An

skrót od: An­to­now (typ sa­mo­lo­tu); An


forma ścią­gnię­ta

 (1.1) stpol. i on

 (1.2) stpol. a on, ale on

 (1.3) stpol. jak on


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

An-

prze­dro­stek

 (1.1) war. a- (za­prze­cze­nie, brak cechy) w zło­że­niach przed sa­mo­gło­ską


Źródła:

Wiktionary

An-Nadżaf

fraza rze­czow­ni­ko­wa, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w środ­ko­wym Iraku, w po­bli­żu rzeki Eu­frat;


An-Na­dżaf daw­niej Ne­dżef – mia­sto w środ­ko­wym Iraku, w po­bli­żu rzeki Eu­frat, 144 km na po­łud­nie od Bag­da­du, za­miesz­ka­ny przez ok. 0,5 mln miesz­kań­ców.

Me­czet z gro­bem zmar­łe­go w 661 roku ka­li­fa Alego Ibn Abi Ta­li­ba, ku­zy­na i zię­cia Ma­ho­me­ta, jest oś­rod­kiem kultu re­li­gij­ne­go i celem piel­grzy­mek szy­i­tów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ana

napis na re­cep­tach - "po równo"


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. zbiór róż­nych frag­men­tów dzieł, krót­kich ut­wo­rów, aneg­dot

forma ścią­gnię­ta

 (2.1) stpol. zob. an.


Ana ( ‏عانة‎) – mia­sto w Iraku, w Al-Anbar. W 2009 roku li­czy­ło 17 025 miesz­kań­ców[].

Jest po­ło­żo­ne w za­chod­niej czę­ści kraju, nad Eu­fra­tem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anabaptysta

czło­nek pro­te­stanc­kiej grupy wyz­na­nio­wej prak­ty­ku­ją­cej chrzest osób do­ro­słych, a nie dzie­ci


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. osoba wyz­na­ją­ca ana­bap­tyzm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anabaptystka

→ ana­bap­ty­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta wyz­na­ją­ca ana­bap­tyzm


Patrz:anabaptysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anabaptystyczny

→ ana­bap­ty­sta


przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z ana­bap­tyz­mem lub ana­bap­ty­sta­mi


Patrz:anabaptysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anabaptyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wyz­na­nie pro­te­stanc­kie odrzu­ca­ją­ce chrzest dzie­ci;


Ana­bap­tyzm (z gr. "ana­bap­ti­ze­in" – „na nowo chrzcić”), no­wochrz­czeń­cy – jedno z wyz­nań pro­te­stanc­kich ist­nie­ją­ce od XVI wieku do dziś. Ra­dy­kal­ny nurt re­for­ma­cji.

Ana­bap­ty­ści byli zróż­ni­co­wa­nym ru­chem. Łą­czy­ło ich odrzu­ca­nie chrztu dzie­ci (który ich zda­niem chrztem nie był) oraz po­gląd o ko­niecz­no­ści za­sad­ni­czej zmia­ny życia spo­łecz­ne­go w celu po­wro­tu do ide­a­łów pier­wot­ne­go chrze­ści­jań­stwa.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anabaptyści

czło­nek pro­te­stanc­kiej grupy wyz­na­nio­wej prak­ty­ku­ją­cej chrzest osób do­ro­słych, a nie dzie­ci


Źródła:

SJP.pl

Anabar

rzeka w Azji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji, ucho­dzą­ca w po­sta­ci estu­a­rium do Za­to­ki Ana­bar­skiej na Morzu Łap­tie­wów;


Ana­bar – rzeka w Rosji (Ja­ku­cja). Pły­nie na za­chód od Leny. Ucho­dzi w po­sta­ci estu­a­rium do Za­to­ki Ana­bar­skiej na Morzu Łap­tie­wów.

Rzeka ma dłu­gość 939 km oraz po­wierzch­nię do­rze­cza 81600. Rejon do­rze­cza rzeki Ana­bar ob­fi­tu­je w złoża dia­men­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anabarski

→ Ana­bar (rzeka w Rosji)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ana­ba­rem, do­ty­czą­cy Ana­ba­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anabazyna

al­ka­lo­id z grupy ni­ko­ty­ny, wy­stę­pu­ją­cy w li­ściach niek­tó­rych ga­tun­ków ty­to­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. al­ka­lo­id ro­ślin­ny o dzia­ła­niu tok­sycz­nym i ni­ko­ty­no­po­dob­nym, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w ro­śli­nach z ro­dza­ju Ana­ba­sis, w przesz­ło­ści sto­so­wa­ny jako in­sek­ty­cyd


Ana­ba­zy­na ("ne­o­ni­ko­ty­na") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów pi­ry­dy­no­wych, jeden z głów­nych ni­ko­ty­no­i­dów wy­stę­pu­ją­cy w ty­to­niu obok ni­ko­ty­ny i nor­ni­ko­ty­ny. Zbu­do­wa­na jest z pier­ście­nia pi­ry­dy­no­we­go po­łą­czo­ne­go bez­poś­red­nio z pier­ście­niem pi­pe­ry­dy­no­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anabella

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Ana­bel­la — imię ut­wo­rzo­ne wtór­nie na grun­cie an­glo­sa­skim spo­pu­la­ry­zo­wa­ne w li­te­ra­tu­rze i me­diach. Imię to po­cho­dzi od zło­że­nia dwóch in­nych: Anny, z he­braj­skie­go "han­nah" – pełna łaski i Iza­be­li – hisz­pań­skiej wer­sji imie­nia Isa­bel - (Je­za­bel) po­cho­dzą­cej od he­braj­skie­go Eli­sze­beth od któ­re­go po­cho­dzi także Elż­bie­ta. W Pol­sce imię to po­ja­wi­ło się razem z wpły­wa­mi fran­cu­ski­mi (Iza­bel­le) - "belle" po fran­cu­sku zna­czy pię­kna.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anabena

ro­dzaj glonu na­le­żą­ce­go do sinic, wcho­dzą­ce­go w skład plank­to­nu, zwła­szcza wy­stę­pu­ją­ce­go w wo­dach słod­kich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ana­ba­e­na|ref=tak., słod­ko­wod­na si­ni­ca two­rzą­ca nit­ko­wa­te ko­lo­nie;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anabiotyczny

zwią­za­ny z ana­bio­zą (np. or­ga­niz­my ana­bio­tycz­ne, stan ana­bio­tycz­ny)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ana­bio­zy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anabioza

od­wra­cal­ny stan po­zor­nej śmier­ci u zwie­rząt niż­szych i ro­ślin; u czło­wie­ka spo­wo­do­wa­ny przez sztucz­ną hi­ber­na­cję, sto­so­wa­ną przy cięż­kich ope­ra­cjach chi­rur­gicz­nych; życie uta­jo­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. od­wra­cal­ny stan po­zor­nej śmier­ci, krań­co­we­go ob­ni­że­nia ak­tyw­no­ści ży­cio­wej or­ga­niz­mu;


Ana­bio­za ( anabíosis ‘oży­wia­nie’), życie uta­jo­ne – od­wra­cal­ny, przej­ścio­wy stan skraj­ne­go ob­ni­że­nia ak­tyw­no­ści ży­cio­wej (tzw. po­zor­nej śmier­ci) or­ga­niz­mu, bę­dą­cy od­po­wie­dzią na nie­ko­rzyst­ne wa­run­ki śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go (np. zbyt niska tem­pe­ra­tu­ra, nie­do­sta­tek wody).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anabol

po­tocz­nie: śro­dek ana­bo­licz­ny


Źródła:

SJP.pl

Anabolia

pro­ces zmian w prze­bie­gu mor­fo­ge­ne­zy od­po­wie­dzial­ny za po­ja­wia­nie się u osob­ni­ka cech ga­tun­ko­wych lub nie­o­bec­nych u przod­ków


Ana­bo­lia – ro­dzaj owada z rzędu chru­ści­ków (In­sec­ta:Tri­chop­te­ra) z ro­dzi­ny Lim­nep­hi­li­dae. Larwy bu­du­ją domki z pia­sku i frag­men­tów ro­ślin lub de­try­tu­su. W Pol­sce naj­po­spo­lit­sza jest "Ana­bo­lia la­e­vis" - żyje w rze­kach i je­zio­rach. Rzad­sza jest "Ana­bo­lia fur­ca­ta", za­sied­la­ją­ca głów­nie wody pły­ną­ce, oraz "Ana­bo­lia ner­vo­sa" - wy­stę­pu­ją­ca w rze­kach i je­zio­rach głów­nie za­chod­niej Pol­ski. Larwy są bar­dzo trud­ne do roz­róż­nie­nia. W je­zio­rach i rze­kach wy­stę­pu­ją przy brze­gu za­drze­wio­nym, cza­sa­mi ma­so­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anaboliczność

→ ana­bo­licz­ny


Patrz:anaboliczny

Źródła:

SJP.pl

Anaboliczny

wspo­ma­ga­ją­cy, przy­spie­sza­ją­cy bu­do­wę i przeksz­tał­ca­nie związ­ków zło­żo­nych (np. leki ana­bo­licz­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ana­bo­li­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anabolik

śro­dek zwięk­sza­ją­cy syn­te­zę bia­łek w or­ga­niz­mie oraz wyt­wa­rza­nie mu­ko­po­li­sa­cha­ry­dów, za­trzy­mu­ją­cy rów­nież w or­ga­niz­mie jony wap­nia, po­ta­su, fos­fo­ra­nów i kre­a­ty­ni­nę, sto­so­wa­ny nie­le­gal­nie jako śro­dek do­pin­gu­ją­cy; śro­dek ana­bo­licz­ny, ste­ryd ana­bo­licz­ny


Źródła:

SJP.pl

Anabolizm

ro­dzaj prze­mian me­ta­bo­licz­nych po­le­ga­ją­cy na syn­te­zie zło­żo­nych związ­ków or­ga­nicz­nych ze związ­ków pro­stych, w wy­ni­ku któ­rych gro­ma­dzo­na jest ener­gia, sub­stan­cje za­pa­so­we oraz two­rzo­ne skład­ni­ki ko­mó­rek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. część pro­ce­sów me­ta­bo­licz­nych w or­ga­niz­mie, które po­le­ga­ją na syn­te­zie zło­żo­nych związ­ków che­micz­nych z prost­szych, z to­wa­rzy­szą­cym zu­ży­ciem ener­gii


Ana­bo­lizm (z gr. "ἀναβολή" od "ἁνά" 'w górę' i "βάλλειν" 'rzut') – grupa re­ak­cji che­micz­nych, w wy­ni­ku któ­rych z pro­stych sub­stra­tów pow­sta­ją związ­ki zło­żo­ne, gro­ma­dzą­ce ener­gię. Jest to ta część me­ta­bo­liz­mu, która zwią­za­na jest ze wzro­stem tka­nek or­ga­niz­mu (forma me­ta­bo­liz­mu ko­mór­ko­we­go). Czę­sto pro­ce­sy me­ta­bo­licz­ne dzie­li się na ana­bo­licz­ne (wzro­sto­we) i ka­ta­bo­licz­ne (zwią­za­ne z roz­kła­dem i za­ni­ka­niem ma­te­rii or­ga­nicz­nej).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anachorecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z ana­cho­re­tą, do­ty­czą­cy ana­cho­re­ty lub ana­cho­re­tyz­mu


Źródła:

Wiktionary

Anachoreta

czło­wiek pro­wa­dzą­cy asce­tycz­ne życie poś­wię­co­ne mod­lit­wom i kon­tem­pla­cji; pu­stel­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­wiek pę­dzą­cy życie w odo­sob­nie­niu, w asce­zie, od­da­ją­cy się mod­lit­wie i roz­my­śla­niom

 (1.2) przen. osoba ży­ją­ca sa­mot­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anachoretka

→ ana­cho­re­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta ży­ją­ca w odo­sob­nie­niu z po­wo­dów re­li­gij­nych


Patrz:anachoreta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anachoretyzm

w hi­sto­rii: życie na pu­sty­ni jako wyraz skraj­nej asce­zy (pro­wa­dzo­ne np. przez mni­chów w Egip­cie i Syrii w pier­wszych wie­kach chrze­ści­jań­stwa)


Ana­cho­re­tyzm (z ἀναχωρέω "ana­cho­reo" – „od­da­lam się”, „od­cho­dzę w górę”, tzn. od­cho­dzę z do­li­ny Nilu na pu­sty­nię) – forma re­li­gij­no­ści znana w chrze­ści­jań­stwie, ju­da­iz­mie, hin­du­iz­mie, bud­dyz­mie oraz is­la­mie. Ana­cho­re­ta udaje się w odo­sob­nie­nie, by spę­dzić asce­tycz­ne życie w sa­mot­no­ści, mod­ląc się, umart­wia­jąc i kon­tem­plu­jąc.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anachroniczność

niez­god­ność z epoką, w któ­rej dana rzecz, osoba lub po­ję­cie wy­stę­pu­je; prze­ży­tek; niew­spół­czes­ność


Źródła:

SJP.pl

Anachroniczny

1. prze­sta­rza­ły, nie na cza­sie, bę­dą­cy prze­żyt­kiem (np. ana­chro­nicz­ne po­glą­dy);
2. błęd­ny z po­wo­du umie­szcze­nia w cza­sie, w któ­rym nie wy­stę­po­wał lub nie wy­stę­pu­je (np. ana­chro­nicz­ne po­rów­na­nia)


przy­miot­nik

 (1.1) niez­god­ny z du­chem czasu lub obec­nym sta­nem wie­dzy

 (1.2) błęd­ny chro­no­lo­gicz­nie, przy­pi­su­ją­cy zja­wi­ska, fakty i ludzi do nie­wła­ści­wych cza­sów i epok hi­sto­rycz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anachronizm

1. to, co jest niez­god­ne z du­chem czasu; prze­sta­rza­ła rzecz, prze­ży­tek
2. błąd chro­no­lo­gicz­ny
3. ele­ment świa­ta przed­sta­wio­ne­go nie­do­pa­so­wa­ny do opi­sy­wa­ne­go w ut­wo­rze czasu hi­sto­rycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś niez­god­ne­go z du­chem cza­sów i sta­nem wie­dzy, prze­sta­rza­łe­go (np. po­gląd, rzecz)

 (1.2) błąd chro­no­lo­gicz­ny, po­le­ga­ją­cy na umiej­sca­wia­niu w dzie­le przed­mio­tu, zja­wi­ska, za­cho­wa­nia itp., które miało miej­sce w innym cza­sie: po lub przed;


Ana­chro­nizm ( ἀναχρονισμός "ana­chro­nis­mós", czyli „niez­god­ny w cza­sie”) – spo­sób wy­sło­wie­nia nie­do­pa­so­wa­ny do opi­sy­wa­ne­go w ut­wo­rze czasu hi­sto­rycz­ne­go. Jest to też po­ja­wie­nie się w tek­ście przed­mio­tów, osób, nie­na­le­żą­cych do opi­sy­wa­nej przez au­to­ra epoki lub cza­sów. Ana­chro­nizm wpro­wa­dzo­ny nieś­wia­do­mie przez au­to­ra jest błę­dem, ale czę­sto bywa sto­so­wa­ny ce­lo­wo jako chwyt li­te­rac­ki. Może peł­nić wów­czas rolę aluz­ji lub żartu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anadema

zdo­bio­na opa­ska na włosy w an­tycz­nej Gre­cji


Źródła:

SJP.pl

Anadiploza

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na roz­po­czy­na­niu no­we­go wersu wy­ra­zem, który znaj­do­wał się na końcu wersu po­przed­nie­go; con­du­pli­ca­tio


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu na po­cząt­ku zda­nia lub czło­nu zda­nia ostat­nie­go wy­ra­zu lub wy­ra­zów zda­nia po­przed­nie­go


Ana­di­plo­za (gr. ἀναδίπλωσις "anadíplōsis"), ina­czej pa­li­lo­gia (gr. παλιλογία "palilogía"), pod­wo­je­nie (łac. "geminātiō", "condūplicātiō") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na roz­po­czy­na­niu wersu lub zda­nia wy­ra­zem z po­prze­dza­ją­ce­go wersu lub zda­nia lub też na dwu­krot­nym pow­tó­rze­niu słowa na po­cząt­ku lub w środ­ku wy­po­wie­dzi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anadromiczny

ana­dro­micz­ne ryby - ryby wpły­wa­ją­ce w górę rzeki w celu od­by­cia tarła


przy­miot­nik

 (1.1) icht. taki, który od­by­wa wę­drów­kę w górę rzeki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anadyr

1. mia­sto w Rosji;
2. rzeka w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, sto­li­ca Czu­koc­kie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go;

 (1.2) geogr. rzeka na Czu­kot­ce;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anadyrski

→ Ana­dyr (rzeka lub mia­sto w Rosji)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ana­dy­rem, do­ty­czą­cy Ana­dy­ru (mia­sta lub rzeki)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anaerob

or­ga­nizm roz­wi­ja­ją­cy się w śro­do­wi­sku cza­so­wo lub trwa­le po­zba­wio­nym wol­ne­go tlenu; bezt­le­no­wiec, ana­e­ro­biont, anok­sy­biont


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. or­ga­nizm, który nie po­trze­bu­je tlenu do życia i może roz­wi­jać się w śro­do­wi­sku bezt­le­no­wym


Ana­e­rob (gr. "an" – prze­dro­stek oz­na­cza­ją­cy prze­cze­nie; "aer" – po­wie­trze; "bio" – żyję), bezt­le­no­wiec, ana­e­ro­biont, anok­sy­biont – or­ga­nizm roz­wi­ja­ją­cy się w wa­run­kach bezt­le­no­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anaerobiczność

→ ana­e­ro­bicz­ny


Patrz:anaerobiczny

Źródła:

SJP.pl

Anaerobiczny

bezt­le­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Anaerobiont

or­ga­nizm roz­wi­ja­ją­cy się w śro­do­wi­sku cza­so­wo lub trwa­le po­zba­wio­nym wol­ne­go tlenu; bezt­le­no­wiec, ana­e­rob, anok­sy­biont


Źródła:

SJP.pl

Anaerobiotyczność

→ ana­e­ro­bio­tycz­ny


Patrz:anaerobiotyczny

Źródła:

SJP.pl

Anaerobioza

anok­sy­bio­za; życie w śro­do­wi­sku po­zba­wio­nym tlenu


Źródła:

SJP.pl

Anaerobowy

zwią­za­ny z ana­e­ro­bem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­wy­ma­ga­ją­cy obec­no­ści tlenu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anafalis

ana­fa­lis per­ło­wy - ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych


Ana­fa­lis ("Anap­ha­lis" DC.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je ok. 110 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją głów­nie na pół­ku­li pół­noc­nej, za­rów­no na ob­sza­rach o umiar­ko­wa­nym kli­ma­cie, jak i w tro­pi­kach na du­żych wy­so­ko­ściach. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je Ame­ry­kę Pół­noc­ną na pół­noc od pół­noc­ne­go Mek­sy­ku, Azję w jej czę­ści środ­ko­wej, po­łud­nio­wej i wschod­niej, poza tym Nową Gwi­neę i Chile.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anafaza

jedna z faz po­dzia­łu jądra ko­mór­ko­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. trze­cia faza po­dzia­łu ko­mór­ko­we­go


Ana­fa­za – trze­cia faza po­dzia­łu ko­mór­ki wy­stę­pu­ją­ca po me­ta­fa­zie, a przed te­lo­fa­zą. Wy­stę­pu­je za­rów­no w mi­to­zie jak i w me­jo­zie, przy czym w tym dru­gim po­dzia­le wy­stę­pu­je dwu­krot­nie i oz­na­cza­na jest mia­nem "ana­fa­za I" (pod­czas me­jo­zy I) i "ana­fa­za II" (pod­czas me­jo­zy II).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anafi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grec­ka wyspa na Morzu Egej­skim, w po­łud­nio­wej czę­ści ar­chi­pe­la­gu Cy­klad;

 (1.2) geogr. adm. gmina w Gre­cji, w re­gio­nie Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we, obej­mu­ją­ca wyspę Anafi (1.1) i kilka mniej­szych w są­siedzt­wie;


Anafi ( Ανάφη) – grec­ka wyspa na Morzu Egej­skim, na­le­ży do ar­chi­pe­la­gu Cy­klad. Po­pu­la­cja wyspy wy­no­si 273 miesz­kań­ców na­to­miast po­wierzch­nia 40,4 km². Anafi leży na wschód od innej wyspy San­to­ri­ni.

Leży w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Wyspy Egej­skie, w re­gio­nie Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Thira, w gmi­nie Anafi.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anafilaksja

ro­dzaj ogól­no­u­stro­jo­wej, sil­nej re­ak­cji aler­gicz­nej typu na­tych­mia­sto­we­go, która na­stę­pu­je po ek­spo­zy­cji na aler­gen; re­ak­cja ana­fi­lak­tycz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ro­dzaj ogól­no­u­stro­jo­wej re­ak­cji aler­gicz­nej typu na­tych­mia­sto­we­go, która ma miej­sce po ek­spo­zy­cji na aler­gen;


Ana­fi­lak­sja, wstrząs ana­fi­lak­tycz­ny (łac. "anap­hy­la­xia, com­mo­tus anap­hy­la­ci­ti­cus"; ang. "anap­hy­la­xis, anap­hy­lac­tic shock") – ro­dzaj na­głej, cięż­kiej re­ak­cji aler­gicz­nej lub nie­a­ler­gicz­nej, która może być przy­czy­ną zgonu (zob. wstrząs). Ana­fi­lak­sja ma cha­rak­ter re­ak­cji ogól­no­u­stro­jo­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anafilaktyczny

→ ana­fi­lak­sja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ana­fi­lak­sją, do­ty­czą­cy ana­fi­lak­sji


Patrz:anafilaksja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anafora

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu tego sa­me­go słowa lub wy­ra­że­nia na po­cząt­ku ko­lej­nych seg­men­tów tek­stu; epa­na­fo­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. od­wo­ła­nie się w wy­po­wie­dzi do cze­goś, co wcze­śniej zo­sta­ło już wspom­nia­ne

 (1.2) liter. fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu tego sa­me­go słowa lub zwro­tu na po­cząt­ku ko­lej­nych wer­sów, zdań lub fraz, co służy wzmoc­nie­niu wy­ra­zu emo­cjo­nal­ne­go lub ryt­micz­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anaforetyczny

→ ana­fo­re­za


Patrz:anaforeza

Źródła:

SJP.pl

Anaforeza

wę­drów­ka ujem­nie na­ła­do­wa­nych czą­stek w kie­run­ku elek­tro­dy do­dat­niej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. elektr. zja­wi­sko za­cho­dzą­ce w pły­nach pod wpły­wem pola elek­trycz­ne­go, po­le­ga­ją­ce na ruchu ujem­nie na­ła­do­wa­nych czą­stek w kie­run­ku anody


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anaforyczny

1. w ut­wo­rze li­te­rac­kim, po­ez­ji: wy­ko­rzy­stu­ją­cy ana­fo­rę jako śro­dek sty­li­stycz­ny;
2. za­i­mek ana­fo­rycz­ny - za­i­mek uży­wa­ny w celu na­wią­za­nia do zda­nia wcze­śniej­sze­go, za­stę­pu­je pow­tór­ne uży­cie tego sa­me­go rze­czow­ni­ka, zwy­kle ostat­nie­go rze­czow­ni­ka z po­przed­nie­go zda­nia, np. "on" od­no­szą­cy się do ko­cie­go ogona w zda­niach: "Kot miał ster­czą­cy ogon. Był on rudy."


Źródła:

SJP.pl

Anafrodyzja

brak chęci współ­ży­cia sek­su­al­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Anafrodyzjak

śro­dek ob­ni­ża­ją­cy po­bud­li­wość i spraw­ność sek­su­al­ną


Ana­fro­dyz­jak – sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ca po­bud­li­wość sek­su­al­ną. Ana­fro­dyz­ja­ki po­da­je się, mię­dzy in­ny­mi, oso­bom po­peł­nia­ją­cym prze­stęp­stwa sek­su­al­ne. Sub­stan­cja ta ob­ni­ża popęd płcio­wy lub nawet po­wo­du­je uwol­nie­nie się od pre­sji po­trze­by sek­su­al­nej.

Nie ist­nie­ją ana­fro­dyz­ja­ki, które tłu­mi­ły­by li­bi­do bez po­wo­do­wa­nia istot­niej­szych skut­ków ubocz­nych w or­ga­niz­mie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anagen

ak­tyw­na faza wzro­stu włosa


Źródła:

SJP.pl

Anageneza

stop­nio­wy roz­wój ewo­lu­cyj­ny or­ga­niz­mów po­wo­du­ją­cy przeksz­tał­ce­nie się jed­ne­go ga­tun­ku w inny; ewo­lu­cja fi­le­tycz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ewo­lu­cyj­ny pro­ces przeksz­tał­ca­nia się jed­ne­go ga­tun­ku w inny bez roz­ga­łę­zie­nia drze­wa ro­do­we­go, czyli bez pow­sta­wa­nia no­wych, bocz­nych linii ewo­lu­cyj­nych


Ana­ge­ne­za, trans­for­ma­cja fi­le­tycz­na – ewo­lu­cyj­na zmia­na cech całej po­pu­la­cji da­ne­go ga­tun­ku do­pro­wa­dza­ją­ca do tak istot­nej róż­ni­cy w po­rów­na­niu z po­pu­la­cją wyj­ścio­wą (po­cząt­ko­wą), że nowa po­pu­la­cja może być uz­na­na za nowy ga­tu­nek bio­lo­gicz­ny, a po­pu­la­cja po­cząt­ko­wa – za ga­tu­nek wy­mar­ły. W trans­for­ma­cji ana­ge­ne­tycz­nej nie pow­sta­je żadna grupa sio­strza­na dla no­we­go ga­tun­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anagenowy

→ ana­gen


Patrz:anagen

Źródła:

SJP.pl

Anaglif

1. gra świa­teł i cieni da­ją­ca wra­że­nie re­lie­fu;
2. dwa wy­dru­ko­wa­ne obra­zy jed­ne­go przed­mio­tu, da­ją­ce wra­że­nie wi­dze­nia ste­re­o­sko­po­we­go przy oglą­da­niu przez od­po­wied­nie oku­la­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeden z typów ry­sun­ku lub fo­to­gra­fii ste­re­o­sko­po­wej, da­ją­cy złu­dze­nie trój­wy­mia­ru pod­czas oglą­da­nia za po­mo­cą spe­cjal­nych, naj­czę­ściej czer­wo­no-nie­bie­skich, oku­la­rów;

 (1.2) szt. ryta, kuta lub od­le­wa­na pła­sko­rzeź­ba, sta­no­wią­ca zwy­kle de­ko­ra­cję na­czyń

 (1.3) gra świa­teł i cieni da­ją­ca wra­że­nie re­lie­fu


Ana­glif

Ana­glif – jeden z typów ry­sun­ku lub fo­to­gra­fii ste­re­o­sko­po­wej, da­ją­cy złu­dze­nie trój­wy­mia­ru pod­czas oglą­da­nia za po­mo­cą spe­cjal­nych, naj­czę­ściej czer­wo­no-cy­ja­no­wych (tur­ku­so­wych), oku­la­rów. Spo­rzą­dze­nie ana­gli­fów po­le­ga na na­ło­że­niu na sie­bie dwóch zdjęć, wy­ko­na­nych z lek­kim po­zio­mym prze­su­nię­ciem, od­po­wia­da­ją­cym obra­zom dla le­we­go i pra­we­go oka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anaglificzny

do­ty­czą­cy ana­gli­fu


Źródła:

SJP.pl

Anaglifowy

→ ana­glif


Patrz:anaglif

Źródła:

SJP.pl

Anagnoryzm

za­bieg kom­po­zy­cyj­ny, scena na­głe­go roz­poz­na­nia przez bo­ha­te­ra w niez­na­nej oso­bie kogoś bli­skie­go, sto­so­wa­ny w ut­wo­rach li­te­rac­kich, np. Ody­se­ja, Ore­ste­ja, Ską­piec


Ana­gno­ryzm (gr. "anagnōrismós") – motyw wy­stę­pu­ją­cy w li­te­ra­tu­rze i dra­ma­cie an­tycz­nym po­le­ga­ją­cy na na­głym roz­poz­na­niu przez bo­ha­te­ra kogoś bli­skie­go w niez­na­nej oso­bie, ujaw­nie­nia po­kre­wień­stwa mię­dzy dzia­ła­ją­cy­mi oso­ba­mi Naj­czę­ściej jest to roz­wią­za­nie kon­flik­tu i roz­wi­kła­nie in­try­gi po­przez ujaw­nie­nie po­kre­wień­stwa po­mię­dzy da­ny­mi oso­ba­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anagogiczny

pod­no­szą­cy na duchu, wznio­sły


przy­miot­nik

 (1.1) teol. chrzesc. pod­no­szą­cy na duchu, wznio­sły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anagram

wyraz (wy­ra­że­nie, zda­nie) ut­wo­rzo­ny przez prze­sta­wie­nie liter lub sylab in­ne­go wy­ra­zu (wy­ra­że­nia, zda­nia); ana­gra­mat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz lub ze­spół wy­ra­zów, pow­sta­ły przez zmia­nę ko­lej­no­ści liter in­ne­go wy­ra­zu lub ze­spo­łu wy­ra­zów;


Ana­gram – nazwa wy­wo­dzą­ca się od słów grec­kich: "ana-" (nad) oraz "grámma" (li­te­ra), oz­na­cza wyraz, wy­ra­że­nie lub całe zda­nie pow­sta­łe przez prze­sta­wie­nie liter bądź sylab in­ne­go wy­ra­zu lub zda­nia, wy­ko­rzy­stu­ją­ce wszyst­kie li­te­ry (gło­ski bądź sy­la­by) ma­te­ria­łu wyj­ścio­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anagramat

daw­niej: wyraz (wy­ra­że­nie, zda­nie) ut­wo­rzo­ny przez prze­sta­wie­nie liter lub sylab in­ne­go wy­ra­zu (wy­ra­że­nia, zda­nia); ana­gram


Źródła:

SJP.pl

Anagramator

pro­gram do wy­szu­ki­wa­nia wy­ra­zów z po­da­ne­go ze­sta­wu liter


Źródła:

SJP.pl

Anagramatyczny

zwią­za­ny z ana­gra­ma­tem (ana­gra­mem), po­le­ga­ją­cy na prze­sta­wie­niu liter (np. od­czy­ta­ne w spo­sób ana­gra­ma­tycz­ny); ana­gra­mo­wy


Źródła:

SJP.pl

Anagramowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. prze­sta­wia­nie liter w wy­ra­zie w celu ut­wo­rze­nia no­we­go słowa


Źródła:

Wiktionary

Anagramować

prze­sta­wić, prze­sta­wiać li­te­ry lub sy­la­by w wy­ra­zie w taki spo­sób, by pow­stał nowy wyraz


Źródła:

SJP.pl

Anagramowy

zwią­za­ny z ana­gra­mem, po­le­ga­ją­cy na prze­sta­wie­niu liter (np. od­czy­ta­ne w spo­sób ana­gra­mo­wy, rebus ana­gra­mo­wy); ana­gra­ma­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Anagramówka

rzad­ko, po­tocz­nie: za­gad­ka opar­ta na ana­gra­mie, po­le­ga­ją­ca na prze­sta­wie­niu liter lub sylab wy­ra­zów, wy­ra­żeń, zdań


Ana­gra­mów­ka – ro­dzaj dia­gra­mo­we­go za­da­nia sza­ra­dziar­skie­go po­le­ga­ją­ce­go na wpi­sy­wa­niu do dia­gra­mu wy­ra­zów bę­dą­cych ana­gra­ma­mi zde­fi­nio­wa­nych lub po­da­nych wy­ra­zów lub zwro­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anaheim

[czy­taj: Ana­hajm] mia­sto w USA


Ana­he­im – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­li­for­nia. Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1857 przez imi­gran­tów nie­miec­kich. Prawa miej­skie otrzy­ma­ło w 1915 r.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anahit

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit. or­miań­ska bo­gi­ni płod­no­ści, uz­dra­wia­nia, mą­dro­ści i wody, we wcze­śniej­szych mi­tach rów­nież bo­gi­ni wojny


Źródła:

Wiktionary

Anahita

Ana­hi­ta (آناهیتا, awest. "Ared­wi Sura Ana­hi­ta" "Wil­got­na Ja­śnie­ją­ca Nie­ty­kal­na", npers. "Nahid") – w daw­nej re­li­gii irań­skiej bo­gi­ni, póź­niej ja­za­ta, słod­kiej wody i płod­no­ści oraz po­rząd­ku spo­łecz­ne­go, zwana też Naną (Pia­stun­ką). Imię Ana­hi­ta wzię­ła od mi­tycz­nej rzeki.


Źródła:

Wikipedia

Anaklet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|m.


Ana­klet ( Ana­kle­tus; ur. w I wieku zm. ok. 88/91 w Rzy­mie) – mę­czen­nik i świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, 3. pa­pież w okre­sie od ok. 76/79 do 88/91 roku.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anakolut

nie­po­praw­na kon­struk­cja skład­nio­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zda­nie nie­po­praw­ne pod wzglę­dem skład­nio­wym


Ana­ko­lut (gr. ἀνακόλουθον "ana­kó­lo­ut­hon" „po­zba­wio­ny związ­ku, nie­lo­gicz­ny” od ἀν- "an-" „bez” i ἀκόλουθος "akó­lo­ut­hos" „na­stę­pu­ją­cy”) – błąd skład­nio­wy znieksz­tał­ca­ją­cy bu­do­wę zda­nia w taki spo­sób, że za­ni­ka zwią­zek lo­gicz­ny mię­dzy jego czło­na­mi. Ina­czej mó­wiąc, jest to wy­po­wiedź zor­ga­ni­zo­wa­na skład­nio­wo tak, że jej po­szcze­gól­ne czło­ny kłócą się z po­rząd­kiem lo­gicz­nym zda­nia i są nie­po­praw­ne pod wzglę­dem gra­ma­tycz­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anakolutowy

przy­miot­nik od: ana­ko­lut


Źródła:

SJP.pl

Anakolutyczny

→ ana­ko­lut


Patrz:anakolut

Źródła:

SJP.pl

Anakonda

wąż z ro­dzi­ny du­si­cie­li


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. ziem­no­wod­ny wąż za­miesz­ku­ją­cy lasy tro­pi­kal­ne, naj­więk­szy du­si­ciel;

 (1.2) uczn. penis


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anakondowy

przy­miot­nik od: ana­kon­da


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ana­kon­dą, do­ty­czą­cy ana­kon­dy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anakondzi

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z ana­kon­dą, do­ty­czą­cy ana­kon­dy


Źródła:

Wiktionary

Anakreont

Ana­kre­ont (ok. 570-ok. 485 p.n.e.), poeta grec­ki


Źródła:

SJP.pl

Anakreontowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ana­kre­on­ta lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anakreontyczny

→ ana­kre­on­tyk


Patrz:anakreontyk

Źródła:

SJP.pl

Anakreontyk

utwór po­e­tyc­ki, na­wią­zu­ją­cy do formy stwo­rzo­nej przez Ana­kre­on­ta, sła­wią­cy uroki życia, wino, śpiew, bie­sia­dę


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. wiersz o te­ma­ty­ce bie­siad­nej, we­so­łej lub ru­basz­nej;


Ana­kre­on­tyk – wier­szo­wa­ny utwór li­te­rac­ki o te­ma­ty­ce bie­siad­nej, we­so­łej lub ru­basz­nej, sła­wią­cy uroki życia, opo­wia­da­ją­cy o mi­ło­ści w spo­sób żar­to­bli­wy. Nazwa ga­tun­ku po­cho­dzi od grec­kie­go poety Ana­kre­on­ta z Teos (VI w. p.n.e.), który uksz­tał­to­wał styl i miarę wier­szo­wą wier­sza ana­kre­on­tej­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anakruza

w mu­zy­ce ina­czej przed­takt


Ana­kru­za, przed­takt (gr. "ανακρουσις") – nie­ak­cen­to­wa­na sy­la­ba (jedna lub dwie), która znaj­du­je się przed pier­wszą zgło­ską ak­cen­to­wa­ną w danym wer­sie sy­la­bo­to­nicz­nym. Ana­kru­za cha­rak­te­ry­zu­je się tym, że tych sylab nie wli­cza się do da­ne­go ra­chun­ku stóp me­trycz­nych. Ter­min ana­kru­za zo­stał przy­ję­ty w po­ez­ji na po­cząt­ku XIX w. z te­o­rii mu­zy­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anaksagoras

Anak­sa­go­ras z Kla­dzo­men (ok. 500 p.n.e. - ok. 428 p.n.e.), grec­ki fi­lo­zof


Anak­sa­go­ras ( Ἀναξαγόρας; ur. ok. 500 p.n.e., zm. ok. 428 p.n.e.) – grec­ki fi­lo­zof.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anaksymander

Anak­sy­man­der z Mi­le­tu (ok. 610-546 p.n.e.) - jeden z pier­wszych joń­skich fi­lo­zo­fów przy­ro­dy


Anak­sy­man­der z Mi­le­tu (gr. Ἀναξίμανδρος ὁ Μιλήσιος "Anak­si­man­dros ho Mi­le­sios", ok. 610–546 p.n.e.) – sta­ro­grec­ki fi­lo­zof i po­li­tyk, jeden z pier­wszych joń­skich fi­lo­zo­fów przy­ro­dy, re­pre­zen­tant szko­ły mi­le­zyj­skiej jako praw­do­po­dob­ny uczeń Ta­le­sa i na­u­czy­ciel Anak­sy­me­ne­sa. Po­dej­rze­wa się, że był au­to­rem pier­wsze­go w hi­sto­rii ludz­ko­ści dzie­ła fi­lo­zo­ficz­ne­go, zna­ne­go pod ty­tu­łem "O na­tu­rze" lub "O przy­ro­dzie" ( Περὶ φύσεως, "Peri phy­se­os").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anaksymandrowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anak­sy­man­dra lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anaksymenes

Anak­sy­me­nes z Mi­le­tu (ok. 585 - 525 p.n.e.), fi­lo­zof grec­ki


Anak­sy­me­nes z Mi­le­tu (gr. Άναξιμένης, ur. ok. 585 p.n.e., zm. ok. 525 p.n.e.) – pre­so­kra­tej­ski joń­ski fi­lo­zof przy­ro­dy, uczeń Anak­sy­man­dra, na­le­żą­cy do szko­ły mi­le­zyj­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anaksymenesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anak­sy­me­ne­sa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anal

wul­gar­nie: pe­ne­tra­cja od­by­tu part­ne­ra sek­su­al­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. pot. sek­su­al­ny sto­su­nek anal­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analcym

mi­ne­rał ska­łot­wór­czy, uwod­nio­ny gli­no­krze­mian sodu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­spo­li­ty mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy ze­o­li­tów;


Anal­cym – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do grupy ze­o­li­tów (oraz ze wzglę­du na wiele cech wspól­nych także do grupy ska­le­niow­ców). Jest mi­ne­ra­łem bar­dzo po­spo­li­tym, jego pra­wi­dło­we krysz­ta­ły na­le­żą jed­nak do rzad­ko­ści.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "anal­kis" = słaby, bez­sil­ny; na­wią­zu­je do sła­bych moż­li­wo­ści na­e­lek­try­zo­wa­nia się tego mi­ne­ra­łu pod­czas po­cie­ra­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Analekta

zbiór frag­men­tów dzieł lub ca­łych dzieł, przez­na­czo­ny do celów dy­dak­tycz­nych lub na­u­ko­wych; wy­pi­sy


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zbiór wy­bra­nych tek­stów, frag­men­tów pism lub cy­ta­tów, czę­sto upo­rząd­ko­wa­nych te­ma­tycz­nie lub chro­no­lo­gicz­nie


Ana­lek­ta, ana­lec­ta ( ἀνάλεκτα, "análekta" – rze­czy wy­bra­ne) – zbiór nie­wiel­kich dzieł lub frag­men­tów więk­szych ut­wo­rów, jed­ne­go lub kilku au­to­rów, opa­trzo­ny przy­pi­sa­mi źró­dło­wy­mi, przez­na­czo­ny zwy­kle do celów na­u­ko­wo-dy­dak­tycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Analemmatyczny

zegar ana­lem­ma­tycz­ny - zegar sło­necz­ny wska­zu­ją­cy go­dzi­nę cie­niem rzu­ca­nym przez pręt znaj­du­ją­cy się w środ­ku tar­czy


Źródła:

SJP.pl

Analeptyk

lek po­bu­dza­ją­cy krót­kotr­wa­le oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy i głów­ny oś­ro­dek od­de­cho­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. śro­dek, który po­bu­dza oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analfabeta

1. do­ro­sła osoba nie­u­mie­ją­ca czy­tać i pisać;
2. prze­no­śnie: osoba nie­ma­ją­ca zu­peł­nie wie­dzy w danej dzie­dzi­nie; igno­rant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. czło­wiek do­ro­sły nie­u­mie­ją­cy czy­tać ani pisać, czyli niez­na­ją­cy al­fa­be­tu

 (1.2) przen. pot. pejor. ktoś zu­peł­nie niez­na­ją­cy się na czymś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analfabetka

ko­bie­ta nie umie­ją­ca czy­tać i pisać


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. ko­bie­ta nie­po­tra­fią­ca pisać i czy­tać

 (1.2) przen. pot. pejor. / eufem. ko­bie­ta zu­peł­nie niez­na­ją­ca się na czymś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analfabetyzm

1. brak umie­jęt­no­ści czy­ta­nia i pi­sa­nia u do­ro­słych osób;
2. prze­no­śnie: zu­peł­ny brak wie­dzy w ja­kiejś dzie­dzi­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) eduk. brak umie­jęt­no­ści czy­ta­nia i / lub pi­sa­nia;


Anal­fa­be­tyzm (gr. ἀναλφάβητος "niez­na­ją­cy liter") – w ro­zu­mie­niu po­pu­lar­nym jest to brak umie­jęt­no­ści pi­sa­nia i czy­ta­nia oraz wy­ko­ny­wa­nia czte­rech pod­sta­wo­wych dzia­łań ma­te­ma­tycz­nych u osób do­ro­słych, tj. we­dług kry­te­riów UNESCO – po­wy­żej 15. roku życia. Osoby nie­po­sia­da­ją­ce ta­kich umie­jęt­no­ści na­zy­wa­ne są „anal­fa­be­ta­mi”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Analgan

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go me­ta­mi­zol so­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Analgetyczny

1. uśmie­rza­ją­cy, ła­go­dzą­cy ból, po­moc­ny w le­cze­niu bólu; prze­ciw­bó­lo­wy;
2. nie­wraż­li­wy na ból


przy­miot­nik

 (1.1) med. nie­czu­ły na ból

 (1.2) med. zmniej­sza­ją­cy ból


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analgetyk

lek znie­czu­la­ją­cy, prze­ciw­bó­lo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy, lek prze­ciw­bó­lo­wy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analgezja

znie­sie­nie czu­cia bólu z za­cho­wa­niem in­nych ro­dza­jów czu­cia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nie­wraż­li­wość na ból z za­cho­wa­niem in­nych ro­dza­jów czu­cia;


Anal­gez­ja, znie­czu­le­nie – zja­wi­sko znie­sie­nia czu­cia bólu; rów­nież znie­czu­le­nie w hip­no­zie. Do­ty­czy bólu pow­sta­łe­go wsku­tek dzia­ła­nia czyn­ni­ków fi­zycz­nych (na przy­kład ude­rze­nia) lub che­micz­nych (na przy­kład opa­rze­nia kwa­sem).

W celu znie­sie­nia czu­cia bólu sto­so­wa­ne są:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Analit

skład­nik prób­ki ana­li­tycz­nej pod­le­ga­ją­cy oz­na­cza­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. skład­nik prób­ki, który pod­le­ga oz­na­cza­niu


Ana­lit – skład­nik prób­ki ba­da­nej me­to­da­mi ana­li­zy che­micz­nej, który pod­le­ga wy­kry­ciu lub oz­na­cze­niu. Ana­lit może być skład­ni­kiem rozt­wo­ru, mie­sza­ni­ny gazów albo ciała sta­łe­go. Przy­kła­dem mogą być od­po­wied­nio jony chlor­ko­we oz­na­cza­ne w rozt­wo­rze soli ku­chen­nej, tlen w po­wie­trzu, czy że­la­zo w stali.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Analityczka

1. ko­bie­ta bar­dzo do­brze ra­dzą­ca sobie z ana­li­zą róż­nych pro­ble­mów;
2. ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca ana­liz w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie wie­dzy lub nauki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj żeń­ski od rze­czow­ni­ka → ana­li­tyk (spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą da­nych i pro­gno­zo­wa­niem)

 (1.2) ro­dzaj żeń­ski od rze­czow­ni­ka → ana­li­tyk (che­mik, na­u­ko­wiec ba­da­ją­cy bu­do­wę che­micz­ną sub­stan­cji)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analitycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ana­li­tycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Analityczno-Badawczy

zwią­za­ny z ana­li­zą i ba­da­nia­mi (np. apa­ra­tu­ra ana­li­tycz­no-ba­daw­cza)


Źródła:

SJP.pl

Analityczność

→ ana­li­tycz­ny


Patrz:analityczny

Źródła:

SJP.pl

Analityczny

zwią­za­ny z ana­li­zą (np. ana­li­tycz­ne my­śle­nie, me­to­dy ana­li­tycz­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ana­li­zą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analityk

1. osoba bar­dzo do­brze ra­dzą­ca sobie z ana­li­zą róż­nych pro­ble­mów;
2. osoba do­ko­nu­ją­ca ana­liz w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie wie­dzy lub nauki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą da­nych i wy­su­wa­niem pro­gnoz w obrę­bie kon­kret­nej dzie­dzi­ny wie­dzy

 (1.2) na­u­ko­wiec lub spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy bu­do­wę che­micz­ną sub­stan­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analityka

nauka o ro­zbio­rze pojęć i myśli


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. miej­sce, w któ­rym są wy­ko­ny­wa­ne ana­li­zy pró­bek ma­te­ria­łów bio­lo­gicz­nych w celu dia­gno­zo­wa­nia cho­rób

 (1.2) kie­ru­nek stu­diów

 (1.3) filoz. nauka trak­tu­ją­ca o ro­zbio­rze myśli i pojęć

 (1.4) dzie­dzi­na nauki, ba­da­ją­ca skład lub struk­tu­rę cze­goś z uży­ciem spe­cja­li­stycz­nej apa­ra­tu­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analiza

1. ope­ra­cja my­ślo­wa po­le­ga­ją­ca na do­kład­nym roz­wa­że­niu pro­ble­mu;
2. od­po­wied­nie ze­sta­wie­nie i opra­co­wa­nie da­nych przez po­rów­na­nie i wy­cią­gnię­cie wnio­sków na temat isto­ty zja­wi­ska, jego roz­wo­ju w przysz­ło­ści itp.; także: do­ku­ment, ra­port itp. z tego opra­co­wa­nia;
3. okre­śla­nie skła­du cze­goś za po­mo­cą metod la­bo­ra­to­ryj­nych; także: do­ku­ment z opi­sem ta­kie­go ba­da­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ba­da­nie da­nych cech, czę­ści, ele­men­tów, struk­tu­ry ja­kie­goś przed­mio­tu, po­ję­cia, zja­wi­ska;

 (1.2) chem. okre­śla­nie skła­du ilo­ścio­we­go, skład­ni­ków lub struk­tu­ry ba­da­ne­go związ­ku che­micz­ne­go;


Ana­li­za ( ana­ly­sis, od ἀνάλυσις z ἀνά „w górę” i λύω „roz­wią­zy­wać”) – roz­kład na skład­ni­ki (czyn­ni­ki), za­rów­no w zna­cze­niu ma­te­rial­nym, jak i nie­ma­te­rial­nym. Wy­o­dręb­nie­nie cech, wła­ści­wo­ści, skład­ni­ków ba­da­ne­go przed­mio­tu lub zja­wi­ska. Prze­ci­wień­stwem ana­li­zy jest syn­te­za.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Analizator

osoba ana­li­zu­ją­ca coś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie, które wy­ko­nu­je ana­li­zy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ten, kto coś ana­li­zu­je, bada, cze­goś do­cie­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Analizatorka

→ ana­li­za­tor


Patrz:analizator

Źródła:

SJP.pl

Analizatorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ana­li­za­to­rem, do­ty­czą­cy ana­li­za­to­ra, wła­ści­wy ana­li­za­to­ro­wi (temu kto ana­li­zu­je)


Źródła:

Wiktionary

Analizm

osią­ga­nie sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej przez sty­mu­la­cję od­by­tu; seks anal­ny


Źródła:

SJP.pl

Analizo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: ana­li­za


Źródła:

Wiktionary

Analizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ana­li­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Analizować

1. do­ko­ny­wać ope­ra­cji my­ślo­wej po­le­ga­ją­cej na do­kład­nym roz­wa­że­niu pro­ble­mu, wy­o­dręb­nie­niu pew­nych jego cech;
2. od­po­wied­nio ze­sta­wiać i opra­co­wy­wać dane, przez po­rów­ny­wa­nie i wy­cią­ga­nie wnio­sków na temat isto­ty zja­wi­ska, jego roz­wo­ju w przysz­ło­ści itp.;
3. okre­ślać skład cze­goś za po­mo­cą metod la­bo­ra­to­ryj­nych


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­pro­wa­dzać pro­ces ana­li­zy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analno-Pochwowy

zwią­za­ny z od­by­tem i po­chwą (np. wi­bra­tor anal­no-po­chwo­wy)


Źródła:

SJP.pl

Analność

→ anal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co anal­ne


Patrz:analny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analny

zwią­za­ny z od­by­tem (np. seks anal­ny); od­by­to­wy, od­byt­ni­czy


przy­miot­nik

 (1.1) książk. od­byt­ni­czy, od­by­to­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analog

spe­cja­li­sta od ma­szyn ana­lo­go­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzecz lub po­ję­cie bę­dą­ce od­po­wied­ni­kiem in­ne­go

 (1.2) chem. pier­wia­stek z sze­re­gu pier­wiast­ków o ana­lo­gicz­nej bu­do­wie elek­tro­no­wej

 (1.3) chem. zwią­zek che­micz­ny o ta­kiej samej bu­do­wie ale o za­stą­pio­nym co najm­niej jed­nym ato­mie w sto­sun­ku do związ­ku wyj­ścio­we­go;

 (1.4) pot. płyta ana­lo­go­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Analogat

w lo­gi­ce: część skła­do­wa po­ję­cia ana­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Analogia

1. po­do­bień­stwo, zgod­ność pod pew­nym wzglę­dem;
2. przed­miot, po­ję­cie, zja­wi­sko peł­nią­ce taką samą funk­cję lub po­dob­ne do in­ne­go; od­po­wied­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­do­bień­stwo da­nych rze­czy, sy­tu­a­cji, zja­wisk pod ja­kichś wzglę­dem;


Ana­lo­gia (gr. ἀναλογία – od­po­wied­niość, po­do­bień­stwo) – oz­na­cza orze­ka­nie o pew­nych ce­chach (wła­ści­wo­ściach) jed­ne­go przed­mio­tu (rze­czy, osoby, zja­wi­ska, po­ję­cia itp.) na za­sa­dzie jego po­do­bień­stwa do in­ne­go przed­mio­tu (któ­re­go od­po­wied­nie cechy są okre­ślo­ne i znane) lub rów­no­le­gło­ści wy­stę­pu­ją­cych po­mię­dzy nimi in­nych cech. Do ana­lo­gii zwy­kło się się­gać w fi­lo­zo­fii, pra­wie, te­o­lo­gii, po­li­ty­ce, re­to­ry­ce, ma­te­ma­ty­ce, fi­zy­ce, bio­lo­gii (np. na­rzą­dy ana­lo­gicz­ne), sta­ty­sty­ce itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Analogicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ana­lo­gicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Analogiczność

znacz­ne po­do­bień­stwo dwóch rze­czy, ich wła­ści­wo­ści, cech itp.; także: sy­tu­a­cja, zja­wi­sko, rzecz zbież­ne z czymś lub bar­dzo do cze­goś po­dob­ne; ana­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha bycia ana­lo­gicz­nym z czymś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analogiczny

bar­dzo po­dob­ny do cze­goś, ma­ją­cy zbież­ne cechy z czymś (np. ana­lo­gicz­ne po­glą­dy, ana­lo­gicz­ne za­cho­wa­nia); zbież­ny, toż­sa­my, po­dob­ny, od­po­wied­ni


przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analogie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral| ana­lo­gia.


