­ro­żyt­nych; póź­niej rów­nież: tytuł na­stęp­cy tronu; osoba ma­ją­ca ten tytuł;
2. prze­no­śnie: sa­mo­wład­ny wódz, dyk­ta­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. przy­do­mek ro­do­wy Ju­liu­sza Ce­za­ra

 (1.2) film. nazwa fil­mo­wej na­gro­dy przyz­na­wa­nej co­rocz­nie przez Fran­cu­ską Aka­de­mię Sztu­ki i Tech­ni­ki Fil­mo­wej

 (1.3) kulin. ro­dzaj sa­łat­ki przy­rzą­dzo­nej głów­nie z sa­ła­ty rzym­skiej, grza­nek i par­me­za­nu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cezarea

nazwa kilku miast w im­pe­rium rzym­skim:
1. Ce­za­rea Ka­pa­doc­ka lub Ma­u­re­tań­ska (obec­nie Ka­y­se­ri, Tur­cja);
2. Ce­za­rea Pa­le­styń­ska lub Nad­mor­ska;
3. Ce­za­rea Fi­li­po­wa (obec­nie Ba­ni­jas, Syria)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa sze­re­gu miast i miej­sco­wo­ści na te­re­nie hi­sto­rycz­ne­go Im­pe­rium Rzym­skie­go;

 (1.2) geogr. wieś w Iz­ra­e­lu, w Dy­stryk­cie Hajfy;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cezarejski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ce­za­rei, zwią­za­ny z Ce­za­reą


Źródła:

Wiktionary

Cezarek

kusak ce­za­rek - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Cezaria

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.;


Ce­za­ria – żeń­ski od­po­wied­nik imion mę­skich Ce­za­ry i Ce­za­riusz, al­ter­na­tyw­ny od­po­wied­nik imie­nia żeń­skie­go Ce­za­ry­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cezarianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. stron­nik Ga­ju­sza Ju­liu­sza Ce­za­ra w to­czą­cych się w I w. p.n.e. woj­nach do­mo­wych


Źródła:

Wiktionary

Cezarianizm

forma rzą­dów: je­dy­no­władzt­wo le­gi­ty­mo­wa­ne za­u­fa­niem mas (mia­nem ce­za­ria­niz­mu okre­śla­no np. po­zor­nie de­mo­kra­tycz­ny ustrój Fran­cji za Na­po­le­o­na I oraz Na­po­le­o­na III); ce­za­ryzm


Źródła:

SJP.pl

Cezariański

zwią­za­ny z ce­sa­rzem; ce­sar­ski, ce­za­ryj­ski


Źródła:

SJP.pl

Cezariusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Ce­za­riusz – obocz­na forma imie­nia Ce­za­ry.

Ce­za­riusz imie­ni­ny ob­cho­dzi: 25 lu­te­go, 15 kwiet­nia, 20 kwiet­nia i 27 sierp­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cezariuszostwo

Ce­za­riusz z mał­żon­ką; Ce­za­riu­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Cezariuszowie

Ce­za­riusz z mał­żon­ką; Ce­za­riu­szo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Cezariuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­za­riu­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Cezaropapizm

1. ten­den­cja pro­wa­dzą­ca do przy­pi­sy­wa­nia pań­stwu zwierzch­no­ści nad Ko­ścio­łem, rów­nież w ma­te­rii te­o­lo­gicz­nej;
2. sy­stem rzą­dów, w któ­rym mo­nar­cha spra­wu­je wła­dzę świec­ką i ko­ściel­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. polit. sy­stem po­li­tycz­ny, w któ­rym mo­nar­cha spra­wu­je wła­dzę za­rów­no ko­ściel­ną jak i świec­ką;

 (1.2) polit. dok­try­na po­li­tycz­na pro­pa­gu­ją­ca pod­po­rząd­ko­wa­nie Ko­ścio­ła pań­stwu


Nie mylić z: pa­po­ce­za­ryzm.