Źródła:

Wiktionary

Analogizm

wnio­sko­wa­nie na pod­sta­wie po­do­bieństw


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) my­śle­nie lub two­rze­nie cze­goś przez po­do­bień­stwo do cze­goś in­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analogon

przy­pa­dek, przed­miot po­dob­ny, zbież­ny, od­po­wia­da­ją­cy in­ne­mu; od­po­wied­nik; ana­log


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­po­wied­nik funk­cjo­nal­ny lub struk­tu­ral­ny in­ne­go ele­men­tu, ist­nie­ją­cy dzię­ki re­la­cji po­do­bień­stwa, a nie toż­sa­mo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analogowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) techn. z uży­ciem cią­głe­go sy­gna­łu lub tra­dy­cyj­nej tech­no­lo­gii, bez za­pi­su cy­fro­we­go


Źródła:

Wiktionary

Analogowość

1. cecha cze­goś wy­ko­rzy­stu­ją­ce­go tech­ni­kę ana­lo­go­wą;
2. żar­to­bli­wie: cecha kogoś lub cze­goś nie­zdo­mi­no­wa­ne­go przez tech­ni­kę cy­fro­wą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ana­lo­go­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analogowy

dzia­ła­ją­cy w opar­ciu o tech­ni­kę ana­lo­go­wą (słu­żą­cą wyt­wa­rza­niu, prze­sy­ła­niu i przet­wa­rza­niu sy­gna­łów cią­głych, a nie "sko­ko­wych", jak np. w tech­ni­ce cy­fro­wej), np. urzą­dze­nia ana­lo­go­we, te­le­fon ana­lo­go­wy


przy­miot­nik

 (1.1) techn. wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­ni­kę ana­lo­go­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Analyton

fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na ro­zbi­cie na­tu­ral­ne­go toku wy­po­wie­dzi i umie­szcze­niu z dala od sie­bie wy­ra­zów, które po­win­ny stać bli­sko sie­bie


Źródła:

SJP.pl

Anamnestyczny

→ anam­ne­za


Patrz:anamneza

Źródła:

SJP.pl

Anamnetyczny

→ anam­ne­za


Patrz:anamneza

Źródła:

SJP.pl

Anamneza

1. wy­wiad le­kar­ski
2. w fi­lo­zo­fii spo­sób poz­na­nia przez przy­po­mi­na­nie, nie­za­leż­ny od em­pi­rycz­ne­go doś­wiad­cze­nia
3. mod­lit­wa mszal­na na­stę­pu­ją­ca bez­poś­red­nio po Prze­i­sto­cze­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wy­wiad le­kar­ski na temat m.in. hi­sto­rii cho­ro­by,

 (1.2) rel. mod­lit­wa, część li­tur­gii eu­cha­ry­stycz­nej,

 (1.3) filoz. spo­sób poz­na­nia przez przy­po­mi­na­nie, nie­za­leż­ny od doś­wiad­cze­nia zmy­sło­we­go,


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anamorfa

u grzy­bów: bezpł­cio­wa po­stać roz­wo­jo­wa (morfa)


Ana­mor­fa – bezpł­cio­wa po­stać roz­wo­jo­wa (morfa) u grzy­bów. U wielu grzy­bów na­le­żą­cych do wor­kow­ców wy­stę­pu­ją dwie po­sta­cie roz­wo­jo­we; ana­mor­fa rozm­na­ża­ją­ca się bezpł­cio­wo i te­le­o­mor­fa rozm­na­ża­ją­ca się płcio­wo. U pod­staw­cza­ków zda­rza się to bar­dzo rzad­ko.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anamorficzny

→ ana­mor­fo­za


Patrz:anamorfoza

Źródła:

SJP.pl

Anamorfotyczny

→ ana­mor­fo­za


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który wy­ko­rzy­stu­je efekt skró­tu pe­spek­ty­wicz­ne­go w obra­zie ma­lar­skim, fo­to­gra­ficz­nym lub fil­mo­wym


Patrz:anamorfoza

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anamorfoza

1. li­nio­we zwę­że­nie lub roz­sze­rze­nie obra­zu w jed­nym kie­run­ku, sto­so­wa­ne w tech­ni­ce filmu pa­no­ra­micz­ne­go
2. takie od­wra­cal­ne przeksz­tał­ce­nie pła­szczyz­ny, które za­mie­nia dany no­mo­gram w no­mo­gram rów­no­waż­ny zbu­do­wa­ny z sa­mych linii pro­stych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. opt. ce­lo­we znieksz­tał­ce­nie (li­nio­we zwę­że­nie lub roz­sze­rze­nie) obra­zu, które spra­wia, że staje się on zro­zu­mia­ły i pro­por­cjo­nal­ny tylko wtedy, gdy pa­trzy się na niego pod kon­kret­nym, bar­dzo ostrym kątem lub przy uży­ciu spe­cjal­ne­go lu­stra


Ana­mor­fo­za (gr. "anamórphōsis" – przeksz­tał­ce­nie) – ce­lo­wa de­for­ma­cja obra­zu, która może po­ka­zać obraz nie­zde­for­mo­wa­ny po­przez np. od­bi­cie jej w zwier­ciad­le wy­pu­kłym, ści­śnię­cie lub roz­cią­gnię­cie obra­zu zde­for­mo­wa­ne­go. Ana­mor­fo­za w ma­lar­stwie może uka­zać ory­gi­nał, jeśli na płót­no ma­lar­skie spoj­rzy się pod od­po­wied­nim kątem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anamorfozowy

przy­miot­nik od: ana­mor­fo­za


Źródła:

SJP.pl

Anan

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ananas

1. tro­pi­kal­na by­li­na upraw­na z ro­dzi­ny ana­na­so­wa­tych;
2. w prze­no­śni: łobuz, nic­poń


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ana­nas|Mill.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju ana­na­sów (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) kulin. owo­co­stan ro­śli­ny z ro­dza­ju ana­na­sów (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) pot. o nie­grzecz­nym dziec­ku


Ana­nas ("Ana­nas" Mill.) – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych ("Bro­me­lia­ce­ae"). Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia jeden do ok. 7 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te w sta­nie na­tu­ral­nym rosną w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej. Już w okre­sie przed­ko­lum­bij­skim roz­po­wszech­nio­na w upra­wie zo­sta­ła bez­na­sien­na od­mia­na ana­na­sa ja­dal­ne­go o so­czy­stym owo­co­sta­nie. Nazwa ro­dza­jo­wa ut­wo­rzo­na zo­sta­ła od nazwy tych ro­ślin w ję­zy­kach tupi ("nana").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ananasa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: ana­nas


Źródła:

Wiktionary

Ananasarnia

szklar­nia słu­żą­ca do ho­dow­li ana­na­sów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. bu­dy­nek przez­na­czo­ny do ho­dow­li ana­na­sów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ananasek

zdrob­nie­nie od: ana­nas


Źródła:

SJP.pl

Ananasik

zdrob­nie­nie od: ana­nas


Źródła:

SJP.pl

Ananasowate

ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych li­czą­ca około 2000 ga­tun­ków, głów­nie z wil­got­nych lasów Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Pół­noc­nej; bro­me­lio­wa­te, za­pyl­co­wa­te


Źródła:

SJP.pl

Ananasowaty

1. o ce­chach po­dob­nych do ana­na­sa;
2. o ce­chach ana­na­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


przy­miot­nik

 (1.1) bot. przy­po­mi­na­ją­cy owoc ana­na­sa

 (1.2) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny ana­na­so­wa­tych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ananasowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin jed­no­li­ścien­nych; za­pyl­co­wiec


Źródła:

SJP.pl

Ananasowo-Cytrynowy

zro­bio­ny z ana­na­sów i cy­tryn, ma­ją­cy smak za­rów­no ana­na­so­wy, jak i cy­try­no­wy itp. (np. sok ana­na­so­wo-cy­try­no­wy)


Źródła:

SJP.pl

Ananasowo-Kokosowy

zro­bio­ny z ana­na­sów i ko­ko­sów, ma­ją­cy smak za­rów­no ana­na­so­wy, jak i ko­ko­so­wy (np. cia­sto ana­na­so­wo-ko­ko­so­we)


Źródła:

SJP.pl

Ananasowy

o smaku ana­na­sa


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ana­na­sów, zwią­za­ny z ana­na­sa­mi

 (1.2) przy­rzą­dzo­ny z ana­na­sów, z do­dat­kiem ana­na­sów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ananasówka

1. od­mia­na grusz­ki
2. wódka ana­na­so­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka na ana­na­sie

 (1.2) ogrod. od­mia­na gru­szy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ananda

w hin­du­iz­mie: stan szczę­ścia, roz­ko­szy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anandamid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w or­ga­niz­mach ży­wych, ne­u­ro­prze­kaź­nik wy­dzie­la­ją­cy się pod­czas snu i re­lak­su


Anan­da­mid ("AEA") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy psy­cho­ak­tyw­nych kan­na­bi­no­i­dów wy­stę­pu­ją­cy w or­ga­niz­mach ży­wych. Wcho­dzi w skład ukła­du en­do­kan­na­bi­no­i­do­we­go. Jest ne­u­ro­prze­kaź­ni­kiem wy­dzie­la­ją­cym się pod­czas snu i re­lak­su. Dzia­ła za­rów­no oś­rod­ko­wo jak i ob­wo­do­wo. Anan­da­mid jest al­ka­lo­i­dem ka­ka­ow­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ananiasz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Ana­niasz – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Grec­ka forma he­braj­skie­go "Ha­na­niah" – „Jahwe jest ła­ska­wy”. Jed­nym z pa­tro­nów tego imie­nia jest św. Ana­niasz z Da­masz­ku.

Ana­niasz imie­ni­ny ob­cho­dzi 25 stycz­nia, 1 grud­nia i 16 grud­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ananiaszostwo

Ana­niasz z mał­żon­ką; Ana­nia­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Ananiaszowie

Ana­niasz z mał­żon­ką; Ana­nia­szo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Ananiaszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ana­nia­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Ananim

pse­u­do­nim ut­wo­rzo­ny z liter naz­wi­ska au­to­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj pse­u­do­ni­mu; naz­wi­sko au­to­ra za­pi­sa­ne w szyku od­wró­co­nym;


Ana­nim – pse­u­do­nim ut­wo­rzo­ny przez od­wró­ce­nie ko­lej­no­ści liter w naz­wi­sku au­to­ra lub ar­ty­sty, np. Ste­fan Że­rom­ski po­słu­gi­wał się m.in. pse­u­do­ni­mem Ste­fan Iks­mo­reż, zaś Kurt Wil­helm Marek jest znany jako C.W. Ceram. Mi­łosz Bie­drzyc­ki użył ana­ni­mu Nor­wi­da jako Di­wron i Ta­de­u­sza Ró­że­wi­cza jako Czi­we­żór.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ananimowy

przy­miot­nik od: ana­nim


Źródła:

SJP.pl

Ananiński

kul­tu­ra ana­niń­ska - kul­tu­ra schył­ku epoki brązu i wczes­nej epoki że­la­za, przy­pi­sy­wa­na przod­kom ludów ugro­fiń­skich do­rze­cza Wołgi; stwo­rzy­ła silny oś­ro­dek me­ta­lur­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Anankastyczny

→ anan­kazm


Patrz:anankazm

Źródła:

SJP.pl

Anankastyk

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) psych. osoba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się oso­bo­wo­ścią anan­ka­stycz­ną, ma­ją­ca bar­dzo upo­rząd­ko­wa­ne życie i ma­nia­kal­nie dą­żą­ca do per­fek­cji kosz­tem re­la­cji z in­ny­mi


Źródła:

Wiktionary

Anankazm

na­tręct­wo w po­sta­ci przy­mu­su za­sta­na­wia­nia się nad za­gad­nie­nia­mi non­sen­sow­ny­mi; wy­stę­pu­je głów­nie w schi­zo­fre­nii


Anan­kazm – ro­dzaj ob­se­sji po­le­ga­ją­cy na przy­mu­sie za­sta­na­wia­nia się nad nie­ma­ją­cy­mi sensu za­gad­nie­nia­mi lub pro­ble­ma­mi nie­moż­li­wy­mi do roz­wią­za­nia. Ter­min wpro­wa­dził do psy­chia­trii Karl Ja­spers.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ananke

prze­no­śnie: przez­na­cze­nie, fatum


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przez­na­cze­nie, fatum


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anansi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit. bóg-pająk z le­gend Afry­ki Za­chod­niej;


Anan­si ("Pan Pająk") – po­stać mi­to­lo­gicz­na z le­gend Afry­ki Za­chod­niej, bóg trick­ster – wiel­ki oszust.

Pier­wot­nie uwa­ża­ny był za stwór­cę świa­ta, póź­niej – dawcę kul­tu­ry. Wy­czy­ny Anan­sie­go są te­ma­tem lu­do­wych opo­wia­dań, które wy­stę­pu­ją rów­nież w In­diach Za­chod­nich.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anantasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; po­zy­cja le­żą­ca na boku, w któ­rej zew­nętrz­na noga jest unie­sio­na do góry, a dłoń zew­nętrz­nej ręki chwy­ta pa­luch unie­sio­nej stopy


Źródła:

Wiktionary

Anapa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim, port nad Mo­rzem Czar­nym;


Anapa (ros. Анапа) – mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­dar­skim, port nad Mo­rzem Czar­nym. Około 94 tys. miesz­kań­ców (2021). Jest uz­dro­wi­skiem mor­skim (wody mi­ne­ral­ne, ką­pie­le błot­ne). Są tam te­re­ny upraw win­nej la­to­ro­śli.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy i ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anapest

wier­szo­wa stopa zło­żo­na z trzech sylab: dwóch krót­kich i dłu­giej w me­try­ce an­tycz­nej, bądź z dwóch nie­ak­cen­to­wa­nych i ak­cen­to­wa­nej w wier­szu sy­la­bo­to­nicz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. w wier­szach stopa me­trycz­na zło­żo­na z dwóch sylab krót­kich i jed­nej dłu­giej;


Ana­pest (gr. "anápaiston – od­wró­co­ny; dosł. od­bi­ty (dak­tyl),") w me­try­ce ilo­cza­so­wej to stopa me­trycz­na skła­da­ją­ca się z trzech sylab: dwóch krót­kich i jed­nej dłu­giej.

W wier­szach pol­skich od­po­wied­ni­kiem ana­pe­stu jest sek­wen­cja skła­da­ją­ca się z dwóch sylab nie­ak­cen­to­wa­nych i jed­nej ak­cen­to­wa­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anapestyczny

→ ana­pest


Patrz:anapest

Źródła:

SJP.pl

Anaplazja

stan roz­ro­stu ko­mó­rek wy­stę­pu­ją­cy w no­wot­wo­rach zło­śli­wych


Ana­plaz­ja – brak zróż­ni­co­wa­nia lub za­trzy­ma­nie róż­ni­co­wa­nia lub pro­ces odróż­ni­co­wa­nia się ko­mó­rek, pow­sta­wa­nie z ko­mó­rek zróż­ni­co­wa­nych no­wych po­ko­leń ko­mó­rek o coraz to mniej­szym stop­niu zróż­ni­co­wa­nia albo też za­trzy­ma­nie róż­ni­co­wa­nia (doj­rze­wa­nia) ko­mór­ki wraz z za­cho­wa­ną zdol­no­ścią do mno­że­nia się. Cha­rak­te­ry­stycz­na cecha no­wot­wo­rów zło­śli­wych. Obec­nie uważa się, że w pro­ce­sie no­wot­wo­rze­nia nie do­cho­dzi do odróż­ni­co­wa­nia, a ra­czej do za­blo­ko­wa­nia róż­ni­co­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anaplazmoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez bak­te­rie Ana­plas­ma prze­no­szo­ne przez kle­szcze z ro­dza­ju Ixo­des, które nam­na­ża­ją się w gra­nu­lo­cy­tach


Ana­plaz­mo­za (łac. "ana­plas­mo­sis"), ludz­ka ana­plaz­mo­za gra­nu­lo­cy­tar­na (ang. "human gra­nu­lo­cy­tic ana­plas­mo­sis", HGA), daw­niej okre­śla­na jako ludz­ka gra­nu­lo­cy­tar­na ehr­li­chio­za (ang. "human gra­nu­lo­cy­tic ehr­li­chio­sis", HGE), od­kle­szczo­wa cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ły­wa­na przez bak­te­rie Gram-ujem­ne "Ana­plas­ma pha­go­cy­top­hi­lum".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anapodoton

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) brak ko­or­dy­na­cji po­mię­dzy czę­ścia­mi zda­nia zło­żo­ne­go; od­mia­na ana­ko­lu­tu


Źródła:

Wiktionary

Anapski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Anapą, do­ty­czą­cy Anapy


Źródła:

Wiktionary

Anapsyd

przed­sta­wi­ciel pod­gro­ma­dy za­u­rop­sy­dów


Źródła:

SJP.pl

Anapsydy

przed­sta­wi­ciel pod­gro­ma­dy za­u­rop­sy­dów


Anap­sy­dy (Anap­si­da) – pod­gro­ma­da za­u­rop­sy­dów o pry­mi­tyw­nej bu­do­wie, sio­strza­na do kladu Eu­rep­ti­lia, obej­mu­ją­ce­go diap­sy­dy oraz ro­dzi­ny Cap­tor­hi­ni­dae i Pro­to­rot­hy­ri­di­dae. Ich nazwa na­wią­zu­je do braku ot­wo­rów skro­nio­wych w czasz­ce, który uwa­ża­no za cha­rak­te­ry­stycz­ną cechę człon­ków tej grupy; zwią­za­ny z tym swo­i­sty układ mię­śni w czasz­ce ogra­ni­cza spraw­ność ru­chów żu­chwy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anarch

po­gard­li­wie: anar­chi­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. środ. polit. anar­chi­sta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anarchia

1. sy­tu­a­cja, w któ­rej wła­dze pań­stwo­we utra­ci­ły kon­tro­lę nad sy­tu­a­cją w kraju; bez­rząd, bez­pra­wie;
2. po­tocz­nie: nie­prze­strze­ga­nie lub brak obo­wią­zu­ją­cych zasad; be­zład, sa­mo­wo­la, chaos;
3. ustrój po­li­tycz­no-spo­łecz­ny bez władz pań­stwo­wych, w któ­rym nie obo­wią­zu­ją prze­pi­sy prawa;
4. śro­do­wi­sko­wo: duże A wpi­sa­ne w okrąg; znak anar­chi­stów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma struk­tu­ry spo­łecz­no-po­li­tycz­nej, w któ­rej nie ma żad­nej ukon­sty­tu­o­wa­nej wła­dzy;

 (1.2) pot. chaos or­ga­ni­za­cyj­ny w in­sty­tu­cji, or­ga­ni­za­cji lub spo­łecz­no­ści


Anar­chia ( ἀναρχία – „bez wład­cy”) – forma struk­tu­ry spo­łecz­no-po­li­tycz­nej, w któ­rej nie ma żad­nej ukon­sty­tu­o­wa­nej wła­dzy, ani nie obo­wią­zu­ją żadne normy praw­ne.

W ro­zu­mie­niu po­li­tycz­nym (w anar­chiz­mie) to taka struk­tu­ra, w któ­rej pań­stwo zo­sta­je za­stą­pio­ne przez nie­przy­mu­so­wą i nie­scen­tra­li­zo­wa­ną or­ga­ni­za­cję spo­łe­czeń­stwa (np. fe­de­ra­cję au­to­no­micz­nych miej­sco­wo­ści).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anarchiczność

stan cha­o­su i nie­po­rząd­ku w pań­stwie; anar­chia


Źródła:

SJP.pl

Anarchiczny

zwią­za­ny z anar­chią, wy­ni­ka­ją­cy z anar­chii, wła­ści­wy anar­chii (np. anar­chicz­ne za­cho­wa­nie, anar­chicz­ny cha­rak­ter)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z anar­chią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anarchista

1. osoba bę­dą­ca zwo­len­ni­kiem anar­chiz­mu (ide­o­lo­gii i ruchu);
2. po­tocz­nie: zwo­len­nik braku dy­scy­pli­ny, anar­chii w życiu pu­blicz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik anar­chiz­mu

 (1.2) zwo­len­nik kom­plet­ne­go roz­prę­że­nia (anar­chii) w życiu pu­blicz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anarchistka

→ anar­chi­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka anar­chiz­mu


Patrz:anarchista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anarchistowski

przy­miot­nik od: anar­chi­sta


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z anar­chi­stą, do­ty­czą­cy anar­chi­sty, wła­ści­wy anar­chi­ście


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anarchistyczny

zwią­za­ny z anar­chiz­mem, wła­ści­wy anar­chiz­mo­wi (np. anar­chi­stycz­na po­li­ty­ka, anar­chi­stycz­ni dzia­ła­cze)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z anar­chiz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anarchizacja

do­pro­wa­dza­nie do anar­chii


Źródła:

SJP.pl

Anarchizm

1. ide­o­lo­gia i ruch spo­łecz­ny gło­szą­ce zbęd­ność pań­stwa i wszel­kich jego or­ga­nów, uz­na­ją­ce nie­o­gra­ni­czo­ną wol­ność jed­nost­ki za war­tość na­drzęd­ną, po­stu­lu­ją­ce opar­cie życia spo­łecz­ne­go na związ­kach wol­nych gmin;
2. po­tocz­nie: pro­pa­go­wa­nie cha­o­su i braku dy­scy­pli­ny w życiu pu­blicz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ruch spo­łecz­ny i ide­o­lo­gia gło­szą­ca lik­wi­da­cję pań­stwa oraz po­stu­lu­ją­ca nie­o­gra­ni­czo­ną wol­ność za na­drzęd­ną war­tość;


Anar­chizm – dok­try­na po­li­tycz­na i ruch spo­łecz­ny, które ce­chu­ją się nie­chę­cią wobec wła­dzy oraz odrzu­ce­niem włas­no­ści pry­wat­nej i wszel­kich przy­mu­so­wych form hie­rar­chii. Anar­chizm wzywa do znie­sie­nia pań­stwa, które uważa za nie­po­trzeb­ne i szkod­li­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anarchizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. sym­pa­ty­zo­wa­nie z anar­chiz­mem

 (1.2) wpro­wa­dza­nie anar­chii, cha­o­su, za­mę­tu


Źródła:

Wiktionary

Anarchizować

do­pro­wa­dzać do za­mę­tu, cha­o­su, wy­wo­ły­wać anar­chię


Źródła:

SJP.pl

Anarcho-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z anar­chiz­mem


Źródła:

Wiktionary

Anarchoindywidualistyczny

→ anar­cho­in­dy­wi­du­a­lizm


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z anar­cho­in­dy­wi­du­a­liz­mem, wła­ści­wy anar­cho­in­dy­wi­du­a­liz­mo­wi


Patrz:anarchoindywidualizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anarchoindywidualizm

kie­ru­nek anar­chiz­mu ne­gu­ją­cy wszel­ką wła­dzę pań­stwo­wą, funk­cjo­no­wa­nie in­sty­tu­cji spo­łecz­nych i praw­nych, po­stu­lu­ją­cy nie­zbęd­ność za­cho­wa­nia w ustro­ju bez­pań­stwo­wym drob­nej włas­no­ści pry­wat­nej rów­nych wła­ści­cie­li zrze­szo­nych w wolne gminy; anar­chizm in­dy­wi­du­a­li­stycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. polit. skraj­na forma in­dy­wi­du­a­liz­mu, dok­try­na spo­łecz­no-po­li­tycz­na wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw­ko pań­stwu, spo­łe­czeń­stwu, na­ro­do­wi i ro­dzi­nie jako źró­dłom przy­mu­su i znie­wo­le­nia jed­nost­ki;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anarchokapitalista

zwo­len­nik ide­o­lo­gii gło­szą­cej, że na­le­ży zlik­wi­do­wać sy­stem pań­stwo­wy i za­stą­pić go sy­ste­mem, w któ­rym ist­nie­je wy­łącz­nie włas­ność pry­wat­na i wolny rynek


Źródła:

SJP.pl

Anarchokapitalizm

ide­o­lo­gia gło­szą­ca, że na­le­ży zlik­wi­do­wać sy­stem pań­stwo­wy i za­stą­pić go sy­ste­mem, w któ­rym ist­nie­je wy­łącz­nie włas­ność pry­wat­na i wolny rynek; akap, ankap


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. te­o­re­tycz­ny ustrój po­li­tycz­ny opar­ty na braku pań­stwa, wy­mia­nie włas­no­ści pry­wat­nej i wol­nym rynku

 (1.2) polit. ide­o­lo­gia pro­pa­gu­ją­ca anar­cho­ka­pi­ta­lizm (1.1)


Anar­cho­ka­pi­ta­lizm (znany rów­nież jako „akap” lub „ankap”) – li­ber­ta­riań­ski i in­dy­wi­du­a­li­stycz­ny sy­stem po­li­tycz­ny, który opo­wia­da się za eli­mi­na­cją mo­no­po­lu usług pań­stwa na rzecz pry­wat­nych agen­cji ochro­ny na wol­nym rynku. Twór­cą tego ter­mi­nu jest ame­ry­kań­ski eko­no­mi­sta, hi­sto­ryk i te­o­re­tyk po­li­tycz­ny Mur­ray Roth­bard.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anarchokolektywistyczny

→ anar­cho­ko­lek­ty­wizm


Patrz:anarchokolektywizm

Źródła:

SJP.pl

Anarchokolektywizm

kie­ru­nek anar­chiz­mu po­stu­lu­ją­cy stwo­rze­nie w dro­dze re­wo­lu­cji ustro­ju bez­pań­stwo­we­go oraz lik­wi­da­cję włas­no­ści pry­wat­nej i od­da­nie jej do dy­spo­zy­cji swo­bod­nie stwo­rzo­nych ko­lek­ty­wów (wspól­not pro­duk­cyj­nych); anar­chizm ko­lek­ty­wi­stycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anar­chizm ko­lek­ty­wi­stycz­ny; dok­try­na i ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny, po­stu­lu­ją­ce stwo­rze­nie w dro­dze re­wo­lu­cji ustro­ju bez­pań­stwo­we­go opar­te­go na spo­łecz­nej włas­no­ści środ­ków pro­duk­cji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anarchokomunistyczny

→ anar­cho­ko­mu­nizm


Patrz:anarchokomunizm

Źródła:

SJP.pl

Anarchokomunizm

ide­o­lo­gia gło­szą­ca ab­so­lut­ną wol­ność jed­nost­ki, nie­uz­na­ją­ca przy tym włas­no­ści pry­wat­nej, a je­dy­nie wspól­ną; po­łą­cze­nie anar­chiz­mu z ko­mu­niz­mem; ko­mu­nizm anar­chi­stycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia i ruch spo­łecz­ny łą­czą­cy anar­chizm i ko­mu­nizm, dą­żą­cy do znie­sie­nia pań­stwa i hie­rar­chii, wpro­wa­dze­nia wspól­nej włas­no­ści środ­ków pro­duk­cji oraz sa­mo­rząd­nej, zde­cen­tra­li­zo­wa­nej or­ga­ni­za­cji spo­łe­czeń­stwa opar­tej na wol­nej współ­pra­cy i rów­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anarchopacyfizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. nurt anar­chiz­mu cał­ko­wi­cie odrzu­ca­ją­cy uży­wa­nie prze­mo­cy, nie­za­leż­nie od jej formy i celów


Źródła:

Wiktionary

Anarchosyndykalistyczny

→ anar­cho­syn­dy­ka­lizm


Patrz:anarchosyndykalizm

Źródła:

SJP.pl

Anarchosyndykalizm

1. ide­o­lo­gia gło­szą­ca ko­niecz­ność two­rze­nia syn­dy­ka­tów ro­bot­ni­czych związ­ków za­wo­do­wych, a ne­gu­ją­ca po­trze­bę ist­nie­nia pań­stwa ro­bot­ni­cze­go i rzą­dzą­cej nim par­tii ko­mu­ni­stycz­nej; po­łą­cze­nie syn­dy­ka­liz­mu i anar­chiz­mu;
2. po­gląd przy­pi­sy­wa­ny w Pol­sce opo­zy­cji lat 80. przez wła­dze ko­mu­ni­stycz­ne, gło­szą­cy na­drzęd­ność związ­ków za­wo­do­wych nad par­tią ko­mu­ni­stycz­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia spo­łecz­no-po­li­tycz­na łą­czą­ca anar­chizm z syn­dy­ka­liz­mem; kie­ru­nek anar­chiz­mu gło­szą­cy, że związ­ki za­wo­do­we (syn­dy­ka­ty) są pod­sta­wo­wym na­rzę­dziem walki kla­so­wej oraz przysz­łą pod­sta­wą or­ga­ni­za­cji spo­łe­czeń­stwa, opar­te­go na do­bro­wol­nej fe­de­ra­cji wol­nych zrze­szeń pra­cow­ni­czych;


Anar­chizm syn­dy­ka­li­stycz­ny (anar­cho­syn­dy­ka­lizm) – dok­try­na po­li­tycz­na i eko­no­micz­na pow­sta­ła pod ko­niec XIX w. z ini­cja­ty­wy Fer­nan­da Pel­lo­u­tie­ra i Ge­or­ges’a So­re­la, bę­dą­ca syn­te­zą anar­chiz­mu, wol­no­ścio­we­go so­cja­liz­mu i ko­mu­niz­mu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anartria

za­bu­rze­nie ar­ty­ku­la­cji wy­wo­ła­ne przez po­ra­że­nie mię­śni ję­zy­ka i jamy ust­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cał­ko­wi­ta lub pra­wie cał­ko­wi­ta nie­moż­ność ar­ty­ku­ło­wa­nia mowy wsku­tek usz­ko­dze­nia apa­ra­tu mowy lub oś­rod­ków ner­wo­wych kon­tro­lu­ją­cych mowę;


Anar­tria – za­bu­rze­nie mowy po­le­ga­ją­ce na nie­moż­no­ści two­rze­nia ar­ty­ku­ło­wa­nych dźwię­ków. Przy bar­dzo dużym na­si­le­niu prak­tycz­nie unie­moż­li­wia mó­wie­nie. [].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anastasis

[czy­taj: ana­stas-is] w iko­no­gra­fii: scena zej­ścia Je­zu­sa do ot­chła­ni, wy­stę­pu­ją­ca w sztu­ce bi­zan­tyj­skiej w II-XIII wieku i eu­ro­pej­skiej od X wieku; Ana­sta­sis


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anastatyczny

okre­śle­nie druku otrzy­ma­ne­go me­to­dą che­micz­ną bez no­we­go skła­du


Źródła:

SJP.pl

Anastatyka

ga­tu­nek ro­śli­ny rocz­nej z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych (krzy­żo­wych); zmart­wychw­stan­ka, róża je­ry­choń­ska, ręka Maryi


Źródła:

SJP.pl

Anastazja

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Ana­staz­ja – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ana­sta­zy. Oz­na­cza „zmart­wychw­sta­ła, wskrze­szo­na”.

Wśród imion na­da­wa­nych nowo na­ro­dzo­nym dzie­ciom, Ana­staz­ja w 2017 roku zaj­mo­wa­ła 41. miej­sce w gru­pie imion żeń­skich. W roku 2022 imię Ana­staz­ja no­si­ło w Pol­sce 22 020 ko­biet, co oz­na­cza 128. po­zy­cję na li­ście naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­cych w kraju imion.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anastazy

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Ana­sta­zy – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „wskrze­sze­nie”, „zmart­wychw­sta­nie”. Jego żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest Ana­staz­ja.

Ana­sta­zy imie­ni­ny ob­cho­dzi 11 stycz­nia, 22 stycz­nia, 21 kwiet­nia, 27 kwiet­nia, 20 maja, 30 maja, 11 czerw­ca, 14 czerw­ca, 17 sierp­nia, 21 sierp­nia, 16 paź­dzier­ni­ka, 5 grud­nia, 19 grud­nia i 21 grud­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anastomoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. po­łą­cze­nie na­tu­ral­ne lub sztucz­nie wyt­wo­rzo­ne, umoż­li­wia­ją­ce prze­pływ mię­dzy struk­tu­ra­mi or­ga­niz­mu (na­czy­nia­mi, prze­wo­da­mi, włó­kna­mi)

 (1.2) biol. po­łą­cze­nie mię­dzy róż­ny­mi ele­men­ta­mi tego sa­me­go or­ga­niz­mu

 (1.3) geol. nie­wiel­ki, nie­re­gu­lar­ny i czę­sto kręty kanał kra­so­wy roz­wi­nię­ty wzdłuż szcze­li­ny lub po­wierzch­ni mię­dzy­ła­wi­co­wej w skale


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anastrofa

pow­tó­rze­nie wy­ra­zów w szyku od­wró­co­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. fi­gu­ra sty­li­stycz­na, która po­le­ga na od­wró­ce­niu zwy­kłej ko­lej­no­ści wy­ra­zów w zda­niu lub wer­sie (w celu na­da­nia wy­po­wie­dzi tonu bar­dziej po­e­tyc­kie­go albo dra­ma­tycz­ne­go)


Ana­stro­fa (gr. ἀναστροφή "anastrophḗ" „od­wró­ce­nie”), epa­na­stro­fa (gr. ἐπαναστροφή "epanastrophḗ") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu wy­ra­zów w od­wró­co­nym po­rząd­ku. Np. za­miast „Witam was, lor­do­wie”, „Was witam, lor­do­wie”. Czę­sto uży­wa­na przez mi­strza Yodę w fil­mie "Gwiezd­ne wojny".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anastygmat

obiek­tyw nie wy­ka­zu­ją­cy astyg­ma­tyz­mu, jak rów­nież i in­nych wad op­tycz­nych dzię­ki za­sto­so­wa­niu od­po­wied­nich so­cze­wek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. ro­dzaj obiek­ty­wu fo­to­gra­ficz­ne­go o bar­dzo do­brze sko­ry­go­wa­nych aber­ra­cjach op­tycz­nych; obiek­tyw, który daje ostry obraz bez znieksz­tał­ceń


Ana­styg­mat – obiek­tyw fo­to­gra­ficz­ny ze sko­ry­go­wa­ną aber­ra­cją sfe­rycz­ną, komą i astyg­ma­tyz­mem.

Pier­wszym obiek­ty­wem tego typu był pow­sta­ły około 1866 r. kon­cen­trycz­ny obiek­tyw Rossa. Bar­dziej zna­nym, ja­śniej­szym i uda­nym roz­wią­za­niem były za­pro­jek­to­wa­ne w la­tach 1890–1893, przez Paula Ru­dolp­ha z za­kła­dów Ze­is­sa, obiek­ty­wy serii po­cząt­ko­wo zna­nej jako "Ana­stig­ma­ty" (póź­niej prze­mia­no­wa­ne na Pro­ta­ry). Prak­tycz­nie wszyst­kie współ­czes­ne obiek­ty­wy fo­to­gra­ficz­ne są ana­styg­ma­ta­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anastygmatyczny

→ ana­styg­mat


Patrz:anastygmat

Źródła:

SJP.pl

Anastyloza

przy­wró­ce­nie okre­ślo­ne­mu za­byt­ko­wi lub ze­spo­ło­wi ar­chi­tek­to­nicz­ne­mu wła­ści­wych mu cech i wa­lo­rów kom­po­zy­cyj­nych; re­kom­po­zy­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. re­kon­struk­cja bu­dow­li z ory­gi­nal­nych ele­men­tów przy mi­ni­mal­nym uzu­peł­nie­niu bra­ków; po­now­ne zło­że­nie zruj­no­wa­nych za­byt­ków


Ana­sty­lo­za – me­to­da re­kon­struk­cji obiek­tów bu­dow­la­nych w na­tu­rze, po­now­ne zmon­to­wa­nie zruj­no­wa­nej bu­dow­li lub od­bu­do­wa jej czę­ści przy uży­ciu za­cho­wa­nych ory­gi­nal­nych frag­men­tów. W obrę­bie Akro­po­lu ateń­skie­go po raz pier­wszy ope­ra­cję taką prze­pro­wa­dził Ni­co­las Ba­la­nos przy re­kon­struk­cji Par­te­no­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anat

bo­gi­ni w mi­to­lo­gii ka­na­nej­skiej


Anat, też Anath (ugar. "’nt", ‏ענת‎, Αναθ) – ważna bo­gi­ni ludów za­chod­nio­se­mic­kich (Amo­ry­tów, Ka­na­nej­czy­ków, Ara­mej­czy­ków) czczo­na na roz­le­głych ob­sza­rach sta­ro­żyt­ne­go Bli­skie­go Wscho­du (w Me­zo­po­ta­mii, Sy­ro­pa­le­sty­nie, Iz­ra­e­lu, Ana­to­lii i Egip­cie) w okre­sie od po­ło­wy II tys.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anat.

skrót od: ana­to­mia, ana­to­micz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


Źródła:

SJP.pl

Anatana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Anat­ha­na|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny tu­pa­jo­wa­tych


Źródła:

Wiktionary

Anataz

mi­ne­rał, od­mia­na dwut­len­ku ty­ta­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. od­mia­na po­li­mor­ficz­na dwut­len­ku ty­ta­nu;


Ana­taz (Ok­ta­e­dryt) – mi­ne­rał, od­mia­na po­li­mor­ficz­na dwut­len­ku ty­ta­nu. We­dług usta­leń Lo­u­i­sa Ni­co­la­sa Va­u­qu­e­li­na jego wła­ści­wo­ści są ana­lo­gicz­ne do ru­ty­lu. Pier­wszy raz o tym mi­ne­ra­le pi­sa­no w roku 1738. Nazwa wy­wo­dzi się z grec­kie­go słowa "ana­ta­sis", oz­na­cza­ją­ce­go wy­dłu­że­nie (roz­cią­gnię­cie), co na­wią­zu­je do po­kro­ju mi­ne­ra­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anateksis

pro­ces za­cho­dzą­cy w głębi sko­ru­py ziem­skiej pro­wa­dzą­cy do na­gro­ma­dze­nia wtór­nej magmy; pa­lin­ge­ne­za


Ana­tek­sis – pro­ces za­cho­dzą­cy w głębi sko­ru­py ziem­skiej, po­le­ga­ją­cy na stop­nio­wym upłyn­nia­niu skład­ni­ków du­żych kom­plek­sów skał wsku­tek wzro­stu tem­pe­ra­tu­ry. Po­szcze­gól­ne skład­ni­ki skały wy­ta­pia­ne są we­dług ko­lej­no­ści okre­śla­nej ich tem­pe­ra­tu­rą top­nie­nia. Pro­duk­ty ana­tek­sis mogą zo­stać w skale ma­cie­rzy­stej lub pod wpły­wem ci­śnie­nia wy­ci­ska­ne są po­mię­dzy skład­ni­ki nie­u­płyn­nio­ne i gro­ma­dzą się w zdol­nej do two­rze­nia in­truz­ji masie wtór­nej magmy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anatema

1. kląt­wa ko­ściel­na; ek­sko­mu­ni­ka;
2. prze­no­śnie: su­ro­wa kry­ty­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. kląt­wa ko­ściel­na, wy­klę­cie, wy­klu­cze­nie ze spo­łecz­no­ści; po­tę­pie­nie po­glą­dów he­re­tyc­kich;

 (1.2) daw. kośc. osoba, przed­miot lub nauka dot­knię­ta kląt­wą ko­ściel­ną

 (1.3) przen. książk. po­tę­pie­nie, wy­klu­cze­nie z ja­kie­goś śro­do­wi­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anatidaefobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. lęk przed by­ciem ob­ser­wo­wa­nym przez kacz­kę


Źródła:

Wiktionary

Anatman

za­sa­da bud­dyj­ska, zgod­nie z którą dusza jest nietr­wa­ła i śmier­tel­na; prze­ciw­staw­na za­sa­dzie re­in­kar­na­cji; anat­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bud­dyj­ska dok­try­na (go­dzo­na na różne spo­so­by z re­in­kar­na­cją), zgod­nie z którą nie ist­nie­je trwa­ła dusza (atman), ani w ogóle nic trwa­łe­go;


Anat­man (skr. "nie-ja", w ję­zy­ku pali "anat­ta") – pod­sta­wo­wa dok­try­na bud­dyj­ska, we­dług któ­rej nie ist­nie­je nic ta­kie­go jak atman (dusza).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anatocyzm

za­sa­da po­bie­ra­nia od­se­tek od od­se­tek; pro­cent skła­da­ny


Ana­to­cyzm (z gr. "ανατοκισμός", trb. "ana­to­kis­mós", pro­cent skła­da­ny, ka­pi­ta­li­za­cja od­se­tek) – na­li­cza­nie od­se­tek od za­le­głych od­se­tek.

Prawo rzym­skie na­zy­wa­ło je "usu­rae usu­ra­rum". Były one za­ka­za­ne.

W pol­skim pra­wie obo­wią­zu­je zakaz ana­to­cyz­mu. Jego celem jest ochro­na dłuż­ni­ka przed nad­mier­ny­mi ob­cią­że­nia­mi z ty­tu­łu od­se­tek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anatoksyna

frag­men­ty bak­te­rii lub całe bak­te­rie, które po­zba­wio­no zdol­no­ści cho­ro­bot­wór­czych, mo­gą­ce sty­mu­lo­wać układ od­por­no­ścio­wy or­ga­niz­mu do pro­duk­cji prze­ciw­ciał


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. tok­sy­na bak­te­ryj­na po­zba­wio­na szkod­li­wych wła­ści­wo­ści po unie­czyn­nie­niu che­micz­nym bądź fi­zycz­nym, ale za­cho­wu­ją­ca zdol­ność wy­wo­ły­wa­nia od­po­wie­dzi im­mu­no­lo­gicz­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anatol

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Ana­tol, Ana­to­liusz ( ἀνατολικός – po­cho­dzą­cy ze Wscho­du; ana­lo­gicz­ne po­cho­dze­nie ma nazwa Ana­to­lii, kra­i­ny w Azji Mniej­szej) – mę­skie imię po­cho­dze­nia grec­kie­go.

Żeń­skie od­po­wied­ni­ki tego imie­nia: Ana­to­lia, Ana­to­la.

Ana­tol imie­ni­ny ob­cho­dzi: 20 marca, 2 maja, 3 czerw­ca, 3 lipca i 20 li­sto­pa­da.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anatola

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Anatolek

zdrob­nie­nie od: Ana­tol (imię mę­skie)


Źródła:

SJP.pl

Anatolia

kra­i­na w Tur­cji po­kry­wa­ją­ca się z pół­wy­spem Azja Mniej­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion współ­czes­nej Tur­cji obej­mu­ją­cy pół­wy­sep Azji Mniej­szej;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|ż.;


Ana­to­lia ( Ana­do­lu) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Tur­cji. Obej­mu­je cały pół­wy­sep Azji Mniej­szej oraz część te­re­nów na wschód od niego. Jej po­wierzch­nia sta­no­wi w za­o­krą­gle­niu 2/3 po­wierzch­ni ca­łe­go pań­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anatolian

rasa psów z grupy mo­lo­sów wy­ho­do­wa­na w Tur­cji; ana­to­lij­ski pies pa­ster­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. rasa psów z grupy mo­lo­sów;


Ana­to­lij­ski pies pa­ster­ski (ory­gi­nal­na nazwa "ana­do­lu çoban köpeği") – rasa psa za­li­cza­na do grupy mo­lo­sów w typie gór­skim, wy­ho­do­wa­na w Ana­to­lii (Tur­cja) jako pies pa­ster­ski do pil­no­wa­nia owiec. W ję­zy­ku pol­skim uży­wa­ne są je­szcze nazwy ow­cza­rek ana­to­lij­ski i ana­to­lij­ski pies pa­ster­ski. Nie pod­le­ga pró­bom pracy. W 2018 FCI zmie­ni­ło ofi­cjal­nie nazwę rasy na Kan­gal Çoban Köpeği (po­tocz­nie Kan­gal).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anatolij

ro­syj­skie imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Anatolijczyk

miesz­ka­niec Ana­to­lii (kra­i­ny w Tur­cji)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ana­to­lii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anatolijka

miesz­kan­ka Ana­to­lii (kra­i­ny w Tur­cji)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ana­to­lii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anatolijski

→ Ana­to­lia (kra­i­na w Tur­cji)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ana­to­lii, zwią­za­ny z Ana­to­lią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anatoliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ana­to­li lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anatolostwo

Ana­tol z mał­żon­ką; Ana­to­lo­wie


Źródła:

SJP.pl

Anatolowie

Ana­tol z mał­żon­ką; Ana­to­lo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Anatolowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ana­to­la lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anatolski

1. → Ana­to­lia (kra­i­na hi­sto­rycz­na w Tur­cji);
2. alak­ta­ga ana­tol­ska - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny skocz­ko­wa­tych


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z Ana­to­lią, do­ty­czą­cy Ana­to­lii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anatom

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ana­to­mii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczo­ny lub le­karz zaj­mu­ją­cy się ana­to­mią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anatomia

1. dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem bu­do­wy i kształ­tu ciała ży­wych or­ga­niz­mów;
2. bu­do­wa ciała or­ga­niz­mów ży­wych;
3. prze­no­śnie: do­kład­ny opis i ana­li­za cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. bu­do­wa or­ga­niz­mów ży­wych

 (1.2) biol. nauka o ana­to­mii (1.1);

 (1.3) książk. przen. szcze­gó­ły dzia­ła­nia lub funk­cjo­no­wa­nia cze­goś

 (1.4) pot. lek­cja, za­ję­cia z ana­to­mii (1.2)


Na tę stro­nę wska­zu­je „ana­tom”. Zo­bacz też: wyspa Ana­tom.

Ta stro­na do­ty­czy bio­lo­gii. Zo­bacz też: ana­to­mia (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Ana­to­mia (z gr. "anatomē" „sek­cja (zwłok), kra­ja­nie” od "anatémnein" „po­ciąć”) – dział bio­lo­gii, nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem bu­do­wy or­ga­niz­mów. Przed­mio­tem za­in­te­re­so­wa­nia róż­nych dzia­łów ana­to­mii jest ba­da­nie po­ło­że­nia, kształ­tu, skła­du oraz ewo­lu­cji na­rzą­dów, tka­nek i ko­mó­rek.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anatomicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) zgod­nie z ana­to­mią


Źródła:

Wiktionary

Anatomiczno-Morfologiczny

do­ty­czą­cy ana­to­mii i mor­fo­lo­gii (np. cechy ana­to­micz­no-mor­fo­lo­gicz­ne)


Źródła:

SJP.pl

Anatomiczny

1. zwią­za­ny z ana­to­mią, nauką o bu­do­wie or­ga­niz­mów ży­wych;
2. zwią­za­ny z bu­do­wą or­ga­niz­mu ży­we­go, na­wią­zu­ją­cy do jego bu­do­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z ana­to­mią, do­ty­czą­cy ana­to­mii

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przy­sto­so­wa­ny do bu­do­wy ciała ludz­kie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anatomik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ana­tom


Źródła:

Wiktionary

Anatomio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: ana­to­mia


Źródła:

Wiktionary

Anatomizować

prze­pro­wa­dzać ana­li­zę bu­do­wy ciała


Źródła:

SJP.pl

Anatomopatolog

spe­cja­li­sta, na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem zmian w bu­do­wie tka­nek i na­rzą­dów wy­wo­ła­nych cho­ro­bą; pa­to­mor­fo­log


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta ba­da­ją­cy pa­to­lo­gie w na­rzą­dach, tkan­kach i ko­mór­kach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anatomopatologia

dział ana­to­mii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem zmian w bu­do­wie tka­nek i na­rzą­dów wy­wo­ła­nych cho­ro­bą; ana­to­mia pa­to­lo­gicz­na, pa­to­mor­fo­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Anatomopatologiczny

przy­miot­nik od: ana­to­mo­pa­to­lo­gia; cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ana­to­mo­pa­to­lo­gii, dzia­łu ana­to­mii zaj­mu­ją­ce­go się ba­da­niem zmian w bu­do­wie tka­nek i na­rzą­dów wy­wo­ła­nych cho­ro­bą (np. ba­da­nia ana­to­mo­pa­to­lo­gicz­ne), zwią­za­ny z tym dzia­łem; pa­to­mor­fo­lo­gicz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ana­to­mią pa­to­lo­gicz­ną, do­ty­czą­cy ana­to­mii pa­to­lo­gicz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anatta

za­sa­da bud­dyj­ska, zgod­nie z którą dusza jest nietr­wa­ła i śmier­tel­na; prze­ciw­staw­na za­sa­dzie re­in­kar­na­cji; anat­man


Źródła:

SJP.pl

Anc

skrót od: Afri­can Na­tio­nal Con­gress (Afry­kań­ski Kon­gres Na­ro­do­wy) - cen­tro­le­wi­co­wa par­tia po­li­tycz­na rzą­dzą­ca RPA od 1994 roku


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anceps

w me­try­ce an­tycz­nej: ostat­nia sy­la­ba wersu o nie­u­sta­lo­nej po­sta­ci ilo­cza­so­wej


An­ceps (z łac. "syl­la­ba an­ceps") – w grec­kiej i rzym­skiej po­ez­ji opar­tej na ilo­cza­sie sy­la­ba obo­jęt­na dla me­trum pod wzglę­dem dłu­go­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ancestralny

bar­dzo stary, wła­ści­wy przod­kom


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy przod­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anch

krzyż egip­ski, ta­liz­man po­wszech­ny w sta­ro­żyt­nym Egip­cie; ankh


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­roż. rel. egip­ski hie­ro­glif sym­bo­li­zu­ją­cy życie;


Anch, ankh, krzyż egip­ski ( crux an­sa­ta) – w mi­to­lo­gii egip­skiej hie­ro­glif oz­na­cza­ją­cy życie. Anch w sta­ro­żyt­nym Egip­cie był sym­bo­lem życia i dla­te­go miał za­pew­niać do­stat­nie oraz wiecz­ne życie. Był zna­kiem-amu­le­tem, ochra­nia­ją­cym za­rów­no w życiu do­czes­nym, jak i po­za­gro­bo­wym. Współ­cze­śnie na­da­je mu się[] mi­stycz­ne oraz ma­gicz­ne zna­cze­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anchizaur

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z po­drzę­du za­u­ro­po­do­mor­fów


An­chi­za­ur ("An­chi­sa­u­rus") – ro­śli­no­żer­ny za­u­ro­po­do­morf z ro­dzi­ny an­chi­za­u­rów (An­chi­sa­u­ri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anchizaury

klad di­no­za­u­rów z po­drzę­du za­u­ro­po­do­mor­fów


An­chi­za­u­ry ("An­chi­sa­u­ria") – klad di­no­za­u­rów z grupy za­u­ro­po­do­mor­fów. Zde­fi­nio­wa­ny przez Pe­te­ra Gal­to­na i Paula Up­chur­cha (2004) jako klad obej­mu­ją­cy ro­dza­je "An­chi­sa­u­rus" i "Me­la­no­ro­sa­u­rus", ich ostat­nie­go wspól­ne­go przod­ka oraz wszyst­kich jego po­tom­ków; au­to­rzy za­li­czy­li do An­chi­sa­u­ria ro­dzi­nę An­chi­sa­u­ri­dae z ro­dza­ja­mi "An­chi­sa­u­rus" i "Am­mo­sa­u­rus", oraz ro­dzi­nę Me­la­no­ro­sa­u­ri­dae z ro­dza­ja­mi "Rio­ja­sa­u­rus", "Me­la­no­ro­sa­u­rus", "Ca­me­lo­tia" i "Les­sem­sa­u­rus".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anchizes

mi­tycz­ny król Dar­da­nos, syn Ka­py­sa i Te­mi­ste


An­chi­zes (gr. i łac. "An­chi­ses") – król Dar­da­no­su (w po­bli­żu Troi), syn Ka­py­sa i Te­mi­ste. Oj­ciec Ene­a­sza, męża księż­nicz­ki Kre­u­zy. Ene­asz i Kre­u­za byli ro­dzi­ca­mi Aska­niu­sza.

Zgod­nie z grec­ką mi­to­lo­gią bo­gi­ni Afro­dy­ta (Wenus) zstą­pi­ła na zie­mię pod po­sta­cią ko­bie­ty i uwio­dła An­chi­ze­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anchois

[czy­taj: anszuA lub ąszuA] kon­ser­wa z so­lo­nych sar­de­li, zwy­kle ostro przy­pra­wio­na; an­cho­vy, an­cho­vies


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. okre­śle­nie przet­wo­rów z so­lo­nych sar­de­li eu­ro­pej­skich, pi­kant­nych w smaku (nie­kie­dy pod­fer­men­to­wa­nych), zwy­kle w po­sta­ci fi­le­ta, ko­recz­ka lub pasty;


An­cho­is (wym. ãszuạ; z hiszp. "an­choa") – fran­cu­skie okre­śle­nie przet­wo­rów z sar­de­li eu­ro­pej­skiej – nie­wiel­kiej, śle­dzio­wa­tej ryby wy­stę­pu­ją­cej w całym Morzu Śró­dziem­nym i w ak­we­nach za­chod­nio­e­u­ro­pej­skich.

Wy­ko­rzy­sty­wa­na jest jako świe­ża, su­ro­wa, wę­dzo­na, su­szo­na i so­lo­na oraz w po­sta­ci przet­wo­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anchorage

[czy­taj: ANkeridż] mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


An­cho­ra­ge (ofi­cjal­nie Mu­ni­ci­pa­li­ty of An­cho­ra­ge) – skon­so­li­do­wa­ne mia­sto-okręg ( con­so­li­da­ted city-bo­ro­ugh) w Sta­nach Zjed­no­czo­nych po­ło­żo­ny w sta­nie Ala­ska nad Za­to­ką Cooka (Ocean Spo­koj­ny). Obec­ny sta­tus mia­sto uzy­ska­ło w 1975 roku. Mia­sto za­miesz­ku­je 279 671 osób (2007), czyli ponad 40% wszyst­kich miesz­kań­ców Ala­ski. W roku 2023 licz­ba miesz­kań­ców wzro­sła do 286 075 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia do 56,3 osoby/km².


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anchovy

[czy­taj: änczewi] rybka, sar­de­la, zwła­szcza w kon­ser­wach, ostro przy­pra­wio­na


An­cho­vy – mia­sto na Ja­maj­ce wcho­dzą­ce w skład re­gio­nu Saint James. We­dług spisu lud­no­ści z 1991 roku mia­sto za­miesz­ki­wa­ły 3633 osoby. We­dług sza­co­wa­nych da­nych na rok 2010 w miej­sco­wo­ści miesz­ka­ło 4269 osób.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anchusina

na­tu­ral­ny barw­nik czer­wo­ny wy­stę­pu­ją­cy w ko­rze­niach al­kan­ny i far­bow­ni­ka; al­ka­ni­na


Źródła:

SJP.pl

Ancora

[czy­taj: an­ko­ra] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: je­szcze; czę­sto wy­stę­pu­je w po­wią­za­niu z in­ny­mi okre­śle­nia­mi


Źródła:

SJP.pl

Ancug

gwa­ro­wo: ubra­nie mę­skie, gar­ni­tur męski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Poz­nań,Śląsk Cie­szyń­ski,Bu­ko­wi­na,Spisz,Gru­dziądz,Ma­ło­pol­ska po­łud­nio­wa., gwara. więz. uczn. gar­ni­tur

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ubra­nie (kom­plet)

 (1.3) uczn. wyj­ścio­we, odś­więt­ne ubra­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ancykrys

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Nowy Sącz. urwis, ktoś uciąż­li­wyfakt.

 (1.2) gw-pl|Rop­czy­ce. an­ty­chryst


Źródła:

Wiktionary

Ancykryst

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. an­ty­chryst, dia­beł

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rel. be­zboż­nik, nie­wie­rzą­cy


Źródła:

Wiktionary

Ancylopod

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du wy­mar­łych ssa­ków nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych


Źródła:

SJP.pl

Ancylopody

po­drząd wy­mar­łych ssa­ków nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych


An­cy­lo­po­dy (An­cy­lo­po­da) – po­drząd wy­mar­łych ssa­ków nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych.

An­cy­lo­po­dy wy­stę­po­wa­ły od wczes­ne­go eo­ce­nu po plej­sto­cen pół­ku­li pół­noc­nej, a jeden ro­dzaj — w mio­ce­nie na kon­ty­nen­cie afry­kań­skim. Od­kry­to formy an­cy­lo­po­dów, u któ­rych za­miast kopyt wy­stę­po­wa­ły pa­zu­ry.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ancylostomatoza

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba czło­wie­ka i zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez ni­cie­nie tę­go­ryj­ce, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. nie­dokr­wi­sto­ścią; an­ky­lo­sto­mia­za; ane­mia gór­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Ancylostomiaza

cho­ro­ba wy­wo­ła­na przez tę­go­ryj­ca dwu­nast­ni­cze­go; an­cy­lo­sto­mo­za, "cho­ro­ba gór­ni­cza"


Źródła:

SJP.pl

Ancymon

łobuz, urwis, roz­ra­bia­ka; an­cy­mo­nek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) urwis uda­ją­cy nie­wi­niąt­ko


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ancymonek

łobuz, urwis, roz­ra­bia­ka, an­cy­mon


Źródła:

SJP.pl

And.

skrót od: an­dan­te


Źródła:

SJP.pl

Anda

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Andabata

gla­dia­tor rzym­ski wal­czą­cy na ślepo w heł­mie za­kry­wa­ją­cym oczy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rzym­ski gla­dia­tor wal­czą­cy w heł­mie za­kry­wa­ją­cym oczy;


An­da­ba­ta (an­da­ba­tes) (od gr. ἀναβάτης anabatès) – konny gla­dia­tor wal­czą­cy ślepo w heł­mie po­zba­wio­nym ot­wo­rów na oczy.

Ta ka­te­go­ria gla­dia­to­rów po­pu­lar­na była za cza­sów Cy­ce­ro­na[].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andaluski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. lub rzad. zwią­za­ny z An­da­luz­ją


Źródła:

Wiktionary

Andaluzja

1. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Hisz­pa­nii;
2. re­gion au­to­no­micz­ny w Hisz­pa­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na w po­łud­nio­wej Hisz­pa­nii

 (1.2) geogr. adm. wspól­no­ta au­to­no­micz­na po­ło­żo­na w po­łud­nio­wej Hisz­pa­nii;


An­da­luz­ja (hiszp. "Andalucía", z arab. "Al-An­da­lus", pier­wot­na nazwa na­wią­zy­wa­ła do Wan­da­lów) – naj­lud­niej­sza i druga pod wzglę­dem po­wierzch­ni wspól­no­ta au­to­no­micz­na po­ło­żo­na w po­łud­nio­wej Hisz­pa­nii, obej­mu­je więk­szą część re­gio­nu hi­sto­rycz­ne­go o tej samej naz­wie oraz pasmo gór­skie na pół­no­cy Sier­ra Mo­re­na. Gra­ni­czy na pół­no­cy z Estre­ma­du­rą i Ka­sty­lią-La Man­chą, na wscho­dzie Mur­cją, a na za­cho­dzie z Por­tu­ga­lią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andaluzyjczyk

miesz­ka­niec An­da­luz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec An­da­luz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andaluzyjka

miesz­kan­ka An­da­luz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka An­da­luz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andaluzyjski

→ An­da­luz­ja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­da­luz­ją, wy­wo­dzą­cy się z An­da­luz­ji

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. dia­lekt an­da­lu­zyj­ski ję­zy­ka hisz­pań­skie­go


Patrz:Andaluzja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andaluzyt

mi­ne­rał, od­mia­na po­li­mor­ficz­na krze­mia­nu glinu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki mi­ne­rał na­le­żą­cy do grupy krze­mia­nów;


An­da­lu­zyt – rzad­ki mi­ne­rał na­le­żą­cy do grupy krze­mia­nów. Jego nazwa po­cho­dzi od An­da­luz­ji (Hisz­pa­nia), gdzie po raz pier­wszy mi­ne­rał ten zna­le­zio­no (1798 r.).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andaluzytowy

→ an­da­lu­zyt


Patrz:andaluzyt

Źródła:

SJP.pl

Andaman

część nazw wielu wysp w ar­chi­pe­la­gu An­da­ma­ny, m.in. An­da­man Środ­ko­wy, Mały An­da­man


Źródła:

SJP.pl

Andamanin

miesz­ka­niec An­da­ma­nów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. rdzen­ny miesz­ka­niec An­da­ma­nów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andamanka

miesz­kan­ka An­da­ma­nów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. rdzen­na miesz­kan­ka wysp An­da­ma­nów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andamany

ar­chi­pe­lag le­żą­cy na Oce­a­nie In­dyj­skim po­mię­dzy Za­to­ką Ben­gal­ską a Mo­rzem An­da­mań­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ar­chi­pe­lag le­żą­cy na Oce­a­nie In­dyj­skim po­mię­dzy Za­to­ką Ben­gal­ską a Mo­rzem An­da­mań­skim;


An­da­ma­ny – ar­chi­pe­lag le­żą­cy na Oce­a­nie In­dyj­skim po­mię­dzy Za­to­ką Ben­gal­ską a Mo­rzem An­da­mań­skim. Wcho­dzi w skład in­dyj­skie­go te­ry­to­rium związ­ko­we­go An­da­ma­ny i Ni­ko­ba­ry.

Ar­chi­pe­lag, dłu­go­ści 352 km i sze­ro­ko­ści do 51 km, skła­da się z 572 wysp, z któ­rych 26 jest za­miesz­ka­nych. Od Ni­ko­ba­rów od­dzie­la je Kanał Dzie­sią­te­go Stop­nia. An­da­ma­ny zaj­mu­ją po­wierzch­nię 6408 km² i za­miesz­ku­je je 314 239 miesz­kań­ców (2001). Sto­li­cą i głów­nym oś­rod­kiem jest Port Blair.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andamański

→ An­da­ma­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­da­ma­na­mi, do­ty­czą­cy An­da­ma­nów


Patrz:Andamany

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andante

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: umiar­ko­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. umiar­ko­wa­nie wolno wy­ko­na­na część ut­wo­ru, szyb­sza niż ada­dżio

 (1.2) muz. utwór wy­ko­na­ny w umiar­ko­wa­nie wol­nym tem­pie

przy­miot­nik

 (2.1) muz. umiar­ko­wa­nie wolny

przy­słó­wek

 (3.1) muz. umiar­ko­wa­nie wolno


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andantino

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: nieco szyb­ciej niż an­dan­te


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. część ut­wo­ru nieco szyb­sza niż an­dan­te

 (1.2) muz. utwór wy­ko­na­ny nieco szyb­ciej niż an­dan­te

przy­miot­nik

 (2.1) muz. nieco szyb­szy niż an­dan­te

przy­słó­wek

 (3.1) muz. nieco szyb­ciej niż an­dan­te


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andegawen

czło­nek dy­na­stii wy­wo­dzą­cej się od hra­biów i ksią­żąt an­de­ga­weń­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. mo­nar­cha wy­wo­dzą­cy się z dy­na­stii an­de­ga­weń­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andegaweni

dy­na­stia wy­wo­dzą­ca się od hra­biów i ksią­żąt an­de­ga­weń­skich; An­de­ga­we­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Andegawenia

kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Fran­cji, w do­rze­czu dol­nej Loary;


An­de­ga­we­nia ( Anjou, An­de­ga­via) – kra­i­na hi­sto­rycz­na w za­chod­niej Fran­cji, w do­rze­czu dol­nej Loary.

W okre­sie rzym­skim była za­miesz­ki­wa­na przez ga­lij­skie ple­mio­na An­de­ka­wów. W X wieku była hrab­stwem fran­cu­skim. W 1154 przesz­ła w po­sia­da­nie Plan­ta­ge­ne­tów. W 1205 zo­sta­ła odzy­ska­na dla Fran­cji przez Fi­li­pa II Au­gu­sta. Od 1360 znaj­do­wa­ła się jako księ­stwo w rę­kach dy­na­stii An­de­ga­we­nów ne­a­po­li­tań­skich. W 1487 zo­sta­ła osta­tecz­nie włą­czo­na do Fran­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andegawenka

miesz­kan­ka An­de­ga­we­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka An­de­ga­we­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andegawenowie

dy­na­stia wy­wo­dzą­ca się od hra­biów i ksią­żąt an­de­ga­weń­skich; An­de­ga­we­ni


Zo­bacz też: An­de­ga­we­no­wie (Ka­pe­tyn­go­wie).

An­de­ga­we­no­wie (fr. "d’Anjou") – nazwą tą okre­śla się kilka rodów rzą­dzą­cych w Hrab­stwie An­de­ga­we­nii (fr. "Anjou"), kra­i­nie w za­chod­niej Fran­cji. Pierw­si An­de­ga­we­no­wie byli hra­bia­mi An­de­ga­we­nii od cza­sów ka­ro­liń­skich, zwie się ich także In­gel­ge­ra­mi od pro­to­pla­sty rodu – In­gel­ge­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andegaweńczyk

miesz­ka­niec An­de­ga­we­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec An­de­ga­we­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andegaweński

przy­miot­nik od: An­de­ga­we­nia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­de­ga­we­nią, do­ty­czą­cy An­de­ga­we­nii

 (1.2) zwią­za­ny z An­de­ga­we­na­mi (dy­na­stią)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anderlecht

mia­sto w Bel­gii


An­der­lecht – mia­sto i gmina w Bel­gii, jedna z 19 w dwu­ję­zycz­nym Re­gio­nie Sto­łecz­nym Bruk­se­li, w Okrę­gu Sto­łecz­nym Bruk­se­li, po­łą­czo­na z resz­tą Bruk­se­li 5. linią metra.

W miej­sco­wo­ści jest kilka hi­sto­rycz­nie i ar­chi­tek­to­nicz­nie wy­o­dręb­nio­nych dziel­nic, jedną z naj­cie­ka­wszych jest dziel­ni­ca zwana La Roue "(Het Rad)". Inne dziel­ni­ce w mie­ście: Ve­e­we­y­de "(Ve­e­we­i­de)", Cu­reg­hem "(Ku­re­gem)", Sche­ut, Ne­er­pe­de. Do mia­sta na­le­ży rów­nież wieś Mo­or­te­be­ek.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anderman

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Anders

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andersen

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andersenowski

taki jak u An­der­se­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla An­der­se­na


Źródła:

SJP.pl

Anderson

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andersowiec

po­tocz­nie: żoł­nierz Armii Pol­skiej ut­wo­rzo­nej w ZSRR pod do­wództ­wem ge­ne­ra­ła Wła­dy­sła­wa An­der­sa


Źródła:

SJP.pl

Andersson

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andezaur

ro­śli­no­żer­ny di­no­za­ur z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów


An­de­za­ur ("An­de­sa­u­rus del­ga­doi") ja­szczur an­dyj­ski – ro­śli­no­żer­ny, czwo­ro­noż­ny za­u­ro­pod z ro­dzi­ny an­de­za­u­rów (An­de­sa­u­ri­dae), spo­krew­nio­ny z sal­ta­za­u­rem.

Żył w okre­sie kredy (ok. 110-95 mln lat temu) na te­re­nach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Dłu­gość ciała ok. 15-18 m, masa 7-10 t. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Ar­gen­ty­nie (w pro­win­cji Neuquén).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andezyn

mi­ne­rał z grupy pla­gio­kla­zów, gli­no­krze­mian sodu i wap­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy pla­gio­kla­zy­a­gio­kla­zów, gli­no­krze­mian sodu i wap­nia;


An­de­zyn – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do pla­gio­kla­zów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów po­spo­li­tych.

Nazwa po­cho­dzi od Andów, gdzie po­spo­li­cie wy­stę­pu­je.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andezyt

drob­no­ziar­ni­sta wul­ka­nicz­na skała wy­lew­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. obo­jęt­na skała mag­mo­wa wy­lew­na lub sub­wul­ka­nicz­na;


An­de­zyt – obo­jęt­na skała wul­ka­nicz­na lub sub­wul­ka­nicz­na o struk­tu­rze por­fi­ro­wej.

W skład an­de­zy­tu wcho­dzą: pla­gio­kla­zy, bio­tyt, pi­rok­se­ny i am­fi­bo­le. An­de­zyt ma barwę szarą, bru­nat­ną, zie­lo­ną lub czar­ną. An­de­zy­ty pie­niń­skie mają barwy białe do jas­no­sza­rych, z czar­ny­mi krysz­tał­ka­mi am­fi­bo­li.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andezytowy

→ an­de­zyt


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) miner. zwią­za­ny z an­de­zy­tem, do­ty­czą­cy an­de­zy­tu


Patrz:andezyt

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andiżan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, w Kot­li­nie Fer­gań­skiej, przy gra­ni­cy z Kir­gi­sta­nem, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na wi­la­je­tu;


An­di­żan (uzb. "An­di­jon", uzb. cyr. Андижон; ros. Андижан) – mia­sto we wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, w Kot­li­nie Fer­gań­skiej, nad rzeką An­di­jon­soy, przy gra­ni­cy z Kir­gi­sta­nem, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na wi­la­je­tu an­di­żań­skie­go. W 2016 roku li­czy­ło 398,2 tys. miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Andiżański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­di­ża­nem, do­ty­czą­cy An­di­ża­nu


Źródła:

Wiktionary

Andoma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w ob­wo­dzie wo­ło­godz­kim Rosji, ucho­dzą­ca do je­zio­ra Onega


Źródła:

Wiktionary

Andomski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­do­mą, do­ty­czą­cy An­do­my


Źródła:

Wiktionary

Andoniedźwiedź

an­do­niedź­wiedź oku­la­ro­wy - ga­tu­nek niedź­wie­dzia; niedź­wiedź an­dyj­ski, niedź­wiedź oku­la­ro­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tre­marc­tos|Ger­va­is|ref=tak., ro­dzaj dra­pież­nych ssa­ków z ro­dzi­ny niedź­wie­dzio­wa­tych wy­stę­pu­ją­cych w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

 (1.2) zool. niedź­wiedź z ro­dza­ju an­do­niedź­wie­dzi (1.1)


An­do­niedź­wiedź ("Tre­marc­tos") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny niedź­wie­dzio­wa­tych (Ur­si­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andonik

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Andora

pań­stwo w Eu­ro­pie i sto­li­ca tegoż pań­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. nie­wiel­kie pań­stwo w Eu­ro­pie mię­dzy Fran­cją a Hisz­pa­nią;

 (1.2) geogr. sto­li­ca pań­stwa An­do­ra (1.1);

 (1.3) geogr. miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Li­gu­ria, w pro­win­cji Sa­vo­na;


An­do­ra, Księ­stwo An­do­ry (kat. Prin­ci­pat d’An­dor­ra []), nazwa hi­sto­rycz­na (włas­na, tj. en­do­nim): "Do­li­ny An­do­ry" (kat. Les Valls d’An­dor­ra) – małe pań­stwo w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Eu­ro­pie, bez do­stę­pu do morza. Leży w Pi­re­ne­jach, gra­ni­cząc od pół­no­cy z Fran­cją, a od po­łud­nia z Hisz­pa­nią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andorczyk

miesz­ka­niec An­do­ry (mia­sta)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dor­czyk. (miesz­ka­niec An­do­ry, mia­sta)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andorka

miesz­kan­ka An­do­ry (mia­sta)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dor­ka. (miesz­kan­ka An­do­ry, mia­sta)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andorski

→ An­do­ra


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­do­ry (pań­stwa)

 (1.2) od­no­szą­cy się do An­do­ry (mia­sta)


Patrz:Andora

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andoryt

mi­ne­rał, siar­czek oło­wiu, sre­bra i an­ty­mo­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, za­wie­ra an­ty­mon, ołów, sre­bro i siar­kę;


An­do­ryt – mi­ne­rał klasy siarcz­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andotukan

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny tu­ka­nów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|An­di­ge­na|Gould|ref=tak., ptak z po­dro­dzi­ny tu­ka­nów wy­stę­pu­ją­cy w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andowiak

ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


An­do­wiak ("Tho­ma­so­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny ba­weł­nia­ków (Sig­mo­don­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andradyt

mi­ne­rał, krze­mian wap­nia i że­la­za, z grupy gra­na­tów; jego od­mia­ny barw­ne to m.in. de­man­to­id (zie­lo­na) i me­la­nit (bru­nat­no­czar­na)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, od­mia­na gra­na­tu;


An­dra­dyt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, od­mia­na gra­na­tu. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów sto­sun­ko­wo rzad­kich.

Nazwę nadał mu w 1868 r. James Dwight Dana, na cześć bra­zy­lij­skie­go mi­ne­ra­lo­ga Joségo Bonifáciego de An­dra­dy, który po raz pier­wszy opi­sał ten ka­mień w 1800 r. Okaz o war­to­ści ju­bi­ler­skiej zo­stał zna­le­zio­ny po raz pier­wszy w 1978 r.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andragog

osoba zaj­mu­ją­ca się an­dra­go­gi­ką


An­dra­gog – osoba, która pla­nu­je, or­ga­ni­zu­je, pro­wa­dzi i wspie­ra dzia­łal­ność edu­ka­cyj­ną do­ro­słych w róż­nych pla­ców­kach i in­sty­tu­cjach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andragogiczny

→ an­dra­go­gi­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­dra­go­gi­ką, do­ty­czą­cy an­dra­go­gi­ki


Patrz:andragogika

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andragogika

pe­da­go­gi­ka osób do­ro­słych; w szer­szym zna­cze­niu: dział pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­cy się mło­dzie­żą pra­cu­ją­cą i ludź­mi do­ro­sły­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. dział pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­cy się kształ­ce­niem do­ro­słych;


An­dra­go­gi­ka (gr. "ανηρ", "ανδρος" – męż­czyz­na + "αγω" – pro­wa­dzę) – sub­dy­scy­pli­na pe­da­go­gi­ki zaj­mu­ją­ca się kształ­ce­niem do­ro­słych. Jest to także nazwa przed­mio­tu na stu­diach pe­da­go­gicz­nych, opra­co­wa­ne­go przez Radę Głów­ną Nauki i Szkol­nict­wa oraz Mi­ni­ster­stwo Edu­ka­cji Na­ro­do­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andraszak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andraszek

ro­śli­na z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych, po­cho­dzą­ca z krain śró­dziem­no­mor­skich i z Bli­skie­go Wscho­du


Źródła:

SJP.pl

Andrea

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. w kilku ję­zy­kach;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) imię|pol­ski|m.


An­drea – żeń­ska forma ła­ciń­skie­go imie­nia An­dre­as, które w ję­zy­ku pol­skim roz­wi­nę­ło się w imię An­drzej. Pol­skim od­po­wied­ni­kiem tego imie­nia jest An­drze­ja (a także On­drze­ja).

Z grec­kie­go Andréas - "męski", "taki jak męż­czyz­na". O ile pod­sta­wą mę­skie­go imie­nia An­drzej jest grec­ki wyraz "aner", który może być tłu­ma­czo­ny jako "męski", "przy­na­leż­ny męż­czyź­nie" (ang.: "manly") to tę formę imie­nia niek­tó­re an­giel­sko­ję­zycz­ne źró­dła pró­bu­ją tłu­ma­czyć jako "żeń­ski", "przy­na­leż­ny ko­bie­cie" (ang.: "wo­men­ly").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andrearczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andreas

obce imię mę­skie


An­dre­as – bo­ha­ter mi­kro­po­wie­ści Ire­ne­u­sza Ire­dyń­skie­go "Ma­ni­pu­la­cja"; po­stać niez­wy­kle ważna dla roz­wo­ju akcji ut­wo­ru.

Jest to młody Szwaj­car pol­skie­go po­cho­dze­nia. To je­dy­na osoba, z którą Ste­fan Pę­ka­ła miał moż­li­wość na­wią­zać bliż­szy kon­takt w Zu­ry­chu, po­słu­gu­jąc się ję­zy­kiem pol­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andrej

obce imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Andrejczuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andrespol

wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łódz­kim wschod­nim


An­dre­spol – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łódz­kim wschod­nim, sie­dzi­ba gminy An­dre­spol.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andrespolanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dre­spo­la­nin. (miesz­ka­niec An­dre­spo­la)


Źródła:

Wiktionary

Andrespolanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dre­spo­lan­ka. (miesz­kan­ka An­dre­spo­la)


Źródła:

Wiktionary

Andrespolski

→ An­dre­spol


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­dre­spo­la


Patrz:Andrespol

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrew

[czy­taj: endr­ju] obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andriej

obce imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Andriejew

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andrij

ukra­iń­skie imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Andriolli

Mi­chał El­wi­ro (1836-93), pol­ski ry­sow­nik, ilu­stra­tor i ma­larz


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andrić

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Andro-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z czło­wie­kiem, zwła­szcza z męż­czyz­ną lub z ce­cha­mi mę­ski­mi


Źródła:

Wiktionary

Androcentryczny

→ an­dro­cen­tryzm


Patrz:androcentryzm

Źródła:

SJP.pl

Androcentryzm

oce­nia­nie świa­ta z mę­skie­go punk­tu wi­dze­nia, zdo­mi­no­wa­nie kul­tu­ry i życia co­dzien­ne­go przez męż­czyzn


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­wia­nie pier­wiast­ka mę­skie­go w cen­trum uwagi;


An­dro­cen­tryzm (gr. "aner" – „męż­czyz­na”) – sta­wia­nie pier­wiast­ka mę­skie­go w cen­trum uwagi.

Skon­cen­tro­wa­nie na męż­czyź­nie we­dług fe­mi­niz­mu jest cechą kul­tu­ry pa­triar­chal­nej, w któ­rej męż­czyź­ni i ich za­cho­wa­nia peł­nią rolę źró­dła norm i stan­dar­dów, na­to­miast ko­bie­ty i ich doś­wiad­cze­nie sta­no­wią je­dy­nie od­chy­le­nie od tej normy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Androdiecja

w bio­lo­gii: zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia u pew­nych ga­tun­ków ro­ślin osob­ni­ków z kwia­ta­mi mę­ski­mi, za­wie­ra­ją­cy­mi tylko prę­ci­ki, obok osob­ni­ków z kwia­ta­mi obupł­cio­wy­mi, za­wie­ra­ją­cy­mi za­rów­no prę­ci­ki, jak i słup­ki; an­dro­dio­e­cja


Źródła:

SJP.pl

Androdioecja

w bio­lo­gii: zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia u pew­nych ga­tun­ków ro­ślin osob­ni­ków z kwia­ta­mi mę­ski­mi, za­wie­ra­ją­cy­mi tylko prę­ci­ki, obok osob­ni­ków z kwia­ta­mi obupł­cio­wy­mi, za­wie­ra­ją­cy­mi za­rów­no prę­ci­ki, jak i słup­ki; an­dro­die­cja


Źródła:

SJP.pl

Androfag

czło­wiek, zwy­kle czło­nek pier­wot­ne­go ple­mie­nia, je­dzą­cy ludz­kie mięso; ka­ni­bal, lu­do­żer­ca, lu­do­jad, an­tro­po­fag


Źródła:

SJP.pl

Androfilia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­czu­wa­nie po­pę­du płcio­we­go do osób płci mę­skiej


Źródła:

Wiktionary

Androfobia

cho­ro­bli­wy lęk przed męż­czyz­na­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ir­ra­cjo­nal­ny, cho­ro­bli­wy lęk przed męż­czyz­na­mi


An­dro­fo­bia – stan anor­mal­ne­go, ir­ra­cjo­nal­ne­go i dłu­gotr­wa­łe­go lęku przed męż­czyz­na­mi.

Za­bu­rze­nie może mieć źró­dło w tra­u­ma­tycz­nym wy­da­rze­niu z przesz­ło­ści. Może pow­stać wsku­tek ob­ser­wa­cji ro­dzi­ca cier­pią­ce­go na an­dro­fo­bię lub za spra­wą kilku po­wią­za­nych ze sobą czyn­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Androfobiczny

przy­miot­nik od: an­dro­fo­bia


Źródła:

SJP.pl

Androgen

męski hor­mon płcio­wy, od któ­re­go za­le­żą roz­wój i czyn­no­ści na­rzą­dów roz­rod­czych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. hor­mon płcio­wy o dzia­ła­niu ma­sku­li­ni­zu­ją­cym, fiz­jo­lo­gicz­nie wy­stę­pu­ją­cy u męż­czyzn i w ma­łych stę­że­niach u ko­biet;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Androgeneza

roz­wój nowej ro­śli­ny z mę­skie­go ga­me­to­fi­tu


An­dro­ge­ne­za – roz­wój ro­śli­ny z ga­me­to­fi­tu mę­skie­go. In­du­ko­wa­na an­dro­ge­ne­za poz­wa­la uzy­skać u ro­ślin wyż­szych ro­śli­ny ha­plo­i­dal­ne. Ro­śli­ny takie uzy­sku­je się w kul­tu­rze "in vitro" pyl­ni­ków lub izo­lo­wa­nych mi­kro­spor.

Po raz pier­wszy opi­sa­no adro­ge­ne­zę in­du­ko­wa­ną w kul­tu­rze pyl­ni­ków "Da­tu­ra in­no­xia".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Androgeniczny

→ an­dro­gen; an­dro­gen­ny, an­dro­ge­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Androgenny

→ an­dro­gen; an­dro­ge­nicz­ny, an­dro­ge­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Androgenowy

→ an­dro­gen; an­dro­ge­nicz­ny, an­dro­gen­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­dro­ge­nem, do­ty­czą­cy an­dro­ge­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Androginia

an­dro­gy­nia;
1. w bio­lo­gii:
a) upo­dob­nie­nie się u ludzi i zwie­rząt zew­nętrz­nych mę­skich na­rzą­dów płcio­wych do żeń­skich; oboj­nact­wo rze­ko­me mę­skie;
b) wy­stę­po­wa­nie kwia­tów mę­skich i żeń­skich na jed­nej ro­śli­nie;
2. dwupł­cio­wość (po­łą­cze­nie cech mę­skich i żeń­skich) bę­dą­ca atry­bu­tem bóstw w wielu re­li­giach i mi­to­lo­giach; an­dro­gy­nizm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. kult. szt. współ­wy­stę­po­wa­nie cech mę­skich i ko­bie­cych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Androginiczność

wy­stę­po­wa­nie u danej osoby za­rów­no mę­skich, jak i ko­bie­cych cech płcio­wych; an­dro­gy­nicz­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­dro­gi­nicz­ne; cecha tych, któ­rzy są an­dro­gi­nicz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Androginiczny

→ an­dro­gi­nia; an­dro­gy­nicz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy an­dro­gi­nii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Androgyn

zja­wi­sko dwupł­cio­wo­ści po­sta­ci bo­skich i ludz­kich wy­stę­pu­ją­ce w wielu re­li­giach; her­ma­fro­dy­tyzm, oboj­nact­wo, an­dro­gi­nia


Źródła:

SJP.pl

Androgyna

zja­wi­sko dwupł­cio­wo­ści po­sta­ci bo­skich i ludz­kich wy­stę­pu­ją­ce w wielu re­li­giach; her­ma­fro­dy­tyzm, oboj­nact­wo, an­dro­gi­nia


Źródła:

SJP.pl

Androgyne

wy­stę­pu­ją­ca w wielu sta­ro­żyt­nych mi­to­lo­giach po­stać dwupł­cio­we­go bó­stwa, pro­to­pla­sty ro­dza­ju ludz­kie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) seks. osoba o ce­chach płcio­wych męż­czyz­ny i ko­bie­ty

 (1.2) mit. po­stać dwupł­cio­we­go bó­stwa, pro­to­pla­sty ro­dza­ju ludz­kie­go


An­dro­gy­ne – po­stać dwupł­cio­we­go bó­stwa, pro­to­pla­sty ro­dza­ju ludz­kie­go, wy­stę­pu­ją­ca w wielu sta­ro­żyt­nych mi­to­lo­giach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Androgynia

an­dro­gi­nia;
1. w bio­lo­gii:
a) upo­dob­nie­nie się u ludzi i zwie­rząt zew­nętrz­nych mę­skich na­rzą­dów płcio­wych do żeń­skich; oboj­nact­wo rze­ko­me mę­skie;
b) wy­stę­po­wa­nie kwia­tów mę­skich i żeń­skich na jed­nej ro­śli­nie;
2. dwupł­cio­wość (po­łą­cze­nie cech mę­skich i żeń­skich) bę­dą­ca atry­bu­tem bóstw w wielu re­li­giach i mi­to­lo­giach; an­dro­gy­nizm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. wy­stę­po­wa­nie u jed­ne­go osob­ni­ka na­rzą­dów płcio­wych obu płci


An­dro­gy­nia (z gr. "an­dros" „męż­czyz­na”, "gyne" „ko­bie­ta”) – wy­stę­po­wa­nie u danej osoby cech psy­chicz­nych cha­rak­te­ry­stycz­nych za­rów­no dla ko­biet, jak i męż­czyzn.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Androgyniczność

wy­stę­po­wa­nie u danej osoby za­rów­no mę­skich, jak i ko­bie­cych cech płcio­wych; an­dro­gi­nicz­ność


Źródła:

SJP.pl

Androgyniczny

→ an­dro­gy­nia; an­dro­gi­nicz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) biol. psych. po­sia­da­ją­cy cechy za­rów­no mę­skie, jak i żeń­skie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Androgynizm

dwupł­cio­wość (po­łą­cze­nie cech mę­skich i żeń­skich) bę­dą­ca atry­bu­tem bóstw w wielu re­li­giach i mi­to­lo­giach; an­dro­gy­nia


Źródła:

SJP.pl

Android

ma­szy­na o ludz­kiej po­sta­ci, mo­gą­ca wy­ko­ny­wać pewne czyn­no­ści cha­rak­te­ry­stycz­ne dla czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) robot ma­ją­cy po­stać czło­wie­ka;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Androidalny

1. przy­po­mi­na­ją­cy czło­wie­ka, o wy­glą­dzie przy­po­mi­na­ją­cym ludz­ki, np. robot an­dro­i­dal­ny;
2. przy­po­mi­na­ją­cy męż­czyz­nę, o mę­skich ce­chach, np. an­dro­i­dal­na syl­wet­ka ko­bie­ty, an­dro­i­dal­ny typ oty­ło­ści


Źródła:

SJP.pl

Androidka

→ an­dro­id


Patrz:android

Źródła:

SJP.pl

Androidowy

→ an­dro­id


przy­miot­nik

 (1.1) in­form. zwią­za­ny z sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym An­dro­id, do­ty­czą­cy tego sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go, z za­in­sta­lo­wa­nym sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym An­dro­id


Patrz:android

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Androidziarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba uży­wa­ją­ca te­le­fo­nu z sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym An­dro­id


Źródła:

Wiktionary

Androkefaliczny

→ an­dro­ke­fa­lizm


Patrz:androkefalizm

Źródła:

SJP.pl

Androkefalizm

przed­sta­wie­nie po­sta­ci zwie­rzę­cej z ludz­ką głową


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) szt. przed­sta­wie­nie po­sta­ci zwie­rzę­cej z ludz­ką głową


An­dro­ke­fa­lizm (gr. "anḗr", "an­drós" ‘męż­czyz­na’, ‘czło­wiek’, "kephalḗ" ‘głowa’) – przed­sta­wie­nie po­sta­ci zwie­rzę­cej z głową ludz­ką.

Wy­stę­po­wał w sztu­ce sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu (sfinks), asy­ryj­skiej i per­skiej (np. La­mas­su), sta­ro­żyt­nej Gre­cji (har­pia), Indii i Chin, a także w sztu­ce kop­tyj­skiej i śred­nio­wiecz­nej Eu­ro­py.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Androlog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie an­dro­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz, spe­cja­li­sta an­dro­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka, spe­cja­list­ka an­dro­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem bu­do­wy mę­skich na­rzą­dów płcio­wych oraz cho­rób ich do­ty­ka­ją­cych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. spe­cjal­ność me­dycz­na zaj­mu­ją­ca się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób mę­skie­go ukła­du płcio­we­go;


An­dro­lo­gia – dzie­dzi­na uro­lo­gii, en­do­kry­no­lo­gii zaj­mu­ją­ca się fiz­jo­lo­gią, fiz­jo­pa­to­lo­gią oraz ba­da­niem, dia­gno­zo­wa­niem i le­cze­niem mę­skie­go ukła­du płcio­we­go ze scho­rzeń (np. za­pa­le­nia, za­bu­rze­nia funk­cji, ogra­ni­czo­na płod­ność, no­wot­wo­ry), wad pa­to­lo­gicz­nych w aspek­cie en­do­kry­no­lo­gicz­nym, na­czy­nio­wym, ope­ra­cyj­nym, a także psy­cho­lo­gicz­nym. W szcze­gól­no­ści an­dro­lo­gia sku­pia się na za­bu­rze­niach roz­rod­czych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andrologiczny

zwią­za­ny z an­dro­lo­gią (np. ba­da­nie an­dro­lo­gicz­ne)


Źródła:

SJP.pl

Andromacha

w mi­to­lo­gii grec­kiej: córka króla Teb w Tro­a­dzie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. po­stać z mitów i li­te­ra­tu­ry sta­ro­grec­kiej, córka króla Ee­tio­na, żona Hek­to­ra, matka Asty­a­nak­sa; ar­che­typ matki i żony cier­pią­cej jako ofia­ra wojny;


An­dro­ma­cha (gr. Ἀνδρομάχη "Andromáchē" „mężna w boju”) – w mi­to­lo­gii grec­kiej córka Ee­tio­na, króla Tebe w Cy­li­cji, żona Hek­to­ra. Miała z nim syna Asty­a­nak­sa. Po upad­ku Troi stała się nie­wol­ni­cą syna Achil­le­sa – Ne­op­to­le­mo­sa. Uro­dzi­ła mu trzech synów: Per­ga­mo­sa, Pie­lo­sa i Mo­los­so­sa. Wzbu­dzi­ło to zaz­drość żony Ne­op­to­le­mo­sa, Her­mio­ny, która zgła­dzi­ła Mo­los­so­sa i po­zby­ła się An­dro­ma­chy. Hi­sto­ria ta stała się te­ma­tem tra­ge­dii Eu­ry­pi­de­sa "An­dro­ma­cha".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andromeda

tru­ją­ca krze­win­ka z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych o skó­rza­stych, zi­motr­wa­łych li­ściach, dzba­necz­ko­wa­tych, bla­do­ró­żo­wych kwia­tach i drob­nych, ró­żo­wych owo­cach; mo­drzew­ni­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zob. mo­drzew­ni­ca, roz­ma­ry­nek.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andromedianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sf. przed­sta­wi­ciel rze­ko­mej cy­wi­li­za­cji po­za­ziem­skiej po­cho­dzą­cej z An­dro­me­dy


Źródła:

Wiktionary

Andromimeza

wy­stę­pu­ją­ce u ko­biet nie­za­do­wo­le­nie z po­sia­da­nej płci, upo­dab­nia­nie się do osoby płci mę­skiej przez strój, ucze­sa­nie, spo­sób bycia, jed­nak bez chi­rur­gicz­nej zmia­ny na­rzą­dów płcio­wych


Źródła:

SJP.pl

Andronikus

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andronowski

kul­tu­ra an­dro­now­ska - kul­tu­ra ar­che­o­lo­gicz­na epoki brązu


An­dro­now­ski ("Sy­ro­kom­la XV") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Sy­ro­kom­la.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Androny

prze­sta­rza­le: słowa nie­praw­dzi­we, nie­wia­ry­god­ne albo po­zba­wio­ne sensu; głup­stwa, bred­nie, ba­nia­lu­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przest. bred­nie; Glo­ger.;


An­dro­ny – w jęz. pol­skim: bred­nie, głup­stwa, opo­wie­ści wys­sa­ne z palca, bzdu­ry. Uży­wa­ne także jako idiom: "pleść an­dro­ny" – opo­wia­dać głup­stwa. Po­cho­dze­nie tego rze­czow­ni­ka nie jest pewne.

W sta­ro­żyt­nej Gre­cji "an­dro­ni­tis" (także "kse­non", "kse­no­nes" lub "oikos") było po­mie­szcze­niem dla męż­czyzn, bo­ga­to ude­ko­ro­wa­nym i ume­blo­wa­nym, gdzie spo­ży­wa­no po­sił­ki i przyj­mo­wa­no gości.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andropauza

okres w życiu męż­czyz­ny wy­wo­ła­ny wy­ga­sa­niem czyn­no­ści hor­mo­nal­nej jąder; wy­stę­pu­je zwy­kle mię­dzy 50 a 60 ro­kiem życia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. pro­ces bio­lo­gicz­ny u męż­czyzn, ana­lo­gicz­ny do me­no­pa­u­zy u ko­biet, zwią­za­ny z ob­ni­że­niem po­zio­mu te­sto­ste­ro­nu, co może pro­wa­dzić do zmian fi­zycz­nych, emo­cjo­nal­nych i sek­su­al­nych


An­dro­pa­u­za (gr. "an­dros" „męż­czyz­na, czło­wiek”; gr. "pa­u­sis", pausa „przer­wa”) – okres w życiu męż­czyz­ny (naj­czę­ściej po 50. roku życia), za­po­wia­da­ją­cy zbli­ża­ją­ce się wej­ście w okres sta­ro­ści z po­cząt­kiem wy­stą­pie­nia sze­re­gu do­le­gli­wo­ści w róż­nych sfe­rach funk­cjo­no­wa­nia jed­nost­ki, za­rów­no so­ma­tycz­nej, psy­cho­lo­gicz­nej, jak i sek­su­al­nej o po­dło­żu wie­lo­na­rzą­do­wych zmian w or­ga­niz­mie, w tym zmian hor­mo­nal­nych, wy­wo­ła­nych sta­rze­niem się.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andropauzalny

→ an­dro­pa­u­za


Patrz:andropauza

Źródła:

SJP.pl

Androstendion

hor­mon ste­ro­i­do­wy pow­sta­ją­cy w korze nad­ner­czy i/lub go­na­dach; naj­waż­niej­szy pre­kur­sor te­sto­ste­ro­nu i estro­nu


Źródła:

SJP.pl

Androsteron

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. męski hor­mon płcio­wy


An­dro­ste­ron, ADT – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, męski hor­mon płcio­wy na­le­żą­cy do an­dro­ge­nów. Jest to pro­dukt prze­mia­ny te­sto­ste­ro­nu, o po­dob­nym, lecz słab­szym dzia­ła­niu fiz­jo­lo­gicz­nym.

An­dro­ste­ron był pier­wszym mę­skim hor­mo­nem płcio­wym wy­o­dręb­nio­nym w sta­nie czy­stym i scha­rak­te­ry­zo­wa­nym. Do­ko­nał tego w 1931 r. Adolf Bu­te­nandt, uzy­sku­jąc 1,4 mg czy­ste­go związ­ku z 200 l moczu męż­czyzn.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Andruchowycz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andrucik

zdrob­nie­nie od: an­drut


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od an­drut


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrukiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andrulewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andrus

1. żar­to­bli­wie: łobuz, psot­nik, urwis; ło­bu­ziak, nic­poń, ana­nas;
2. prze­sta­rza­le: ulicz­nik; ga­wrosz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. dziś gw-pl|Kra­ków, War­sza­wa. ło­bu­ziak, psot­nik, ulicz­nik

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­błę­da, włó­czę­ga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrusiak

ło­bu­ziak, ulicz­nik, an­drus


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andrusiewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andrusowaty

ma­ją­cy cechy an­dru­sa


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ja­cy cechy an­dru­sa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrusowski

→ an­drus


Patrz:andrus

Źródła:

SJP.pl

Andruszczak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andruszkiewicz

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Mo­gi­ła;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andruszko

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andruszowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Rosji, w ob­wo­dzie smo­leń­skim, znana z pod­pi­sa­ne­go w niej w 1667 roku ro­zej­mu;


An­dru­szo­wo ( Андрусово, "An­dru­so­wo") – wieś w za­chod­niej Rosji, w ob­wo­dzie smo­leń­skim, w re­jo­nie mo­na­styr­szczin­skim.

W 1667 w An­dru­szo­wie za­war­to ro­zejm an­dru­szow­ski, koń­czą­cy wojnę pol­sko-ro­syj­ską (1654–1667).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Andruszowski

ro­zejm an­dru­szow­ski - ro­zejm za­war­ty 30 stycz­nia 1667 roku w An­dru­szo­wie (obec­nie wieś w ob­wo­dzie smo­leń­skim w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej) po­mię­dzy Rzecz­po­spo­li­tą a Rosją na 13 i pół roku


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­dru­szo­wem, do­ty­czą­cy An­dru­szo­wa (hist. An­dru­szów, współcz. An­dru­szo­wo)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andruszów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. An­dru­szo­wo


Źródła:

Wiktionary

Andruszówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim, sie­dzi­ba władz re­jo­nu an­dru­szow­skie­go;


Zo­bacz też: An­dru­szów­ka (obwód tar­no­pol­ski).

An­dru­szów­ka (ukr. Андрушівка) – mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim, sie­dzi­ba władz re­jo­nu an­dru­szow­skie­go. Sie­dzi­ba władz hro­ma­dy An­dru­szów­ka.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Andrut

wafel, de­li­kat­ne cia­sto w for­mie bar­dzo cien­kie­go płata; służy do spo­rzą­dza­nia tzw. prze­kła­dań­ców; zwi­ja­ny w rurki służy do na­peł­nia­nia masą cu­kier­ni­czą lub bitą śmie­ta­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. zob. wafel.

 (1.2) kulin. wafle prze­kła­da­ne masą, zwy­kle śmie­tan­ko­wą lub ka­ka­o­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrutowy

→ an­drut


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­dru­tem, do­ty­czą­cy an­dru­ta


Patrz:andrut

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrychowianin

miesz­ka­niec An­dry­cho­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dry­cho­wia­nin. (miesz­ka­niec An­dry­cho­wa)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrychowianka

miesz­kan­ka An­dry­cho­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­dry­cho­wian­ka. (miesz­kan­ka An­dry­cho­wa)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrychowski

przy­miot­nik od mia­sta: An­dry­chów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­dry­cho­wem, do­ty­czą­cy An­dry­cho­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrychów

mia­sto w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;


An­dry­chów (daw­niej też "Jędr(z)ychów", []) – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wa­do­wic­kim, nad rzeką Wie­przów­ką, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej An­dry­chów.

Mia­sto po­sia­da tra­dy­cje prze­my­sło­we się­ga­ją­ce XVIII w.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andrycz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andrysiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andryszczak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andryszczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andryszkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andrzej

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


– imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Po­cho­dzi od grec­kie­go imie­nia Andréas, któ­re­go rdzeń "andr-" na­wią­zu­je do zna­cze­nia: „czło­wiek, męż­czyz­na, taki jak męż­czyz­na” (inne źró­dło tłu­ma­czy go jako „dziel­ny, mężny”). To grec­kie imię Andréas nosił jeden z apo­sto­łów, brat Szy­mo­na Pio­tra. Imię wy­stę­pu­je także w Bi­blii. W ję­zy­ku pol­skim przy­brał formę An­drzej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andrzeja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


, On­drze­ja, Anda – pol­skie imię żeń­skie po­cho­dzą­ce od imie­nia mę­skie­go An­drzej. Dzi­siaj ra­czej rzad­ko spo­ty­ka­ne (we­dług ma­te­ria­łów In­sty­tu­tu Ję­zy­ka Pol­skie­go PAN w roku 1998 imię to no­si­ło 78 miesz­ka­nek Pol­ski). Imię było bar­dziej po­pu­lar­ne w śred­nio­wie­czu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Andrzejak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andrzejczak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andrzejczuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andrzejczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andrzejek

1. wie­czór 29 li­sto­pa­da po­prze­dza­ją­cy dzień św. An­drze­ja, kiedy tra­dy­cyj­nie urzą­dza się za­ba­wy;
2. wie­czor­na za­ba­wa w wi­gi­lię św. An­drze­ja (29 li­sto­pa­da), po­łą­czo­na z wy­ko­ny­wa­niem wróżb


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. An­drzej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrzejewianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­drze­je­wia­nin. (miesz­ka­niec An­drze­je­wa)


Źródła:

Wiktionary

Andrzejewianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­drze­je­wian­ka. (miesz­kan­ka An­drze­je­wa)


Źródła:

Wiktionary

Andrzejewicz

naz­wi­sko


An­drze­je­wicz ("An­dre­je­wicz"), pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Giejsz.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andrzejewo

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. mia­stecz­ko na Lit­wie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andrzejewski

→ An­drze­je­wo


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­drze­je­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Patrz:Andrzejewo

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andrzejki

1. wie­czór 29 li­sto­pa­da po­prze­dza­ją­cy dzień św. An­drze­ja, kiedy tra­dy­cyj­nie urzą­dza się za­ba­wy;
2. wie­czor­na za­ba­wa w wi­gi­lię św. An­drze­ja (29 li­sto­pa­da), po­łą­czo­na z wy­ko­ny­wa­niem wróżb


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) wie­czór 29 li­sto­pa­da, w wi­gi­lię dnia św. An­drze­ja

 (1.2) etn. ezot. tra­dy­cyj­na za­ba­wa po­łą­czo­na z wróż­ba­mi od­by­wa­ją­ca się w wie­czór an­drzej­ko­wy, w któ­rej daw­niej brały udział tylko panny;


An­drzej­ki – wie­czór wróżb od­pra­wia­nych w nocy z 29 na 30 li­sto­pa­da, w wi­gi­lię świę­te­go An­drze­ja, pa­tro­na Szko­cji, Gre­cji i Rosji. Pier­wsza pol­ska wzmian­ka li­te­rac­ka o nim po­ja­wi­ła się w 1557 roku za spra­wą Mar­ci­na Biel­skie­go.