Ce­za­ro­pa­pizm – ten­den­cja na­zy­wa­na też ce­za­ryz­mem, pro­wa­dzą­ca do zwierzch­no­ści pań­stwa nad Ko­ścio­łem i de­cy­do­wa­niu o ca­łoksz­tał­cie życia re­li­gij­ne­go, w tym także w ma­te­rii te­o­lo­gicz­nej. Prze­ciw­sta­wia się sy­ste­mo­wi te­o­kra­cji. Cechy ce­za­ro­pa­piz­mu wy­stę­po­wa­ły w gal­li­ka­niz­mie, fe­bro­nia­niz­mie i jó­ze­fi­niz­mie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cezarostwo

Cezar z mał­żon­ką; Ce­za­ro­wie


Źródła:

SJP.pl

Cezarowie

1. tytuł sa­mo­wład­cy rzym­skie­go w cza­sach sta­ro­żyt­nych; póź­niej rów­nież: tytuł na­stęp­cy tronu; osoba ma­ją­ca ten tytuł;
2. prze­no­śnie: sa­mo­wład­ny wódz, dyk­ta­tor


Źródła:

SJP.pl

Cezarowy

przy­miot­nik od: cezar


Źródła:

SJP.pl

Cezary

1. tytuł sa­mo­wład­cy rzym­skie­go w cza­sach sta­ro­żyt­nych; póź­niej rów­nież: tytuł na­stęp­cy tronu; osoba ma­ją­ca ten tytuł;
2. prze­no­śnie: sa­mo­wład­ny wódz, dyk­ta­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Ce­za­ry – ła­ciń­skie imię mę­skie o nie­u­sta­lo­nej do końca ety­mo­lo­gii. Jedną z kon­cep­cji jest po­cho­dze­nie tego imie­nia od rze­czow­ni­ka "ca­e­sa­ries" – „dłu­gie włosy, czu­pry­na”, być może też od słowa "ca­e­de­re" (ciąć, wy­ci­nać), co miało oz­na­czać: "wy­cię­ty z łona matki" []. Jego żeń­skie od­po­wied­ni­ki to Ce­za­ry­na i Ce­za­ria.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Cezaryczny

→ ce­za­ryzm; ce­za­ry­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cezaryjski

zwią­za­ny z ce­sa­rzem; ce­sar­ski, ce­za­riań­ski


Źródła:

SJP.pl

Cezaryna

imię żeń­skie


Ce­za­ry­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ce­za­ry. Al­ter­na­tyw­na forma imie­nia Ce­za­ria.

Ce­za­ry­na imie­ni­ny ob­cho­dzi 12 stycz­nia, 8 kwiet­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cezaryniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ce­za­ry­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Cezarystyczny

→ ce­za­ryzm; ce­za­rycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Cezaryzm

forma rzą­dów: je­dy­no­władzt­wo le­gi­ty­mo­wa­ne za­u­fa­niem mas (mia­nem ce­za­ryz­mu okre­śla­no np. po­zor­nie de­mo­kra­tycz­ny ustrój Fran­cji za Na­po­le­o­na I oraz Na­po­le­o­na III); ce­za­ria­nizm


Ce­za­ryzm – okre­śle­nie sy­ste­mu rzą­dów, któ­re­go nazwa wy­wo­dzi się od ty­tu­łu "Ca­e­sar", wy­stę­pu­ją­ce­go w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Cezas

CEZAS; Cen­tra­la Za­o­pa­trze­nia Szkół


Źródła:

SJP.pl

Cezowy

przy­miot­nik od: cez (np. bomba ce­zo­wa - urzą­dze­nie sto­so­wa­ne do ni­szcze­nia no­wot­wo­rów)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cezu

 (1.2) do­ty­czą­cy cezy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Cezura

1. gra­ni­ca chro­no­lo­gicz­na, prze­ło­mo­wy mo­ment w dzie­jach ludz­ko­ści;
2. pauza ryt­micz­na, także śred­niów­ka;
3. niez­nacz­na przer­wa mię­dzy fra­za­mi w ut­wo­rach mu­zycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. muz. pauza dzie­lą­ca wers lub frazę mu­zycz­ną

 (1.2) przen. prze­ło­mo­wy mo­ment wyz­na­cza­ją­cy ko­niec jed­nej epoki i po­czą­tek na­stęp­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ceówka

ro­dzaj da­chów­ki o prze­kro­ju zbli­żo­nym do li­te­ry C


Źródła:

SJP.pl