Dzień ten przy­pa­da na końcu lub na po­cząt­ku roku li­tur­gicz­ne­go. An­drzej­ki są spe­cjal­ną okaz­ją do zor­ga­ni­zo­wa­nia ostat­nich hucz­nych zabaw przed roz­po­czy­na­ją­cym się ad­wen­tem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andrzejkować

po­tocz­nie: uczest­ni­czyć w an­drzej­kach


Źródła:

SJP.pl

Andrzejkowie

An­drze­jek z mał­żon­ką


Źródła:

SJP.pl

Andrzejkowy

do­ty­czą­cy an­drze­jek (wie­czo­ru w przed­dzień imie­nin An­drze­ja)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­drzej­ka­mi, do­ty­czą­cy an­drze­jek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrzejostwo

An­drzej z mał­żon­ką; An­drze­jo­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) rzad. An­drzej z żoną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrzejowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­drze­jo­wia­nin. (miesz­ka­niec An­drze­jo­wa)


Źródła:

Wiktionary

Andrzejowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­drze­jo­wian­ka. (miesz­kan­ka An­drze­jo­wa)


Źródła:

Wiktionary

Andrzejowie

An­drzej z mał­żon­ką; An­drze­jo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Andrzejowski

naz­wi­sko


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­drze­jo­wa


An­drze­jow­ski ("Prus I od­mia­na An­drze­jow­ski", "An­drze­jew­ski") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Prus.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andrzejowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­drze­ja lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do An­drze­ja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andrzejuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andrzejówka

wieś w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

André

[czy­taj: ądRE] fran­cu­skie imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Andy

góry w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. góry w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;


Andy ( Los Andes, Cor­dil­le­ra de los Andes) – łań­cuch gór­ski w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej na te­ry­to­rium We­ne­zu­e­li, Ko­lum­bii, Ek­wa­do­ru, Peru, Bo­li­wii, Chile i Ar­gen­ty­ny. Są to góry fał­do­we cią­gną­ce się wzdłuż Oce­a­nu Spo­koj­ne­go od za­to­ki Morza Ka­ra­ib­skie­go na pół­no­cy po Zie­mię Ogni­stą na po­łud­niu, na prze­strze­ni ponad 9000 km – naj­dłuż­szy łań­cuch gór­ski na Ziemi. Sze­ro­kość wy­no­si 200–800 km. Naj­wyż­szy­mi szczy­ta­mi są Acon­ca­gua (6961 m), Ojos del Sa­la­do (6893 m) oraz Ne­va­do Pis­sis (6793 m).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andyjski

→ Andy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­da­mi, do­ty­czą­cy Andów


Patrz:Andy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andynista

osoba upra­wia­ją­ca wspi­nacz­kę wy­so­ko­gór­ską w An­dach


Źródła:

SJP.pl

Andynistka

→ an­dy­ni­sta


Patrz:andynista

Źródła:

SJP.pl

Andynizm

upra­wia­nie wspi­nacz­ki wy­so­ko­gór­skiej w An­dach


Źródła:

SJP.pl

Andzia

zdrob­nie­nie od imie­nia żeń­skie­go Anna


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara wię­zien­na am­ne­stia


An­dzia (oryg. "Antje", 2001) – pol­sko-nie­miec­ki se­rial ani­mo­wa­ny, emi­to­wa­ny od 3 wrze­śnia 2008 roku w Wie­czo­ryn­ce. Za­wie­ra 26 od­cin­ków. Od 1 lipca 2015 emi­to­wa­ny w pa­śmie "Baj­ko­wa TVS" na an­te­nie TVS, a od 6 lipca 2015 także na ka­na­le Stop­klat­ka TV.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Andziak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Andziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Andzi lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Andżela

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.


Źródła:

Wiktionary

Andżelika

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Andżelina

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anecin

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anety lub z nią zwią­za­ny


Ane­cin – osied­le w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści War­sza­wy, w dziel­ni­cy Bia­ło­łę­ka.

Osied­le po­ło­żo­ne jest na te­re­nie, któ­re­go cen­trum sta­no­wi skrzy­żo­wa­nie ulicy Mod­liń­skiej i Me­hof­fe­ra (więk­sza część leży po za­cho­dzie Mod­liń­skiej). Miej­ski Sy­stem In­for­ma­cji nie uwz­ględ­nia jed­nak ist­nie­nia tego osied­la i jego teren roz­dzie­lo­ny jest osia­mi ww.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aneciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anety lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Aneczka

zdrob­nie­nie od: Anka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma imie­nia Anna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anegdociarka

→ aneg­do­ciarz


Patrz:anegdociarz

Źródła:

SJP.pl

Anegdociarski

ma­ją­cy po­stać aneg­do­ty, po­le­ga­ją­cy na aneg­do­cie


Źródła:

SJP.pl

Anegdociarstwo

skłon­ność do opo­wia­da­nia aneg­dot


Źródła:

SJP.pl

Anegdociarz

1. ama­tor aneg­dot;
2. czło­wiek lu­bia­cy opo­wia­dać aneg­do­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba umie­ją­ca opo­wia­dać aneg­do­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anegdocista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba opo­wia­da­ją­ca aneg­do­ty


Źródła:

Wiktionary

Anegdota

1. krót­kie, za­baw­ne opo­wia­da­nie o wy­da­rze­niu z czy­je­goś życia
2. ga­tu­nek prozy nar­ra­cyj­nej w li­te­ra­tu­rze pi­sa­nej, a także ust­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krót­kie, za­baw­ne opo­wia­da­nie o praw­dzi­wym wy­da­rze­niu z czy­je­goś życia

 (1.2) liter. ga­tu­nek prozy nar­ra­cyj­nej w li­te­ra­tu­rze pi­sa­nej, a także ust­nej


Aneg­do­ta (gr. "τὸ ἀνέκδοτоν, to anek­do­ton" „nie­o­pu­bli­ko­wa­ne” od "ἀν-, an-" „nie-” i "ἔκδοτος, ékdotos" „opu­bli­ko­wa­ne”, z "ἐκ-, ek-" „na zew­nątrz” i "δίδωμι, dídōmi" „daję”) – krót­ka forma li­te­rac­ka, za­wie­ra­ją­ca praw­dzi­we lub zmy­ślo­ne opo­wia­da­nie o zda­rze­niu z życia zna­nej po­sta­ci, ży­ją­cej albo hi­sto­rycz­nej, lub z życia okre­ślo­ne­go śro­do­wi­ska czy grupy spo­łecz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anegdoteczka

zdrob­nie­nie od: aneg­dot­ka


Źródła:

SJP.pl

Anegdotka

zdrob­nie­nie od: aneg­do­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: aneg­do­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anegdoty

1. krót­kie, za­baw­ne opo­wia­da­nie o wy­da­rze­niu z czy­je­goś życia
2. ga­tu­nek prozy nar­ra­cyj­nej w li­te­ra­tu­rze pi­sa­nej, a także ust­nej


Źródła:

SJP.pl

Anegdotycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób aneg­do­tycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Anegdotyczność

→ aneg­do­tycz­ny


Patrz:anegdotyczny

Źródła:

SJP.pl

Anegdotyczny

→ aneg­do­ta


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­sia­da­ją­cy cechy aneg­do­ty


Patrz:anegdota

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anegdotyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. poj­mo­wa­nie dzie­ła od stro­ny ane­gno­tycz­nej


Źródła:

Wiktionary

Anejakulacja

Ane­ja­ku­la­cja – za­bu­rze­nie czyn­no­ści płcio­wych po­le­ga­ją­ce na braku wy­try­sku na­sie­nia u osob­ni­ków płci mę­skiej.


Źródła:

Wikipedia

Anekdota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. aneg­do­ta


Źródła:

Wiktionary

Aneks

1. do­da­tek, uzu­peł­nie­nie, za­łącz­nik, który sta­no­wi in­te­gral­ną część dzie­ła lub pisma;
2. wy­dzie­lo­na część po­mie­szcze­nia, wnęka lub małe po­mie­szcze­nie przy­le­ga­ją­ce do więk­sze­go; przy­bu­dów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­da­tek do pu­bli­ka­cji

 (1.2) przy­le­ga­ją­ce do po­mie­szcze­nia lub wy­dzie­lo­ne z niego mniej­sze po­mie­szcze­nie

 (1.3) bud. część bu­dyn­ku przy­le­ga­ją­ca do głów­nej jego czę­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aneksik

zdrob­nie­nie od: aneks


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od aneks


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aneksja

przy­łą­cze­nie siłą przez pań­stwo czę­ści lub ca­ło­ści in­ne­go pań­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. za­gar­nię­cie, włą­cze­nie siłą do swo­je­go pań­stwa te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa lub jego czę­ści;


Anek­sja ( an­ne­xio – przy­łą­cze­nie) – za­gar­nię­cie, przy­łą­cze­nie przez jedno pań­stwo aktem jed­no­stron­nym ca­ło­ści lub czę­ści te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa, bez zgody tego pań­stwa, naj­czę­ściej przy uży­ciu siły lub w wy­ni­ku wy­gra­nej wojny. Współ­cze­śnie za­ka­za­na przez prawo mię­dzy­na­ro­do­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aneksjonista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. osoba, która do­ko­nu­je anek­sji


Źródła:

Wiktionary

Aneksjonistka

→ anek­sjo­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ko­bie­ta, która do­ko­nu­je anek­sji


Patrz:aneksjonista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aneksjonistyczny

zwią­za­ny z anek­sją, wy­ni­ka­ją­cy z anek­sji (np. po­li­ty­ka anek­sjo­ni­stycz­na, ten­den­cje anek­sjo­ni­stycz­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z anek­sjo­niz­mem, anek­sjo­ni­sta­mi, si­ło­wym po­więk­sza­niem ob­sza­ru pań­stwa kosz­tem te­ry­to­riów ościen­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aneksjonizm

po­li­ty­ka po­więk­sza­nia swo­je­go pań­stwa przez za­gar­nia­nie siłą ob­cych te­ry­to­riów; po­li­ty­ka za­bo­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­li­ty­ka przy­łą­cza­nia cu­dzych te­ry­to­riów do włas­ne­go pań­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aneksowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spo­rzą­dza­nie anek­su do ja­kie­goś do­ku­men­tu


Źródła:

Wiktionary

Aneksować

do­łą­czać, do­łą­czyć aneks (za­łącz­nik, do­da­tek) do ja­kie­goś do­ku­men­tu


Źródła:

SJP.pl

Aneksowy

→ aneks


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z anek­sem, do­ty­czą­cy anek­su


Patrz:aneks

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aneksyjny

za­bor­czy


przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z anek­sją, za­bo­rem ziem in­ne­go pań­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aneksyna

biał­ko od­wra­cal­nie wią­żą­ce jony wap­nio­we oraz fos­fo­li­pi­dy błony plaz­ma­tycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Anektowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. do­ko­ny­wa­nie anek­sji te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa

 (1.2) sa­mo­wol­ne zaj­mo­wa­nie cze­goś, zwy­kle po­mie­szczeń, lo­ka­li, bu­dyn­ków


Źródła:

Wiktionary

Anektować

1. do­ko­ny­wać (do­ko­nać) anek­sji, przy­łą­czać (przy­łą­czyć) siłą obce te­ry­to­ria do włas­ne­go pań­stwa;
2. książ­ko­wo: zaj­mo­wać (zająć) coś, za­bie­rać (za­brać) zwy­kle bez zgody do­tych­cza­so­wych użyt­kow­ni­ków, np. anek­to­wać dom


cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) polit. za­gar­niać te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa; do­ko­ny­wać anek­sji

 (1.2) książk. zaj­mo­wać coś, czę­sto bez zgody wła­ści­cie­la lub do­tych­cza­so­wych użyt­kow­ni­ków; za­gar­niać dla sie­bie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anekumena

ob­szar nie­za­miesz­ka­ny na stałe przez czło­wie­ka i nie­wy­ko­rzy­sta­ny go­spo­dar­czo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. ob­szar nie za­miesz­ka­ny na stałe i nie wy­ko­rzy­sty­wa­ny go­spo­dar­czo przez czło­wie­ka


Ane­ku­me­na (z ἀν- "an-" „nie, bez” + οἰκουμένη "oi­ko­u­me­ne" „świat za­lud­nio­ny”) – ob­szar na kuli ziem­skiej trwa­le i cał­ko­wi­cie nie­za­miesz­ka­ny przez czło­wie­ka i nie­wy­ko­rzy­sty­wa­ny go­spo­dar­czo, w prze­ci­wień­stwie do eku­me­ny, czyli te­re­nów stale za­miesz­ka­nych i su­be­ku­me­ny – te­re­nów za­miesz­ka­nych cza­so­wo.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anemia

cho­ro­bo­wy nie­do­bór czer­wo­nych krwi­nek i he­mo­glo­bi­ny; nie­dokr­wi­stość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. nie­dokr­wi­stość.;

 (1.2) uczn. ktoś po­wol­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anemiczka

ko­bie­ta, dziew­czy­na chora na ane­mię


Źródła:

SJP.pl

Anemicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ane­micz­ny


Źródła:

Wiktionary

Anemiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ane­micz­nie


Źródła:

SJP.pl

Anemiczność

→ ane­micz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ane­micz­ne; cecha tych, któ­rzy są ane­micz­ni


Patrz:anemiczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anemiczny

1. zwią­za­ny z ane­mią, cier­pią­cy na ane­mię (np. ane­micz­ne dziec­ko);
2. prze­no­śnie: słaby i nie­po­zor­ny (np. W kącie ogro­du rosły ane­micz­ne krzacz­ki.)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. do­ty­czą­cy ane­mii, wła­ści­wy ane­mii

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przen. niem­ra­wy, słaby, dzia­ła­ją­cy po­wo­li, nie­zde­cy­do­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anemik

osoba chora na ane­mię


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. czło­wiek cho­ru­ją­cy na ane­mię

 (1.2) pot. uczn. czło­wiek słaby fi­zycz­nie

 (1.3) uczn. ktoś po­wol­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anemio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: ane­mia


Źródła:

Wiktionary

Anemizacja

1. po­ja­wie­nie się nie­dokr­wi­sto­ści;
2. zmniej­sze­nie do­pły­wu krwi do tkan­ki, nie­dokr­wie­nie


Źródła:

SJP.pl

Anemo-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z wia­trem


Źródła:

Wiktionary

Anemochoria

roz­prze­strze­nia­nie na­sion, ro­ślin i owo­ców za po­mo­cą wia­tru; wia­tro­siew­ność


Ane­mo­cho­ria (wia­tro­siew­ność) – jeden ze spo­so­bów roz­prze­strze­nia­nia za­rod­ni­ków grzy­bów oraz za­rod­ni­ków, na­sion i owo­ców u ro­ślin, po­le­ga­ją­cy na roz­no­sze­niu ich przez ruchy po­wie­trza. Wia­tro­siew­ność jest bar­dzo roz­po­wszech­nio­nym spo­so­bem roz­sie­wa­nia, szcze­gól­nie wśród ro­ślin ros­ną­cych w gó­rach, na ste­pach, pu­sty­niach, na sa­wan­nie i na wy­spach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anemogam

kwiat za­py­la­ny za poś­red­nict­wem wia­tru


Źródła:

SJP.pl

Anemogamia

za­py­la­nie ro­ślin przez wiatr; wia­tro­pyl­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. za­py­la­nie ro­ślin za po­mo­cą wia­tru


Ane­mo­ga­mia, wia­tro­pyl­ność – za­py­le­nie kwia­tów po­przez wiatr prze­no­szą­cy pyłki. Przy­kła­da­mi ro­ślin za­py­la­nych w ten spo­sób jest wiele drzew, np. le­szczy­na, to­po­la, sosny, a także na przy­kład trawy. U traw prę­ci­ki na dłu­gich nit­kach prę­ci­ko­wych wy­sta­ją na zew­nątrz kłosa. U wielu ro­ślin wia­tro­pyl­nych, w tym u więk­szo­ści drzew, kwia­ty roz­wi­ja­ją się wcze­śniej niż li­ście ("pro­ant­hia"), co zwięk­sza szan­se na za­py­le­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anemogamiczny

po­dat­ny na za­py­la­nie przez wiatr


Źródła:

SJP.pl

Anemograf

przy­rząd do mie­rze­nia kie­run­ku i pręd­ko­ści wia­tru z urzą­dze­niem sa­mo­pi­szą­cym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. me­te­o­rol. przy­rząd me­te­o­ro­lo­gicz­ny słu­żą­cy do cią­głe­go re­je­stro­wa­nia pręd­ko­ści i kie­run­ku wia­tru


Ane­mo­graf – elek­trycz­ny przy­rząd sa­mo­pi­szą­cy słu­żą­cy do cią­głe­go po­mia­ru oraz za­pi­su kie­run­ku i pręd­ko­ści wia­tru.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anemologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. nauka o wia­trach


Źródła:

Wiktionary

Anemometr

1. przy­rząd do po­mia­ru pręd­ko­ści ruchu gazów i cie­czy;
2. przy­rząd do po­mia­ru siły i kie­run­ku wia­tru; wia­tro­mierz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. me­te­o­rol. przy­rząd do po­mia­ru pręd­ko­ści gazów


Ane­mo­metr – przy­rząd słu­żą­cy do mie­rze­nia pręd­ko­ści ruchu gazów i cie­czy. Niek­tó­re ane­mo­me­try wska­zu­ją rów­nież kie­ru­nek ruchu. Ane­mo­metr mie­rzą­cy pręd­kość wia­tru to wia­tro­mierz.

Ane­mo­metr, który re­je­stru­je gra­ficz­nie pręd­kość lub kie­ru­nek wia­tru, na­zy­wa się ane­mo­gra­fem. Obec­nie ane­mo­gra­fy są coraz czę­ściej wspie­ra­ne przez kom­pu­te­ro­wy zapis da­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anemometria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. po­miar kie­run­ku i pręd­ko­ści wia­tru


Źródła:

Wiktionary

Anemometryczny

→ ane­mo­me­tria


Patrz:anemometria

Źródła:

SJP.pl

Anemon

ro­śli­na ziel­na o bia­łych lub żół­tych kwia­tach; za­wi­lec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ane­mo­ne|L.|ref=tak., za­wi­lec;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju ane­mo­nów (1.1)

 (1.3) pot. kwiat ro­śli­ny z ro­dza­ju ane­mo­nów (1.1)

 (1.4) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ac­ti­nia­ria|ref=tak., uk­wiał;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anemonina

tru­ją­ca sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w ane­mo­nach i ja­skrach


Ane­mo­ni­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy lak­to­nów. Zo­sta­ła wy­i­zo­lo­wa­na z ja­skra ostre­go. Wy­stę­pu­je w sa­san­ce zwy­czaj­nej ("Ane­mo­ne pul­sa­til­la") i in­nych ja­skro­wa­tych. Ma wła­ści­wo­ści draż­nią­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anemonowy

zwią­za­ny z ane­mo­nem


Źródła:

SJP.pl

Anemoplankton

ze­spół drob­nych or­ga­niz­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych uno­szą­cych się bier­nie w po­wie­trzu; ae­ro­plank­ton


Źródła:

SJP.pl

Anemoskop

przy­rząd słu­żą­cy do okre­śla­nia kie­run­ku wia­tru, uży­wa­ny w na­wi­ga­cji; wia­trow­skaz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. przy­rząd wska­zu­ją­cy kie­ru­nek wia­tru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anemoskopowy

przy­miot­nik od: ane­mo­skop


Źródła:

SJP.pl

Anemostat

Ane­mo­stat – ele­ment na­wiew­ny (na­wiew­nik) lub wy­wiew­ny (wy­wiew­nik) do mon­to­wa­nia w su­fi­cie, jest to za­koń­cze­nie sieci wen­ty­la­cyj­nej me­cha­nicz­nej, umoż­li­wia­ją­ce kształ­to­wa­nie stru­gi po­wie­trza na­wie­wa­ne­go w po­żą­da­ny spo­sób.

W za­leż­no­ści od kie­run­ku prze­pły­wu po­wie­trza roz­róż­nia­my:


Źródła:

Wikipedia

Anencefalia

wada wro­dzo­na, po­le­ga­ją­ca na nie­wyksz­tał­ce­niu się mózgu u płodu; bez­móz­go­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. po­waż­na wada wro­dzo­na mózgu i czasz­ki, w któ­rej u płodu bra­ku­je dużej czę­ści mózgu i czasz­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anencefaliczny

→ anen­ce­fa­lia


Patrz:anencefalia

Źródła:

SJP.pl

Anepigraf

dzie­ło sztu­ki bez ty­tu­łu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. dzie­ło nie­po­sia­da­ją­ce ty­tu­łu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anergia

(me­dy­cy­na)
1. utra­ta albo znacz­ne osła­bie­nie zdol­no­ści od­por­no­ścio­wej or­ga­niz­mu, który staje się nie­zdol­ny do obro­ny przed czyn­ni­ka­mi cho­ro­bot­wór­czy­mi;
2. w psy­chia­trii: brak ini­cja­ty­wy, ener­gii ży­cio­wej wy­stę­pu­ją­cy w de­pre­sjach psy­chicz­nych, ner­wi­cach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. stan wy­raź­ne­go braku ener­gii ży­cio­wej i ak­tyw­no­ści; zanik ener­gii ży­cio­wej i ini­cja­ty­wy

 (1.2) med. brak re­ak­tyw­no­ści ukła­du od­por­no­ścio­we­go


Aner­gia – brak re­ak­tyw­no­ści or­ga­niz­mu na bodź­ce po­cho­dzą­ce ze śro­do­wi­ska, prze­jaw braku od­por­no­ści im­mu­no­lo­gicz­nej. Jej naj­częst­szy­mi przy­czy­na­mi są: znacz­ne osła­bie­nie i upo­śle­dze­nie zdol­no­ści ży­cio­wych or­ga­niz­mu, dłu­gotr­wa­łe cho­ro­by, zjad­li­we mi­kro­or­ga­niz­my cho­ro­bot­wór­cze, pro­mie­nio­wa­nie jo­ni­zu­ją­ce oraz leki im­mu­no­su­pre­syj­ne (np. kor­ty­ko­ste­ro­i­dy). Cza­sa­mi stan ten jest wy­wo­ły­wa­ny ce­lo­wo (np. pod­czas prze­szcze­pów lub aler­gii), jest też ele­men­tem braku od­po­wie­dzi im­mu­no­lo­gicz­nej na swoje tkan­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anergiczny

przy­miot­nik od: aner­gia


Źródła:

SJP.pl

Aneroid

czuj­nik ci­śnie­nio­mie­rza, np. ba­ro­me­tru, w po­sta­ci pusz­ki próż­nio­wej, odksz­tał­ca­ją­cej się pod wpły­wem ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. sprę­ży­no­wy ba­ro­metr próż­nio­wy do po­mia­ru ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go


Ane­ro­id – ba­ro­metr me­ta­lo­wy. Przy­rząd wy­ko­rzy­sty­wa­ny do po­mia­ru ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go, za­stę­pu­ją­cy ba­ro­metr rtę­cio­wy.

Za­sad­ni­czą czę­ścią ane­ro­i­dów jest her­me­tycz­nie zam­knię­ta, lekko po­fał­do­wa­na, me­ta­lo­wa pusz­ka mem­bra­no­wa (w kształ­cie walca), w któ­rej pa­nu­je ob­ni­żo­ne ci­śnie­nie (tzw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aneroidowy

zwią­za­ny z ane­ro­i­dem


Źródła:

SJP.pl

Anestetyczka

→ ane­ste­tyk; ane­stez­jo­loż­ka


Źródła:

SJP.pl

Anestetyczny

do­ty­czą­cy ane­stez­ji, po­wo­du­ją­cy ane­stez­ję (np. środ­ki ane­ste­tycz­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) farm. med. po­wo­du­ją­cy znie­sie­nie czu­cia; słu­żą­cy znie­czu­le­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anestetyk

śro­dek znie­czu­la­ją­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. med. śro­dek do znie­czu­le­nia ogól­ne­go lub miej­sco­we­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anestetyka

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się me­to­da­mi znie­czu­le­nia i re­a­ni­ma­cji, opie­ką nad cho­rym przed, w trak­cie i po ope­ra­cji; ane­stez­jo­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. med. nauka o środ­kach znie­czu­la­ją­cych, me­to­dach znie­czu­le­nia

 (1.2) filoz. kult. szt. znie­czu­le­nie este­tycz­ne, czyli obo­jęt­ność na doz­na­nia este­tycz­ne, utra­ta wraż­li­wo­ści na pię­kno lub ce­lo­we jego odrzu­ce­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anestetysta

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ane­ste­ty­ki; ane­stez­jo­log


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. med. le­karz sto­su­ją­cy ane­stez­ję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anestezja

znie­czu­le­nie; utra­ta czu­cia w całym ciele lub jego czę­ści spo­wo­do­wa­na po­da­niem nar­ko­zy lub środ­ków znie­czu­la­ją­cych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. znie­czu­le­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anestezjolog

le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w po­da­wa­niu znie­czu­le­nia; ane­ste­ty­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w ane­stez­jo­lo­gii;

 (1.2) med. pot. le­karz wy­ko­nu­ją­cy i kon­tro­lu­ją­cy znie­czu­le­nie


Ane­stez­jo­log – le­karz po­sia­da­ją­cy spe­cja­li­za­cję z ane­stez­jo­lo­gii i in­ten­syw­nej te­ra­pii. Do obo­wiąz­ków le­ka­rza ane­stez­jo­lo­ga na­le­żą: znie­czu­la­nie pa­cjen­tów wy­ma­ga­ją­cych ope­ra­cji, le­cze­nie pa­cjen­tów od­dzia­łu in­ten­syw­nej te­ra­pii, le­cze­nie bólu ostre­go i przew­le­kłe­go oraz re­su­scy­ta­cja.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anestezjologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się me­to­da­mi znie­czu­la­nia i re­a­ni­ma­cji, opie­ką nad cho­rym w cza­sie i po ope­ra­cji; ane­ste­ty­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się przy­go­to­wa­niem cho­re­go do ope­ra­cji, prze­pro­wa­dza­niem i kon­tro­lą znie­czu­le­nia;


Ane­stez­jo­lo­gia – prio­ry­te­to­wa dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się przy­go­to­wa­niem pa­cjen­ta do ope­ra­cji, prze­pro­wa­dza­niem i kon­tro­lą znie­czu­le­nia. Wcho­dzi w za­kres spe­cja­li­za­cji le­kar­skiej ane­stez­jo­lo­gia i in­ten­syw­na te­ra­pia, obej­mu­ją­cej poza tym in­ten­syw­ną te­ra­pię, szcze­gól­nie dia­gno­sty­kę i le­cze­nie ostrych nie­wy­dol­no­ści na­rzą­do­wych, dia­gno­sty­kę i le­cze­nie bólu ostre­go oraz przew­le­kłych ze­spo­łów bó­lo­wych, a także po­stę­po­wa­nie ra­tow­ni­cze w sta­nach na­głe­go za­gro­że­nia życia z wy­ko­ny­wa­niem czyn­no­ści re­su­scy­ta­cyj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anestezjologiczny

→ ane­stez­jo­lo­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ane­stez­jo­lo­gią lub ane­stez­jo­lo­ga­mi


Patrz:anestezjologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anestezjolożka

→ ane­stez­jo­log


Patrz:anestezjolog

Źródła:

SJP.pl

Anestezyjny

1. znie­czu­la­ją­cy;
2. po­zba­wio­ny czu­cia, znie­czu­lo­ny


przy­miot­nik

 (1.1) farm. zwią­za­ny z ane­stez­ją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anestezyna

syn­te­tycz­ny śro­dek znie­czu­la­ją­cy o dzia­ła­niu miej­sco­wym, sto­so­wa­ny tylko zew­nętrz­nie w for­mie maści, olej­ków; ben­zo­ka­i­na


Źródła:

SJP.pl

Anestrus

brak ak­tyw­no­ści płcio­wej u samic ssa­ków mię­dzy okre­sa­mi rui


Źródła:

SJP.pl

Aneta

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Nie mylić z: Anita.

Ta stro­na do­ty­czy imie­nia. Zo­bacz też: Aneta – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Aneta, Anet­ta – forma po­chod­na imie­nia Anna, pow­sta­ła jako prze­nie­sie­nie fran­cu­skie­go zdrob­nie­nia tego imie­nia, "Anet­te", do ję­zy­ka pol­skie­go. Po­cho­dzi z ję­zy­ka he­braj­skie­go. Imię do­tar­ło do Pol­ski w XIX w., wcze­śniej uży­wa­no tylko imie­nia Anna.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anetka

zdrob­nie­nie od: Aneta (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Aneto

Pico de Aneto; naj­wyż­szy szczyt Pi­re­ne­jów w Hisz­pa­nii (3404 m)


Źródła:

SJP.pl

Anetol

eter nie­na­sy­co­ny, biała, kry­sta­licz­na sub­stan­cja o za­pa­chu anyżu, otrzy­my­wa­na z olej­ków ete­rycz­nych; sto­so­wa­ny do aro­ma­ty­zo­wa­nia pro­duk­tów spo­żyw­czych, pre­pa­ra­tów kos­me­tycz­nych, środ­ków lecz­ni­czych i na­po­jów al­ko­ho­lo­wych


Ane­tol, "p"-me­tok­sy­pro­pe­ny­lo­ben­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z resz­ty ani­zo­lu pod­sta­wio­ne­go w po­zy­cji para grupą pro­py­le­no­wą; za­wie­ra szkie­let sty­re­nu (). Wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie w niek­tó­rych ro­śli­nach, otrzy­my­wa­ny z olej­ków ete­rycz­nych anyżu i kopru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anetta

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aneuploid

or­ga­nizm lub ko­mór­ka o nie­pra­wi­dło­wej licz­bie chro­mo­so­mów


Źródła:

SJP.pl

Aneuploidalność

wy­stę­po­wa­nie zmia­ny licz­by chro­mo­so­mów (brak jed­ne­go lub po­ja­wie­nie się do­dat­ko­we­go)


Źródła:

SJP.pl

Aneuploidalny

o ko­mór­ce: ma­ją­cy zmie­nio­ną licz­bę chro­mo­so­mów


Źródła:

SJP.pl

Aneuploidia

brak albo nad­miar jed­ne­go lub kilku chro­mo­so­mów w sto­sun­ku do licz­by pod­sta­wo­wej dla da­ne­go ga­tun­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) genet. za­bu­rze­nie licz­by chro­mo­so­mów w ko­mór­ce


Ane­u­plo­i­dia (z gr. "α̉-" (a-) lub (an-) – za­prze­cze­nie, brak, bez (cze­goś) + gr. "ευ̉-" (eu-) – „dobry, pra­wi­dło­wy, praw­dzi­wy” + gr. "-πλοος" (-ploos)- -krot­ny, wie­lo­krot­ny, mnogi, zło­żo­ny” + gr. "εΐδος" (eidos) – „po­dob­ny do”) – okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce za­bu­rze­nie ilo­ści ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go (DNA) znaj­du­ją­ce­go się w ją­drze ko­mór­ko­wym (plo­i­dia).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aneurofyton

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin na­sien­nych z gro­ma­dy pra­na­go­za­ląż­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Aneurofytonowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z pod­gro­ma­dy pra­na­go­za­ląż­ko­wych


Źródła:

SJP.pl

Aneurofytony

rząd ro­ślin na­sien­nych z gro­ma­dy pra­na­go­za­ląż­ko­wych; Ane­u­rop­hy­ta­les


Źródła:

SJP.pl

Aneuryna

tia­mi­na


Źródła:

SJP.pl

Aneuryzma

cho­ro­bo­we uwy­pu­kle­nie ścia­ny tęt­ni­cy, ma­ją­ce czę­sto po­stać tęt­nią­ce­go guza wy­peł­nio­ne­go krwią lub skrze­pli­ną; ane­wryzm; tęt­niak


Źródła:

SJP.pl

Anewryzm

tęt­niak, miej­sco­we roz­sze­rze­nie tęt­ni­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przest. zob. tęt­niak.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anfelcja

kras­no­rost do­star­cza­ją­cy agaru, wy­stę­pu­je w przy­brzeż­nej stre­fie Morza Bia­łe­go i koło Sa­cha­li­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ahn­fel­tia|ref=tak., ro­dzaj kras­no­ro­stów rzędu nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gi­gar­ti­na­les|ref=tak., ma­ją­cych roz­ga­łę­zio­ną ple­cha­e­chę przy­cze­pio­ną do po­dło­ża, wy­stę­pu­ją­cych na pia­szczy­stym dnie chłod­nych mórz pół­noc­nych; ga­tun­kiem ty­po­wym jest an­fel­cja zło­żo­na;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anfinsen

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ang.

skrót od: an­giel­ski


skrót

 (1.1) = an­giel­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ang.-Am.

skrót od: anglo-ame­ry­kań­ski; ang.-amer.


skrót

 (1.1) = anglo-ame­ry­kań­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ang.-Amer.

skrót od: anglo-ame­ry­kań­ski; ang.-am.


Źródła:

SJP.pl

Angara

rzeka w Azji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Je­ni­se­ju, wy­pły­wa z je­zio­ra Baj­kał;


An­ga­ra ( Ангара) – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Je­ni­se­ju. Jej dłu­gość wy­no­si 1779 km, a po­wierzch­nia do­rze­cza 1040 tys. km². Wy­pły­wa z je­zio­ra Baj­kał, prze­pły­wa przez po­łud­nio­wą część Wy­ży­ny Środ­ko­wo­sy­be­ryj­skiej. W środ­ko­wym i dol­nym biegu two­rzy licz­ne progi. An­ga­ra jest je­dy­ną rzeką, która wy­pły­wa z Baj­ka­łu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angaria

rek­wi­zy­cja ob­cych stat­ków dla celów pu­blicz­nych - sto­so­wa­no ją w cza­sie wojny


An­ga­ria (łac.; gr.: ἀγγαρεία, "angareía") była ro­dza­jem sy­ste­mu pocz­to­we­go za­a­dap­to­wa­na przez Rzy­mian od sta­ro­żyt­nych Per­sów. We­dług Kse­no­fon­ta sy­stem per­ski zo­stał usta­no­wio­ny przez Cy­ru­sa Wiel­kie­go. Ku­rie­rzy konni zo­sta­li roz­mie­szcze­ni na niek­tó­rych eta­pach wzdłuż głów­nych dróg im­pe­rium, aby prze­sy­łać kró­lew­skie de­pe­sze nocą i dniem przy każ­dej po­go­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Angarsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji w ob­wo­dzie ir­kuc­kim, nad An­ga­rą;


An­garsk ( Ангaрск) – mia­sto w Rosji w ob­wo­dzie ir­kuc­kim, nad An­ga­rą, po­ło­żo­ne w od­le­gło­ści 5150 km na wschód od


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Angarski

→ An­ga­ra (do­pływ Je­ni­se­ju)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z An­ga­rą (rzeką w Rosji)

 (1.2) zwią­za­ny z An­gar­skiem (mia­stem w Rosji)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angaż

umowa o pracę; za­trud­nie­nie


Angaż (fr. "en­ga­ger" – zo­bo­wią­zy­wać się do cze­goś) – okre­śle­nie dla umowy o pracę, zwła­szcza ak­to­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Angażant

długi man­kiet z ko­ro­nek, modny od po­ło­wy XVII wieku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. ro­dzaj man­kie­tu przy ko­bie­cej sukni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angażowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|an­ga­żo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Angażować

1. za­trud­niać kogoś;
2. zaj­mo­wać kogoś czymś, na­kła­niać do cze­goś, wcią­gać go w to;
3. poś­wię­cać na coś czas, siły, pie­nią­dze;
4. an­ga­żo­wać się:
a) włą­czać się w coś, zaj­mo­wać się czymś z za­pa­łem;
b) za­trud­niać się gdzieś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­an­ga­żo­wać)

 (1.1) włą­czać do uczest­nict­wa

 (1.2) przyj­mo­wać do pracy

 (1.3) zaj­mo­wać czymś, wy­mu­szać uwagę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny an­ga­żo­wać się (dk. za­an­ga­żo­wać się)

 (2.1) włą­czać się w coś

 (2.2) przyj­mo­wać pracę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angel

[czy­taj: An­dżel] obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Angela

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Anie­la


An­ge­la – imię po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go imie­nia "Angel", które pow­sta­ło od grec­kie­go słowa ángelos "po­sła­niec". Imię to też zo­sta­ło przys­wo­jo­ne w po­sta­ci Anie­la, od niego pow­sta­ły też imio­na An­ge­li­ka i An­ge­li­na. Jest żeń­skim od­po­wied­ni­kiem imie­nia Anioł (Angel). W ostat­nich cza­sach zapis imie­nia An­ge­la bywa spol­szcza­ny i wy­stę­pu­je w for­mie An­dże­la lub nawet "An­drze­la" (część osób błęd­nie wy­wo­dzi jej źró­dło­słów od imie­nia mę­skie­go An­drzej). Ta druga wer­sja jest nie­po­praw­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angeliczny

1. pełen du­cho­we­go pię­kna;
2. na­wią­zu­ją­cy do anio­łów


przy­miot­nik

 (1.1) nadz­wy­czaj dobry (ni­czym anioł), pełen du­cho­wej czy­sto­ści

 (1.2) rel. od­no­szą­cy się do anio­łów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angelika

1. ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych; lit­wor, dzię­giel lit­wor, ar­cy­dzię­giel lit­wor, dzię­giel le­kar­ski;
2. od­mia­na lutni o sie­dem­na­stu stru­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


An­ge­li­ka – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, w ję­zy­ku ła­ciń­skim oz­na­cza „anie­li­ca”, „po­słan­ka”.

W ostat­nich cza­sach zapis imie­nia An­ge­li­ka bywa spol­szcza­ny i wy­stę­pu­je w for­mie An­dże­li­ka lub nawet "An­drze­li­ka". Ta ostat­nia pi­sow­nia jest nie­po­praw­na i ma ne­ga­tyw­ną opi­nię Rady Ję­zy­ka Pol­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angelina

imię żeń­skie


An­ge­li­na – forma po­chod­na imion Anie­la, An­ge­la.

W Pol­sce do lat 20. XX wieku imię An­ge­li­na na­da­no 8 razy. Imię zy­ska­ło po­pu­lar­ność od lat 80. XX wieku pod wpły­wem filmu i te­le­wiz­ji. W 1994 za­re­je­stro­wa­no 1581 ko­biet o tym imie­niu. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 4508 ko­biet o imie­niu An­ge­li­na na­da­nym jako imię pier­wsze, 404 za­re­je­stro­wa­ne jako An­dże­li­na a także 88 za­pi­sy­wa­nych jako An­drze­li­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Angelininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­ge­li­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Angelit

an­hy­dryt o nie­bie­skim za­bar­wie­niu, ka­mień ju­bi­ler­ski


Źródła:

SJP.pl

Angelizm

1. pra­gnie­nie nie­po­ka­la­nej czy­sto­ści;
2. po­sta­wa, która prze­ja­wia się w braku ak­cep­ta­cji przy­krej rze­czy­wi­sto­ści


Źródła:

SJP.pl

Angelolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie an­ge­lo­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teol. rel. te­o­log lub re­li­gioz­naw­ca zaj­mu­ją­cy się an­ge­o­lo­gią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angelologia

1. dział te­o­lo­gii obej­mu­ją­cy naukę o anio­łach;
2. dział de­mo­no­lo­gii do­ty­czą­cy do­brych du­chów;
3. iro­nicz­nie: po­grą­ża­nie się w ma­rze­niach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej: nauka o anio­łach;

 (1.2) rel. w re­li­gioz­naw­stwie: nauka o du­chach do­brych, dział de­mo­no­lo­gii

 (1.3) rel. ogół wie­rzeń, także lu­do­wych, do­ty­czą­cych anio­łów i ich wpły­wu na rze­czy­wi­stość

 (1.4) żart. rub. bu­ja­nie w obło­kach


An­ge­lo­lo­gia a. An­ge­o­lo­gia (gr. αγγελος "an­ge­los" – po­sła­niec, anioł oraz λόγος "logos" – słowo, nauka).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angelologiczny

→ an­ge­lo­lo­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. teol. zwią­za­ny z an­ge­lo­lo­gią, do­ty­czą­cy an­ge­lo­lo­gii


Patrz:angelologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angelus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Angeolog

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teol. rel. te­o­log lub re­li­gioz­naw­ca zaj­mu­ją­cy się an­ge­o­lo­gią


Źródła:

Wiktionary

Angeologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. w te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej: nauka o anio­łach;

 (1.2) rel. w re­li­gioz­naw­stwie: nauka o du­chach do­brych, dział de­mo­no­lo­gii

 (1.3) rel. ogół wie­rzeń, także lu­do­wych, do­ty­czą­cych anio­łów i ich wpły­wu na rze­czy­wi­stość

 (1.4) żart. rub. bu­ja­nie w obło­kach


Źródła:

Wiktionary

Angeologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. teol. zwią­za­ny z an­ge­o­lo­gią, do­ty­czą­cy an­ge­o­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Angers

[czy­taj: ążER] mia­sto we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w za­chod­niej Fran­cji le­żą­ce w Kraju Loary;


An­gers (,) – mia­sto i gmina w za­chod­niej Fran­cji le­żą­ce przy uj­ściu rzeki Maine do Loary, w re­gio­nie Kraju Loary, w de­par­ta­men­cie Maine i Loara.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angerski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­gers, do­ty­czą­cy An­gers


Źródła:

Wiktionary

Angielczyk

koń rasy an­giel­skiej; an­glik, an­glez


Źródła:

SJP.pl

Angielka

1. klacz z rasy koni an­giel­skich peł­nej krwi;
2. ro­dzaj bułki;
3. szkla­necz­ka do wódki;
4. po­tocz­nie: par­tia an­giel­ska (roz­po­czę­cie par­tii sza­chów ru­chem
1. c4)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łódź. białe pie­czy­wo o wy­dłu­żo­nym kształ­cie, bułka pszen­na;

 (1.2) pot. klacz rasy an­giel­skiej

 (1.3) ro­dzaj szklan­ki do al­ko­ho­lu

 (1.4) sport. spo­sób kop­nię­cia piłki

 (1.5) gw-pl|Poz­nań. ro­dzaj pieca wę­glo­we­go

 (1.6) but męski z ot­war­tą przysz­wą, w któ­rym boki buta z dziur­ka­mi na sznu­ro­wa­dła są na­szy­te na wierzch przysz­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angielki

1. klacz z rasy koni an­giel­skich peł­nej krwi;
2. ro­dzaj bułki;
3. szkla­necz­ka do wódki;
4. po­tocz­nie: par­tia an­giel­ska (roz­po­czę­cie par­tii sza­chów ru­chem
1. c4)


Źródła:

SJP.pl

Angielski

zwią­za­ny z An­glią


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­glii; zwią­za­ny z An­glią, z An­gli­ka­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język uży­wa­ny w Wiel­kiej Bry­ta­nii i wielu in­nych kra­jach;

 (2.2) pot. jeden z przed­mio­tów szkol­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angielsko-Polski

do­ty­czą­cy An­glii i Pol­ski


Źródła:

SJP.pl

Angielskojęzyczny

an­glo­ję­zycz­ny;
1. po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem an­giel­skim;
2. na­pi­sa­ny w ję­zy­ku an­giel­skim;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem an­giel­skim


przy­miot­nik

 (1.1) zob. an­glo­ję­zycz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angielskość

ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla An­glii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­giel­skie; cecha tych, któ­rzy są an­giel­scy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angielszczyzna

język an­giel­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język an­giel­ski

 (1.2) przest. zbiór cech ty­po­wych dla kul­tu­ry i oby­cza­jów an­giel­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angielszczyć

pod­da­wać wpły­wom an­giel­skim, na­da­wać cechy an­giel­skie; an­gli­cy­zo­wać, an­gli­zo­wać, zan­giel­szczać


Źródła:

SJP.pl

Angin

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. plu­ral|an­gi­na.


Źródła:

Wiktionary

Angina

ostre za­pa­le­nie mig­dał­ków pod­nie­bien­nych i błony ślu­zo­wej gar­dła wy­wo­ła­ne przez pa­cior­kow­ca rop­ne­go (Strep­to­coc­cus py­o­ge­nes)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostre za­pa­le­nie mig­dał­ków pod­nie­bien­nych i błony ślu­zo­wej gar­dła;

 (1.2) med. bo­les­ność, bo­les­ny ucisk o róż­nej etio­lo­gii i umiej­sco­wie­niu


An­gi­na (łac. "an­gi­na", za­pa­le­nie gar­dła) – w naj­częst­szym ro­zu­mie­niu ostre za­pa­le­nie mig­dał­ków pod­nie­bien­nych i błony ślu­zo­wej gar­dła, wy­wo­ła­ne przez bak­te­rie pa­cior­kow­ce β-he­mo­li­zu­ją­ce z grupy A. Jest cho­ro­bą za­kaź­ną prze­no­szo­ną drogą kro­pel­ko­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anginka

1. ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny bo­dzisz­ko­wa­tych; an­gi­no­wiec, pe­lar­go­nia pach­ną­ca, ru­zynd­la, ge­ra­nium, ge­ra­nia;
2. zdrob­nie­nie od: an­gi­na (cho­ro­ba)


Źródła:

SJP.pl

Angino

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: an­gi­na


Źródła:

Wiktionary

Anginowiec

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny bo­dzisz­ko­wa­tych; an­gin­ka, pe­lar­go­nia pach­ną­ca, ru­zynd­la, ge­ra­nium, ge­ra­nia


Źródła:

SJP.pl

Anginowy

→ an­gi­na


przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z an­gi­ną, spo­wo­do­wa­ny an­gi­ną


Patrz:angina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angio-

prze­dro­stek

 (1.1) med. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ukła­dem na­czy­nio­wym


Źródła:

Wiktionary

Angiochirurg

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie an­gio­chi­rur­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. zob. chi­rurg na­czy­nio­wy.

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka - spe­cja­list­ka w za­kre­sie an­gio­chi­rur­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angiochirurgiczny

przy­miot­nik od: an­gio­chi­rur­gia


Źródła:

SJP.pl

Angioencefalograficzny

przy­miot­nik od: an­gio­en­ce­fa­lo­gra­fia


Źródła:

SJP.pl

Angiogeneza

two­rze­nie się na­czyń wło­so­wa­tych w cza­sie roz­wo­ju em­brio­nal­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. pro­ces pow­sta­wa­nia no­wych na­czyń wło­so­wa­tych w cza­sie życia osob­ni­cze­go po uro­dze­niu


An­gio­ge­ne­za (gr. "an­ge­ion" = na­czy­nie + "ge­ne­sis" = po­cho­dze­nie, pow­sta­wa­nie) – pro­ces two­rze­nia się na­czyń wło­so­wa­tych.

Za­cho­dzi w roz­wo­ju em­brio­nal­nym, może także wy­stę­po­wać w życiu po­za­pło­do­wym (za­rów­no jako pro­ces fiz­jo­lo­gicz­ny, jak i pa­to­lo­gicz­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angiograf

urzą­dze­nie do badań obra­zo­wych z wy­ko­rzy­sta­niem pro­mie­ni rent­ge­now­skich i kon­tra­stu


Źródła:

SJP.pl

Angiografia

me­to­da ba­da­nia na­czyń krwio­no­śnych po­le­ga­ją­ca na uwi­docz­nie­niu ich na obra­zie rent­ge­now­skim po­przez wpro­wa­dze­nie do ich świa­tła środ­ka kon­tra­stu­ją­ce­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. rent­ge­no­gra­fia frag­men­tu ukła­du krwio­no­śne­go;


An­gio­gra­fia lub ar­te­rio­gra­fia (gr. "an­ge­ion" – na­czy­nie i "grap­he­in" – za­pi­sać) jest tech­ni­ką obra­zo­wa­nia me­dycz­ne­go wy­ko­rzy­sty­wa­ną do wi­zu­a­li­za­cji wnę­trza na­czyń krwio­no­śnych oraz or­ga­nów ciała, zwra­ca­ją­cą szcze­gól­ną uwagę na tęt­ni­ce, żyły oraz ko­mo­ry serca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angiograficzny

→ an­gio­gra­fia


Patrz:angiografia

Źródła:

SJP.pl

Angiogram

zdję­cie rent­ge­now­skie ukła­du wień­co­we­go


Źródła:

SJP.pl

Angiokardiografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. med. ba­da­nie dia­gno­stycz­ne serca i du­żych na­czyń krwio­no­śnych z uży­ciem kon­tra­stu i pro­mie­ni rent­ge­now­skich


Źródła:

Wiktionary

Angiokardiograficzny

przy­miot­nik od: an­gio­kar­dio­gra­fia, np. ba­da­nie an­gio­kar­dio­gra­ficz­ne


Źródła:

SJP.pl

Angiolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie an­gio­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób ukła­du na­czy­nio­we­go i lim­fa­tycz­ne­go

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka an­gio­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angiologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się scho­rze­nia­mi ukła­du na­czy­nio­we­go: krwio­no­śne­go i lim­fa­tycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nauka o na­czy­niach krwio­no­śnych;


An­gio­lo­gia (z grec. ἀγγεῖον "an­ge­ion" – "na­czy­nie") – nauka o ukła­dzie krwio­no­śnym i lim­fa­tycz­nym. Jako dzie­dzi­na me­dy­cy­ny jest spe­cja­li­za­cją zaj­mu­ją­cą się roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób na­czyń tęt­ni­czych, żyl­nych, mi­kro­krą­że­nia oraz cho­rób ukła­du chłon­ne­go, a także kwa­li­fi­ka­cją do le­cze­nia chi­rur­gicz­ne­go pa­cjen­tów z ta­ki­mi cho­ro­ba­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angiologiczny

→ an­gio­lo­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z an­gio­lo­gią


Patrz:angiologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angioneuroza

ner­wi­ca po­le­ga­ją­ca na roz­stro­ju czyn­no­ści ukła­du współ­czul­ne­go; ne­u­ro­za na­czy­nio­wa


Źródła:

SJP.pl

Angioplastyka

za­bieg lecz­ni­czy ma­ją­cy na celu udroż­nie­nie i po­sze­rze­nie na­czy­nia krwio­no­śne­go; ba­lo­ni­ko­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gicz­ny za­bieg lecz­ni­czy po­le­ga­ją­cy na po­sze­rze­niu na­czyń krwio­no­śnych;


An­gio­pla­sty­ka – za­bieg przez­skór­ny po­le­ga­ją­cy na po­sze­rze­niu na­czyń krwio­no­śnych, które zo­sta­ły zwę­żo­ne lub zam­knię­te w wy­ni­ku cho­ro­by (naj­czę­ściej miaż­dży­cy). Wy­ko­nu­je się an­gio­pla­sty­kę tęt­nic wień­co­wych, szyj­nych, koń­czyn, na­rzą­dów wew­nętrz­nych, cza­sa­mi rów­nież na­czyń żyl­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angioscyntygrafia

ro­dzaj dia­gno­stycz­ne­go ba­da­nia obra­zo­we­go, po­le­ga­ją­ce­go na do­żyl­nym wstrzy­knię­ciu ra­dio­far­ma­ce­u­ty­ku oraz ana­li­zie jego prze­pły­wu w okre­ślo­nych ob­sza­rach


Źródła:

SJP.pl

Angiostenoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zwę­że­nie na­czyń krwio­no­śnych w wy­ni­ku za­krze­pu lub za­pa­le­nia


Źródła:

Wiktionary

Angiotensyna

hor­mon tkan­ko­wy wy­stę­pu­ją­cy w oso­czu krwi, po­wo­du­ją­cy uo­gól­nio­ny skurcz na­czyń i pod­wyż­sze­nie ci­śnie­nia krwi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. fizj. hor­mon pep­ty­do­wy, który od­gry­wa klu­czo­wą rolę w re­gu­la­cji ci­śnie­nia krwi i go­spo­dar­ki wodno-elek­tro­li­to­wej or­ga­niz­mu


An­gio­ten­sy­na – hor­mon pep­ty­do­wy wcho­dzą­cy w skład ukła­du hor­mo­nal­ne­go RAA, któ­re­go za­da­niem jest kon­tro­la stę­że­nia jonów so­do­wych i po­ta­so­wych w or­ga­niz­mie. An­gio­ten­sy­ny sty­mu­lu­ją wy­dzie­la­nie mi­ne­ra­lo­kor­ty­ko­ste­ro­i­du al­do­ste­ro­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angiotensynogen

biał­ko wy­dzie­la­ne przez wą­tro­bę; hi­per­ten­sy­no­gen


An­gio­ten­sy­no­gen – biał­ko wy­dzie­la­ne przez wą­tro­bę, bę­dą­ce pro­hor­mo­nem an­gio­ten­sy­ny. Jego bio­syn­te­za od­by­wa się głów­nie w he­pa­to­cy­tach (w wą­tro­bie), ale także w adi­po­cy­tach, mózgu, sercu, ścia­nach na­czyń krwio­no­śnych, ner­kach i nad­ner­czach. Kor­ty­ko­ste­ro­i­dy, estro­ge­ny oraz hor­mo­ny tar­czy­cy zwięk­sza­ją jego pro­duk­cję w wą­tro­bie. Każdy z na­rzą­dów pro­du­ku­ją­cych an­gio­ten­sy­no­gen ma po­nad­to włas­ny me­cha­nizm re­gu­lu­ją­cy wy­dzie­la­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Angiotomia

ba­da­nie krwi i na­czyń lim­fa­tycz­nych ciała ludz­kie­go


Źródła:

SJP.pl

Angklung

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. tra­dy­cyj­ny in­do­ne­zyj­ski in­stru­ment mu­zycz­ny, zło­żo­ny z pew­nej licz­by bam­bu­so­wych rurek przyt­wier­dzo­nych do bam­bu­so­wej ramy;


Ang­klung – tra­dy­cyj­ny in­stru­ment in­do­ne­zyj­ski, idio­fon bam­bu­so­wy, uży­wa­ny w obrzę­dach ry­tu­al­nych ku czci bo­gi­ni ryżu i płod­no­ści Dewi Sri, zwią­za­nych z sa­dze­niem ryżu i żni­wa­mi, a także pod­czas uro­czy­sto­ści zwią­za­nych z obrze­za­niem. Po­pu­lar­ny in­stru­ment do nauki mu­zy­ki w szko­łach in­do­ne­zyj­skich.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Angkor

ruiny sto­li­cy pań­stwa Khme­rów


Ang­kor – współ­czes­na nazwa sto­so­wa­na do pań­stwa Khme­rów ist­nie­ją­ce­go w okre­sie od 802 do 1432 roku, na­zy­wa­ne­go rów­nież Im­pe­rium Ang­ko­ru lub Im­pe­rium Khmer­skim. Nazwa Ang­kor po­cho­dzi od san­skryc­kie­go słowa "na­ga­ra" – mia­sto ("na­ga­ra">"nokor">"ang­kor").

Nazwą tą okre­śla się rów­nież za­byt­ko­wy kom­pleks miej­ski po­zo­sta­ły po daw­nej sto­li­cy Im­pe­rium Khmer­skie­go. We współ­czes­nym ję­zy­ku khmer­skim "ang­kor" oz­na­cza „sto­li­cę” albo „świę­te mia­sto”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Angl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. czło­nek ple­mię­e­mie­nia ger­mań­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go od V do VI wieku Bry­ta­nię;


AngL – drugi album stu­dyj­ny nor­we­skie­go wo­ka­li­sty i gi­ta­rzy­sty Ih­sah­na. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się 26 maja 2008 roku na­kła­dem wyt­wór­ni mu­zycz­nej Mne­mo­sy­ne Pro­duc­tions. Na­gra­nia po­prze­dził wy­da­ny 12 marca 2008 roku sin­gel pt. "Sca­rab". Go­ścin­nie na pły­cie wy­stą­pił Mi­ka­el Åkerfeldt, lider for­ma­cji Opeth. Muzyk zaś­pie­wał w ut­wo­rze pt. "Un­he­a­ler".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anglaise

[czy­taj: anglEZ] ta­niec w tak­cie pa­rzy­stym, po­cho­dzą­cy z An­glii; mu­zy­ka do tego tańca; an­glez


Źródła:

SJP.pl

Angledozer

typ spy­cha­cza z uko­śnie usta­wio­nym płu­giem


Źródła:

SJP.pl

Angler

ni­zin­na mlecz­na rasa bydła, wy­ho­do­wa­na na pół­wy­spie An­geln w Niem­czech


Źródła:

SJP.pl

Anglez

daw­niej: długi sur­dut; rów­nież długi pu­kiel wło­sów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hist. muz. ży­wio­ło­wy ta­niec po­cho­dze­nia an­giel­skie­go lub jego fran­cu­ska od­mia­na, utrzy­ma­ny naj­czę­ściej w me­trum pa­rzy­stym, a także utwór mu­zycz­ny przez­na­czo­ny do tego tańca;

 (1.2) daw. zo­o­techn. koń rasy an­giel­skiej;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przest. długi, spi­ral­nie skrę­co­ny lok

 (2.2) daw. kraw. długi, wcię­ty w pasie sur­dut lub frak cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sze­ro­kim koł­nie­rzem i ostro wy­cię­ty­mi po­ła­mi

 (2.3) daw. po­ligr. czcion­ka an­giel­ska lub pismo an­giel­skie


An­glez (ang. an­gla­i­se "an­giel­czyk") – nazwa tań­ców w tak­cie pa­rzy­stym lub cza­sem trój­dziel­nym pow­sta­łych około XVII-XIX w., ro­dzaj kon­tre­dan­sa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anglezowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jeźdz. ryt­micz­ne uno­sze­nie się w siod­le pod­czas jazdy kłu­sem, aby zła­go­dzić wstrzą­sy

 (1.2) spo­sób krót­kie­go przy­ci­na­nia ko­nio­wi ogona i grzy­wy


An­gle­zo­wa­nie – ryt­micz­ne uno­sze­nie się jeźdź­ca z sio­dła pod­czas jazdy kłu­sem na koniu, w takt jego ruchu, w celu za­mor­ty­zo­wa­nia wstrzą­sów i od­cią­że­nia grzbie­tu koń­skie­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anglezować

1. uno­sić się ryt­micz­nie w siod­le pod­czas jazdy kłu­sem w celu zła­go­dze­nia wstrzą­sów
2. przy­ci­nać ogon i grzy­wę konia na spo­sób an­giel­ski; an­gli­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Anglezyt

mi­ne­rał kry­sta­licz­ny, siar­czan oło­wiu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał kry­sta­licz­ny z grupy siar­cza­nów, kru­chy i przez­ro­czy­sty; siar­czan oło­wiu wzór che­micz­ny|PbSO4.


An­gle­zyt – rzad­ki mi­ne­rał z grupy siar­cza­nów, ba­ry­tu. Po raz pier­wszy zna­le­zio­ny w ko­pal­ni mie­dzi na wy­spie An­gle­sey, po­ło­żo­nej u wy­brze­ży Walii, stąd nazwa. Wcze­śniej był znany jako efekt roz­kła­du ga­le­ny. Prze­o­bra­ża się w ce­ru­syt.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anglezytowy

→ an­gle­zyt


Patrz:anglezyt

Źródła:

SJP.pl

Anglia

1. część Wiel­kiej Bry­ta­nii;
2. Nowa An­glia, rejon hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­ny w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na ge­o­gra­ficz­no-hi­sto­rycz­na w Wiel­kiej Bry­ta­nii

 (1.2) pot. geogr. polit. Zjed­no­czo­ne Kró­le­stwo Wiel­kiej Bry­ta­nii i Ir­lan­dii Pół­noc­nej;


An­glia ( En­gland) – część skła­do­wa Zjed­no­czo­ne­go Kró­le­stwa Wiel­kiej Bry­ta­nii i Ir­lan­dii Pół­noc­nej. W przesz­ło­ści była nie­za­leż­nym kró­le­stwem. Ma gra­ni­ce lą­do­we z Walią na za­cho­dzie i Szko­cją na pół­no­cy. Kraj jest oble­wa­ny przez Morze Cel­tyc­kie i Morze Ir­landz­kie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anglicki

daw­niej: an­giel­ski


Źródła:

SJP.pl

Anglicyzacja

pod­da­wa­nie wpły­wom an­giel­skim, na­da­wa­nie cze­muś cech ty­po­wo an­giel­skich


Źródła:

SJP.pl

Anglicyzm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa wzo­ro­wa­ne na ję­zy­ku an­giel­skim albo z niego prze­ję­te


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­po­ży­czo­na do ja­kie­goś ję­zy­ka z ję­zy­ka an­giel­skie­go;


An­gli­cyzm – ele­ment ję­zy­ko­wy za­po­ży­czo­ny z ję­zy­ka an­giel­skie­go lub na nim wzo­ro­wa­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anglicyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sto­so­wa­nie an­gli­cyz­mów

 (1.2) ule­ga­nie wpły­wom ję­zy­ka i kul­tu­ry an­giel­skiej


Źródła:

Wiktionary

Anglicyzować

pod­da­wać wpły­wom an­giel­skim, na­da­wać cechy an­giel­skie; an­giel­szczyć, an­gli­zo­wać, zan­giel­szczać


Źródła:

SJP.pl

Anglijka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. człon­ki­ni ple­mię­e­mie­nia ger­mań­skie­go za­miesz­ku­ją­ce­go od V do VI wieku Bry­ta­nię;


Źródła:

Wiktionary

Anglik

1. an­giel­ski koń peł­nej krwi;
2. w gwa­rze ucz­niow­skiej: lek­cja ję­zy­ka an­giel­skie­go;
3. po­tocz­nie: sa­mo­chód z kie­row­ni­cą po pra­wej stro­nie, przy­sto­so­wa­ny do ruchu le­wo­stron­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) jeźdz. koń peł­nej krwi an­giel­skiej

 (1.2) pot. mot. sa­mo­chód z kie­row­ni­cą po pra­wej stro­nie

 (1.3) pot. uczn. język an­giel­ski jako przed­miot szkol­ny

 (1.4) pot. uczn. lek­cja ję­zy­ka an­giel­skie­go

 (1.5) środ. kolej. roz­jazd krzy­żo­wy po­sia­da­ją­cy igli­ce przed krzy­żow­ni­ca­mi

 (1.6) środ. kolej. uni­wer­sal­na lo­ko­mo­ty­wa elek­trycz­na serii EU06


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglikanie

wyz­naw­ca an­gli­ka­niz­mu


Źródła:

SJP.pl

Anglikanin

wyz­naw­ca an­gli­ka­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca an­gli­ka­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglikanizm

wyz­na­nie chrze­ści­jań­skie uz­na­ją­ce króla za głowę Ko­ścio­ła, roz­po­wszech­nio­ne w An­glii; kon­for­mizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. gałąź chrze­ści­jań­stwa łą­czą­ca tra­dy­cję pro­te­stanc­ką z ka­to­lic­ką, pow­sta­ła w An­glii w XVI w., uz­na­ją­ca króla za zwierzch­ni­ka Ko­ścio­ła;


An­gli­ka­nizm – jedna z ga­łę­zi chrze­ści­jań­stwa, która pow­sta­ła w okre­sie re­for­ma­cji w An­glii w XVI wieku. An­gli­ka­nizm uz­na­wa­ny jest za drogę poś­red­nią po­mię­dzy tra­dy­cją pro­te­stanc­ką a ka­to­lic­ką.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anglikanka

wyz­naw­czy­ni an­gli­ka­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wyz­naw­czy­ni an­gli­ka­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglikański

zwią­za­ny z an­gli­ka­niz­mem (np. wyz­na­nie an­gli­kań­skie, li­tur­gia an­gli­kań­ska)


przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z an­gli­ka­niz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglista

znaw­ca an­gli­sty­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. jęz. znaw­ca ję­zy­ka, li­te­ra­tu­ry i kul­tu­ry an­giel­skiej

 (1.2) pot. eduk. na­u­czy­ciel ję­zy­ka an­giel­skie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglistka

→ an­gli­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. eduk. jęz. znaw­czy­ni ję­zy­ka, li­te­ra­tu­ry i kul­tu­ry an­giel­skiej

 (1.2) eduk. na­u­czy­ciel­ka ję­zy­ka an­giel­skie­go


Patrz:anglista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglistyczny

→ an­gli­sty­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­gli­sty­ką, do­ty­czą­cy an­gli­sty­ki


Patrz:anglistyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglistyka

nauka o ję­zy­ku an­giel­skim, li­te­ra­tu­rze an­giel­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ję­zy­ku i li­te­ra­tu­rze an­giel­skiej

 (1.2) wy­dział lub kie­ru­nek uni­wer­sy­tec­ki obej­mu­ją­cy stu­dia w za­kre­sie an­gli­sty­ki (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|an­gli­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Anglizować

1. pod­da­wać wpły­wom an­giel­skim, na­da­wać cechy an­giel­skie; an­giel­szczyć, an­gli­cy­zo­wać, zan­giel­szczać;
2. przy­ci­nać ogon i grzy­wę konia na spo­sób an­giel­ski; an­gle­zo­wać


cza­sow­nik

 (1.1) na­da­wa­nie komuś lub cze­muś cech an­giel­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z An­glią lub ję­zy­kiem an­giel­skim


Źródła:

Wiktionary

Angloarab

koń wy­ho­do­wa­ny z krzy­żów­ki konia an­giel­skie­go z ko­niem czy­stej krwi arab­skiej


Źródła:

SJP.pl

Anglofil

sym­pa­tyk tego, co an­giel­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. mi­ło­śnik albo wiel­bi­ciel An­glii, An­gli­ków lub an­giel­sko­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglofilia

sym­pa­tia dla wszyst­kie­go, co an­giel­skie; an­glo­fi­lizm, an­glo­fil­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­mi­ło­wa­nie do An­glii, kul­tu­ry an­giel­skiej lub sze­rzej – do wszyst­kie­go, co an­giel­skie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglofilizm

sym­pa­tia dla wszyst­kie­go, co an­giel­skie; an­glo­fil­stwo, an­glo­fi­lia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­mi­ło­wa­nie wobec An­glii, kul­tu­ry an­giel­skiej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglofilka

sym­pa­tycz­ka tego, co an­giel­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. mi­ło­śnicz­ka albo wiel­bi­ciel­ka An­glii, An­gli­ków lub an­giel­sko­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglofilski

→ an­glo­fil­stwo, → an­glo­fi­lizm


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­glo­fi­la­mi lub an­glo­fi­lią, do­ty­czą­cy an­glo­fi­lów lub an­glo­fi­lii


Patrz:anglofilstwo, → anglofilizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglofilsko

przy­słó­wek

 (1.1) z na­sta­wie­niem an­glo­fil­skim, w duchu an­glo­fil­stwa


Źródła:

Wiktionary

Anglofilskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­glo­fil­skie


Źródła:

Wiktionary

Anglofilstwo

sym­pa­tia dla wszyst­kie­go, co an­giel­skie; an­glo­fi­lizm, an­glo­fi­lia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­mi­ło­wa­nie i sprzy­ja­nie An­glii, An­gli­kom lub wszel­kim prze­ja­wom an­giel­sko­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglofob

ktoś ma­ją­cy wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co an­giel­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba nie­chęt­na do wszyst­kie­go co an­giel­skie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglofobia

nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co an­giel­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­chęć do An­gli­ków i wszyst­kie­go co an­giel­skie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglofobka

ko­bie­ta ma­ją­ca wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co an­giel­skie


Źródła:

SJP.pl

Anglofon

czło­wiek, któ­re­go ję­zy­kiem oj­czy­stym jest an­giel­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba mó­wią­ca po an­giel­sku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglofonka

→ an­glo­fon


Patrz:anglofon

Źródła:

SJP.pl

Anglojęzyczny

an­giel­sko­ję­zycz­ny;
1. po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem an­giel­skim;
2. na­pi­sa­ny w ję­zy­ku an­giel­skim;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem an­giel­skim


przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem an­giel­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem an­giel­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku an­giel­skim


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglokatolicki

→ an­glo­ka­to­lik


Patrz:anglokatolik

Źródła:

SJP.pl

Anglokatolicyzm

pro­ka­to­lic­ki prąd w Ko­ście­le an­gli­kań­skim


An­glo­ka­to­li­cyzm – prąd wew­nątrz Ko­ścio­ła an­gli­kań­skie­go, za­i­ni­cjo­wa­ny przez L. An­drew­sa. Skła­nia się on ku zmie­nia­niu sto­sun­ków z Ko­ścio­łem ka­to­lic­kim po­przez po­now­ne przy­ję­cie:

Jako kie­ru­nek w te­o­lo­gii an­gli­kań­skiej an­glo­ka­to­li­cyzm wiąże się z dzia­łal­no­ścią in­te­lek­tu­a­li­stów oks­fordz­kich (ruch oks­fordz­ki), sku­pio­nych przy miej­sco­wym uni­wer­sy­te­cie w pier­wszej po­ło­wie XIX w.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anglokatoliczka

→ an­glo­ka­to­lik


Patrz:anglokatolik

Źródła:

SJP.pl

Anglokatolik

wyz­naw­ca an­glo­ka­to­li­cyz­mu


Źródła:

SJP.pl

Angloman

wiel­bi­ciel wszyst­kie­go, co an­giel­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­ło­śnik i na­śla­dow­ca wszyst­kie­go, co an­giel­skie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglomania

prze­sad­na sym­pa­tia do wszyst­kie­go, co an­giel­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nad­mier­na i bez­kry­tycz­na sym­pa­tia do osób, przed­mio­tów, zja­wisk zwią­za­nych z An­glią;


An­glo­ma­nia ("an­glo­ma­nie") – ob­ja­wia­ją­ca się w bez­gra­nicz­nym uwiel­bie­niu wszyst­kie­go co an­giel­skie, zwła­szcza an­giel­skie­go ustro­ju. Była to czę­sta po­sta­wa wśród fran­cu­skich "les phi­lo­sop­hes" XVIII wieku. Prym wśród an­glo­ma­nia­ków wiódł Vol­ta­i­re. Louis de Ja­u­co­urt – do­brze zna­ją­cy an­gli­ków czło­nek Royal So­cie­ty był bar­dziej scep­tycz­ny i nie­raz kry­ty­ko­wał tą nie­pa­trio­tycz­ną po­sta­wę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anglomanka

→ an­glo­man


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­ło­śnicz­ka i na­śla­dow­nicz­ka wszyst­kie­go, co an­giel­skie


Patrz:angloman

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglonubijski

koza an­glo­nu­bij­ska - bry­tyj­ska rasa kóz do­mo­wych


Źródła:

SJP.pl

Anglosaksoński

daw­niej: an­glo­sa­ski


Źródła:

SJP.pl

Anglosas

1. po­to­mek ger­mań­skich ple­mion An­glów, Sasów i Jutów, które w VI wieku pod­bi­ły po­łud­nio­wą część Wiel­kiej Bry­ta­nii;
2. Bry­tyj­czyk lub Ame­ry­ka­nin bry­tyj­skie­go po­cho­dze­nia;
3. przed­sta­wi­ciel kul­tu­ry i tra­dy­cji bry­tyj­skiej, prze­ciw­sta­wia­nej zwy­kle kon­ty­nen­tal­nej tra­dy­cji eu­ro­pej­skiej


Źródła:

SJP.pl

Anglosasi

1. ger­mań­skie ple­mio­na An­glów, Sasów i Jutów, które w VI wieku pod­bi­ły po­łud­nio­wą część Wiel­kiej Bry­ta­nii;
2. An­gli­cy i inne na­ro­dy an­giel­skie­go po­cho­dze­nia, zwła­szcza Ame­ry­ka­nie


An­glo­sa­si ( An­glo­sa­xo­nes, Anglo-Sa­xons) – w hi­sto­rio­gra­fii ple­mio­na wy­wo­dzą­ce się z te­re­nu obec­nych Nie­miec i Skan­dy­na­wii, takie jak An­glo­wie, Sasi i Ju­to­wie, które (po­czą­wszy od V wieku) za­sied­li­ły więk­szą część Wysp Bry­tyj­skich. An­glo­sa­sa­mi na­zy­wa się także spo­łe­czeń­stwa wy­wo­dzą­ce się od tych ple­mion. Współ­czes­ny język an­giel­ski po­cho­dzi od ję­zy­ków, któ­ry­mi te ple­mio­na po­słu­gi­wa­ły się 1500 lat temu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anglosaska

do­ty­czą­cy An­glo­sa­sów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla An­gla­so­sa­sów


Źródła:

SJP.pl

Anglosaski

do­ty­czą­cy An­glo­sa­sów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla An­gla­so­sa­sów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. po­przed­nik no­wo­czes­ne­go ję­zy­ka an­giel­skie­go;

przy­miot­nik

 (2.1) zwią­za­ny z ję­zy­kiem an­glo­sa­skim (1.1)

 (2.2) zwią­za­ny z kra­ja­mi, gdzie mówi się po an­giel­sku (zaz­wy­czaj do­ty­czy Wiel­kiej Bry­ta­nii, USA, Ka­na­dy i Au­stra­lii)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglosaskość

→ an­glo­sa­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­glo­sa­skie; cecha tych, któ­rzy są an­glo­sa­scy


Patrz:anglosaski

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anglowie

An­glo­wie ( Angli) – lud po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, który w V wieku n.e. na­je­chał wraz z Sa­sa­mi i Ju­ta­mi Bry­ta­nię.

Od nich nazwę wzię­ła An­glia. Po raz pier­wszy wspo­mi­na o nich Tacyt (II wiek n.e.), mó­wiąc jako o wyz­naw­cach bo­gi­ni Nert­hus. We­dług Bedy Czci­god­ne­go po­cho­dzi­li z pro­win­cji An­geln w Szlez­wi­ku. W wie­kach od V do VI za­miesz­ki­wa­li ob­szar Nor­tum­brii, Mer­cji i wschod­nią oraz środ­ko­wą An­glię.


Źródła:

Wikipedia

Angluszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Spisz. me­da­lik


Źródła:

Wiktionary

Anglówa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. daw. kop­nię­cie piłki przed­nią, zew­nętrz­ną czę­ścią stopy


Źródła:

Wiktionary

Angoba

po­le­wa ze szla­chet­nej glin­ki uży­wa­na w garn­car­stwie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. cien­ka war­stwa gliny z do­miesz­ka­mi (np. tlen­ków bar­wią­cych), na­kła­da­na na su­ro­wą ce­ra­mi­kę przed wy­pa­le­niem


An­go­ba (fr. "en­go­be"), po­le­wa, po­biał­ka, en­go­ba – de­li­kat­na po­wło­ka z bia­łej lub bar­wio­nej glin­ki na­kła­da­na na wyrób przed wy­pa­le­niem dla uzy­ska­nia po­wierzch­ni ma­to­wej lub lśnią­cej.

Usz­la­chet­nio­na, płyn­na glin­ka, którą cien­ko­war­stwo­wo po­kry­wa się po­wierzch­nię (cze­rep) ce­ra­micz­ne­go na­czy­nia z gor­sze­go su­row­ca (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angobowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. po­kry­wa­nie na­czy­nia war­stwą an­go­by


Źródła:

Wiktionary

Angobować

na­kła­dać an­go­bę na po­wierzch­nię wy­ro­bów ce­ra­micz­nych


Źródła:

SJP.pl

Angofrazja

wada wy­sła­wia­nia się, po­le­ga­ją­ca na prze­ry­wa­niu mowy sa­mo­gło­ska­mi lub dźwię­ka­mi no­so­wy­mi


Źródła:

SJP.pl

Angoisse

[czy­taj: angłAS] stałe uczu­cie lęku zwią­za­ne z od­po­wie­dzial­no­ścią za włas­ne de­cyz­je


An­go­is­se – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Dor­do­gne.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 559 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 24 osób/km² (wśród 2290 gmin Ak­wi­ta­nii An­go­is­se pla­su­je się na 670. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 421.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Angol

lek­ce­wa­żą­co o An­gli­ku; Angol


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. An­glik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. uczn. język an­giel­ski (przed­miot)

 (2.2) pot. uczn. język an­giel­ski (lek­cja)


Angol (tytuł oryg. "The Limey") – ame­ry­kań­ski film kry­mi­nal­ny z 1999 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angola

lek­ce­wa­żą­co o An­gli­ku; Angol


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Afry­ce;


An­go­la, Re­pu­bli­ka An­go­li ( República de An­go­la) – pań­stwo w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Afry­ce nad Oce­a­nem At­lan­tyc­kim, czło­nek Unii Afry­kań­skiej. Są­sia­du­je z De­mo­kra­tycz­ną Re­pu­bli­ką Konga, Na­mi­bią, Kon­giem oraz Zam­bią. W przesz­ło­ści była ko­lo­nią por­tu­gal­ską. Po­sia­da znacz­ne za­so­by su­row­ców na­tu­ral­nych, w tym ropy naf­to­wej i dia­men­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angolański

1. → An­go­la; an­gol­ski, an­go­lij­ski;
2. ta­la­po­in an­go­lań­ski - ga­tu­nek ssaka na­czel­ne­go z po­dro­dzi­ny kocz­ko­da­nów


Źródła:

SJP.pl

Angolczyk

oby­wa­tel An­go­li; An­go­lij­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel An­go­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angolijczyk

oby­wa­tel An­go­li; An­gol­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel An­go­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angolijka

oby­wa­tel­ka An­go­li; An­gol­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka An­go­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angolijski

przy­miot­nik od: An­go­la; an­gol­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­go­li (pań­stwa w Afry­ce)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angolka

lek­ce­wa­żą­co: An­giel­ka; An­gol­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka An­go­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angolski

przy­miot­nik od: An­go­la; an­go­lij­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­go­li (pań­stwa w Afry­ce)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angor

wełna ze zwie­rząt an­gor­skich


Źródła:

SJP.pl

Angora

wełna ze zwie­rząt an­gor­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rasa kró­li­ków


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angorowy

zwią­za­ny z an­go­rą


Źródła:

SJP.pl

Angorski

1. od­no­szą­cy się do an­go­ry (rasy zwie­rząt), zro­bio­ny z sier­ści tych zwie­rząt (np. kró­lik an­gor­ski, wełna an­gor­ska);
2. przy­miot­nik od: An­go­ra


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dosł. hist. zwią­za­ny z An­go­rą, do­ty­czą­cy An­go­ry (współcz. An­ka­ra)

 (1.2) zwią­za­ny z an­go­rą, do­ty­czą­cy an­go­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Angoryzm

cecha dzie­dzicz­na uzy­ski­wa­na przez dobór ho­dow­la­ny, wy­ra­ża­ją­ca się wzmo­że­niem wzro­stu owło­sie­nia niek­tó­rych zwie­rząt


Źródła:

SJP.pl

Angosciamente

[czy­taj: an­gos­cza­men­te] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: lę­kli­wie, nie­spo­koj­nie


Źródła:

SJP.pl

Angostura

gorz­ka i aro­ma­tycz­na kora po­łud­nio­wo-ame­ry­kań­skie­go drze­wa, uży­wa­na daw­niej jako lek prze­ciwsz­kor­bu­to­wy; dziś sto­so­wa­na głów­nie do wy­ro­bu gorz­kich wódek o tejże naz­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. gorz­ka, aro­ma­tycz­na wódka o ciem­no­czer­wo­nej lub po­ma­rań­czo­wej bar­wie pro­du­ko­wa­na w Try­ni­da­dzie i To­ba­go, uży­wa­na rów­nież jako do­da­tek do drin­ków i przy­pra­wa do po­traw;

 (1.2) bot. farm. kora z ro­śli­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|An­go­stu­ra tri­fo­lia­ta|ref=tak. wy­ko­rzy­sty­wa­na jako lek przy tro­pi­kal­nych za­bu­rze­niach żo­łąd­ko­wych i szkor­bu­cie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Angria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Niem­czech, środ­ko­wa część wczes­noś­red­nio­wiecz­ne­go księ­stwa Sak­so­nii, po­ło­żo­na mię­dzy Ost­fa­lią a West­fa­lią;


An­gria lub An­cra­ria ( En­gern) – kra­i­na hi­sto­rycz­na po­ło­żo­na na obec­nym te­re­nie nie­miec­kich lan­dów Dolna Sak­so­nia i Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia. Kro­ni­karz Wi­du­kind z Kor­bei w swoim dzie­le "Res ge­stae Sa­xo­ni­cae" wska­zu­je, że był to środ­ko­wy re­gion śred­nio­wiecz­ne­go Księ­stwa Sak­so­nii po­ło­żo­ny w środ­ko­wym biegu rzeki We­ze­ry, po­mię­dzy West­fa­lią a Ost­fa­lią (Ast­fa­lią). Nazwa An­gria po­cho­dzi od nazwy ger­mań­skie­go ple­mie­nia An­gra­re­nów, które wcho­dzi­ło w skład kon­fe­de­ra­cji ple­mien­nej Sasów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Angrosista

prze­sta­rza­łe: ku­piec zaj­mu­ją­cy się hand­lem hur­to­wym; hur­tow­nik


Źródła:

SJP.pl

Angryst

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. agrest

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. agrest


Źródła:

Wiktionary

Angst

stan umy­słu wy­ni­ka­ją­cy z braku sensu lub celu życia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. stan umy­słu świa­do­me­go bez­ce­lo­wo­ści i bez­sen­su życia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Angstrem

jed­nost­ka dłu­go­ści, 10^(-10) metra


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. jed­nost­ka dłu­go­ści równa jed­nej dzie­się­cio­mi­liar­do­wej czę­ści metra;


Ang­strem (Å) – jed­nost­ka dłu­go­ści równa 10−10 m. Ang­strem nie jest w Pol­sce le­gal­ną jed­nost­ką miar; nie jest jed­nost­ką ukła­du SI.

Oz­na­cza­ny szwedz­ką wiel­ką li­te­rą Å (tzw. "„a”" z kół­kiem), od naz­wi­ska An­der­sa Jo­na­sa Ångströma.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anguilczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec An­gu­il­li


Źródła:

Wiktionary

Anguilka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka An­gu­il­li


Źródła:

Wiktionary

Anguilla

te­ry­to­rium za­leż­ne Wiel­kiej Bry­ta­nii w Ame­ry­ce Środ­ko­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. te­ry­to­rium za­leż­ne Wiel­kiej Bry­ta­nii na Morzu Ka­ra­ib­skim;


An­gu­il­la [] – te­ry­to­rium za­mor­skie Wiel­kiej Bry­ta­nii na Morzu Ka­ra­ib­skim w ar­chi­pe­la­gu Wysp Na­wietrz­nych (Małe An­ty­le). Skła­da się z wysp An­gu­il­la (88 km²), Som­be­ro (5 km²) oraz kilku mniej­szych. Naj­bliż­szym obcym te­ry­to­rium jest od­da­lo­na o około 7 km na po­łud­nie wyspa Sint Ma­ar­ten/Saint-Mar­tin na­le­żą­ca po czę­ści do Fran­cji i Ho­lan­dii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anguilski

→ An­gu­il­la


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­gu­il­lą, do­ty­czą­cy An­gu­il­li


Patrz:Anguilla

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anguria

ro­dzaj ogór­ka, ogó­rek an­tyl­ski


Źródła:

SJP.pl

Angus

szkoc­ka rasa bydła do­mo­we­go ho­do­wa­na dla mięsa


Angus ( Aong­has) – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na (co­un­cil area), a także hi­sto­rycz­ne hrab­stwo, we wschod­niej Szko­cji, po­ło­żo­na nad Mo­rzem Pół­noc­nym. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 2182 km², a za­miesz­ka­na jest przez 116 200 osób (2011). Oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym jest mia­sto For­far.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Angwantibo

za­chod­nio­a­fry­kań­ska małpa z ro­dzi­ny lo­ri­so­wa­tych


Ang­wan­ti­bo ("Arc­to­ce­bus") – ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny Pe­ro­dic­ti­ci­nae w obrę­bie ro­dzi­ny lo­ri­so­wa­tych (Lo­ri­si­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anhalcki

→ An­halt


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­hal­tem, do­ty­czą­cy An­hal­tu (kra­i­ny w Niem­czech)


Patrz:Anhalt

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anhalt

kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej czę­ści Nie­miec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej czę­ści Nie­miec, część dzi­siej­sze­go kraju związ­ko­we­go Sak­so­nia-An­halt;


An­halt – kra­i­na hi­sto­rycz­na w środ­ko­wej czę­ści Nie­miec, część dzi­siej­sze­go kraju związ­ko­we­go Sak­so­nia-An­halt. Obej­mu­je zie­mie po obu stro­nach środ­ko­wej Łaby oraz wschod­nie po­gó­rza gór Harz. Głów­nym mia­stem jest Des­sau-Roßlau (d. Des­sau). Od cza­sów śred­nio­wie­cza do 1918 r. pod wła­dzą przed­sta­wi­cie­li dy­na­stii askań­skiej – po­tom­ków Al­brech­ta Niedź­wie­dzia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anhedonia

nie­zdol­ność od­czu­wa­nia przy­jem­no­ści i ra­do­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. nie­zdol­ność do prze­ży­wa­nia przy­jem­nych uczuć;


An­he­do­nia ( anhédonie) – brak lub utra­ta zdol­no­ści od­czu­wa­nia przy­jem­no­ści (za­rów­no zmy­sło­wej, cie­les­nej, jak i emo­cjo­nal­nej, in­te­lek­tu­al­nej czy du­cho­wej) i ra­do­ści. W tym dru­gim przy­pad­ku cho­dzić może o bar­dzo zróż­ni­co­wa­ne sy­tu­a­cje takie jak ra­dość wy­ni­ka­ją­ca ze spot­ka­nia z bli­ski­mi, wy­ko­ny­wa­nia ulu­bio­nych do tej pory czyn­no­ści czy ogól­ną ra­dość życia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anheliczny

taki jak An­hel­li (ty­tu­ło­wy bo­ha­ter po­e­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go), odz­na­cza­ją­cy się naj­wyż­szy­mi war­to­ścia­mi mo­ral­ny­mi; an­hel­licz­ny


Źródła:

SJP.pl

Anhelizm

ze­spół cech wła­ści­wych An­hel­le­mu (bo­ha­te­ro­wi po­e­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go): ła­god­ne uspo­so­bie­nie, spo­le­gli­wość, al­tru­izm, go­to­wość do poś­wię­ceń itp.; an­hel­lizm


Źródła:

SJP.pl

Anhelli

po­e­mat Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go


Zo­bacz też: An­hel­li (obraz Wla­sti­mi­la Hof­ma­na) i An­hel­li (album).

An­hel­li – po­e­mat Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go bę­dą­cy pe­sy­mi­stycz­ną pro­gno­zą przysz­ło­ści pol­skiej emi­gra­cji i jej walki o nie­pod­le­głość Pol­ski. Utwór uz­na­je się za po­e­tyc­ką re­pli­kę na "Księ­gi na­ro­du pol­skie­go i piel­grzym­stwa pol­skie­go" Adama Mic­kie­wi­cza, do któ­rych na­wią­zu­je sty­li­za­cją na prozę bi­blij­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anhelliczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­hel­licz­ne


Źródła:

Wiktionary

Anhelliczny

taki jak An­hel­li (ty­tu­ło­wy bo­ha­ter po­e­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go), odz­na­cza­ją­cy się naj­wyż­szy­mi war­to­ścia­mi mo­ral­ny­mi; an­he­licz­ny


Źródła:

SJP.pl

Anhellizm

ze­spół cech wła­ści­wych An­hel­le­mu (bo­ha­te­ro­wi po­e­ma­tu Ju­liu­sza Sło­wac­kie­go): ła­god­ne uspo­so­bie­nie, spo­le­gli­wość, al­tru­izm, go­to­wość do poś­wię­ceń itp.; an­he­lizm


Źródła:

SJP.pl

Anhuej

pro­win­cja w Chi­nach; Anhui


Źródła:

SJP.pl

Anhui

pro­win­cja w Chi­nach; An­hu­ej


Anhui (; chiń. 安徽; pi­ny­in "Ānhuī") – pro­win­cja we wschod­nich Chi­nach w do­rze­czu Jang­cy i Huang He.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anhydraza

enzym za­wie­ra­ją­cy jon cynku sko­or­dy­no­wa­ny z gru­pa­mi imi­da­zo­lo­wy­mi trzech reszt hi­sty­dy­ny


Źródła:

SJP.pl

Anhydrobioza

ob­ni­że­nie ak­tyw­no­ści ży­cio­wej or­ga­niz­mu wy­wo­ła­ne bra­kiem od­po­wied­niej ilo­ści wody


Źródła:

SJP.pl

Anhydron

nadch­lo­ran ma­gne­zu


Źródła:

SJP.pl

Anhydronowy

przy­miot­nik od: an­hy­dron


Źródła:

SJP.pl

Anhydroza

brak lub ogra­ni­cze­nie zdol­no­ści po­ce­nia się


An­hy­dro­za (łac. "an­hi­dro­sis") – znacz­nie zmniej­szo­ne lub cał­ko­wi­cie za­ni­kłe wy­dzie­la­nie potu. Prze­ciw­nym ob­ja­wem jest hy­per­hi­dro­sis. Ła­god­niej­sza forma jest okre­śla­na jako hy­po­hi­dro­sis.

An­hi­dro­sis jest zwy­kle ogra­ni­czo­na i symp­to­ma­tycz­na (wska­zu­je na wy­stę­po­wa­nie cho­ro­by). Gru­czo­ły po­to­we po­sia­da­ją uner­wie­nie sym­pa­tycz­ne. Moż­li­we przy­czy­ny an­hy­dro­zy to:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anhydryt

mi­ne­rał, bez­wod­ny siar­czan wap­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, siar­czan wap­nia (wzór che­micz­ny|CaSO4.);

 (1.2) geol. mo­no­mi­ne­ral­na skała osa­do­wa, zbu­do­wa­na nie­mal wy­łącz­nie z an­hy­dry­tu (1.1)


An­hy­dryt (gr. "an = bez i hydro = woda (an­hy­dros = bez­wod­ny)", na­zy­wa­ny cza­sem „gip­sem bez wody”) – sub­stan­cja kry­sta­licz­na o bar­wie nie­bie­sko­sza­rej, rza­dziej bia­łej lub kre­mo­wej. Łatwo wchła­nia wodę, co po­wo­du­je zwięk­sze­nie jej ob­ję­to­ści o nawet 60% Może przy tym pękać i roz­war­stwiać się. An­hy­dryt jest sto­so­wa­ny w bu­dow­nict­wie, ju­bi­ler­stwie oraz prze­my­śle ce­men­to­wym. Nazwa ta obej­mu­je dwa po­krew­ne po­ję­cia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anhydrytowy

zwią­za­ny z an­hy­dry­tem, do­ty­czą­cy an­hy­dry­tu


Źródła:

SJP.pl

Ani

spój­nik lub par­ty­ku­ła


spój­nik

 (1.1) …wy­stę­pu­ją­cy przed ostat­nim czło­nem zda­nia prze­czą­ce­go

 (1.2) …wy­stę­pu­ją­cy przed wszyst­ki­mi czło­na­mi zda­nia prze­czą­ce­go

 (1.3) …po­prze­dza­ją­cy ostat­nie z po­łą­czo­nych zdań prze­czą­cych

 (1.4) …po­prze­dza­ją­cy każde z po­łą­czo­nych zdań prze­czą­cych

 (1.5) …po­prze­dza­ją­cy każde z po­łą­czo­nych zdań i wska­zu­ją­cy na prze­cze­nie

par­ty­ku­ła

 (2.1) …wzmac­nia­ją­ca na­cisk na słowo, przed któ­rym wy­stę­pu­je w zda­niu prze­czą­cym

 (2.2) …wzmac­nia­ją­ca na­cisk na słowo, przed któ­rym wy­stę­pu­je i wska­zu­ją­ca na prze­cze­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ani-Ani

zwią­zek fra­ze­o­lo­gicz­ny

 (1.1) zu­peł­nie nic, zu­peł­nie nie


Źródła:

Wiktionary

Ania

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Anna


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aniana

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Anianiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ania­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Aniby

1. nawet by nie
2. ani by nie


Źródła:

SJP.pl

Aniceciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ani­ce­ty lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anicet

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Ani­cet – imię mę­skie po­cho­dzą­ce od "Ani­ce­tus", zla­ty­ni­zo­wa­nej formy grec­kie­go imie­nia "Ani­ke­tos". Wy­wo­dzi się ono od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „niez­wy­cię­żo­ny, nie­po­ko­na­ny”. Nosił je jeden z wczes­nych pa­pie­ży, św. Ani­cet.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aniceta

imię żeń­skie


Ani­ce­ta – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ani­cet, które z kolei jest zla­ty­ni­zo­wa­ną formą grec­kie­go imie­nia Ani­ke­tos (Ἀνίκητος) oz­na­cza­ją­ce­go „nie­po­ko­na­ny”. Jego pa­tro­nem jest m.in. jeden z wczes­nych pa­pie­ży, św. Ani­cet.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anicetostwo

Ani­cet z mał­żon­ką; Ani­ce­to­wie


Źródła:

SJP.pl

Anicetowie

Ani­cet z mał­żon­ką; Ani­ce­to­stwo


Źródła:

SJP.pl

Anicetowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ani­ce­ta lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Aniciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anity lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anidulafungina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk sto­so­wa­ny w le­cze­niu grzy­bic;


Ani­du­la­fun­gi­na ( ani­du­la­fun­gi­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk prze­ciw­grzy­bi­czy z nowej grupy echi­no­kan­dyn, sto­so­wa­ny w le­cze­niu grzy­bic ukła­do­wych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Aniela

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


– imię żeń­skie, które jest spol­szczo­ną formą ła­ciń­skie­go imie­nia An­ge­la, po­cho­dzą­ce­go od grec­kie­go słowa "ángelos" „po­sła­niec”. Imię tra­fi­ło do Pol­ski z Włoch praw­do­po­dob­nie w XVIII wieku. W świe­cie chrze­ści­jań­skim upo­wszech­ni­ło się jako na­wią­za­nie do anio­łów i Anio­ła Stró­ża. Jest żeń­skim od­po­wied­ni­kiem imie­nia Anioł (Angel).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anielak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Anielcia

zdrob­nie­nie od: Anie­la (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Anielewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Anieleć

sta­wać się po­dob­nym do anio­ła; szla­chet­nieć; ła­god­nieć


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­nie­leć)

 (1.1) na­bie­rać cech ła­god­no­ści, sta­wać się bar­dziej sub­tel­nym lub szla­chet­nym w uspo­so­bie­niu

 (1.2) sta­wać się lub upo­dab­niać się do anio­ła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anieli

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z anio­ła­mi

 (1.2) na wzór anio­ła


Anie­li – pol­ski synth po­po­wy ze­spół mu­zycz­ny, dzia­ła­ją­cy od 2020 roku. Two­rzą go wo­ka­list­ka Jo­an­na Pry­kow­ska i mul­tiin­stru­men­ta­li­sta Paweł Kraw­czyk. W 2022 duet wydał swój de­biu­tanc­ki album stu­dyj­ny, "Blask".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anielica

o ko­bie­cie ła­god­nej, do­brej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wy­i­ma­gi­no­wa­na żeń­ska forma anio­ła

 (1.2) przen. ko­bie­ta o ce­chach anio­ła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anielicowaty

po­dob­ny do anie­li­cy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy anie­li­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anielin

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anie­li lub z nią zwią­za­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anieliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anie­li lub z nią zwią­za­ny


Anie­li­ny – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Sadki.

Anie­li­ny znaj­du­ją się w od­le­gło­ści 8,2 km od Sadek (sie­dzi­ba gminy).

Oku­pa­cję nie­miec­ką Anie­lin za­koń­czy­ło 27 stycz­nia 1945 roku za­ję­cie miej­sco­wo­ści przez woj­ska 47 Armii 1 Fron­tu Bia­ło­ru­skie­go Armii Czer­wo­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anielka

zdrob­nie­nie od: Anie­la (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Anie­la


Aniel­ka – po­wieść Bo­le­sła­wa Prusa. Po­wieść ta po raz pier­wszy uka­za­ła się w od­cin­kach w „Ku­rie­rze War­szaw­skim” (17 IV - 8 VII 1880) pod ty­tu­łem "Chy­bio­na po­wieść". Wy­da­nie książ­ko­we w tro­chę zmie­nio­nej wer­sji uka­za­ło się w 1885 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anielski

1. od­no­szą­cy się do anio­ła;
2. prze­no­śnie: do­sko­na­ły, dobry, ła­god­ny


przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z anio­ła­mi

 (1.2) przen. na wzór anio­ła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anielsko

przy­słó­wek

 (1.1) od­przym. → aniel­ski


Źródła:

Wiktionary

Anielskość

→ aniel­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przy­miot­ni­ko­wy od|aniel­ski.


Patrz:anielski

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anielstwo

1. wiel­ka do­broć, nie­ska­zi­tel­ność (ty­po­wa anio­łom)
2. ogół anio­łów


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bycie jak anioł, do­brym i pię­knym

 (1.2) rub. grupa anio­łów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anielątko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: anioł


Źródła:

Wiktionary

Anihilacja

1. w fi­zy­ce: uni­ce­stwia­nie się czą­stek i an­ty­czą­stek przy spot­ka­niu;
2. cał­ko­wi­te zni­szcze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zni­szcze­nie, uni­ce­stwie­nie

 (1.2) fiz. pro­ces w któ­rym cząst­ki i anty-cząst­ki, pod­le­ga­ją uni­ce­stwie­niu;


Zo­bacz też: Ani­hi­la­cja (film).

Ani­hi­la­cja (z łac. "an­ni­hi­la­tio" – uni­ce­stwie­nie, zni­we­cze­nie, od "nihil" – nic) – w fi­zy­ce czą­stek ele­men­tar­nych to pro­ces, który za­cho­dzi, gdy cząst­ka su­ba­to­mo­wa zde­rza się ze swoją an­ty­cząst­ką, wyt­wa­rza­jąc inne cząst­ki, na przy­kład:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anihilacyjny

zwią­za­ny z ani­hi­la­cją


Źródła:

SJP.pl

Anihilator

1. w kwan­to­wej te­o­rii pola: ope­ra­tor usu­wa­ją­cy stan kwan­to­wy;
2. w li­te­ra­tu­rze fan­ta­stycz­nej, grach kom­pu­te­ro­wych: broń uni­ce­stwia­ją­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. ist­nie­ją­cy dla wy­bra­ne­go ele­men­tu x zbiór ele­men­tów pew­ne­go pier­ście­nia, które dają zero w wy­ni­ku przem­no­że­nia przez ele­ment x

 (1.2) sf. fu­tu­ry­stycz­na broń zdol­na do uni­ce­stwia­nia celów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anihilowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. ule­ga­nie pro­ce­so­wi ani­hi­la­cji


Źródła:

Wiktionary

Anihilować

uni­ce­stwiać, pod­da­wać cał­ko­wi­tej de­struk­cji


Źródła:

SJP.pl

Anika

imię żeń­skie


Anika – imię żeń­skie, jedna ze zdrob­nia­łych form imie­nia Anna m.in. w jęz. duń­skim i ho­len­der­skim.

Anika imie­ni­ny ob­cho­dzi razem z Anną, m.in. 26 lipca.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anikoniczny

uni­ka­ją­cy wy­o­bra­żeń istot ży­wych z przy­czyn re­li­gij­nych; ai­ko­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Anikonizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. pow­strzy­my­wa­nie się od two­rze­nia sztu­ki fi­gu­ra­tyw­nej – ludzi, zwie­rząt i bóstw


Źródła:

Wiktionary

Anilacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces zmia­ny wła­ści­wo­ści ma­te­ria­łu po­przez pod­grza­nie;


Ani­la­cja – pro­ces zmia­ny wła­ści­wo­ści ma­te­ria­łu po­przez pod­grza­nie. Ani­la­cję sto­su­je się w:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anilana

sztucz­ne włó­kno weł­no­po­dob­ne; także włócz­ka lub ma­te­riał z tego włó­kna


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pol­ska nazwa hand­lo­wa syn­te­tycz­ne­go włó­kna weł­no­po­dob­ne­go, pro­du­ko­wa­ne­go z po­lia­kry­lo­ni­try­lu;


Ani­la­na – pol­ska nazwa włó­kien akry­lo­wych; syn­te­tycz­ne włó­kno weł­no­po­dob­ne z po­lia­kry­lo­ni­try­lu (90%); uży­wa­ne, czę­sto w po­łą­cze­niu z wełną, do wy­ro­bu dzia­nin i tka­nin.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anilanowy

zwią­za­ny z ani­la­ną


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ani­la­ną, do­ty­czą­cy ani­la­ny

 (1.2) wy­ko­na­ny z ani­la­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anilina

ole­i­sta ciecz słu­żą­ca do wy­ro­bu barw­ni­ków syn­te­tycz­nych, leków i in­nych związ­ków; fe­ny­lo­a­mi­na; ami­no­ben­zen


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. ole­i­sta ciecz tru­ją­ca;


Ani­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­sza amina aro­ma­tycz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anilinowy

zwią­za­ny z ani­li­ną


Źródła:

SJP.pl

Anima

w te­o­rii Karla Gu­sta­wa Junga: au­to­no­micz­ny ar­che­typ za­war­ty w zbio­ro­wej nieś­wia­do­mo­ści czło­wie­ka, sym­bo­li­zu­ją­cy żeń­ską część jego na­tu­ry, odzie­dzi­czo­ne zbio­ro­we wy­o­bra­że­nie ko­bie­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. u Carla Gu­sta­va Junga: ar­che­typ ko­bie­co­ści;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animacja

1. me­to­da ro­bie­nia fil­mów (np. ry­sun­ko­wych, ku­kieł­ko­wych) po­le­ga­ją­ca na wy­ko­ny­wa­niu serii zdjęć w róż­nych fa­zach ruchu; film zro­bio­ny tą me­to­dą,
2. po­ru­sza­nie lal­ka­mi w te­a­trze lal­ko­wym,
3. two­rze­nie ru­cho­mych obra­zów kom­pu­te­ro­wych;
4. obraz pow­sta­ły w ten spo­sób


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj filmu, two­rzo­ne­go tech­ni­ką zdjęć po­klat­ko­wych, re­je­stru­ją­ce­go na po­je­dyn­czych klat­kach filmu ko­lej­ne fazy ruchu;


Ani­ma­cja – tech­ni­ka fil­mo­wa po­le­ga­ją­ca na two­rze­niu efek­tu oży­wie­nia mart­wych kształ­tów przez do­ko­ny­wa­nie serii po­je­dyn­czych zdjęć ry­sun­ków, wy­ci­na­nek, ku­kie­łek lub syl­we­tek i wyś­wiet­la­niu ich w spo­sób cią­gły.

Pier­wsze pio­nier­skie roz­wią­za­nia z dzie­dzi­ny ani­ma­cji pow­sta­wa­ły je­szcze przed pow­sta­niem filmu - już w 1832 Jo­seph Pla­te­au opra­co­wał fe­na­ki­sti­skop two­rzą­cy wra­że­nie ruchu szyb­ko prze­su­wa­ją­cych się obra­zów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Animacyjny

zwią­za­ny z ani­ma­cją


Źródła:

SJP.pl

Animadwersja

daw­niej: na­ga­na, wy­rzut, prze­stro­ga; pro­test


Źródła:

SJP.pl

Animalista

ar­ty­sta przed­sta­wia­ją­cy zwie­rzę­ta w sztu­ce (np. w rzeź­bie, ma­lar­stwie, fo­to­gra­fii)


Źródła:

SJP.pl

Animalistka

→ ani­ma­li­sta


Patrz:animalista

Źródła:

SJP.pl

Animalistyczny

od­no­szą­cy się do zwie­rząt jako te­ma­tu sztu­ki, przed­sta­wia­ją­cy zwie­rzę­ta (np. ani­ma­li­stycz­ny obraz, ani­ma­li­stycz­na rzeź­ba)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ani­ma­liz­mem, do­ty­czą­cy ani­ma­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animalistyka

przed­sta­wia­nie zwie­rząt w sztu­ce (np. w rzeź­bie, ma­lar­stwie, fo­to­gra­fii)


Ani­ma­li­sty­ka – przed­sta­wie­nie zwie­rząt (pa­są­ce się bydło, konie, ptact­wo do­mo­we) lub scen ze zwie­rzę­ta­mi (zwie­rzy­na osa­cza­na przez psy, walki zwie­rząt i tym po­dob­ne), głów­nie w ma­lar­stwie, gra­fi­ce, rzeź­bie i fo­to­gra­fii. Ar­ty­stę spe­cja­li­zu­ją­ce­go się w tej te­ma­ty­ce na­zy­wa się ani­ma­li­stą.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Animalizacja

prze­no­śnia po­le­ga­ją­ca na przy­pi­sy­wa­niu cech istot ży­wych przed­mio­tom, zja­wi­skom na­tu­ry oraz po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym, np. na­dzie­ja umar­ła, ko­mór­ka mi zdy­cha, gry­zło go su­mie­nie; oży­wie­nie, ani­mi­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. ro­dzaj me­ta­fo­ry; na­da­wa­nie cech zwie­rzę­cych rze­czom (w celu ich dy­na­mi­za­cji) lub lu­dziom (dla zde­pre­cjo­no­wa­nia war­to­ści ludz­kich, pod­kre­śle­nia ele­men­tów bio­lo­gicz­nych)


Ani­ma­li­za­cja, ina­czej uz­wie­rzę­ce­nie – śro­dek sty­li­stycz­ny uży­wa­ny w celu na­da­nia rze­czom lub oso­bom cech zwie­rzę­cych. Przy­kład: „Moja te­ścio­wa szcze­ka”.

Śro­dek ten służy de­pre­cja­cji, może także peł­nić funk­cję in­wek­ty­wy, na­to­miast ani­mi­za­cja lub per­so­ni­fi­ka­cja czę­sto służą su­bli­ma­cji pod­mio­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Animalizm

1. ogół cech wła­ści­wych zwie­rzę­tom; zwie­rzę­cość;
2. kult zwie­rząt (za­rów­no kon­kret­nych osob­ni­ków, jak i ca­łych ga­tun­ków) wy­ra­sta­ją­cy z prze­ko­na­nia, że są one wcie­le­nia­mi lub wy­słan­ni­ka­mi bogów, sta­no­wią­cy ele­ment re­li­gii wielu ludów, np. Indii, sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu; zo­o­la­tria


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogół wła­ści­wo­ści cha­rak­te­ry­stycz­nych dla zwie­rząt – za­rów­no bio­lo­gicz­nych (in­stynkt, po­pę­dy, re­ak­cje fiz­jo­lo­gicz­ne), jak i be­ha­wio­ral­nych (dzia­ła­nie kie­ro­wa­ne im­pul­sem, walką o przetr­wa­nie, do­mi­na­cją)

 (1.2) rel. od­da­wa­nie czci zwie­rzę­tom, uz­na­wa­nie ich za isto­ty świę­te, bo­skie lub po­sia­da­ją­ce nad­przy­ro­dzo­ną moc


Ani­ma­lizm (łac. "ani­mal" „zwie­rzę”), ina­czej zo­o­la­tria (gr. "zoo" „zwie­rzę” + "la­te­ria" „służ­ba”) – ze­spół wie­rzeń wy­stę­pu­ją­cy w re­li­giach pier­wot­nych, głów­nie Egip­tu i Indii, któ­re­go przed­mio­tem jest kult zwie­rząt. Wy­ni­ka on z idei, że pewni bo­go­wie wcie­la­ją się w zwie­rzę­ta, a jej kon­sek­wen­cją jest zo­o­mor­fizm, czyli prak­ty­ka przed­sta­wia­nia tych bogów w po­sta­ci zwie­rząt lub z ce­cha­mi zwie­rzę­cy­mi. W sta­ro­żyt­nym Egip­cie wy­o­bra­ża­no sobie bogów pod po­sta­cią kro­ko­dy­la, ibisa, kota, byka lub sza­ka­la.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Animalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­szu­ki­wa­nie się w czymś cech wła­ści­wych zwie­rzę­tom

 (1.2) szt. sto­so­wa­nie mo­ty­wów zwie­rzę­cych


Źródła:

Wiktionary

Animalizować

1. na­da­wać przed­mio­tom nie­o­ży­wio­nym, zja­wi­skom przy­ro­dy lub po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym cechy istot ży­wych; ani­mi­zo­wać;
2. po­słu­gi­wać się mo­ty­wa­mi zwie­rzę­cy­mi w sztu­kach pla­stycz­nych, fo­to­gra­fi­ce itp.


Źródła:

SJP.pl

Animalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) rzad. jak zwie­rzę; na spo­sób zwie­rzę­cy


Źródła:

Wiktionary

Animalność

→ ani­mal­ny


Patrz:animalny

Źródła:

SJP.pl

Animalny

wła­ści­wy zwie­rzę­tom, zwie­rzę­cy, szcze­gól­nie w od­nie­sie­niu do cech czło­wie­ka (np. ani­mal­ne in­stynk­ty, ani­mal­na stro­na czy­jejś na­tu­ry)


przy­miot­nik

 (1.1) książk. wła­ści­wy zwie­rzę­tom, taki jak zwie­rzę­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animaloterapeuta

te­ra­pe­u­ta le­czą­cy z po­mo­cą zwie­rząt; zo­o­te­ra­pe­u­ta


Źródła:

SJP.pl

Animaloterapeutyczny

do­ty­czą­cy te­ra­pii z udzia­łem zwie­rząt; zo­o­te­ra­pe­u­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Animaloterapia

forma te­ra­pii z udzia­łem zwie­rząt; zo­o­te­ra­pia


Źródła:

SJP.pl

Animals

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Animalsi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) pot. ogól­no­pol­skie to­wa­rzy­stwo wal­czą­ce o lep­sze trak­to­wa­nie zwie­rząt, OTOZ Ani­mals

 (1.2) pot. spol­szczo­na nazwa bry­tyj­skie­go ze­spo­łu mu­zycz­ne­go The Ani­mals


Źródła:

Wiktionary

Animando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: oży­wia­jąc


Źródła:

SJP.pl

Animato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: dość żywo, z oży­wie­niem


Źródła:

SJP.pl

Animator

1. osoba po­bu­dza­ją­ca do dzia­ła­nia, do dzia­łal­no­ści w czymś, za­chę­ca­ją­ca do cze­goś, wzbu­dza­ją­ca za­in­te­re­so­wa­nie śro­do­wi­ska jakąś dzie­dzi­ną;
2. osoba po­ru­sza­ją­ca ku­kieł­ka­mi w te­a­trzy­ku lal­ko­wym;
3. osoba ry­su­ją­ca lub wy­ko­nu­ją­ca zdję­cia do filmu ry­sun­ko­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) film. osoba, która wy­ko­nu­je ry­sun­ki do filmu ry­sun­ko­we­go

 (1.2) czło­wiek za­chę­ca­ją­cy do ja­kie­goś dzia­ła­nia, po­bu­dza­ją­cy dzia­ła­nia, ak­tyw­ny w danej dzie­dzi­nie i wzbu­dza­ją­cy nią za­in­te­re­so­wa­nie śro­do­wi­ska

 (1.3) teatr. osoba, która po­ru­sza ku­kieł­ka­mi w te­a­trze ku­kieł­ko­wym

 (1.4) rel. w chrze­ści­jań­stwie le­a­der mniej­szej grupy wier­nych, np. w któ­rymś z ru­chów czy dusz­pa­sterstw


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Animatorka

1. ko­bie­ta po­ru­sza­ją­ca ku­kieł­ka­mi w te­a­trzy­ku lal­ko­wym;
2. ko­bie­ta ini­cju­ją­ca ja­kieś dzia­ła­nia, za­chę­ca­ją­ca do cze­goś, wzbu­dza­ją­ca za­in­te­re­so­wa­nie śro­do­wi­ska jakąś dzie­dzi­ną;
3. ko­bie­ta ry­su­ją­ca lub wy­ko­nu­ją­ca zdję­cia do filmu ry­sun­ko­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca ry­sun­ki do filmu ry­sun­ko­we­go

 (1.2) ko­bie­ta za­chę­ca­ją­ca do ja­kie­goś dzia­ła­nia, po­bu­dza­ją­ca dzia­ła­nia, ak­tyw­na w danej dzie­dzi­nie i wzbu­dza­ją­ca nią za­in­te­re­so­wa­nie śro­do­wi­ska

 (1.3) teatr. ko­bie­ta, która po­ru­sza ku­kieł­ka­mi w te­a­trze ku­kieł­ko­wym

 (1.4) rel. w chrze­ści­jań­stwie li­der­ka mniej­szej grupy wier­nych, np. w któ­rymś z ru­chów czy dusz­pa­sterstw


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animatorski

→ ani­ma­tor


Patrz:animator

Źródła:

SJP.pl

Animatroniczny

→ ani­ma­tro­ni­ka


Patrz:animatronika

Źródła:

SJP.pl

Animatronika

Ani­ma­tro­ni­ka – dzie­dzi­na efek­tów spe­cjal­nych w fil­mie i te­le­wiz­ji, zaj­mu­ją­ca się two­rze­niem i oży­wia­niem fik­cyj­nych po­sta­ci za po­mo­cą me­cha­nicz­nych lub elek­tro­nicz­nych sy­ste­mów, które są ani­mo­wa­ne bez­poś­red­nio przed ka­me­rą pod­czas re­a­li­za­cji zdjęć. Po­ję­cie ukuł w 1961 roku Walt Dis­ney na okre­śle­nie za­pro­jek­to­wa­nej przez jego spół­kę, dzie­wię­cio­ca­lo­wej fi­gur­ki, która przy­ku­ła uwagę szer­szej pu­blicz­no­ści.


Źródła:

Wikipedia

Animatyzm

Ani­ma­tyzm – ter­min ukuty przez R.R. Ma­ret­ta dla okre­śle­nia wy­stę­pu­ją­cej w niek­tó­rych kul­tu­rach wiary w nad­przy­ro­dzo­ne moce. Moce te są nie­o­ży­wio­ne i be­zo­so­bo­we, ina­czej niż ma się to w przy­pad­ku wie­rzeń kla­sy­fi­ko­wa­nych jako ani­mizm. Dla przy­kła­du, Me­la­ne­zyj­czy­cy wie­rzą w manę, jako moc wła­ści­wą wszyst­kim przed­mio­tom.


Źródła:

Wikipedia

Anime

1. ja­poń­ski film ani­mo­wa­ny opar­ty naj­czę­ściej na man­dze lub vi­su­al novel;
2. zwią­za­ny z anime (fil­mem)


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) film. ja­poń­ski film ani­mo­wa­ny;


Anime (jap. アニメ) – skrót słow­ny w ję­zy­ku ja­poń­skim, po­cho­dzą­cy od an­giel­skie­go słowa „ani­ma­tion”, które jest wy­ma­wia­ne po ja­poń­sku "animēshon". Oz­na­cza ono film ani­mo­wa­ny, z tym że w Ja­po­nii ter­mi­nem tym okre­śla się wszyst­kie filmy i se­ria­le ani­mo­wa­ne, bez wzglę­du na kraj ich po­cho­dze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Animek

po­stać ani­mo­wa­na, bo­ha­ter filmu ani­mo­wa­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) po­stać z filmu ani­mo­wa­ne­go, kre­sków­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animex

Cen­tra­la Im­por­to­wo-Ek­spor­to­wa Ar­ty­ku­łów i Przet­wo­rów Po­cho­dze­nia Zwie­rzę­ce­go; Ani­mex


Ani­mex Foods – dzia­ła­ją­ce na pol­skim rynku przed­się­bior­stwo spe­cja­li­zu­ją­ce się w pro­duk­cji mięsa wie­przo­we­go, dro­bio­we­go i przet­wo­rów mięs­nych. Od lat przed­się­bior­stwo zaj­mu­je się pro­duk­cją na rynek kra­jo­wy oraz ek­spor­tem mięsa i jego przet­wo­rów na rynki za­gra­nicz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Animista

zwo­len­nik ani­miz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. osoba wie­rzą­ca w ist­nie­nie świa­ta ma­te­rial­ne­go i du­cho­we­go, wspó­łist­nie­nie duszy z cia­łem, przy­pi­su­ją­ca duszę wszyst­kim lu­dziom, ro­śli­nom, zwie­rzę­tom, mi­ne­ra­łom i ży­wio­łom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animistka

→ ani­mi­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wyz­naw­czy­ni ani­miz­mu


Patrz:animista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób wła­ści­wy ani­miz­mo­wi


Źródła:

Wiktionary

Animistyczny

do­ty­czą­cy ani­miz­mu lub ani­mi­stów (np. wie­rze­nia ani­mi­stycz­ne, ry­tu­a­ły ani­mi­stycz­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ani­miz­mem, wła­ści­wy ani­miz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animizacja

prze­no­śnia po­le­ga­ją­ca na przy­pi­sy­wa­niu cech istot ży­wych przed­mio­tom, zja­wi­skom na­tu­ry oraz po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym, np. na­dzie­ja umar­ła, ko­mór­ka mi zdy­cha, gry­zło go su­mie­nie; oży­wie­nie, ani­ma­li­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. ro­dzaj me­ta­fo­ry; na­da­wa­nie rze­czom, zja­wi­skom lub po­ję­ciom cech istot ży­wych


Ani­mi­za­cja (łac. "anima" - dusza), ina­czej oży­wie­nie – li­te­rac­ki śro­dek sty­li­stycz­ny, po­le­ga­ją­cy na na­da­niu przed­mio­tom nie­o­ży­wio­nym lub po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym, cech istot ży­wych, np. „Morze ryczy”, „Chmu­ra goni chmu­rę”, „Proch przy­jął proch". Szcze­gól­nym przy­pad­kiem ani­mi­za­cji jest an­tro­po­mor­fi­za­cja w od­nie­sie­niu do przed­mio­tów nie­o­ży­wio­nych, gdy przy­pi­su­je się im cechy ludz­kie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Animizacyjny

→ ani­mi­za­cja


Patrz:animizacja

Źródła:

SJP.pl

Animizm

1. wy­stę­pu­ją­cy naj­czę­ściej w pier­wot­nych wie­rze­niach po­gląd, że zwie­rzę­ta, przed­mio­ty i ży­wio­ły po­sia­da­ją duszę;
2. trak­to­wa­nie przed­mio­tów, zwie­rząt, ro­ślin jako isto­ty czu­ją­ce, ro­zum­ne, ob­da­rzo­ne wolną wolą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ze­spół wie­rzeń za­kła­da­ją­cy ist­nie­nie świa­ta ma­te­rial­ne­go i du­cho­we­go, wspó­łist­nie­nie duszy z cia­łem, przy­pi­su­ją­cy duszę wszyst­kim lu­dziom, ro­śli­nom, zwie­rzę­tom, mi­ne­ra­łom i ży­wio­łom;

 (1.2) psych. prze­ko­na­nie, że przed­mio­ty i zwie­rzę­ta za­cho­wu­ją się i od­czu­wa­ją jak lu­dzie;


Ani­mizm ( anima „od­dech, dusza, życie”) – po­gląd, zgod­nie z któ­rym isto­ty nie-ludz­kie takie jak zwie­rzę­ta (nie­bę­dą­ce ludź­mi), ro­śli­ny czy przed­mio­ty nie­o­ży­wio­ne, po­sia­da­ją duszę.

Po­ję­cie ani­miz­mu w an­tro­po­lo­gii re­li­gii sto­so­wa­ne jest na okre­śle­nie sy­ste­mu wie­rzeń niek­tó­rych rdzen­nych ludów ple­mien­nych, zwła­szcza z okre­su po­prze­dza­ją­ce­go roz­wój zor­ga­ni­zo­wa­nych sy­ste­mów re­li­gij­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Animizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) liter. przy­pi­sy­wa­nie cech isto­ty żywej przed­mio­tom nie­o­ży­wio­nym, zja­wi­skom przy­ro­dy i po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym


Źródła:

Wiktionary

Animizować

na­da­wać przed­mio­tom nie­o­ży­wio­nym, zja­wi­skom przy­ro­dy lub po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym cechy istot ży­wych; ani­ma­li­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Animka

po­stać ani­mo­wa­na, bo­ha­ter­ka filmu ani­mo­wa­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Animowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ani­mo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Animowany

ru­cho­my, przed­sta­wio­ny w ruchu


forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: ani­mo­wać

przy­miot­nik

 (2.1) wy­ko­na­ny z po­klat­ko­wych ry­sun­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animować

1. po­bu­dzać, po­bu­dzić do dzia­ła­nia, do dzia­łal­no­ści w czymś, za­chę­cać, za­chę­cić do cze­goś, oży­wiać, oży­wić;
2. po­ru­szać, po­ru­szyć ku­kieł­ka­mi w te­a­trzy­ku lal­ko­wym;
3. ry­so­wać, na­ry­so­wać lub wy­ko­ny­wać, wy­ko­nać zdję­cia do filmu ry­sun­ko­we­go;
4. two­rzyć, stwo­rzyć ru­cho­me obra­zy za po­mo­cą kom­pu­te­ra


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) film. two­rzyć film ani­mo­wa­ny, po­wo­do­wać ruch na­ry­so­wa­nych po­sta­ci lub obiek­tów (np. kom­pu­te­ro­wo)

 (1.2) teatr. po­ru­szać lal­ka­mi w te­a­trze lal­ko­wym, uży­czać lalce głosu i ruchu

 (1.3) książk. po­bu­dzać do dzia­ła­nia, or­ga­ni­zo­wać czas, na­da­wać dy­na­mi­kę (np. spot­ka­niu, życiu kul­tu­ral­ne­mu)

 (1.4) daw. oży­wiać, do­da­wać ducha, za­chę­cać, za­grze­wać do walki

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ani­mo­wać się

 (2.1) daw. oży­wiać się, na­bie­rać chęci do cze­goś, ek­scy­to­wać się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animozja

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) nie­chęć, uraza, an­ty­pa­tia; ani­moz­je


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­chęć lub nies­na­ska wy­wo­ła­na urazą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Animozje

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) nie­chęć, uraza, an­ty­pa­tia; ani­moz­je


Źródła:

SJP.pl

Animus

w te­o­rii Karla Gu­sta­wa Junga: au­to­no­micz­ny ar­che­typ za­war­ty w zbio­ro­wej nieś­wia­do­mo­ści czło­wie­ka, sym­bo­li­zu­ją­cy męską część jego na­tu­ry, odzie­dzi­czo­ne zbio­ro­we wy­o­bra­że­nie męż­czyz­ny


Źródła:

SJP.pl

Animusz

od­wa­ga wraz z za­pa­łem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. zapał, werwa, od­wa­ga


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anin

dziel­ni­ca War­sza­wy


Anin – osied­le i ob­szar MSI w dziel­ni­cy Wawer w War­sza­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ani lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anion

jon o ła­dun­ku ujem­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. ujem­nie na­ła­do­wa­ny jon;


Anion – jon o ła­dun­ku ujem­nym. Anion to każde in­dy­wi­du­um che­micz­ne, w któ­rym wy­stę­pu­je nad­miar elek­tro­nów w sto­sun­ku do pro­to­nów. Pod­czas elek­tro­li­zy anion po­dą­ża do elek­tro­dy do­dat­niej, zwa­nej anodą. Prze­ci­wień­stwem anio­nu jest jon do­dat­ni, czyli ka­tion.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anionit

zwią­zek che­micz­ny o cha­rak­te­rze za­sa­dy, ro­dzaj jo­ni­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. ma­te­riał jo­no­wy­mien­ny, za­wie­ra­ją­cy do­dat­nio na­ła­do­wa­ne grupy funk­cyj­ne, które przy­cią­ga­ją i wy­mie­nia­ją anio­ny z rozt­wo­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anionitowy

→ anio­nit


Patrz:anionit

Źródła:

SJP.pl

Anionowy

do­ty­czą­cy anio­nu


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z anio­na­mi, do­ty­czą­cy anio­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anioł

1. osoba nad­przy­ro­dzo­na poś­red­ni­czą­ca po­mię­dzy Bo­giem a ludź­mi, uo­sa­bia­ją­ca do­broć i do­sko­na­łość;
2. prze­no­śnie: osoba bar­dzo dobra, szla­chet­na, ła­god­na;
3. obroń­ca, opie­kun


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. isto­ta du­cho­wa, nad­przy­ro­dzo­na, poś­red­nik po­mię­dzy Bo­giem a czło­wie­kiem;

 (1.2) pot. przen. szla­chet­ny, dobry czło­wiek

 (1.3) pot. przen. ktoś, kto czuwa nad kimś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. zob. rasz­pla, rasz­pla zwy­czaj­na, anioł mor­ski, skwat, ryna.;

 (2.2) pot. uczn. przen. pię­kna dziew­czy­na


Anioł – ro­dzaj isto­ty du­cho­wej wy­stę­pu­ją­cy w róż­nych wie­rze­niach re­li­gij­nych, m.in. w ju­da­iz­mie, chrze­ści­jań­stwie i is­la­mie. We­dług tych re­li­gii anio­ło­wie służą Bogu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anioła

1. osoba nad­przy­ro­dzo­na poś­red­ni­czą­ca po­mię­dzy Bo­giem a ludź­mi, uo­sa­bia­ją­ca do­broć i do­sko­na­łość;
2. prze­no­śnie: osoba bar­dzo dobra, szla­chet­na, ła­god­na;
3. obroń­ca, opie­kun


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aniołeczek

zdrob­nie­nie od: anio­łek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: anioł

 (1.2) pieszcz. o dziec­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aniołek

zdrob­nie­nie od: anioł


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: anioł

 (1.2) mała fi­gur­ka, rzeź­ba z wy­o­bra­że­niem anio­ła

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pie­szczot­li­wie o dziec­ku, szcze­gól­nie małym lub grzecz­nym

 (2.2) środ. uczn. osoba z krę­co­ny­mi wło­sa­mi

 (2.3) środ. uczn. po­li­cjant

 (2.4) eufem. zmar­łe dziec­ko (lub jego dusza)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aniołkowaty

po­dob­ny do anioł­ka


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy anioł­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aniołkowy

→ anio­łek


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z anioł­kiem, do­ty­czą­cy anioł­ka


Patrz:aniołek

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aniołowo

wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim


Anio­ło­wo (niem. "Ra­pen­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Pa­słęk. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Anio­ło­wo jest je­dy­ną wio­ską o tej naz­wie w Pol­sce.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aniołowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z anio­ła­mi

 (1.2) na wzór anio­ła


Źródła:

Wiktionary

Aniracetam

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na pi­ra­ce­ta­mu


Źródła:

SJP.pl

Anisette

rze­czow­nik

 (1.1) li­kier anyż­ko­wy


Ani­set­te – li­kier po­cho­dze­nia fran­cu­skie­go o za­war­to­ści al­ko­ho­lu 25-40%. Jest pro­du­ko­wa­ny z li­kie­rów ko­rzen­nych na bazie anyżu, oliw­ki any­żo­wej z do­dat­kiem aro­ma­tu kopru, goź­dzi­ków, bądź ko­len­dry. Al­ko­hol jest czę­sto uży­wa­ny z ba­rach jako skład­nik kok­taj­li.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Aniszewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Anita

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Anita – imię żeń­skie, które pow­sta­ło z hisz­pań­skiej zdrob­nia­łej formy imie­nia Anna (hiszp. Ana). Ist­nie­je też teza, że Anita jest skró­co­ną formą "Ju­a­ni­ty" – hisz­pań­skie­go od­po­wied­ni­ka Jo­an­ny.

Po­nad­to, Anita jest krót­ką formą Ana­hi­ty, bo­gi­ni wody, płod­no­ści i po­rząd­ku spo­łecz­ne­go[].


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anitka

zdrob­nie­nie od: Anita (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Anita


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aniuj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Ja­ku­cji; prawy do­pływ Ko­ły­my, pow­sta­ją­ca z po­łą­cze­nia Ma­łe­go i Wiel­kie­go Aniu­ja;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Aniujski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rzeką Aniuj


Źródła:

Wiktionary

Aniusia

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Aniusiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Anusi lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Aniwersarz

do­rocz­ne wspom­nie­nie zmar­łych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rocz­ni­ca

 (1.2) daw. kośc. na­bo­żeń­stwo w rocz­ni­cę śmier­ci


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aniza

rzeka w Au­strii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Au­strii, prawy do­pływ Du­na­ju;


Aniza (niem. "Enns") – rzeka w Au­strii, prawy do­pływ Du­na­ju o dłu­go­ści 254 km i po­wierzch­ni zlew­ni ponad 6 000 km².

Rzeka wy­pły­wa ze źró­deł w gru­pie gór­skiej Radstädter Ta­u­ern w Ni­skich Ta­u­rach, pły­nie przez Alpy Wschod­nie i Pół­noc­ne Przed­gó­rze Alp. W gór­nym biegu Aniza od­dzie­la Alpy Sal­zbur­skie od Ni­skich Ta­u­rów, a w dol­nym two­rzy głę­bo­ki (do 1 500 m) i ma­low­ni­czy prze­łom przez Alpy Enn­stal­skie. Do Du­na­ju rzeka ucho­dzi koło miej­sco­wo­ści Ma­ut­ha­u­sen i Enns.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anizocytoza

pa­to­lo­gicz­ne zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia we krwi ery­tro­cy­tów o nie­rów­nych wiel­ko­ściach, wy­stę­pu­je w nie­dokr­wi­sto­ściach


Ani­zo­cy­to­za – wy­stę­po­wa­nie we krwi ery­tro­cy­tów, któ­rych śred­ni­ca znacz­nie od­bie­ga od normy, wy­no­szą­cej 6,7–7,7 μm. W przy­pad­ku nie­dokr­wi­sto­ści wy­wo­ła­nej nie­do­bo­rem że­la­za lub nie­dokr­wi­sto­ści he­mo­li­tycz­nej mi­kros­fe­ro­cy­to­wej ob­ser­wu­je się po­ja­wie­nie mi­kro­cy­tów (tj. ery­tro­cy­tów o zmniej­szo­nym roz­mia­rze), na­to­miast w nie­dokr­wi­sto­ści Ad­di­so­na-Bier­me­ra (nie­dokr­wi­sto­ści zło­śli­wej) – tzw. ma­kro­cy­tów (tj. ery­tro­cy­tów o zwięk­szo­nym roz­mia­rze).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anizofilia

wy­stę­po­wa­nie róż­nych liści u ro­ślin tego sa­me­go ga­tun­ku


Ani­zo­fi­lia, nie­rów­no­list­ność – (gr. "anísos" – nie­rów­ny, "phyl­lon" – liść) – zja­wi­sko zróż­ni­co­wa­nia wiel­ko­ści doj­rza­łych liści wy­ra­sta­ją­cych na tej samej ro­śli­nie bli­sko sie­bie lub nawet z tego sa­me­go węzła. Ani­zo­fi­lia może być in­du­ko­wa­na czyn­ni­ka­mi zew­nętrz­ny­mi (a.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anizogameta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. jedna z dwóch gamet w pro­ce­sie rozm­na­ża­nia płcio­we­go, która różni się mor­fo­lo­gicz­nie od dru­giej ko­mór­ki roz­rod­czej


Źródła:

Wiktionary

Anizogamia

rozm­na­ża­nie się or­ga­niz­mów przy udzia­le ko­mó­rek mę­skich i żeń­skich, zróż­ni­co­wa­nych pod wzglę­dem mor­fo­lo­gicz­nym i fiz­jo­lo­gicz­nym; he­te­ro­ga­mia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. rozm­na­ża­nie się or­ga­niz­mów za poś­red­nict­wem ko­mó­rek płcio­wych, które róż­nią się wiel­ko­ścią i/lub bu­do­wą


Ani­zo­ga­mia, he­te­ro­ga­mia – typ rozm­na­ża­nia płcio­we­go po­le­ga­ją­cy na łą­cze­niu się gamet zróż­ni­co­wa­nych wiel­ko­ścią (z po­wo­du róż­nej ilo­ści zgro­ma­dzo­nych w nich ma­te­ria­łów za­pa­so­wych), kształ­tem lub zdol­no­ścią ruchu (np. obec­no­ścią wici). Ko­mór­ka żeń­ska ("ma­kro­ga­me­ta") jest zwy­kle więk­sza niż męska ("mi­kro­ga­me­ta"). Ani­zo­ga­mia jest jedną z dwóch ro­dza­jów ga­me­to­ga­mii lub ga­me­tan­gio­ga­mii. Jej prze­ci­wień­stwem jest izo­ga­mia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anizokoria

nie­rów­ność sze­ro­ko­ści źre­nic obu oczu bę­dą­ca ob­ja­wem cho­ro­by oczu lub usz­ko­dze­nia mózgu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. różna sze­ro­kość źre­nic u tej samej osoby;


Ani­zo­ko­ria – objaw po­le­ga­ją­cy na róż­nej śred­ni­cy źre­nic, bę­dą­cy wy­ni­kiem za­bu­rze­nia odru­chu źre­nicz­ne­go po jed­nej ze stron. Naj­częst­szą przy­czy­ną jest nie­rów­no­mier­ne po­bu­dze­nie ner­wów współ­czul­nych uner­wia­ją­cych mię­śnie roz­wie­ra­ją­ce źre­ni­ce.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anizol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ete­rów, uży­wa­ny w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym jako roz­pu­szczal­nik


Ani­zol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ete­rów. Jest to eter mie­sza­ny ali­fa­tycz­no-aro­ma­tycz­ny i za­ra­zem naj­prost­szy eter aro­ma­tycz­ny.

Ani­zol jest cie­czą o przy­jem­nym za­pa­chu i o tem­pe­ra­tu­rze wrze­nia 154 °C, jest roz­pu­szczal­ny w al­ko­ho­lu ety­lo­wym i ete­rze die­ty­lo­wym, na­to­miast jest nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie. Ma za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym jako roz­pu­szczal­nik oraz jako pół­pro­dukt do syn­te­zy or­ga­nicz­nej w pro­duk­cji związ­ków za­pa­cho­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anizotropia

cecha cha­rak­te­ry­stycz­na niek­tó­rych ciał, głów­nie kry­sta­licz­nych, po­le­ga­ją­ca na tym, że wy­ka­zu­ją one różne wła­ści­wo­ści fi­zycz­ne w za­leż­no­ści od kie­run­ku, w któ­rym się je bada (np. roz­cho­dze­nie się dźwię­ku)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. za­leż­ność wła­ści­wo­ści ciała od kie­run­ku, z któ­re­go się je bada;


Ani­zo­tro­pia ("an-" ‘nie’; gr. "isos" ‘równy, jed­na­ko­wy’; gr. "tró­pos" ‘zwrot, obrót’) – za­leż­ność od kie­run­ku, brak izo­tro­pii.

W kry­sta­lo­gra­fii i in­ży­nie­rii ma­te­ria­ło­wej.

Wy­ka­zy­wa­nie od­mien­nych wła­ści­wo­ści (roz­sze­rzal­ność ter­micz­na, prze­wod­nict­wo elek­trycz­ne, prze­wod­nict­wo ciepl­ne, współ­czyn­nik za­ła­ma­nia świa­tła, szyb­kość wzro­stu i roz­pu­szcza­nia krysz­ta­łu) w za­leż­no­ści od kie­run­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anizotropowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ani­zo­tro­po­wy


Źródła:

Wiktionary

Anizotropowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ani­zo­tro­po­we


Źródła:

Wiktionary

Anizotropowy

od­no­szą­cy się do ani­zo­tro­pii, wy­ka­zu­ją­cy ani­zo­tro­pię - za­leż­ność niek­tó­rych wła­ści­wo­ści ciała kry­sta­licz­ne­go od kie­run­ku, w któ­rym się tę wła­ści­wość bada


przy­miot­nik

 (1.1) fiz. wy­ka­zu­ją­cy różne wła­ści­wo­ści za­leż­nie od kie­run­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anizyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. pier­wszy, star­szy wiek środ­ko­we­go tria­su, trwa­ją­cy 245,9 – 237 mi­lio­nów lat temu;


Ani­zyk – w stra­ty­gra­fii pię­tro środ­ko­we­go tria­su w era­te­mie me­zo­zo­icz­nym trwa­ją­ce w za­leż­no­ści od przyj­mo­wa­ne­go po­dzia­łu tria­su od około 5 do około 8 mi­lio­nów lat. Do­kład­ny czas jego trwa­nia jest przed­mio­tem spo­rów. Do 2012 roku Mię­dzy­na­ro­do­wa Ko­mi­sja Stra­ty­gra­fii przyj­mo­wa­ła, że ani­zyk roz­po­czął się około 245,9 mln lat temu a za­koń­czył 237 ± 2,0 mln lat temu; w roku 2012 Ko­mi­sja po­pra­wi­ła da­to­wa­nie na od 247,2 do ok.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Aniół

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł


Źródła:

Wiktionary

Anińsk

dawne An­nin­sko­je (wieś w Rosji); An­nińsk


Źródła:

SJP.pl

Aniński

1. przy­miot­nik od: Anin (osied­le War­sza­wy);
2. przy­miot­nik od: Anińsk (dawne An­nin­sko­je); an­niń­ski


Źródła:

SJP.pl

Aniżeli

przy­i­mek lub spój­nik przy­łą­cza­ją­cy wy­ra­że­nie okre­śla­ją­ce pod­sta­wę po­rów­na­nia; niż, niźli, ni­że­li


spój­nik

 (1.1) książk. niż, niźli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aniżeliby

spój­nik "ani­że­li" wraz z cząst­ką trybu przy­pu­szcza­ją­ce­go


Źródła:

SJP.pl

Anjang

mia­sto w Chi­nach; Any­ang


Źródła:

SJP.pl

Anjeł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. anioł


Źródła:

Wiktionary

Anjoł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. anioł


Źródła:

Wiktionary

Anka

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., po­u­fa­ła forma imie­nia Anna

 (1.2) pejor. zgrub. od imie­nia Anna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankajos

Zo­bacz też: inne po­sta­cie o imie­niu „An­ka­jos”.

An­ka­jos albo Wiel­ki An­ka­jos (gr. Ἀγκαῖος "An­ka­jos") – król Tegei w Ar­ka­dii; jeden z Ar­go­na­u­tów. Po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej.

An­ka­jos był synem Po­sej­do­na lub Li­kur­ga, wład­cy Tegei. Jego matką była Kle­o­fy­le (lub Eu­ro­ny­me).


Źródła:

Wikipedia

Ankap

zwo­len­nik akapu; aka­po­wiec, anar­cho­ka­pi­ta­li­sta, akap


Źródła:

SJP.pl

Ankara

(daw­niej An­go­ra) sto­li­ca Tur­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Tur­cji;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1457;


An­ka­ra (wcze­śniej "An­go­ra", łac. "An­cy­ra", gr. "Ἄγκυρα", „kot­wi­ca”) – mia­sto w środ­ko­wej Tur­cji, bę­dą­ce jej sto­li­cą od 1923 roku. Jest po Stam­bu­le dru­gim co do wiel­ko­ści mia­stem Tur­cji. Po­ło­żo­ne na wy­so­ko­ści 938 m n.p.m.

Le­żą­ca w środ­ko­wej Ana­to­lii An­ka­ra jest waż­nym oś­rod­kiem hand­lo­wym i prze­my­sło­wym, sie­dzi­bą rządu pań­stwa oraz wszyst­kich am­ba­sad. W przesz­ło­ści znana była z ho­dow­li kóz an­go­ra, kotów an­go­ra oraz bia­łych kró­li­ków an­go­ra, gru­szek, miodu i wi­no­gron.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ankarczyk

miesz­ka­niec An­ka­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­kar­czyk. (miesz­ka­niec An­ka­ry)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankarka

miesz­kan­ka An­ka­ry, sto­li­cy Tur­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­kar­ka. (miesz­kan­ka An­ka­ry)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankarski

przy­miot­nik od: An­ka­ra


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta An­ka­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anker

hi­sto­rycz­na miara ob­ję­to­ści równa 34-39 li­trom, znana od XIV wieku w pół­noc­nych Niem­czech, Skan­dy­na­wii i Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. bud. kotwa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ankeryt

mi­ne­rał, wę­glan wap­nia, że­la­za, ma­gne­zu i man­ga­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, wę­glan wap­nia i że­la­za;


An­ke­ryt – po­spo­li­ty mi­ne­rał z grupy wę­gla­nów.

Nazwa mi­ne­ra­łu po­cho­dzi od naz­wi­ska au­striac­kie­go mi­ne­ra­lo­ga Matt­hia­sa Jo­sep­ha An­ke­ra ży­ją­ce­go na prze­ło­mie XVIII-XIX wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ankh

[czy­taj: ank] egip­ski krzyż, ta­liz­man po­wszech­ny w sta­ro­żyt­nym Egip­cie; anch


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. anch.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ankier

1. prze­sta­rza­łe:
a) wy­chwyt;
b) wią­za­nie drew­nia­ne albo sta­lo­we wzmac­nia­ją­ce bu­dow­lę; kotew;
2. ze­ga­rek o spe­cjal­nym me­cha­niz­mie re­gu­lu­ją­cym rów­no­mier­ność ruchu;
3. dawne, ozdob­ne opa­sa­nie ko­bie­ce z bo­ga­tą klam­rą


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. wy­chwyt, ele­ment mo­cu­ją­cy me­cha­niz­mu ze­ga­rów i re­gu­lu­ją­cy ich mia­ro­wy chód

 (1.2) bud. zob. kotew.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankieta

1. kwe­stio­na­riusz za­wie­ra­ją­cy py­ta­nia na okre­ślo­ny temat;
2. zbie­ra­nie opi­nii na okre­ślo­ny temat


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stat. zbie­ra­nie da­nych na jakiś temat za po­mo­cą for­mu­la­rza

 (1.2) daw. urz. ko­mi­sja śled­cza, rze­czoz­naw­cy

 (1.3) daw. urz. spra­wo­zda­nie


An­kie­ta – me­to­da ba­daw­cza uży­wa­na w na­u­kach spo­łecz­nych, po­le­ga­ją­ca na gro­ma­dze­niu in­for­ma­cji po­przez sa­mo­dziel­ne wy­peł­nie­nie kwe­stio­na­riu­sza an­kie­ty w obec­no­ści an­kie­te­ra lub bez niego.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ankieter

osoba pro­wa­dzą­ca wy­wiad kwe­stio­na­riu­szo­wy z re­spon­den­tem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zbie­ra in­for­ma­cje za po­mo­cą an­kie­ty


An­kie­ter – w an­kie­to­wych ba­da­niach ilo­ścio­wych osoba pro­wa­dzą­ca wy­wiad kwe­stio­na­riu­szo­wy z re­spon­den­tem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ankieterka

ko­bie­ta zbie­ra­ją­ca in­for­ma­cje i opi­nie o czymś po­przez za­da­wa­nie pytań


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która zbie­ra in­for­ma­cje za po­mo­cą an­kie­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankieterski

→ an­kie­ter


Patrz:ankieter

Źródła:

SJP.pl

Ankietka

zdrob­nie­nie od: an­kie­ta


Źródła:

SJP.pl

Ankietkowy

pryz­miot­nik od: an­kiet­ka


Źródła:

SJP.pl

Ankietomania

żar­to­bli­wie: prze­sad­na skłon­ność do sto­so­wa­nia an­kiet


Źródła:

SJP.pl

Ankietowana

ta, do któ­rej jest skie­ro­wa­na an­kie­ta; re­spon­dent­ka


Źródła:

SJP.pl

Ankietowanie

prze­pro­wa­dza­nie badań za po­mo­cą an­kie­ty; an­kie­ty­za­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kie­ro­wa­nie do ja­kiejś grupy an­kiet

 (1.2) za­da­wa­nie komuś pytań we­dług kwe­stio­na­riu­sza an­kie­to­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankietowany

osoba, do któ­rej skie­ro­wa­na jest an­kie­ta; re­spon­dent


forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: an­kie­to­wać

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba, do któ­rej skie­ro­wa­na jest an­kie­ta, uczest­nik an­kie­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankietować

po­zy­ski­wać opi­nie za po­mo­cą an­kie­ty; sta­wiać py­ta­nia i no­to­wać od­po­wie­dzi


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zan­kie­to­wać)

 (1.1) prze­pro­wa­dzać an­kie­tę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankietowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­kie­to­we


Źródła:

Wiktionary

Ankietowy

→ an­kie­ta


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­kie­tą, do­ty­czą­cy an­kie­ty; ma­ją­cy formę an­kie­ty


Patrz:ankieta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankietyzacja

prze­pro­wa­dza­nie badań za po­mo­cą an­kie­ty; an­kie­to­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Ankietyzacyjny

zwią­za­ny z an­kie­ty­za­cją


Źródła:

SJP.pl

Ankietyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. an­kie­to­wa­nie.


Źródła:

Wiktionary

Ankietyzować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­pro­wa­dzać ba­da­nie an­kie­to­we


Źródła:

Wiktionary

Ankiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ankiloza

zesz­tyw­nie­nie stawu w wy­ni­ku ura­zów; an­ky­lo­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zesz­tyw­nie­nie stawu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. pół­pro­dukt, słod­ka pasta z fa­so­li azuki sto­so­wa­na w kuch­ni ja­poń­skiej i chiń­skiej jako skład­nik de­se­rów i wy­pie­ków cu­kier­ni­czych;


Anko (jap. 餡こ, 餡子 anko; także: "an" 餡) − ja­poń­ska słod­ka pasta wyt­wo­rzo­na z ja­dal­nych na­sion ro­ślin strącz­ko­wych. Naj­czę­ściej z czer­wo­nej fa­so­li adzu­ki ("azuki", "Vigna an­gu­la­ris"), rza­dziej z fa­so­li zwy­kłej ("ingen", "Pha­se­o­lus vul­ga­ris") i cukru.

Anko jest uży­wa­na jako na­dzie­nie lub część wielu ja­poń­skich (np. "wa­gas­hi") i chiń­skich sło­dy­czy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ankona

mia­sto we Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina w środ­ko­wych Wło­szech, po­ło­żo­ne nad Adria­ty­kiem;


(wł.) – mia­sto i gmina w środ­ko­wych Wło­szech nad Mo­rzem Adria­tyc­kim. Nazwa wy­wo­dzi się od grec­kie­go słowa ankon oz­na­cza­ją­ce­go ło­kieć, ze wzglę­du na kształt cypla, na któ­rym stoi mia­sto. Jest sto­li­cą pro­win­cji o tej samej naz­wie i re­gio­nu Mar­che. Mia­sto po­ło­żo­ne jest am­fi­te­a­tral­nie na nad­mor­skich wzgó­rzach (m.in. "Monte Co­ne­ro" 572 m n.p.m.), 180 km na wsch. od Flo­ren­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ankonitański

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­ko­ny, zwią­za­ny z An­ko­ną, po­cho­dzą­cy z An­ko­ny


Źródła:

Wiktionary

Ankonka

miesz­kan­ka An­ko­ny (mia­sta we Wło­szech)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­kon­ka. (miesz­kan­ka An­ko­ny)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ankończyk

miesz­ka­niec An­ko­ny (mia­sta we Wło­szech)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­koń­czyk. (miesz­ka­niec An­ko­ny)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankoński

→ An­ko­na


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­ko­ny, zwią­za­ny z An­ko­ną, po­cho­dzą­cy z An­ko­ny


Patrz:Ankona

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankra

1. klam­ra spi­na­ją­ca mury
2. daw­niej: klam­ra u pasa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. zob. an­kier.

 (1.2) daw. klam­ra u pasa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bud. ze­spa­la­nie murów lub belek klam­ra­mi


Źródła:

Wiktionary

Ankrować

spa­jać, umac­niać mury za po­mo­cą przez­na­czo­nych do tego kla­mer


Źródła:

SJP.pl

Ankrowy

zwią­za­ny z an­krem


Źródła:

SJP.pl

Anksjolityczny

lek ank­sjo­li­tycz­ny - lek zmniej­sza­ją­cy lęk i nie­po­kój


Źródła:

SJP.pl

Anksjolityk

lek psy­cho­tro­po­wy o dzia­ła­niu prze­ciw­lę­ko­wym, zmniej­sza­ją­cy nie­po­kój, na­pię­cie emo­cjo­nal­ne; lek prze­ciw­lę­ko­wy, lek ata­rak­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. sub­stan­cja psy­cho­tro­po­wa sto­so­wa­na prze­ciw lękom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ankudowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ankus

przy­rząd uży­wa­ny przy po­wo­że­niu sło­niem, po­dob­ny kształ­tem do ma­łe­go bo­sa­ka ma­ry­nar­skie­go


Ankus (san­skryt अङ्कुश, bir. "uzi") – oścień, bo­dziec, przy­rząd któ­re­go używa kor­nak przy po­wo­że­niu sło­niem. Przy­po­mi­na on kształ­tem na­dziak lub mały bosak ma­ry­nar­ski. Wy­ko­na­ny w ca­ło­ści z me­ta­lu lub o że­laz­nym że­leź­cu, a drew­nia­nym trzon­ku dłu­go­ści 45–80 cm.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ankwicz

naz­wi­sko


Ank­wicz – pol­ski herb szla­chec­ki, na­da­ny w za­bo­rze au­striac­kim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ankyloglosja

za­bu­rze­nie roz­wo­jo­we w jamie ust­nej


Źródła:

SJP.pl

Ankylostomiaza

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba czło­wie­ka i zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez ni­cie­nie tę­go­ryj­ce, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. nie­dokr­wi­sto­ścią; an­cy­lo­sto­ma­to­za; ane­mia gór­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Ankyloza

zesz­tyw­nie­nie stawu w wy­ni­ku ura­zów; an­ki­lo­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zro­śnię­cie się kości w wy­ni­ku cho­ro­by, urazu lub za­bie­gu ope­ra­cyj­ne­go, skut­ku­ją­ce zesz­tyw­nie­niem stawu lub unie­ru­cho­mie­niem zęba;


An­ky­lo­za ( "agkýlos" ‘za­krzy­wio­ny’, ‘wy­gię­ty’) – włó­kni­ste zesz­tyw­nie­nie skut­ku­ją­ce unie­ru­cho­mie­niem stawu pow­sta­łe naj­czę­ściej w wy­ni­ku re­u­ma­to­i­dal­ne­go za­pa­le­nia sta­wów (RZS), urazu, za­bie­gu ope­ra­cyj­ne­go lub niek­tó­rych cho­rób kości i sta­wów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ankylozaur

pan­cer­ny di­no­za­ur z okre­su kredy


An­ky­lo­za­ur ("An­ky­lo­sa­u­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra pan­cer­ne­go. Obej­mu­je jeden ga­tu­nek – "A. ma­gni­ven­tris". Ska­mie­nia­łe szcząt­ki od­naj­dy­wa­no w for­ma­cjach ge­o­lo­gicz­nych da­to­wa­nych na ko­niec okre­su kre­do­we­go, po­ło­żo­nych na za­cho­dzie Ame­ry­ki Pół­noc­nej.

Mimo iż nigdy nie od­kry­to kom­plet­ne­go szkie­le­tu an­ky­lo­za­u­ra, a kilka in­nych ro­dza­jów re­pre­zen­tu­je o wiele szer­szy ma­te­riał, an­ky­lo­za­u­ra czę­sto uz­na­je się za ar­che­typ di­no­za­u­ra pan­cer­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ankylozaury

pan­cer­ny di­no­za­ur z okre­su kredy


An­ky­lo­za­u­ry (An­ky­lo­sa­u­ria – „sztyw­ne ja­szczu­ry”) – grupa ro­śli­no­żer­nych di­no­za­u­rów pta­sio­mied­nicz­nych z po­drzę­du ty­re­o­fo­rów. Żyły od póź­nej jury do końca kredy nie­mal na całym świe­cie. Cha­rak­te­ry­zo­wał je po­tęż­ny pan­cerz kost­ny na grzbie­cie (u niek­tó­rych ga­tun­ków za­o­pa­trzo­ny do­dat­ko­wo w kolce), który sta­no­wił ochro­nę przed dra­pież­ni­ka­mi (dla­te­go an­ky­lo­za­u­ry okre­śla się mia­nem „di­no­za­u­rów pan­cer­nych”).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anna

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) ofic. urz. imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 265;


, ( ‏חַנָּה‎ "hannāh" – „łaska”) – imię żeń­skie po­cho­dze­nia he­braj­skie­go, które tłu­ma­czy się jako „pełna wdzię­ku, łaski”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Annabergit

mi­ne­rał, uwod­nio­ny ar­se­nian niklu; kwiat ni­klo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­se­nia­nów;


An­na­ber­git (kwiat ni­klo­wy) – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­se­nia­nów. Jego nazwa po­cho­dzi od ko­pal­ni krusz­ców An­na­berg znaj­du­ją­cej się w Sak­so­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Annalista

autor an­na­łów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. pi­szą­cy an­na­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Annalistka

→ an­na­li­sta


Patrz:annalista

Źródła:

SJP.pl

Annalistowski

→ an­na­li­sta; an­na­li­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Annalistyczny

→ an­na­li­sty­ka


Patrz:annalistyka

Źródła:

SJP.pl

Annalistyka

1. dział hi­sto­rii obej­mu­ją­cy ba­da­nie daw­nych rocz­ni­ków i kro­nik;
2. ogół rocz­ni­ków i kro­nik, zwy­kle za­wę­żo­ny do okre­ślo­ne­go na­ro­du i okre­su hi­sto­rycz­ne­go


An­na­li­sty­ka ( annus „rok”) – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem oraz po­rów­ny­wa­niem rocz­ni­ków i kro­nik.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Annam

dawny pro­tek­to­rat Wiet­na­mu


Annam (chiń. 安南; pi­ny­in "Ānnán"; dosł. „Uspo­ko­jo­ne Po­łud­nie”; An Nam) − hi­sto­rycz­na nazwa zwią­za­na z Wiet­na­mem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Annamaria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|ż.


Źródła:

Wiktionary

Annamicki

→ An­na­mi­ta


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­na­mem, do­ty­czą­cy An­na­mu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) hist. jęz. zob. wiet­nam­ski.


Patrz:Annamita

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Annamita

przed­sta­wi­ciel lud­no­ści za­miesz­ku­ją­cej dawny Annam


Źródła:

SJP.pl

Annamitka

przed­sta­wi­ciel­ka lud­no­ści za­miesz­ku­ją­cej dawny Annam


Źródła:

SJP.pl

Annamski

1. → Annam;
2. ki­ściec an­nam­ski - ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z An­na­mem, do­ty­czą­cy An­na­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Annan

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Annapolis

[czy­taj: ena­po­lis] mia­sto w USA


rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca stanu Ma­ry­land w St. Zj.;

 (1.2) to­po­nim, nazwa kilku miej­sco­wo­ści w kra­jach an­glo­ję­zycz­nych


An­na­po­lis – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca stanu Ma­ry­land, sie­dzi­ba hrab­stwa Anne Arun­del, port nad za­to­ką Che­sa­pe­a­ke.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Annapurna

jedna z naj­wyż­szych gór świa­ta w Ne­pa­lu w pa­śmie Hi­ma­la­jów; pier­wszy ośmio­ty­sięcz­nik zdo­by­ty przez czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. po­ło­żo­ny w Hi­ma­la­jach dzie­sią­ty pod wzglę­dem wy­so­ko­ści szczyt na Ziemi;

 (1.2) rel. imię hin­du­i­stycz­nej bo­gi­ni


Zo­bacz też: An­na­pur­na (Bhoj­pur).

An­na­pur­na (san­skryt: अन्नपूर्णा – "Annapūrṇā") – ośmio­ty­sięcz­nik, dzie­sią­ty co do wy­so­ko­ści szczyt Ziemi (8091 m n.p.m.). Po obu stro­nach głę­bo­kie­go prze­ło­mu rzeki Kali Gan­da­ki w cen­tral­nym Ne­pa­lu wy­pię­trza­ją się po­tęż­ne ma­sy­wy gór­skie; kul­mi­na­cję jed­ne­go z nich sta­no­wi Dha­u­la­gi­ri, a w od­le­gło­ści 33 km od tego szczy­tu po wschod­niej stro­nie Kali Gan­da­ki wzno­si się drugi ol­brzym – An­na­pur­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Annasz

ar­cy­ka­płan ży­dow­ski w Je­ro­zo­li­mie w 6-15 r. n.e.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. imię|pol­ski|m.


An­nasz (hebr. Ha­nan­ja) – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od he­braj­skie­go słowa oz­na­cza­ją­ce­go "Jahwe się zli­to­wał". Po­ja­wia się w pol­skich tłu­ma­cze­niach także w wer­sjach Ana­nos i Ana­nus.

Imię to no­si­ło dwóch ar­cy­ka­pła­nów ży­dow­skich:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Annaszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­na­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Annata

opła­ta z be­ne­fi­cjum ko­ściel­ne­go, skła­da­na daw­niej pa­pie­żo­wi na utrzy­ma­nie mi­sjo­na­rzy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. opła­ta po­bie­ra­na raz w roku od nowo mia­no­wa­nych do­stoj­ni­ków ko­ścio­ła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Annato

su­ro­wy wy­ciąg z na­sion ar­no­ty wła­ści­wej, po­ma­rań­czo­wo­czer­wo­ny barw­nik ter­pe­no­wy; bik­sy­na


An­na­to ("E160b", CAS 1393-63-1) – po­ma­rań­czo­wo­czer­wo­ny barw­nik ter­pe­no­wy, bę­dą­cy mie­sza­ni­ną ka­ro­te­no­i­dów, otrzy­my­wa­ny na­tu­ral­nie z na­sion drze­wa tro­pi­kal­ne­go ar­no­ty wła­ści­wej. Jest to nazwa su­ro­we­go wy­cią­gu, któ­re­go ek­strak­ta­mi są bik­sy­na (roz­pu­szczal­na w tłu­szczach) oraz nor­bik­sy­na (roz­pu­szczal­na w wo­dzie).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Annaty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. kośc. ro­dzaj opła­ty skła­da­nej pa­pie­żo­wi do XVII wieku od do­cho­dów pier­wszo­rocz­nych z be­ne­fi­cjów ko­ściel­nych na utrzy­ma­nie mi­sjo­na­rzy


An­na­ty (łac. "an­na­ta, -ae f") – opła­ty wno­szo­ne przez du­chow­nych na rzecz pa­pie­stwa, sta­no­wią­ce rów­no­war­tość rocz­nych do­cho­dów z na­da­ne­go przez kurię rzym­ską be­ne­fi­cjum kon­sy­sto­rial­ne­go, pła­co­ne od XIII do XVII w..

Po­cząt­ko­wo (XI–XII w.) an­na­ty pła­co­no me­tro­po­li­tom i bi­sku­pom, a do­pie­ro od XIII w.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Annał

chro­no­lo­gicz­ny zapis naj­waż­niej­szych wy­da­rzeń hi­sto­rycz­nych; kro­ni­ka, rocz­nik


Źródła:

SJP.pl

Annały

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) dzie­ło hi­sto­rio­gra­ficz­ne bę­dą­ce chro­no­lo­gicz­nym za­pi­sem waż­nych dla da­ne­go dzie­ła wy­da­rzeń;

 (1.2) przen. hi­sto­ria, pa­mięć spo­łecz­na


An­na­ły ( an­na­les) – ina­czej rocz­ni­ki, najw­cze­śniej­sza forma pi­śmien­nict­wa hi­sto­rio­gra­ficz­ne­go pod po­sta­cią mniej lub bar­dziej ro­zbu­do­wa­nych za­pi­sków re­je­stru­ją­cych w po­rząd­ku chro­no­lo­gicz­nym naj­waż­niej­sze dla danej spo­łecz­no­ści czy kraju wy­da­rze­nia.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anne

obce imię żeń­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Annemarie

[czy­taj: anmaRI] obce imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Annette

[czy­taj: Anet] obce imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Annie

imię żeń­skie


Annie, właśc. Anne Lilia Berge Strand (ur. 21 li­sto­pa­da 1977 w Trond­he­im) – nor­we­ska pio­sen­kar­ka pop i di­dżej­ka z Ber­gen.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Annielski

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przen. kiep­ski, lichy (o pra­cow­ni­ku)


Źródła:

Wiktionary

Annika

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Annioł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. anioł


Źródła:

Wiktionary

Anniół

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł


Źródła:

Wiktionary

Annińsk

dawne An­nin­sko­je (wieś w Rosji); Anińsk


Źródła:

SJP.pl

Anniński

przy­miot­nik od: An­nińsk (dawne An­nin­sko­je); aniń­ski


Źródła:

SJP.pl

Anno

anno = w roku


Źródła:

SJP.pl

Annominacja

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na ze­sta­wie­niu po­dob­nie brzmią­cych wy­ra­zów o innym zna­cze­niu; pa­ro­no­maz­ja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. liter. zob. pa­ro­no­maz­ja.


An­no­mi­na­cja – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na ze­sta­wie­niu wy­ra­zów o po­dob­nym brzmie­niu, lecz róż­nych zna­cze­niach. Wy­ko­rzy­sty­wa­na jako ro­dzaj aluz­ji wska­zu­ją­cej cechę obiek­tu po­przez uży­cie wy­ra­zu o po­dob­nym zna­cze­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Annominacyjny

przy­miot­nik od: an­no­mi­na­cja


Źródła:

SJP.pl

Annopol

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa wielu wsi w Pol­sce;
3. wieś na Bia­ło­ru­si;
4. miej­sco­wość na Ukra­i­nie;
5. osied­le w War­sza­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kil­ku­na­stu miej­sco­wo­ści w Pol­sce;


An­no­pol – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kra­śnic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej An­no­pol, w po­bli­żu Wisły, na skra­ju Ma­ło­pol­skie­go Prze­ło­mu Wisły.

W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. tar­no­brze­skie­go.

An­no­pol leży w daw­nej ziemi lu­bel­skiej na ob­sza­rze hi­sto­rycz­nej Ma­ło­pol­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Annopolanin

miesz­ka­niec An­no­po­la


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­no­po­la­nin. (miesz­ka­niec An­no­po­la)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Annopolanka

miesz­kan­ka An­no­po­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­no­po­lan­ka. (miesz­kan­ka An­no­po­la)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Annopolański

przy­miot­nik od: An­no­pol, An­no­pol Duży, An­no­pol Mały, An­no­po­le


Źródła:

SJP.pl

Annopolski

→ An­no­pol


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­no­po­la, zwią­za­ny z An­no­po­lem


Patrz:Annopol

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Annualizowany

prze­li­czo­ny z krót­sze­go okre­su na skalę ca­łe­go roku


Źródła:

SJP.pl

Annuita

1. co­rocz­na opła­ta wno­szo­ne w sta­łych ter­mi­nach, przez­na­czo­ne na ut­wo­rze­nie ka­pi­ta­łu lub spła­tę długu;
2. renta do­ży­wot­nia i wie­czy­sta


An­nu­i­ta ( an­nu­i­ty) – forma spła­ty kre­dy­tu, po­życz­ki lub le­a­sin­gu, po­le­ga­ją­ca na tym, że klient spła­ca swe zo­bo­wią­za­nie w rów­nych płat­no­ściach w każ­dym okre­sie spła­ty raty.

Gdy opro­cen­to­wa­nie kre­dy­tu jest stałe przez cały okres umowy kre­dy­to­wej, wy­so­kość rat w trak­cie trwa­nia okre­su kre­dy­to­wa­nia wyz­na­cza­na jest we­dług wzoru:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Annuitet

stała, re­gu­lar­na płat­ność, np. przy spła­cie kre­dy­tu albo wy­pła­cie eme­ry­tu­ry lub renty


An­nu­i­tet − re­gu­lar­ny stru­mień pie­nięż­ny o sta­łej war­to­ści.

Me­to­da płat­no­ści an­nu­i­te­to­wej ma za­sto­so­wa­nie m.in. w sek­to­rze fi­nan­so­wym (np. re­gu­lar­ne wpła­ty na konto oszczęd­no­ścio­we, mie­sięcz­ne spła­ty kre­dy­tu, po­życz­ki lub le­a­sin­gu), ubez­pie­cze­nio­wym (np. mie­sięcz­ne płat­no­ści z ty­tu­łu ubez­pie­cze­nia) czy eme­ry­tal­nym (np. do­ży­wot­nie eme­ry­tu­ry/renty).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Annuitetowy

o płat­no­ściach: stałe na prze­strze­ni da­ne­go okre­su, np. raty an­nu­i­te­to­we


przy­miot­nik

 (1.1) ekon. o płat­no­ściach, zwła­szcza ra­tach kre­dy­tu: równy, w rów­nej wy­so­ko­ści na prze­strze­ni da­ne­go okre­su (przy danej sto­pie pro­cen­to­wej)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Annów

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ano

po­tocz­nie:
1. par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca, pot­wier­dza­ją­ca czy­jeś przy­pu­szcze­nia lub ak­cep­tu­ją­ca czy­jeś sta­no­wi­sko, czę­sto wraz z na­stę­pu­ją­cym po niej "tak", np.: Ano (tak) - przyz­nał ze śmie­chem.; no tak, tak jest, wła­śnie (tak), nie ina­czej;
2. par­ty­ku­ła wpro­wa­dza­ją­ca na­wią­zu­ją­ce do kon­tek­stu zhie­rar­chi­zo­wa­ne wy­li­cze­nie cech, czyn­no­ści itp., np.: Ano wró­cił, umył się i po­szedł spać.; a więc, zatem, otóż;
3. par­ty­ku­ła wy­krzy­kni­ko­wa, np.: Ano, da Bóg, bę­dzie je­szcze z cie­bie po­cie­cha; ha!, cóż!


par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca

 (1.1) par­ty­ku­ła pot­wier­dza­ją­ca lub ak­cep­tu­ją­ca czy­jeś sta­no­wi­sko lub przy­pu­szcze­nie

par­ty­ku­ła na­wią­zu­ją­ca

 (2.1) par­ty­ku­ła wpro­wa­dza­ją­ca dłuż­szą wy­po­wiedź, na przy­kład listę ja­kichś ele­men­tów

wy­krzy­knik

 (3.1) wy­krzy­knik o funk­cji ek­spre­syw­nej, pod­kre­śla­ją­cej wy­ra­ża­ne uczu­cia

par­ty­ku­ła twier­dzą­ca

 (4.1) gw-pl|Nowy Sącz. takfakt.


Ano – de­biu­tanc­ki album ze­spo­łu BiFF. Na­gra­ny przy współ­pra­cy z Mar­ci­nem Bor­sem w stu­diu Fo­no­pla­sty­kon. Zo­stał wy­da­ny w 2009 roku przez wyt­wór­nie Ga­la­pa­gos Music. Na krąż­ku znaj­du­je się 14 ut­wo­rów w stylu pop rocka. Au­to­ra­mi mu­zy­ki tek­stów są Bra­cha­czek i Foch­mann, z wy­jąt­kiem ut­wo­ru "Adela", któ­re­go tekst na­pi­sa­ła Do­ro­ta Ma­słow­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anoa

najm­niej­szy i mało znany ga­tu­nek ba­wo­łu wy­stę­pu­ją­cy w gór­skich la­sach wyspy Ce­le­bes; ga­tu­nek za­gro­żo­ny


Źródła:

SJP.pl

Anoda

elek­tro­da o po­ten­cja­le do­dat­nim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. chem. elektr. elek­tro­da przez którą ła­du­nek ujem­ny opu­szcza układ elek­trycz­ny lub, al­ter­na­tyw­nie, przez którą do ukła­du do­sta­je się ła­du­nek do­dat­ni;


Anoda (gr. "ana" „w górę”, "hodós" „ścież­ka”) – elek­tro­da, przez którą prąd elek­trycz­ny wpły­wa do urzą­dze­nia (co może po­le­gać na do­pły­wie ła­dun­ku do­dat­nie­go lub wy­pły­wie ła­dun­ku ujem­ne­go). W od­bior­ni­kach prądu elek­trycz­ne­go (np. lam­pach elek­tro­no­wych) anoda jest elek­tro­dą do­dat­nią, na­to­miast w źró­dłach prądu (np. ogni­wach gal­wa­nicz­nych) – ujem­ną. Anoda wy­stę­pu­je za­wsze w parze z elek­tro­dą, przez którą prąd wy­pły­wa z urzą­dze­nia, czyli ka­to­dą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anodoncja

Ano­don­cja (age­nez­ja zębów, łac. "ano­don­tia, ano­don­tia con­ge­ni­ta", ang. "tooth age­ne­sis") – wada wro­dzo­na po­le­ga­ją­ca na cał­ko­wi­tym braku zębów i ich za­wiąz­ków. Ma cha­rak­ter mal­for­ma­cji i jest naj­rzad­szą wadą po­wo­du­ją­cą zmniej­sze­nie licz­by zębów. Spo­wo­do­wa­na jest uo­gól­nio­ny­mi zmia­na­mi w tkan­kach po­cho­dze­nia ek­to­der­mal­ne­go.


Źródła:

Wikipedia

Anodowanie

do­ko­ny­wać ano­dy­za­cji; ano­dy­zo­wać


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. pro­ces elek­tro­li­tycz­ne­go po­kry­wa­nia przed­mio­tów me­ta­lo­wych ochron­ną war­stew­ką tlen­ku me­ta­lu;


Ano­do­wa­nie ("elok­sa­cja", od „elek­tro­li­tycz­na ok­sy­da­cja”) – po­wierzch­nio­wa obrób­ka me­ta­li po­le­ga­ją­ca na elek­tro­li­tycz­nym wyt­wo­rze­niu war­stwy tlen­ku. Ano­do­wa­nie sto­su­je się głów­nie w sto­sun­ku do alu­mi­nium i jego sto­pów, ale może być także sto­so­wa­ne do niek­tó­rych od­mian stali, ty­ta­nu i sto­pów ma­gne­zu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anodować

do­ko­ny­wać ano­dy­za­cji; ano­dy­zo­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­no­do­wać)

 (1.1) met. pod­da­wać metal pro­ce­so­wi elek­tro­che­micz­ne­go ut­le­nia­nia po­wierzch­ni me­ta­lu w celu po­pra­wie­nia jego wa­lo­rów

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ano­do­wać się (dk. za­no­do­wać się)

 (2.1) met. być ano­do­wa­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anodowy

przy­miot­nik od: anoda


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z anodą, do­ty­czą­cy anody


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anodyna

pre­pa­rat słu­żą­cy do le­cze­nia sta­nów za­pal­nych


Ano­dy­na (z gr. "αν" + "οδυνη"; "anó­dy­nos" – "uśmie­rza­ją­cy ból") – śro­dek zmniej­sza­ją­cy lub uśmie­rza­ją­cy ból. Nazwa ta obej­mu­je prze­de wszyst­kim środ­ki nar­ko­tycz­ne: opium i jego po­chod­ne, bel­la­don­na, lulek itp., prócz tego środ­ki odu­rza­ją­ce, znie­czu­la­ją­ce ogól­nie: eter i chlo­ro­form.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anodyzacja

elek­tro­li­tycz­ne wyt­wa­rza­nie na po­wierzch­ni przed­mio­tów alu­mi­nio­wych cien­kiej po­wło­ki tlen­ku alu­mi­nium, głów­nie w celu ochro­ny przed ko­roz­ją; elok­sa­la­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. ano­do­wa­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anodyzowanie

do­ko­ny­wać ano­dy­za­cji; ano­do­wać


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. elek­tro­li­tycz­ne wyt­wa­rza­nie na po­wierzch­ni alu­mi­nium (lub jego sto­pów) war­stwy tlen­ku glinu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anodyzować

do­ko­ny­wać ano­dy­za­cji; ano­do­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­no­dy­zo­wać)

 (1.1) met. pod­da­wać metal pro­ce­so­wi elek­tro­che­micz­ne­go ut­le­nia­nia po­wierzch­ni me­ta­lu w celu po­pra­wie­nia jego wa­lo­rów

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ano­dy­zo­wać się (dk. za­no­dy­zo­wać się)

 (2.1) met. być ano­dy­zo­wa­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anodówka

po­tocz­nie: ba­te­ria ano­do­wa


Źródła:

SJP.pl

Anoetyczny

przedś­wia­do­my lub podś­wia­do­my


Źródła:

SJP.pl

Anojkonim

nazwa włas­na miej­sca lub ob­sza­ru nie­za­miesz­ka­łe­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na te­re­nu lub obiek­tu nie­za­miesz­ka­łe­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anoksemia

nie­do­bór tlenu we krwi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan skraj­ne­go nie­do­bo­ru lub braku tlenu we krwi


Anok­se­mia – nie­do­bór tlenu we krwi w sto­sun­ku do za­po­trze­bo­wa­nia.

Niek­tó­re z moż­li­wych przy­czyn anok­se­mii:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anoksemiczny

→ anok­se­mia


Patrz:anoksemia

Źródła:

SJP.pl

Anoksja

nie­do­sta­tek tlenu w tkan­kach w wy­ni­ku za­bu­rzeń krą­że­nia krwi lub jej nie­dot­le­nie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. med. stan cał­ko­wi­te­go braku tlenu w tkan­kach or­ga­niz­mu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anoksybiont

or­ga­nizm roz­wi­ja­ją­cy się w śro­do­wi­sku cza­so­wo lub trwa­le po­zba­wio­nym wol­ne­go tlenu; bezt­le­no­wiec, ana­e­rob, ana­e­ro­biont


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. or­ga­nizm ży­ją­cy w śro­do­wi­sku po­zba­wio­nym tlenu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anoksybioza

ana­e­ro­bio­za; życie w śro­do­wi­sku po­zba­wio­nym tlenu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. stan życia or­ga­niz­mu w wa­run­kach cał­ko­wi­te­go braku tlenu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anolis

ja­szczur­ka na­drzew­na z Ame­ry­ki Pół­noc­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) herp. nie­du­ża na­drzew­na ja­szczur­ka wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anolit

część elek­tro­li­tu w bez­poś­red­nim są­siedzt­wie anody; ciecz ano­do­wa


Ano­lit – rozt­wór ano­do­wy, część elek­tro­li­tu w bez­poś­red­nim są­siedzt­wie anody[]. Jeśli ogni­wo wy­po­sa­żo­ne jest w mem­bra­nę jo­no­prze­pu­szczal­ną, ano­lit jest czę­ścią elek­tro­li­tu znaj­du­ją­cą się po tej samej stro­nie prze­po­ny co anoda. Przy­kła­do­wo, w ku­lo­me­trycz­nym oz­na­cza­niu wody me­to­dą Karla Fis­che­ra z dia­frag­mą, anoda za­nu­rzo­na jest w ano­li­cie, a ka­to­da w ka­to­li­cie. Z kolei usta­le­nie skła­du ano­li­tu po elek­tro­li­zie może być pod­sta­wą do opra­co­wy­wa­nia no­wych tech­nik elek­tro­che­micz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anomalia

od­chy­le­nie od normy; nie­pra­wi­dło­wość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­cy­dent nie­pra­wi­dło­wo­ści, od­chy­le­nie od normy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anomalność

→ ano­mal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ano­mal­ne; cecha tych, któ­rzy są ano­mal­ni


Patrz:anomalny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anomalny

nie­pra­wi­dło­wy, anor­mal­ny


przy­miot­nik

 (1.1) sta­no­wią­cy ano­ma­lię, wy­ła­mu­ją­cy się od re­gu­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anomer

wę­glo­wo­dan wy­róż­nia­ją­cy się po­ło­że­niem prze­strzen­nym grupy hy­drok­sy­lo­wej przy ato­mie węgla


Źródła:

SJP.pl

Anomeryczny

→ ano­me­ry


Patrz:anomery

Źródła:

SJP.pl

Anomia

stan spo­łe­czeń­stwa wy­ni­ka­ją­cy z roz­pa­du po­wszech­nie przy­ję­tych norm po­stę­po­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. za­ła­ma­nie się norm spo­łecz­nych, po­ja­wie­nie się po­czu­cia nie­pew­no­ści i bez­ce­lo­wo­ści w spo­łe­czeń­stwie wsku­tek na­głych prze­mian spo­łecz­nych;

 (1.2) med. jęz. afa­zyj­ne za­bu­rze­nie mowy, trud­no­ści w na­zy­wa­niu wi­dzia­nych przed­mio­tów;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anomiczny

→ ano­mia, np. ano­micz­ne spo­łe­czeń­stwo


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ano­mii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anon

po­tocz­nie: ano­ni­mo­wy użyt­kow­nik


Źródła:

SJP.pl

Anonim

czło­wiek be­zi­mien­ny, nie­u­jaw­nia­ją­cy naz­wi­ska


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) list nie­za­wie­ra­ją­cy pod­pi­su lub in­for­ma­cji o na­daw­cy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) autor niez­na­ny z naz­wi­ska;


Ano­nim ( ano­ny­mos – „be­zi­mien­ny”) – ter­min oz­na­cza­ją­cy niez­na­ne­go au­to­ra dzie­ła, jak rów­nież samo nie­pod­pi­sa­ne dzie­ło. W uję­ciu bi­blio­lo­gicz­nym za ano­nim uważa się cał­ko­wi­ty brak pod­pi­su, który unie­moż­li­wia roz­poz­na­nie au­to­ra nawet po­przez po­rów­na­nie do au­tor­stwa in­nych dzieł. Nie jest nim więc osoba, która ukry­wa się pod pse­u­do­ni­mem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anonimalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. ano­ni­mo­wy


Źródła:

Wiktionary

Anonimat

ogła­sza­nie swo­ich ut­wo­rów bez po­da­wa­nia naz­wi­ska lub pod pse­u­do­ni­mem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ano­ni­mo­wość wsku­tek braku cech wy­róż­nia­ją­cych

 (1.2) wy­da­wa­nie lub udo­stęp­nia­nie swo­ich ut­wo­rów bez ujaw­nia­nia praw­dzi­we­go naz­wi­ska


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anonimizacja

dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu ukry­cie toż­sa­mo­ści i unie­moż­li­wie­nie iden­ty­fi­ka­cji pod­mio­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. pro­ces unie­moż­li­wia­ją­cy od­kry­cie toż­sa­mo­ści użyt­kow­ni­ka sieci kom­pu­te­ro­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anonimizator

pro­gram przeksz­tał­ca­ją­cy in­for­ma­cje o czy­ichś da­nych oso­bo­wych w celu ukry­cia toż­sa­mo­ści danej osoby i unie­moż­li­wie­nia jej iden­ty­fi­ka­cji


Źródła:

SJP.pl

Anonimizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czy­nie­nie cze­goś ano­ni­mo­wym, po­zba­wio­nym da­nych oso­bo­wych


Źródła:

Wiktionary

Anonimizować

przeksz­tał­cać in­for­ma­cje w celu ukry­cia toż­sa­mo­ści i unie­moż­li­wie­nia iden­ty­fi­ka­cji danej osoby


Źródła:

SJP.pl

Anonimka

→ ano­nim


Patrz:anonim

Źródła:

SJP.pl

Anonimowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ano­ni­mo­wy, nie po­da­jąc imie­nia, naz­wi­ska


Źródła:

Wiktionary

Anonimowość

→ ano­ni­mo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest ano­ni­mo­wy;


Ano­ni­mo­wość (gr. ἀνωνυμία ‘be­zi­mien­ność’ z ἀνώνυμος ‘be­zi­mien­ny’) – nie­moż­ność iden­ty­fi­ka­cji toż­sa­mo­ści jed­nost­ki poś­ród in­nych człon­ków danej spo­łecz­no­ści, wprost w od­nie­sie­niu do osoby albo do po­cho­dzą­ce­go od niej przed­mio­tu (ut­wo­ru). O ano­ni­mo­wo­ści można mówić w róż­nych aspek­tach.


Patrz:anonimowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anonimowy

1. o czło­wie­ku: nie­u­jaw­nia­ją­cy swego au­tor­stwa, niez­na­ny z naz­wi­ska (np. ano­ni­mo­wy dar­czyń­ca, ano­ni­mo­wy ma­larz);
2. o tek­ście lub dzie­le sztu­ki: nie­pod­pi­sa­ny (np. ano­ni­mo­wy list, ano­ni­mo­we obra­zy)


przy­miot­nik

 (1.1) o nie­u­jaw­nio­nym naz­wi­sku

 (1.2) niez­na­ne­go au­tor­stwa

 (1.3) z udzia­łem niez­na­nych osób

 (1.4) taki, który się nie wy­róż­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anons

ogło­sze­nie za­mie­szczo­ne w pra­sie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­da­nie do pu­blicz­nej wia­do­mo­ści, w szcze­gól­no­ści po­przez ogło­sze­nie w pra­sie

 (1.2) przed­sta­wie­nie wcho­dzą­cej osoby z naz­wi­ska

 (1.3) teatr. za­wia­do­mie­nie ze sceny o zmia­nie wi­do­wi­ska lub o za­stęp­stwie w roli

 (1.4) łow. ko­mu­ni­ko­wa­nie my­śli­we­mu przez psa, że zna­lazł zwie­rzy­nę w nie­do­stęp­nym te­re­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anonser

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) łow. pies my­śliw­ski za­wia­da­mia­ją­cy my­śli­we­go o zwie­rzy­nie po jej zna­le­zie­niu i pro­wa­dzą­cy go do niej


Źródła:

Wiktionary

Anonsowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­da­wa­nie naz­wi­ska, funk­cji, ty­tu­łu osoby wcho­dzą­cej

 (1.2) ogła­sza­nie cze­goś, co za chwi­lę ma na­stą­pić


Źródła:

Wiktionary

Anonsować

1. za­po­wia­dać czy­jeś przy­by­cie, wej­ście;
2. ogła­szać coś, po­wia­da­miać o waż­nym wy­da­rze­niu


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­non­so­wać)

 (1.1) za­po­wia­dać czy­jeś przy­by­cie, wy­mie­niać naz­wi­sko wcho­dzą­ce­go

 (1.2) in­for­mo­wać o tym, co ma na­stą­pić lub już się dzie­je

 (1.3) łow. dawać znać szcze­ka­niem o zna­le­zie­niu zwie­rzy­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny anon­so­wać się (dk. za­a­non­so­wać się)

 (2.1) za­po­wia­dać włas­ne przy­by­cie

 (2.2) pu­blicz­nie po­da­wać in­for­ma­cje o swo­jej dzia­łal­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anonsowy

zwią­za­ny z anon­sem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z anon­sem, do­ty­czą­cy anon­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anonymizer

[czy­taj: ano­ni­maj­zer] w in­for­ma­ty­ce: opro­gra­mo­wa­nie ukry­wa­ją­ce toż­sa­mość użyt­kow­ni­ka sieci; ano­ni­mi­zer


Ano­ny­mi­zer, Inc. – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo z sie­dzi­bą w San Diego w Ka­li­for­nii zaj­mu­ją­ce się ochro­ną pry­wat­no­ści w In­ter­ne­cie. Zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1996 r. przez Lance’a Cot­trel­la, ek­sper­ta w dzie­dzi­nie kryp­to­gra­fii i bez­pie­czeń­stwa kom­pu­te­ro­we­go i au­to­ra ano­ni­mo­we­go re­ma­i­le­ra Mix­ma­ster.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anoraczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ano­rak


Źródła:

Wiktionary

Anorak

po­cząt­ko­wo: ska­fan­der Eski­mo­sów, dziś także: cie­pły, nie­prze­ma­kal­ny ska­fan­der z kap­tu­rem wzo­ro­wa­ny na eski­mo­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. eski­mo­ski ska­fan­der wkła­da­ny przez głowę, wy­ko­na­ny z futra, płót­na lub skóry;

 (1.2) cie­pła nie­prze­ma­kal­na kurt­ka z kap­tu­rem uszy­ta na wzór ano­ra­ka (1.1)


Ano­rak (ka­la­al­li­sut: "an­no­ra­aq") – nie­prze­ma­kal­na kurt­ka z kap­tu­rem i ścią­ga­czem no­szo­na przez Inu­i­tów i po­lar­ni­ków. Tra­dy­cyj­nie ano­rak nie był roz­pi­na­ny z przo­du.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anorchia

wro­dzo­ny lub po­o­pe­ra­cyj­ny brak obu jąder w mosz­nie


Źródła:

SJP.pl

Anorchizm

wro­dzo­ny brak jed­ne­go lub obu jąder w mosz­nie


Anor­chizm ("anor­chia") – za­bu­rze­nie roz­wo­ju płci, w któ­rym osoba o ka­rio­ty­pie XY, który zaz­wy­czaj od­po­wia­da płci mę­skiej, rodzi się bez jąder.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anoreksja

brak ła­knie­nia to­wa­rzy­szą­cy naj­czę­ściej cho­ro­bom prze­wo­du po­kar­mo­we­go, za­tru­ciom, jak rów­nież cho­ro­bom o po­dło­żu psy­chicz­nym, pro­wa­dzą­cy do wy­ni­szcze­nia or­ga­niz­mu, a w skraj­nych przy­pad­kach do śmier­ci; ja­dłow­stręt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na ce­lo­wej utra­cie wagi wy­wo­ła­nej i pod­trzy­my­wa­nej przez cho­re­go, po­łą­czo­nej z za­bu­rzo­nym po­strze­ga­niem włas­ne­go ciała i psy­chicz­nym wstrę­tem do je­dze­nia;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anoreksyjny

zwią­za­ny z ano­rek­sją, wła­ści­wy ano­rek­sji, bę­dą­cy ob­ja­wem ano­rek­sji (np. ano­rek­syj­ny brak ła­knie­nia, ano­rek­syj­na po­stać); ano­rek­tycz­ny (czę­ściej)


Źródła:

SJP.pl

Anorektyczka

ko­bie­ta, dziew­czy­na cier­pią­ca na ano­rek­sję


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta cier­pią­ca na ano­rek­sję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anorektycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ano­rek­sją, w spo­sób wła­ści­wy ano­rek­ty­kom


Źródła:

Wiktionary

Anorektyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ano­rek­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są ano­rek­tycz­ni


Źródła:

Wiktionary

Anorektyczny

zwią­za­ny z ano­rek­sją, wła­ści­wy ano­rek­sji, bę­dą­cy ob­ja­wem ano­rek­sji (np. ano­rek­tycz­ny brak ła­knie­nia, ano­rek­tycz­na po­stać); ano­rek­syj­ny (rza­dziej)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ano­rek­sji; taki, jak w ano­rek­sji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anorektyk

męż­czyz­na cier­pią­cy na ja­dłow­stręt; ma­no­rek­tyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. czło­wiek cier­pią­cy na ano­rek­sję


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anorganiczny

przy­miot­nik

 (1.1) przest. nie po­cho­dzą­cy od or­ga­niz­mów ży­wych


Źródła:

Wiktionary

Anorgazmia

za­bu­rze­nie wy­stę­pu­ją­ce głów­nie u ko­biet po­le­ga­ją­ce na nie­zdol­no­ści do prze­ży­wa­nia or­gaz­mu; ozię­błość płcio­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. za­bu­rze­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na braku od­czu­wa­nia or­gaz­mu;


Anor­gaz­mia – dys­funk­cja sek­su­al­na de­fi­nio­wa­na jako za­bu­rze­nia w wy­stę­po­wa­niu or­gaz­mu, któ­re­go w cza­sie sto­sun­ku nie udaje się osią­gnąć w ogóle, po­mi­mo wy­stę­po­wa­nia ty­po­wych ob­ja­wów pod­nie­ce­nia sek­su­al­ne­go.

Za­bu­rze­nie dzie­li się na anor­gaz­mie pier­wot­ną (u ko­bie­ty lub męż­czyz­ny nigdy nie wy­stę­po­wał or­gazm), wtór­ną (u ko­bie­ty lub męż­czyz­ny w przesz­ło­ści wy­stę­po­wał or­gazm) oraz sy­tu­a­cyj­ną, po­ja­wia­ją­cą się w okre­ślo­nych mo­men­tach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anormalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób anor­mal­ny


Źródła:

Wiktionary

Anormalność

→ anor­mal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co anor­mal­ne; cecha tych, któ­rzy są anor­mal­ni


Patrz:anormalny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anormalny

wy­kra­cza­ją­cy poza normy; nie­nor­mal­ny


przy­miot­nik

 (1.1) od­bie­ga­ją­cy od normy, niez­god­ny z normą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anormatywność

→ anor­ma­tyw­ny


Patrz:anormatywny

Źródła:

SJP.pl

Anorogeniczny

okre­śle­nie okre­su w hi­sto­rii Ziemi po­zba­wio­ne­go ru­chów gó­rot­wór­czych


Źródła:

SJP.pl

Anortozyt

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa skła­da­ją­ca się z bo­ga­te­go w wapń pla­gio­kla­zu


Anor­to­zyt (pla­gio­kla­zyt) – le­u­ko­kra­tycz­na skała mag­mo­wa (plu­to­nicz­na) gru­bo­kry­sta­licz­na lub śred­nio­kry­sta­licz­na, o bar­wie czar­nej, sza­rej, brą­zo­wej lub zie­lo­no­sza­rej, skła­da­ją­ca się w prze­wa­dze pla­gio­kla­zów. Sta­no­wią one ponad 90% ob­ję­to­ści anor­to­zy­tu. W nie­wiel­kich ilo­ściach mogą wy­stę­po­wać pi­rok­se­ny. Za­war­tość anor­ty­tu w pla­gio­kla­zie może wy­no­sić od 20 do 100%. Anor­to­zy­ty zbu­do­wa­ne z la­bra­do­ru noszą nazwę la­bra­do­ry­tów. Sza­cu­je się, że ziem­skie anor­to­zy­ty pow­sta­ły na głę­bo­ko­ści 15–20 km.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anortyt

mi­ne­rał z grupy ska­le­ni, gli­no­krze­mian wap­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy pla­gio­kla­zów;


Anor­tyt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy pla­gio­kla­zów; bar­dzo rzad­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anortytowy

→ anor­tyt


Patrz:anortyt

Źródła:

SJP.pl

Anoskop

wzier­nik umie­szcza­ny wew­nątrz od­by­tu i od­byt­ni­cy


Źródła:

SJP.pl

Anoskopia

me­to­da ba­da­nia dia­gno­stycz­ne­go po­le­ga­ją­ca na wzier­ni­ko­wa­niu ka­na­łu od­by­tu i koń­co­we­go od­cin­ka od­byt­ni­cy za po­mo­cą wzier­ni­ka - ano­sko­pu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ba­da­nie wzier­ni­ko­we przez odbyt, oce­nia­ją­ce kanał od­by­tu i koń­co­wą część od­byt­ni­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anoskopowy

→ ano­skop


Patrz:anoskop

Źródła:

SJP.pl

Anosmia

cał­ko­wi­ty brak zmy­słu węchu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. utra­ta węchu, nie­zdol­ność wy­czu­wa­nia za­pa­chów;


Anos­mia (gr. ἀν- "an-" „nie, bez”; ὀσμή osme „za­pach”), śle­po­ta za­pa­cho­wa – na­by­ty lub rza­dziej wro­dzo­ny cał­ko­wi­ty brak funk­cji węchu. Zmniej­szo­na zdol­ność do wy­czu­wa­nia za­pa­chów to hi­pos­mia. Do naj­częst­szych przy­czyn na­by­tej anos­mii za­li­cza się wi­ru­so­we za­ka­że­nia gór­nych dróg od­de­cho­wych (około 18–45% przy­pad­ków), cho­ro­by nosa i zatok (7–56%) oraz na­stęp­stwa urazu głowy (8–20%).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anosmio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: anos­mia


Źródła:

Wiktionary

Anosognozja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pa­to­lo­gia wy­stę­pu­ją­ca u osób, które nie są świa­do­me swych włas­nych pro­ble­mów ko­gni­tyw­nych;


Ano­so­gnoz­ja (gr. ἀ- "a- –" prze­dro­stek prze­czą­cy, νόσος "nosos" – cho­ro­ba; γνῶσις "gno­sis" – wie­dza) lub ano­zo­gnoz­ja – za­bu­rze­nia ne­u­ro­lo­gicz­ne, po­le­ga­ją­ce na nie­zdol­no­ści zda­nia sobie spra­wy z włas­nej cho­ro­by. Scho­rze­nie to wy­stę­pu­je naj­czę­ściej przy pa­ra­li­żu le­wo­stron­nym (pra­wej pół­ku­li mózgu).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anotacja

oz­na­cze­nie słów lub in­nych frag­men­tów w tek­ście ety­kie­ta­mi, które dzie­lą na ka­te­go­rie lub wno­szą do­dat­ko­we in­for­ma­cje


Źródła:

SJP.pl

Anotator

osoba oz­na­cza­ją­ca słowa lub inne frag­men­ty w tek­ście ety­kie­ta­mi, które dzie­lą na ka­te­go­rie lub wno­szą do­dat­ko­we in­for­ma­cje


Źródła:

SJP.pl

Anotermia

pro­ste uwar­stwie­nie ter­micz­ne, w któ­rym tem­pe­ra­tu­ra wody ob­ni­ża się wraz z głę­bo­ko­ścią, gdy tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza jest wyż­sza niż 4 stop­nie Cel­sju­sza; stra­ty­fi­ka­cja ter­micz­na pro­sta


Źródła:

SJP.pl

Anotowany

przy­miot­nik

 (1.1) pod­da­ny ano­ta­cji


Źródła:

Wiktionary

Anotować

oz­na­czać słowa lub inne frag­men­ty w tek­ście ety­kie­ta­mi


Źródła:

SJP.pl

Anouilh

[czy­taj: aNUJ] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Anova

Anova – Na­ro­do­we Bra­ter­stwo (galic. "Anova-Ir­man­da­de Na­cio­na­li­sta") – ga­li­syj­ska re­gio­nal­na par­tia po­li­tycz­na o pro­fi­lu na­cjo­na­li­stycz­nym i so­cja­li­stycz­nym.

Anova pow­sta­ła w 2012. Za­ło­żył ją Xosé Ma­nu­el Be­i­ras i grupa zwią­za­nych z nim dzia­ła­czy, która opu­ści­ła Ga­li­syj­ski Blok Na­cjo­na­li­stycz­ny.


Źródła:

Wikipedia

Anozognozja

brak świa­do­mo­ści za­bu­rzeń cho­ro­bo­wych lub nie­zdol­ność do uś­wia­do­mie­nia sobie ja­kichś cech albo za­prze­cza­nie ich ist­nie­niu


Źródła:

SJP.pl

Anoć

par­ty­ku­ła

 (1.1) stpol. otóż


Źródła:

Wiktionary

Anp

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Ansa

prze­sta­rza­łe: nie­chęć, uraza, pre­ten­sja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­chęć do kogoś, pre­ten­sja


L’Agen­zia Na­zio­na­le Stam­pa As­so­cia­ta (ANSA) – wło­ska agen­cja pra­so­wa za­ło­żo­na 15 stycz­nia 1945 roku z sie­dzi­bą w Rzy­mie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ansambl

en­sem­ble;
1. scena ze­spo­ło­wa w ut­wo­rze dra­ma­tycz­nym, ope­rze, lub ope­ret­ce;
2. trupa te­a­tral­na, ze­spół ar­ty­stycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teatr. scena zbio­ro­wa w sztu­ce sce­nicz­nej

 (1.2) przest. grupa mu­zycz­na bądź ak­tor­ska

 (1.3) daw. szt. har­mo­nij­na ca­łość


An­sambl (z fr. "en­sem­ble" – razem, ze­spół) – utwór dla kilku in­stru­men­ta­li­stów lub kilku śpie­wa­ków so­li­stów, a także ze­spół śpie­wa­ków so­li­stów o róż­nych bar­wach głosu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ansamblowy

zwią­za­ny z an­sam­blem (en­sem­blem); en­sem­blo­wy


Źródła:

SJP.pl

Ansarowie

An­sa­ro­wie (od arab. الأنصار, "al - Ans.ār" - po­moc­nik) – miesz­kań­cy Me­dy­ny, któ­rzy po­par­li pro­ro­ka Ma­ho­me­ta oraz jego pier­wszych ucz­niów, mu­ha­dżi­rów.

Za życia Pro­ro­ka brali udział we wszyst­kich jego przed­sięw­zię­ciach i skru­pu­lat­nie wy­peł­nia­li wszyst­kie obo­wiąz­ki na­kła­da­ne przez nową wiarę.


Źródła:

Wikipedia

Ansbachski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ans­ba­chem, do­ty­czą­cy Ans­ba­chu, po­cho­dzą­cy z Ans­ba­chu (mia­sta w Niem­czech)


Źródła:

Wiktionary

Anschluss

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. przy­łą­cze­nie Au­strii do III Rze­szy;


Ansch­luss (rów­nież ansz­lus, z ansch­luss, "anschluß" – „przy­łą­cze­nie”) – anek­sja te­ry­to­rium pań­stwo­we­go Fe­de­ral­ne­go Pań­stwa Au­striac­kie­go przez Rze­szę Nie­miec­ką, do­ko­na­na 12 marca 1938 z pog­wał­ce­niem trak­ta­tu wer­sal­skie­go z 1919 r.

Dą­że­nia do przy­łą­cze­nia po I woj­nie świa­to­wej.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anshan

mia­sto w Chi­nach; An­szan


Ans­han (chiń. 鞍山; pi­ny­in "Ānshān") – mia­sto o sta­tu­sie pre­fek­tu­ry miej­skiej w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach, w pro­win­cji Lia­o­ning, przy linii ko­le­jo­wej Chang­chun-Da­lian. W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców mia­sta wy­no­si­ła 1 192 903. Pre­fek­tu­ra miej­ska w 1999 roku li­czy­ła 3 402 643 miesz­kań­ców. Wiel­ki oś­ro­dek hut­nict­wa że­la­za, prze­my­słu ma­szy­no­we­go, me­ta­lo­we­go i che­micz­ne­go; w po­bli­żu Ans­han wy­do­by­wa się rudę że­la­za oraz ma­gne­zu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ansi

[czy­taj: ans-i] (skrót od: Ame­ri­can Na­tio­nal Stan­dards In­sti­tu­te) Ame­ry­kań­ski Na­ro­do­wy In­sty­tut Nor­ma­li­za­cyj­ny, ame­ry­kań­ska or­ga­ni­za­cja zaj­mu­ją­ca się opra­co­wy­wa­niem i roz­po­wszech­nia­niem norm tech­nicz­nych; także oz­na­cze­nie norm ak­cep­to­wa­nych przez tę or­ga­ni­za­cję


Ansi – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Saare, w gmi­nie Sa­a­re­maa. W 2004 roku wieś za­miesz­ki­wa­ły 42 osoby.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anszan

mia­sto w Chi­nach; Ans­han


An­szan – kra­i­na i mia­sto (zi­den­ty­fi­ko­wa­ne w 1972 r. jako Tell-i Mal­jan nie­da­le­ko Szi­ra­zu) w sta­ro­żyt­nym Ira­nie, przez ty­siąc­le­cia część Elamu - tzw. górny Elam, teren wy­żyn­ny w odróż­nie­niu od dol­ne­go, obej­mu­ją­ce­go ni­zin­ną Suz­ja­nę. An­szan był sła­biej roz­wi­nię­tą czę­ścią Elamu, ze wzglę­du na gor­sze niż w Suz­ja­nie wa­run­ki upra­wy roli.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anszlus

włą­cze­nie w 1938 roku te­ry­to­rium Au­strii do III Rze­szy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. pot. zob. Ansch­luss.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anszlusowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ansz­lu­sem, do­ty­czą­cy ansz­lu­su


Źródła:

Wiktionary

Ansztalt

żar­to­bli­wie: za­kład, lokal; in­sty­tu­cja


Źródła:

SJP.pl

Anta

1. de­ko­ra­cyj­ne za­koń­cze­nie two­rzą­cych przed­sio­nek bocz­nych ścian świą­ty­ni
2. ga­tu­nek ta­pi­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. pi­la­ster koń­czą­cy ścia­nę, ufor­mo­wa­ny i zdo­bio­ny zgod­nie z po­rząd­kiem ar­chi­tek­to­nicz­nym danej epoki;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antab

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. ele­ment wy­ko­na­ny z me­ta­lu słu­żą­cy do ot­wie­ra­nia lub za­my­ka­nia drzwi, skrzyń, bram


Źródła:

Wiktionary

Antaba

1. szta­ba wzmac­nia­ją­ca zam­knię­cie bramy lub drzwi;
2. me­ta­lo­wy uchwyt na bra­mach, drzwiach lub skrzy­niach, słu­żą­cy także za ko­łat­kę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szta­ba z me­ta­lu za­my­ka­ją­ca bramę lub drzwi

 (1.2) daw. ozdob­ny uchwyt na skrzy­niach lub jako ko­łat­ka na drzwiach i bra­mach;


An­ta­ba lub han­ta­ba (z niem. "die Hand­ha­be – rę­ko­jeść") – stały lub ru­cho­my uchwyt z me­ta­lu umie­szcza­ny np. na skrzy­ni, kuf­rze, drzwiach, bra­mie.

Ru­cho­my uchwyt skła­da się z dwóch czę­ści. An­ta­ba umie­szczo­na na drzwiach lub bra­mach (fur­tach), naj­czę­ściej w po­sta­ci lwiej głowy z ru­cho­mą obrę­czą, słu­ży­ła czę­sto za ko­łat­kę. An­ta­ba wy­stę­po­wa­ła głów­nie w sztu­ce ro­mań­skiej i go­tyc­kiej. Współ­cze­śnie uży­wa­na jest jako ele­ment de­ko­ra­cyj­ny. Stara pol­ska nazwa an­ta­by to "dzier­żak".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antabka

zdrob­nie­nie od: an­ta­ba


Źródła:

SJP.pl

Antabus

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu uza­leż­nie­nia od al­ko­ho­lu, za­wie­ra­ją­ce­go di­sul­fi­ram; Espe­ral, An­ti­col, An­ti­kol


Źródła:

SJP.pl

Antagonista

osoba niez­ga­dza­ją­ca się z kimś, wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw komuś, zwła­szcza prze­ciw­nik w spo­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) farm. sub­stan­cja obca (zwy­kle lek) blo­ku­ją­ca dzia­ła­nie innej sub­stan­cji lub pracę re­cep­to­ra;

 (2.2) anat. mię­sień dzia­ła­ją­cy w kie­run­ku prze­ciw­nym w sto­sun­ku do in­ne­go mię­śnia

 (2.3) anat. ząb po­ło­żo­ny na­prze­ciw­ko zęba dru­giej szczę­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antagonistka

→ an­ta­go­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ciw­nicz­ka w spo­rze, dy­sku­sji


Patrz:antagonista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antagonistycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) wrogo, prze­ciw­nie


Źródła:

Wiktionary

Antagonistyczność

→ an­ta­go­ni­stycz­ny


Patrz:antagonistyczny

Źródła:

SJP.pl

Antagonistyczny

zwią­za­ny z an­ta­go­niz­ma­mi, opar­ty na an­ta­go­niz­mach, prze­ciw­staw­ny, sprzecz­ny (np. an­ta­go­ni­stycz­ne siły, an­ta­go­ni­stycz­ne par­tie po­li­tycz­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) książk. prze­ciw­sta­wia­ją­cy się komuś, cze­muś, wza­jem­nie sobie nie­chęt­ny, wrogi, zwal­cza­ją­cy sie­bie naw­za­jem

 (1.2) ma­ją­cy prze­ciw­ne dzia­ła­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antagonizacja

do­pro­wa­dza­nie osób lub grup do wza­jem­nej wro­go­ści


Źródła:

SJP.pl

Antagonizm

1. wza­jem­na nie­chęć lub wro­gość spo­wo­do­wa­ne sprzecz­no­ścią in­te­re­sów lub róż­ni­cą po­glą­dów;
2. prze­ciw­staw­ne dzia­ła­nie dwóch ele­men­tów (np. dwóch mię­śni) lub dwóch ukła­dów or­ga­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wza­jem­na wro­gość, sprzecz­ność, prze­ciw­staw­ność sił, zasad, osób


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antagonizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­wo­ły­wa­nie mię­dzy kimś wro­go­ści


Źródła:

Wiktionary

Antagonizować

do­pro­wa­dzać osoby lub grupy osób do wza­jem­nej wro­go­ści; kon­flik­to­wać, skłó­cać, po­róż­niać


Źródła:

SJP.pl

Antagonizujący

taki, który wpro­wa­dza wza­jem­ną wro­gość, skłó­ca­ją­cy ludzi lub śro­do­wi­ska


Źródła:

SJP.pl

Antakya

[czy­taj: an­tak­ja] mia­sto w Tur­cji; An­tio­chia


Źródła:

SJP.pl

Antall

[czy­taj: ontol] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antalya

[czy­taj: an­tal­ja] mia­sto w Tur­cji


An­ta­lya ( Αττάλεια – "Attália", At­ta­lea) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Tur­cji, nad za­to­ką An­ta­lya na Morzu Śró­dziem­nym, w sta­ro­żyt­nej kra­i­nie Pam­fi­lia, u po­łud­nio­wych pod­nó­ży gór Ta­u­rus, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji An­ta­lya. Ku­rort wy­po­czyn­ko­wy Ri­wie­ry Tu­rec­kiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antananarywa

sto­li­ca Ma­da­ga­ska­ru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ma­da­ga­ska­ru;


An­ta­na­na­ry­wa ("An­ta­na­na­ri­vo", po­tocz­nie "Tana") – sto­li­ca Ma­da­ga­ska­ru i pro­win­cji An­ta­na­na­ry­wa. Po­ło­żo­na jest w środ­ko­wej czę­ści wyspy, nad rzeką Ikopa, na wy­so­ko­ści ok. 1400 m n.p.m. An­ta­na­na­ry­wa jest naj­więk­szym mia­stem na wy­spie, sta­no­wią­cym cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne, go­spo­dar­cze, na­u­ko­we i ko­mu­ni­ka­cyj­ne kraju. Roz­wi­nął się tu prze­mysł spo­żyw­czy, ty­to­nio­wy i włó­kien­ni­czy. Znaj­du­ją się tu wyż­sze uczel­nie Uni­ver­si­ty of Ma­da­ga­scar oraz Collège Rural d'Am­ba­to­be.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antananarywczyk

miesz­ka­niec An­ta­na­na­ry­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­ta­na­na­ryw­czyk. (miesz­ka­niec An­ta­na­na­ry­wy)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antananarywka

miesz­kan­ka An­ta­na­na­ry­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­ta­na­na­ryw­ka. (miesz­kan­ka An­ta­na­na­ry­wy)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antananarywski

→ An­ta­na­na­ry­wa (sto­li­ca Ma­da­ga­ska­ru)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta An­ta­na­na­ry­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antar

ro­dzaj ryb z ro­dzi­ny no­to­te­nio­wa­tych; kły­kacz


Źródła:

SJP.pl

Antares

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) astr. naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Skor­pio­na;


An­ta­res ("Alfa Scor­pii", "α Sco") – naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Skor­pio­na. Jest od­da­lo­na od Słoń­ca o około 550 lat świetl­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antarktozaur

ro­dzaj za­u­ro­po­da z grupy ty­ta­no­za­u­rów


An­tark­to­za­ur ("An­tarc­to­sa­u­rus") – ro­dzaj za­u­ro­po­da z grupy ty­ta­no­za­u­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antarktyczny

→ An­tark­ty­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z An­tark­ty­ką


Patrz:Antarktyka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antarktyda

kon­ty­nent w re­jo­nie An­tark­ty­ki na pół­ku­li po­łud­nio­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kon­ty­nent, na któ­rym znaj­du­je się bie­gun po­łud­nio­wy;


An­tark­ty­da – kon­ty­nent po­ło­żo­ny naj­da­lej na po­łud­nie Ziemi, na któ­rym znaj­du­je się ge­o­gra­ficz­ny bie­gun po­łud­nio­wy. Jest po­ło­żo­ny w re­jo­nie An­tark­ty­ki na pół­ku­li po­łud­nio­wej, nie­mal w ca­ło­ści na po­łud­nie od koła pod­bie­gu­no­we­go i oto­czo­ny przez Ocean Po­łud­nio­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antarktydzki

→ An­tark­ty­da


przy­miot­nik

 (1.1) geogr. rzad. zwią­za­ny z An­tark­ty­dą


Patrz:Antarktyda

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antarktyka

ob­szar na pół­ku­li po­łud­nio­wej, który obej­mu­je An­tark­ty­dę wraz z lą­do­lo­da­mi oraz ota­cza­ją­cy­mi ją wo­da­mi i wy­spa­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rejon globu ziem­skie­go od bie­gu­na po­łud­nio­we­go do 60° sze­ro­ko­ści ge­o­gra­ficz­nej po­łud­nio­wej, obej­mu­ją­cy An­tark­ty­dę, jej lą­do­lód oraz ota­cza­ją­ce je wody;


An­tark­ty­ka – część świa­ta znaj­du­ją­ca się na pół­ku­li po­łud­nio­wej, która obej­mu­je An­tark­ty­dę oraz ota­cza­ją­cy ją Ocean Po­łud­nio­wy i po­ło­żo­ne na nim wyspy. Mię­dzy­na­ro­do­wo uz­na­wa­ną gra­ni­cą An­tark­ty­ki jest rów­no­leż­nik 60°S.

Sta­tus praw­ny An­tark­ty­ki i doz­wo­lo­ną w tej czę­ści świa­ta dzia­łal­ność okre­śla Układ An­tark­tycz­ny i po­wią­za­ne umowy, sta­no­wią­ce mię­dzy­na­ro­do­we po­ro­zu­mie­nia (wśród sy­gna­ta­riu­szy jest także Pol­ska).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antas

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antazolina

lek oku­li­stycz­ny sto­so­wa­ny w aler­gii


An­ta­zo­li­na ( an­ta­zo­li­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na ety­le­no­dia­mi­ny, na­le­żą­ca do grupy an­ta­go­ni­stów re­cep­to­ra H1 I ge­ne­ra­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antał

dawna miara ob­ję­to­ści pły­nów - około ćwierć dużej becz­ki; także becz­ka o ta­kiej ob­ję­to­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) becz­ka uży­wa­na do prze­cho­wy­wa­nia wina i in­nych trun­ków;

 (1.2) za­war­tość an­ta­ła (1.1)


Antał, ina­czej na­zy­wa­ny ćwierć­becz­ką – dawna jed­nost­ka ob­ję­to­ści sto­so­wa­na na zie­miach pol­skich przed 1764 ro­kiem. 1 Antał od­po­wia­dał 18 garn­com. Po­ło­wę an­ta­łu sta­no­wił an­ta­łek (zwany też ach­te­lem) - 9 garn­ców. Antał sta­no­wił ele­ment sy­ste­mu becz­ko­we­go, sto­so­wa­ne­go na daw­nych zie­miach pol­skich do mie­rze­nia ob­ję­to­ści pły­nów dla celów hand­lo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antałek

1. be­czuł­ka o po­jem­no­ści po­ło­wy lub trze­ciej czę­ści an­ta­ła;
2. pół an­ta­ła


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mała be­czuł­ka uży­wa­na do prze­cho­wy­wa­nia wina i in­nych trun­ków o ob­ję­to­ści dwóch wia­der lub po­ło­wy an­ta­ła

 (1.2) za­war­tość an­tał­ka (1.1)

 (1.4) pot. gru­bas

 (1.5) daw. przen. żart. głowa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antałkowy

przy­miot­nik od: an­ta­łek


Źródła:

SJP.pl

Antałowicz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. żart. osoba na­du­ży­wa­ją­ca al­ko­ho­lu, „pil­nu­ją­ca an­ta­łów”


Źródła:

Wiktionary

Antałowy

przy­miot­nik od: antał


Źródła:

SJP.pl

Antałówka

osied­le i wzgó­rze w Za­ko­pa­nem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antczak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antecedencja

1. (wyraz zwy­kle uży­wa­ny w licz­bie mno­giej) fakt po­prze­dza­ją­cy stan obec­ny; an­te­ce­dens;
2. ero­zyj­ne dzia­ła­nie rzeki, prze­ci­na­ją­cej grzbiet gór­ski w cza­sie jego wy­pię­trza­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. ina­czej: an­te­ce­den­cje

 (1.2) liter. ina­czej: an­te­ce­den­cje


An­te­cen­den­cja (łac. "an­te­ce­den­tia" – wy­prze­dze­nie) – zja­wi­sko prze­cię­cia grzbie­tu gór­skie­go przez rzekę do niego pro­sto­pa­dłą w trak­cie jego wy­pię­trza­nia. Wsku­tek an­te­ce­den­cji rzeka nie zmie­nia swego ko­ry­ta i two­rzy prze­ło­my w któ­rych jej bieg przy­po­mi­na bieg rzeki ni­zin­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antecedencje

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. zda­rze­nia, oko­licz­no­ści po­prze­dza­ją­ce jakiś fakt, ko­niecz­ny do jego zro­zu­mie­nia

 (1.2) liter. w ut­wo­rach dra­ma­tycz­nych i nar­ra­cyj­nych: wy­da­rze­nia po­prze­dza­ją­ce wła­ści­wą akcję, bez któ­rych jej prze­bieg jest niez­ro­zu­mia­ły; za­war­te są w pro­lo­gu lub też w wy­po­wie­dziach nar­ra­to­ra czy po­sta­ci


Źródła:

Wiktionary

Antecedens

1. fakt po­prze­dza­ją­cy stan obec­ny; an­te­ce­den­cja;
2. w lo­gi­ce: część zda­nia wa­run­ko­we­go roz­po­czy­na­ją­ca się od "je­że­li"; po­przed­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś, co po­prze­dza coś in­ne­go; uprzed­nie zda­rze­nie; wcze­śniej­szy ele­ment

 (1.2) log. po­przed­nik im­pli­ka­cji – część zda­nia wa­run­ko­we­go, która okre­śla wa­ru­nek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antecedentny

1. po­prze­dza­ją­cy stan obec­ny; uprzed­ni;
2. an­te­ce­dent­ny prze­łom rzecz­ny - prze­łom rzecz­ny pow­sta­ły w wy­ni­ku po­wol­ne­go wy­pię­trze­nia się oto­cze­nia spo­wo­do­wa­ne­go ru­cha­mi gó­rot­wór­czy­mi


Źródła:

SJP.pl

Antecesor

prze­sta­rza­le o an­te­na­cie (przod­ku ja­kiejś ro­dzi­ny)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ktoś, kto był wcze­śniej w linii ge­ne­a­lo­gicz­nej lub urzęd­ni­czej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antecesorka

→ an­te­ce­sor


Patrz:antecesor

Źródła:

SJP.pl

Antecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antedatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. pod­pi­sy­wa­nie cze­goś z wcze­śniej­szą datą niż fak­tycz­na data pow­sta­nia do­ku­men­tu


Źródła:

Wiktionary

Antedatować

wpi­sy­wać (wpi­sać) na do­ku­men­cie datę wcze­śniej­szą od fak­tycz­nej; an­ty­da­to­wać (czę­ściej)


Źródła:

SJP.pl

Antefiks

ele­ment de­ko­ra­cyj­ny, naj­czę­ściej w kształ­cie pal­me­ty, umie­szczo­ny wzdłuż okapu dachu, ma­sku­ją­cy od fron­tu rząd da­chó­wek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. de­ko­ra­cyj­ny ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny końca da­chó­wek wzdłuż okapu dachu, spo­ty­ka­ny w ar­chi­tek­tu­rze an­tycz­nej


An­te­fiks – ele­ment de­ko­ra­cyj­ny, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla an­tycz­nej ar­chi­tek­tu­ry grec­kiej i rzym­skiej, w po­sta­ci płyt­ki z ka­mie­nia lub czę­ściej z te­ra­ko­ty, ozdo­bio­ny pła­sko­rzeź­bą w kształ­cie pal­me­ty, głowy ludz­kiej lub zwie­rzę­cej itp. Płyt­kę usta­wia­no na gzym­sie, wzdłuż okapu, w celu za­sło­nię­cia wi­do­ku na po­kry­cie dachu, za­miast simy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antek

w ję­zy­ku po­tocz­nym: ulicz­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. psot­ny chło­pak


Zo­bacz też: Antek (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Antek – no­we­la Bo­le­sła­wa Prusa z roku 1880. Po­dej­mu­je te­ma­ty­kę trud­ne­go życia na wsi w XIX wieku, a co za tym idzie nie­łat­we­go losu dzie­ci. Jako głów­ne pro­ble­my XIX-wiecz­nej wsi zo­sta­ły uka­za­ne za­co­fa­nie lud­no­ści, wy­ko­rzy­sty­wa­nie dzie­ci do cięż­kich prac oraz brak moż­li­wo­ści kształ­ce­nia i roz­wi­ja­nia ta­len­tów przez dzie­ci i mło­dzież.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antekliza

roz­le­głe wy­pię­trze­nie sko­ru­py ziem­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. roz­le­głe, bar­dzo ła­god­ne wy­pię­trze­nie struk­tur warstw skal­nych w obrę­bie plat­for­ma­at­for­my kon­ty­nen­tal­nej


W ge­o­lo­gii an­te­kli­za to wy­pu­kła struk­tu­ra tek­to­nicz­na o re­gio­nal­nych roz­mia­rach w obrę­bie plat­for­my kon­ty­nen­tal­nej, obej­mu­ją­ca za­rów­no jej fun­da­ment jak i po­kry­wę osa­do­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antemion

sta­ro­żyt­ny or­na­ment ze sty­li­zo­wa­nych liści, wici i kwia­tów; ant­he­mion


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. or­na­ment ro­ślin­ny w kształ­cie sty­li­zo­wa­nych liści i kwia­tów


An­te­mion, ant­he­mion (gr. "anthémion" - "kwia­tek") – sta­ro­żyt­ny pa­so­wy or­na­ment skła­da­ją­cy się z ze­sta­wio­nych na­prze­mien­nie mo­ty­wów pal­me­ty i lo­to­su lub dwóch typów pal­me­ty (formy ot­war­tej i zam­knię­tej). Wy­stę­pu­je po­wszech­nie w grec­kiej i rzym­skiej de­ko­ra­cji ar­chi­tek­to­nicz­nej i ma­lar­stwie wa­zo­wym. Prze­ję­ty przez sztu­kę no­wo­żyt­ną, szcze­gól­nie po­pu­lar­ny w kla­sy­cyz­mie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antemiusz

imię mę­skie


Pro­ko­piusz An­te­miusz, "Pro­co­pius Ant­he­mius" (ok. 415, zm. 11 lipca 472 w Rzy­mie) – ce­sarz za­chod­nio­rzym­ski od 12 kwiet­nia 467 do 11 lipca 472 roku n.e. Jego żoną była Eu­fe­mia – je­dy­na córka ce­sa­rza Mar­cja­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antena

urzą­dze­nie sta­no­wią­ce ele­ment każ­de­go na­daj­ni­ka lub od­bior­ni­ka, wy­sy­ła­ją­ce albo od­bie­ra­ją­ce fale ra­dio­we


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzą­dze­nie słu­żą­ce do za­mia­ny fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych na sy­gnał elek­trycz­ny i od­wrot­nie;

 (1.2) pot. uczn. więz. ucho (zaz­wy­czaj w lm.)


An­te­na – urzą­dze­nie za­mie­nia­ją­ce fale elek­tro­ma­gne­tycz­ne na sy­gnał elek­trycz­ny i od­wrot­nie.

Jest nie­zbęd­nym ele­men­tem skła­do­wym każ­de­go sy­ste­mu ra­dio­ko­mu­ni­ka­cji. W XX wieku naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne były an­te­ny od­bior­ni­ków ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych, na­to­miast w wieku XXI an­te­na czę­ściej ko­ja­rzo­na jest z ele­men­tem wy­po­sa­że­nia radia sa­mo­cho­do­we­go, bez­prze­wo­do­wych sieci kom­pu­te­ro­wych lub z od­bio­rem sy­gna­łów TV z sa­te­li­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antenacki

przy­miot­nik od: an­te­nat


Źródła:

SJP.pl

Antenat

przo­dek ja­kiejś ro­dzi­ny; an­te­ce­sor (prze­sta­rza­łe)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) podn. przo­dek, za­rów­no ze stro­ny ojca, jak i matki; dziad, pra­dziad


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antenatka

→ an­te­nat


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta na­le­żą­ca do wcze­śniej­sze­go po­ko­le­nia danej ro­dzi­ny


Patrz:antenat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antenka

mała an­te­na; zdrob­nie­nie od: an­te­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała an­te­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antenkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy an­ten­kę


Źródła:

SJP.pl

Antenkowy

→ an­ten­ka


Patrz:antenka

Źródła:

SJP.pl

Antenor

w mi­to­lo­gii grec­kiej: Tro­jań­czyk i do­rad­ca Pria­ma


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antenorowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­te­no­ra lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Antenowaty

przy­po­mi­na­ją­cy an­te­nę


Źródła:

SJP.pl

Antenowy

1. przy­miot­nik od: an­te­na; od­no­szą­cy się do an­te­ny;
2. od­no­szą­cy się do pro­gra­mów ra­dio­wych lub te­le­wi­zyj­nych


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­te­ną, do­ty­czą­cy an­te­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anteny

urzą­dze­nie sta­no­wią­ce ele­ment każ­de­go na­daj­ni­ka lub od­bior­ni­ka, wy­sy­ła­ją­ce albo od­bie­ra­ją­ce fale ra­dio­we


Źródła:

SJP.pl

Antepedium

w śred­nio­wie­czu: za­sło­na gór­nej czę­ści oł­ta­rza; an­te­pen­dium; fron­ta­le


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. kośc. bo­ga­to zdo­bio­ne za­kry­cie lub za­sło­na dol­nej czę­ści (pod­sta­wy) sta­łe­go oł­ta­rza chrze­ści­jań­skie­go


An­te­pe­dium (rów­nież an­te­pen­dium, fron­ta­le) – bo­ga­to zdo­bio­ne za­kry­cie lub za­sło­na za­kry­wa­ją­ca pod­sta­wę (sti­pes) sta­łe­go oł­ta­rza chrze­ści­jań­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antependium

w śred­nio­wie­czu: za­sło­na gór­nej czę­ści oł­ta­rza; an­te­pe­dium; fron­ta­le


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kośc. ozdob­ne za­kry­cie (tka­ni­na albo rza­dziej płyta z me­ta­lu lub drew­na) przed­niej czę­ści pod­sta­wy oł­ta­rza chrze­ści­jań­skie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antepozycja

po­zy­cja wy­ra­że­nia po­prze­dza­ją­ce­go dane wy­ra­że­nie


Źródła:

SJP.pl

Anteridium

mę­skie ga­me­tan­gium, miej­sce wyt­wa­rza­nia plem­ni­ków; an­te­ry­dium, plem­nia


Źródła:

SJP.pl

Anteriora

wy­pad­ki po­prze­dza­ją­ce ja­kieś zda­rze­nie; an­te­ce­den­cje


Źródła:

SJP.pl

Anteros

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie mi­ło­ści odw­za­jem­nio­nej lub mi­ło­ści nie­odw­za­jem­nio­nej i zem­sty za mi­łość odrzu­co­ną;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1943;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anterozoid

plem­nik ple­chow­ców


Źródła:

SJP.pl

Anterydium

mę­skie ga­me­tan­gium, miej­sce wyt­wa­rza­nia plem­ni­ków; plem­nia, an­te­ri­dium


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) biol. ga­me­tan­gium mę­skie, czyli na­rząd wyt­wa­rza­ją­cy ga­me­ty mę­skie (plem­ni­ki / an­te­ro­zo­i­dy) u róż­nych grup or­ga­niz­mów za­rod­ni­ko­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anteusz

w mi­to­lo­gii grec­kiej: syn Po­sej­do­na i Gai


Źródła:

SJP.pl

Anteuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­te­u­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anthem

nie­li­tur­gicz­ny utwór chó­ral­ny; ro­dzaj mo­te­tu lub kan­ta­ty


Ant­hem ("ang. hymn") – an­gli­kań­ski nie­li­tur­gicz­ny utwór chó­ral­ny z tek­stem an­giel­skim. Od­po­wied­nik mo­te­tu w mu­zy­ce ka­to­lic­kiej i pro­te­stanc­kiej, a po wpro­wa­dze­niu basso con­ti­nuo i stylu "con­cer­ta­to" – kan­ta­ty. Tek­sty ant­he­mów ogra­ni­cza­ły się, w prze­ci­wień­stwie do kon­ty­nen­tal­nych kan­tat, do psal­mów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anthemion

sta­ro­żyt­ny or­na­ment ze sty­li­zo­wa­nych liści, wici i kwia­tów; an­te­mion


Źródła:

SJP.pl

Anthony

[czy­taj: ANtony] obce imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anthotyro

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. tra­dy­cyj­ny grec­ki ser, ro­dzaj ko­zie­go lub ow­cze­go twa­ro­gu z do­dat­kiem ser­wat­ki i mleka, wyt­wa­rza­ny w dwóch ro­dza­jach: świe­żej i lekko doj­rze­wa­ją­cej


Źródła:

Wiktionary

Anti-Aging

[czy­taj: anti-ej­dżing] o kos­me­ty­kach, za­bie­gach itp.: spo­wal­nia­ją­cy pro­ces sta­rze­nia; anti-agin­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Anti-Agingowy

[czy­taj: anti-ej­dżin­go­wy] o kos­me­ty­kach, za­bie­gach itp.: spo­wal­nia­ją­cy pro­ces sta­rze­nia; anti-aging


Źródła:

SJP.pl

Antibes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) miej­sco­wość i gmina we Fran­cji


An­ti­bes (, Antíbol) – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Alpy Nad­mor­skie. Znane ką­pie­li­sko i oś­ro­dek wy­po­czyn­ko­wy nad Mo­rzem Śró­dziem­nym.

We­dług da­nych na rok 2018 gminę za­miesz­ki­wa­ło 74 047 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 2796,3 osoby/km² (wśród 963 gmin re­gio­nu Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że An­ti­bes pla­su­je się na 6. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 385.).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anticol

[czy­taj: an­ti­kol] nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu uza­leż­nie­nia od al­ko­ho­lu, za­wie­ra­ją­ce­go di­sul­fi­ram; Espe­ral, An­ta­bus, An­ti­kol


Źródła:

SJP.pl

Antidotum

od­trut­ka; an­ty­do­tum;
1. sub­stan­cja lik­wi­du­ją­ca lub an­ta­go­ni­zu­ją­ca dzia­ła­nie tru­ciz­ny na or­ga­nizm; an­ty­dot;
2. w prze­no­śni: śro­dek mo­gą­cy za­ra­dzić cze­muś


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przen. śro­dek za­rad­czy

 (1.2) zob. od­trut­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antifa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) społ. polit. mię­dzy­na­ro­do­wy, nie­for­mal­ny an­ty­fa­szy­stow­ski ruch spo­łecz­ny luź­nych, nie­po­wią­za­nych grup mło­dzie­żo­wych, sta­no­wią­cy si­ło­we ramię or­ga­ni­za­cji le­wi­co­wych i pro­spo­łecz­nych;


Ta stro­na do­ty­czy wy­łącz­nie ruchu an­ti­fy, który jest czę­ścią szer­sze­go po­ję­cia antyfaszyzmuAntifa (od An­ti­fas­chi­stis­che Ak­tion „Akcja An­ty­fa­szy­stow­ska” i Anti-Fa­scist Ac­tion, AFA „Akcja An­ty­fa­szy­stow­ska”) – zbior­cze okre­śle­nie uży­wa­ne wobec zde­cen­tra­li­zo­wa­nych śro­do­wisk, grup i ak­ty­wi­stów dzia­ła­ją­cych prze­ciw­ko fa­szyz­mo­wi i innym for­mom skraj­nej pra­wi­cy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antifiarz

czło­nek An­ti­fy - nie­for­mal­ne­go ruchu an­ty­fa­szy­stow­skie­go, uwa­ża­ne­go rów­nież za sub­kul­tu­rę


Źródła:

SJP.pl

Antigua

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa po­ło­żo­na na Ka­ra­i­bach, w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych An­ty­li, na­le­żą­ca do Wysp Na­wietrz­nych;


An­ti­gua – wyspa po­ło­żo­na na Ka­ra­i­bach, w ar­chi­pe­la­gu Ma­łych An­ty­li, na­le­żą­ca do Wysp Na­wietrz­nych. Wcho­dzi w skład pań­stwa An­ti­gua i Bar­bu­da. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 280 km². Na wy­spie po­ło­żo­na jest sto­li­ca kraju, Saint John’s.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antiguanka

oby­wa­tel­ka An­ti­gui i Bar­bu­dy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka An­ti­gui, wyspy na Ka­ra­i­bach

 (1.2) oby­wa­tel­ka An­ti­gui i Bar­bu­dy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antiguańczyk

oby­wa­tel An­ti­gui i Bar­bu­dy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec An­ti­gui

 (1.2) oby­wa­tel An­ti­gui i Bar­bu­dy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antiguański

przy­miot­nik od:
1. An­ti­gua (wyspa na Morzu Ka­ra­ib­skim lub mia­sto w Gwa­te­ma­li);
2. An­ti­gua i Bar­bu­da (pań­stwo)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z An­ti­guą (wyspą na Ka­ra­i­bach)

 (1.2) zwią­za­ny z An­ti­guą i Bar­bu­dą (pań­stwem na Ka­ra­i­bach)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antiguańsko-Barbudzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z An­ti­guą i Bar­bu­dą, do­ty­czą­cy An­ti­gui i Bar­bu­dy


Źródła:

Wiktionary

Antihalo

1. war­stwa sub­stan­cji za­po­bie­ga­ją­ca od­bla­sko­wi na ma­te­ria­le fo­to­gra­ficz­nym;
2. film lub płyta po­kry­te taką sub­stan­cją


An­ti­ha­lo – war­stwa prze­ci­wod­bla­sko­wa (an­ty­re­flek­cyj­na) na bło­nie fo­to­gra­ficz­nej za­po­bie­ga­ją­ca pow­sta­niu od­bla­sków dzia­ła­ją­cych szkod­li­wie na obraz (halo świetl­ne) i po­lep­sza ostrość szcze­gól­nie jas­nych par­tii obra­zu na bło­nie. Zwy­kle jest to szare lub nie­bie­ska­we za­bar­wie­nie po­dło­ża błony (np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antikol

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu uza­leż­nie­nia od al­ko­ho­lu, za­wie­ra­ją­ce­go di­sul­fi­ram; An­ta­bus, Espe­ral, An­ti­col


Źródła:

SJP.pl

Antinoos

An­ti­no­os ( Ἀντίνοος) – po­stać w mi­to­lo­gii grec­kiej, syn Eu­pej­te­sa. Przy­wód­ca za­lot­ni­ków Pe­ne­lo­py, któ­rzy pod nie­o­bec­ność Ody­se­u­sza nasz­li jego pałac.

Odz­na­czał się bru­tal­no­ścią, pychą i har­do­ścią. Wiódł prym wśród gra­bią­cych ma­ją­tek Ody­se­u­sza za­lot­ni­ków, na­sta­wał na życie Te­le­ma­cha.


Źródła:

Wikipedia

Antioch

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|m.;


An­tioch ( Ἀντίοχος Antíokhos) – imię mę­skie znane prze­de wszyst­kim jako imię kró­lów z dy­na­stii Se­le­u­cy­dów, wła­da­ją­cej na ob­sza­rach Bli­skie­go i Środ­ko­we­go Wscho­du w okre­sie hel­le­ni­stycz­nym. Imię An­tioch no­si­li także wład­cy Kom­ma­ge­ny, świę­ci oraz inne po­sta­cie hi­sto­rycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antiochenka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­tio­chen­ka. (miesz­kan­ka An­tio­chii)


Źródła:

Wiktionary

Antiocheńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­tio­cheń­czyk. (miesz­ka­niec An­tio­chii)


Źródła:

Wiktionary

Antiocheński

→ An­tio­chia; an­tio­chij­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­tio­chii, zwią­za­ny z An­tio­chią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antiochia

1. hi­sto­rycz­na nazwa po­ło­żo­ne­go obec­nie w Tur­cji mia­sta An­ta­kya;
2. sław­na sto­li­ca grec­kie­go im­pe­rium Se­le­u­ki­dów (300-64 p.n.e.) i rzym­skiej pro­win­cji Syria, za­ło­żo­na na cześć króla An­tio­cha So­te­ra nad rzeką Oron­tes


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. współ­czes­ne mia­sto w po­łud­nio­wej Tur­cji, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;

 (1.2) hist. geogr. sta­ro­żyt­ne mia­sto w po­łud­nio­wej Tur­cji, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym;

 (1.3) geogr. to­po­nim, nazwa sze­re­gu miast na świe­cie;


An­tio­chia ( An­ta­kya lub "Hatay"; hist. "An­tio­chia Sy­ryj­ska", "An­tio­chia koło Dafne, Wiel­ka An­tio­chia, Te­o­po­lis"; ‏أنطاكية‎, trl. "Anṭākiya", trb. "An­ta­ki­ja", Ἀντιόχεια, trl. "An­tio­che­ia") – mia­sto po­ło­żo­ne w Tur­cji nad rzeką Oron­tes ("Asi"), 22 km od brze­gu Morza Śró­dziem­ne­go, u pod­nó­ża góry Sil­pius (ar. "Habib an-Na­dżar"). W sta­ro­żyt­no­ści jedno z naj­waż­niej­szych cen­trów kul­tu­ral­nych, hand­lo­wych, po­li­tycz­nych i re­li­gij­nych ba­se­nu śró­dziem­no­mor­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antiochijczyk

miesz­ka­niec An­tio­chii (księ­stwa)


Źródła:

SJP.pl

Antiochijka

miesz­kan­ka An­tio­chii (księ­stwa)


Źródła:

SJP.pl

Antiochijski

przy­miot­nik od: An­tio­chia; an­tio­cheń­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do An­tio­chii, zwią­za­ny z An­tio­chią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antiochowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do An­tio­cha, bę­dą­cy jego włas­no­ścią


Źródła:

Wiktionary

Antipasto

za­ką­ska, przy­staw­ka


Źródła:

SJP.pl

Antisol

ro­dzaj szkła re­du­ku­ją­ce­go pro­mie­nio­wa­nie pod­czer­wo­ne, sto­so­wa­ne­go w celu uni­knię­cia nad­mier­ne­go na­grza­nia i na­sło­necz­nie­nia po­mie­szcze­nia


Źródła:

SJP.pl

Antistina

nazwa hand­lo­wa leku oku­li­stycz­ne­go sto­so­wa­ne­go w aler­gii, za­wie­ra­ją­ce­go an­ta­zo­li­nę; Fe­na­zo­li­na


Źródła:

SJP.pl

Antkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antkowiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antkowie

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Antkowski

→ antek; ło­bu­zer­ski, an­dru­sow­ski, ulicz­ni­kow­ski


Źródła:

SJP.pl

Antkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Antka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Antleryt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki mi­ne­rał z grupy siar­cza­nów, Cu3(OH)4SO4;


Ant­le­ryt – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z grupy siar­cza­nów.

Naz­wa­ny w 1889 roku przez Wil­lia­ma F. Hil­le­bran­da od miej­sca wy­stę­po­wa­nia - ko­pal­nia Ant­ler w hrab­stwie Mo­ha­ve w Ari­zo­nie.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antocyjan

barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w soku ko­mór­ko­wym ro­ślin; an­to­cy­ja­ni­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. zwią­zek che­micz­ny na­le­żą­cy do grupy barw­ni­ków ro­ślin­nych, od­po­wie­dzial­ny za czer­wo­ne, fio­le­to­we i nie­bie­skie za­bar­wie­nie wielu owo­ców, wa­rzyw i kwia­tów, ma­ją­cy silne wła­ści­wo­ści an­ty­ok­sy­da­cyj­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antocyjanina

barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w soku ko­mór­ko­wym ro­ślin; an­to­cy­jan


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. na­tu­ral­ny barw­nik ro­ślin­ny z grupy fla­wo­no­i­dów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antocyjaninowy

→ an­to­cy­ja­ni­na; an­to­cy­ja­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Antocyjaniny

barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w soku ko­mór­ko­wym ro­ślin; an­to­cy­jan


Źródła:

SJP.pl

Antocyjanowy

→ an­to­cy­jan; an­to­cy­ja­ni­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Antocyjany

barw­nik wy­stę­pu­ją­cy w soku ko­mór­ko­wym ro­ślin; an­to­cy­ja­ni­na


An­to­cy­ja­ny, an­to­cy­ja­ni­ny (E163) – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych z klasy fla­wo­no­i­dów, bę­dą­cych gli­ko­zy­da­mi, w któ­rych barw­ny­mi agli­ko­na­mi są an­to­cy­ja­ni­dy­ny (zaz­wy­czaj cy­ja­ni­dy­na, pe­lar­go­ni­dy­na lub del­fi­ni­dy­na). Są na­tu­ral­ny­mi barw­ni­ka­mi po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, wy­stę­pu­ją­cy­mi w wa­ku­o­lach (głów­nie w kwia­tach i owo­cach), w po­sta­ci gra­nu­lek o róż­nej wiel­ko­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antofalla

An­to­fal­la – stra­to­wul­kan, drugi pod wzglę­dem wy­so­ko­ści czyn­ny wul­kan na Ziemi w pół­noc­no-za­chod­niej Ar­gen­ty­nie w An­dach Środ­ko­wych na pła­sko­wy­żu Puna de Ata­ca­ma. Wy­so­kość 6450 m n.p.m. Szczyt po­kry­wa­ją wiecz­ne śnie­gi.


Źródła:

Wikipedia

Antofyllit

mi­ne­rał z grupy am­fi­bo­li, krze­mian ma­gne­zu i że­la­za


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów;


An­to­fyl­lit (ant­hop­hyl­lit, an­to­fyl­lin) – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów (am­fi­bo­li).

Nazwa po­cho­dzi od "łac. Ant­hop­hyl­lum = goź­dzik (goź­dzi­ko­wiec ko­rzen­ny)", uży­wa­ny jako przy­pra­wa ku­chen­na, na­wią­zu­jąc do barwy tego mi­ne­ra­łu. Mi­ne­rał rzad­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antoine

[czy­taj: antuAN]
1. naz­wi­sko, m.in. André An­to­i­ne (1843-1902) - fran­cu­ski aktor i re­ży­ser;
2. fran­cu­skie imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antolak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antolczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­tol­cza­nin. (miesz­ka­niec An­tol­ki)


Źródła:

Wiktionary

Antolczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­tol­czan­ka. (miesz­kan­ka An­tol­ki)


Źródła:

Wiktionary

Antolecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­tol­ki


Źródła:

Wiktionary

Antologia

pu­bli­ka­cja za­wie­ra­ją­ca wybór ut­wo­rów li­te­rac­kich róż­nych au­to­rów, do­ko­na­ny we­dług wy­raź­nej myśli prze­wod­niej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. wybór (ca­ło­ści lub frag­men­tów) ut­wo­rów li­te­rac­kich po­wią­za­nych wspól­ną cechą, np. ten sam autor, ga­tu­nek, krąg kul­tu­ro­wy;


An­to­lo­gia (gr. "ἀνθολογία") – po­je­dyn­cza pu­bli­ka­cja albo seria wy­daw­ni­cza wy­da­na dru­kiem lub cykl au­dy­cji ra­dio­wych bądź ko­lek­cja na­grań pły­to­wych itp. bę­dą­ca wy­bo­rem dzieł lub ich frag­men­tów, kilku au­to­rów, po­wią­za­nych okre­ślo­ną te­ma­ty­ką, do­ko­na­na we­dług okre­ślo­nych zasad, opa­trzo­na ty­tu­łem. Dla pu­bli­ka­cji dzieł jed­ne­go au­to­ra sto­su­je się ter­min zbiór opo­wia­dań.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antologiczny

→ an­to­lo­gia


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­to­lo­gią, sta­no­wią­cy an­to­lo­gię


Patrz:antologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antologie

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|an­to­lo­gia.


Źródła:

Wiktionary

Antologijny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­to­lo­gią, sta­no­wią­cy an­to­lo­gię


Źródła:

Wiktionary

Antologista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która two­rzy lub opra­co­wu­je an­to­lo­gię


Źródła:

Wiktionary

Antologistka

→ an­to­lo­gi­sta


Patrz:antologista

Źródła:

SJP.pl

Anton

obce imię mę­skie


Anton (2001) – cze­sko-nie­miec­ko-wę­gier­ski se­rial ani­mo­wa­ny dla dzie­ci w wieku 3–6 lat, któ­re­go bo­ha­te­rem jest sied­mio­let­ni chło­piec imie­niem Anton.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antonescu

[czy­taj: antoNESku] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antoni

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antonia

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antoniak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antonianin

czło­nek zgro­ma­dze­nia, któ­re­go pa­tro­nem jest św. An­to­ni, opar­te­go na re­gu­le św. Fran­cisz­ka z Asyżu


Źródła:

SJP.pl

Antonianka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr An­to­nia­nek od Chry­stu­sa Króla III Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu


Źródła:

SJP.pl

Antonianki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr An­to­nia­nek od Chry­stu­sa Króla III Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu


Zgro­ma­dze­nie Sióstr An­to­nia­nek od Chry­stu­sa Króla III Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu (An­to­nian­ki) (łac. "Con­gre­ga­tio So­ro­rum An­to­nia­rum a Chri­sto Rege III Or­di­nis Reg. S. Fran­ci­sci As­si­sien­sis") – żeń­skie ka­to­lic­kie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne za­ło­żo­ne w 1936 przez bł. Ana­sta­ze­go Pan­kie­wi­cza w Łodzi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antoniczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. świę­ty An­to­ni (także. fi­gur­ka świę­te­go)


Źródła:

Wiktionary

Antonietta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.


Źródła:

Wiktionary

Antoniewicz

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pol­ski herb szla­chec­ki uży­wa­ny przez or­miań­ski ród Bołoz An­to­nie­wi­czów;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antoniewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Antoniewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antonik

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. świę­ty An­to­ni (także. fi­gur­ka świę­te­go)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antonim

jeden z pary wy­ra­zów ma­ją­cych zna­cze­nie prze­ciw­staw­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz o zna­cze­niu prze­ciw­nym do da­ne­go


An­to­nim (z gr. "anti" „na­prze­ciw”, "onoma" „imię, wyraz, tytuł”) – ter­min oz­na­cza­ją­cy prze­ci­wień­stwo, od­wrot­ność zna­cze­nio­wą wy­ra­zu; an­to­ni­my to okre­śle­nia prze­ciw­staw­ne. Dy­scy­pli­na zaj­mu­ją­ca się m.in. an­to­ni­ma­mi to lek­sy­ko­lo­gia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antonimia

prze­ciw­staw­ność zna­czeń wy­ra­zów (np. cie­pły - zimny)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. prze­ciw­staw­ność zna­czeń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antonimiczność

prze­ciw­staw­ność zna­czeń


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­to­ni­micz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antonimiczny

→ an­to­nim


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. o prze­ciw­staw­nym zna­cze­niu


Patrz:antonim

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antonin

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. to­po­nim, nazwa kil­ku­dzie­się­ciu miej­sco­wo­ści w Pol­sce

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (3.1) D. lm. od: An­to­ni­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antonina

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: An­to­nin


An­to­ni­na – imię żeń­skie; żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia An­to­nin; ufor­mo­wa­ny przy uży­ciu przy­rost­ka "-inus", "-ina", oz­na­cza­ją­ce­go przy­na­leż­ność lub po­cho­dze­nie, przy­do­mek od nazwy ro­do­wej rodu An­to­niu­szów. W Pol­sce An­to­ni­na po­ja­wi­ła się póź­niej niż obec­na od śred­nio­wie­cza An­to­nia; no­to­wa­na jest co najm­niej od 1637 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antonininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­to­ni­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Antoninka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Opie­ki Spo­łecz­nej św. An­to­nie­go


An­to­nin­ka – potok, pły­ną­cy na Ma­zo­wszu o dłu­go­ści około 8 km i po­wierzch­ni zlew­ni 42 km². Bie­rze swoje źró­dła na skra­ju Lasów Pi­law­skich na po­łud­nio­wy za­chód od Za­bie­żek. Pły­nie przez Kąty, An­to­ni­nek, Starą Wieś, by w oko­li­cach Koł­bie­li ujść do Świ­dra.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antoninki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Opie­ki Spo­łecz­nej św. An­to­nie­go


An­to­nin­ki, Zgro­ma­dze­nie Sióstr Opie­ki Spo­łecz­nej św. An­to­nie­go na­le­ży do ro­dzi­ny fran­cisz­kań­skiej. Jest opar­te na re­gu­le Trze­cie­go Za­ko­nu Re­gu­lar­ne­go św. Fran­cisz­ka z Asyżu i agre­go­wa­ne do Pier­wsze­go Za­ko­nu Braci Mniej­szych. Od roku 1991 Zgro­ma­dze­nie jest In­sty­tu­tem Życia Kon­se­kro­wa­ne­go na pra­wie pa­pie­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antoninostwo

An­to­nin z mał­żon­ką; An­to­ni­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Antoninowie

An­to­nin z mał­żon­ką; An­to­ni­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Antoninowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­to­ni­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Antonio

wło­skie imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antoniostwo

An­to­ni z mał­żon­ką; An­to­nio­wie


Źródła:

SJP.pl

Antoniowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) przest. żona An­to­nie­go

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: An­to­niów

forma przy­miot­ni­ka.

 (3.1) ż. lp. od: An­to­nio­wy


Źródła:

Wiktionary

Antoniowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­to­nio­wia­nin. (miesz­ka­niec An­to­nio­wa)


Źródła:

Wiktionary

Antoniowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|An­to­nio­wian­ka. (miesz­kan­ka An­to­nio­wa)


Źródła:

Wiktionary

Antoniowie

An­to­ni z mał­żon­ką; An­to­nio­stwo


Źródła:

SJP.pl

Antoniowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy An­to­nio­wa


Źródła:

Wiktionary

Antoniowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­to­nie­go lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do An­to­nie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antoniuk

naz­wi­sko


Zo­bacz też: An­to­niuk (re­zer­wat przy­ro­dy).

An­to­niuk — osied­le w pół­noc­nej czę­ści Bia­łe­go­sto­ku. W jego skład wcho­dzą osied­la miesz­ka­nio­we: Przy­jaźń (w XX w. ist­nia­ło jako od­dziel­ne osied­le) i Sady An­to­niu­kow­skie, nie­bę­dą­ce jed­nost­ka­mi ad­mi­ni­stra­cyj­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antoniusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antoniuszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. An­to­niusz


Źródła:

Wiktionary

Antoniuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­to­niu­sza lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do An­to­niu­sza


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antoniówka

nazwa kil­ku­na­stu wsi w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antonomazja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. za­stą­pie­nie nazwy włas­nej osoby lub przed­mio­tu inną nazwą;


An­to­no­maz­ja (gr. ἀντονομασία "antonomasía", łac. "prōnōminātiō") – od­mia­na me­to­ni­mii, za­stą­pie­nie nazwy włas­nej osoby lub przed­mio­tu inną nazwą (naj­czę­ściej epi­te­tem).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antonow

typ ra­dziec­kie­go lub ukra­iń­skie­go sa­mo­lo­tu


Pań­stwo­we Przed­się­bior­stwo An­to­now ( Державне підприємство «Антонов») – ukra­iń­skie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją, pro­jek­to­wa­niem i ser­wi­so­wa­niem sa­mo­lo­tów oraz prze­wo­za­mi lot­ni­czy­mi. Jest na­stęp­cą ra­dziec­kie­go biura kon­struk­cyj­ne­go An­to­no­wa, spe­cja­li­zu­ją­ce­go się głów­nie w pro­jek­to­wa­niu du­żych sa­mo­lo­tów tran­spor­to­wych, oraz za­kła­dów lot­ni­czych Awiant w Ki­jo­wie, dzia­ła­ją­cych obec­nie jako Za­kład Lot­ni­czy An­to­now.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antonowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antonowo

wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antonowszczyzna

an­ty­bol­sze­wic­ki ruch chłop­ski 1920-21 w gu­ber­ni tam­bow­skiej (od naz­wi­ska przy­wód­cy, ese­row­ca A. An­to­no­wa)


Źródła:

SJP.pl

Antonów

wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim


An­to­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie kło­buc­kim, w gmi­nie Przy­stajń.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antonówka

od­mia­na ja­bło­ni; od­mia­na ja­błek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ogrod. mro­zo­od­por­na od­mia­na upraw­na ja­bło­ni do­mo­wej;

 (1.2) ogrod. spoż. owoc ja­bło­ni an­to­nów­ki (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antopol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie ró­wień­skim ob­wo­du ró­wień­skie­go;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antos

naz­wi­sko


Antos – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku ogó­łem w Pol­sce miesz­ka­ły 2293 osoby o tym naz­wi­sku.

Naz­wi­sko Antos (An­tosz) wy­wo­dzi się od imie­nia An­to­ni, no­to­wa­ne­go w Pol­sce od XIII wieku; po­cho­dzą­ce­go od ła­ciń­skie­go An­to­nius (An­to­ni­no­wie) – zna­ne­go rodu rzym­skie­go i dy­na­stii w ce­sar­stwie rzym­skim pa­nu­ją­cej w la­tach 96–192.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antosia

zdrob­nie­nie od: An­to­ni­na (imię żeń­skie); Tosia, Tośka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., zdrobn. od: An­to­ni­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Antoś


Аntosia ( Aнтося) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie zło­czow­skim, w hro­ma­dzie Brody.

W la­tach 1940-2020 miej­sco­wość na­le­ża­ła do re­jo­nu brodz­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antosiak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antosiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antosik

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antosiowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) rzad. taki, który na­le­ży do An­to­sia


Źródła:

Wiktionary

Antosz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antoszczyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antoszewski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antoszkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antończak

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antończyk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antoś

zdrob­nie­nie od: An­to­ni, An­to­niusz (imio­na mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m., zdrobn. od: An­to­ni

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od An­to­sia


Zo­bacz też: Antoś (se­rial ani­mo­wa­ny).

Antoś – skocz­nia nar­ciar­ska o punk­cie kon­struk­cyj­nym K-17 i roz­mia­rze HS-21, która znaj­do­wa­ła się w Szczyr­ku, wy­bu­do­wa­na w 2001, zlik­wi­do­wa­na w 2012 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antr.

skrót od: an­tro­po­lo­gia, an­tro­po­lo­gicz­ny


skrót

 (1.1) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gia

 (1.2) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gicz­ny

 (1.4) = bot. an­tro­po­fit


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antracen

be­zbarw­ny wę­glo­wo­dór ze smoły wę­glo­wej, uży­wa­ny do wyt­wa­rza­nia barw­ni­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny z trze­ma po­łą­czo­ny­mi li­nio­wo pier­ście­nia­mi ben­ze­no­wy­mi, obec­ny w smo­łach wę­glo­wych


An­tra­cen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­li­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny o trzech skon­den­so­wa­nych pier­ście­niach ben­ze­no­wych. Jest głów­nym skład­ni­kiem tzw. oleju an­tra­ce­no­we­go (jedna z frak­cji smoły wę­glo­wej).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antracenowy

zwią­za­ny z an­tra­ce­nem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z an­tra­ce­nem; za­wie­ra­ją­cy an­tra­cen


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antrachinon

An­tra­chi­non – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy chi­no­nów, po­chod­na an­tra­ce­nu za­wie­ra­ją­ca dwie grupy kar­bo­ny­lo­we w po­ło­że­niach 9 i 10. Jest to żółta sub­stan­cja nie­roz­pu­szczal­na w wo­dzie, roz­pu­szczal­na w ben­ze­nie. Two­rzy kry­sta­licz­ne igły. Służy jako pół­pro­dukt do pro­duk­cji wielu barw­ni­ków, w tym m.in. ali­za­ry­ny. Wy­stę­pu­je w korze ro­śli­ny kru­szy­ny po­spo­li­tej ("Fran­gu­la alnus") oraz ożan­ki czosn­ko­wej ("Te­u­crium scor­dium").


Źródła:

Wikipedia

Antrachinonowy

zwią­za­ny z an­tra­chi­no­nem


Źródła:

SJP.pl

Antracyt

naj­bar­dziej prze­o­bra­żo­na po­stać węgla ka­mien­ne­go, za­wie­ra ponad 90% pier­wiast­ka węgla; twar­dy wę­giel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. od­mia­na węgla ka­mien­ne­go;

 (1.2) szaro-czar­ny kolor an­tra­cy­tu (1.1)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antracytowy

zbu­do­wa­ny z an­tra­cy­tu


przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy an­tra­cy­tu, zwią­za­ny z an­tra­cy­tem

 (1.2) szaro-czar­ny kolor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antrakcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od an­trakt


Źródła:

Wiktionary

Antraknoza

cho­ro­ba ro­ślin po­wo­do­wa­na głów­nie przez grzy­by


An­tra­kno­za lub zgo­rzel – grupa grzy­bo­wych cho­rób ro­ślin, pod­czas któ­rych w tkan­kach ro­ślin wy­stę­pu­ją zgo­rze­le. Są to cho­ro­by in­fek­cyj­ne wy­wo­ły­wa­ne przez grzy­by. Po­ra­ża­ją one głów­nie li­ście, ło­dy­gi i owoce, po­wo­du­jąc pow­sta­wa­nie na nich drob­nych pla­mi­sto­ści i bru­nat­nych, za­pad­nię­tych plam ze zde­for­mo­wa­ną po­wierzch­nią. Sil­nie po­ra­żo­ne li­ście przedw­cze­śnie opa­da­ją. W niek­tó­rych przy­pad­kach an­tra­kno­za obej­mu­je rów­nież pod­sta­wę ło­dy­gi i ko­rzeń (an­tra­kno­za ziem­nia­ka i po­mi­do­ra).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antrakologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dzie­dzi­na ar­che­o­bo­ta­ni­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem węgli drzew­nych, śro­do­wisk ro­ślin drze­wia­stych i spo­so­bów ich użyt­ko­wa­nia przez czło­wie­ka


An­tra­ko­lo­gia – to dy­scy­pli­na ar­che­o­bo­ta­ni­ki, zaj­mu­je się ana­li­zą ro­ślin drze­wia­stych i spo­so­bów ich użyt­ko­wa­nia przez czło­wie­ka, na pod­sta­wie szcząt­ków ro­ślin­nych ze sta­no­wisk ar­che­o­lo­gicz­nych.

Ana­li­zie pod­da­wa­ne są ele­men­ty drew­na np. wę­giel drzew­ny. Wy­dzie­li­ła się wsku­tek badań węgli drzew­nych z wy­ko­pa­lisk ar­che­o­lo­gicz­nych w XIX w. Roz­wój na­stą­pił w la­tach 30.–40. XX w. wsku­tek opra­co­wa­nia no­wych tech­nik ob­ser­wa­cji mi­kro­sko­po­wych A.C. We­ster­na.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antrakologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) nauk. do­ty­czą­cy an­tra­ko­lo­gii


Źródła:

Wiktionary

Antrakozaur

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych pła­zów pier­wot­nych


Źródła:

SJP.pl

Antrakozaury

rząd wy­mar­łych pła­zów pier­wot­nych


An­tra­ko­za­u­ry (Anth­ra­co­sa­u­ria) – tra­dy­cyj­nie wy­róż­nia­ny rząd wy­mar­łych pła­zów pier­wot­nych, na­le­żą­cych do pa­ra­fi­le­tycz­nej grupy la­bi­ryn­to­don­tów.

An­tra­ko­za­u­ry jako pier­wszy wy­róż­nił w 1929 r. David Wat­son, na­da­jąc im wów­czas ła­ciń­ską nazwę Anth­ra­co­sa­u­ro­i­de­ae.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antraks

ostra, zwy­kle śmier­tel­na cho­ro­ba za­kaź­na zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez bak­te­rię - la­secz­kę wą­gli­ka, prze­no­szo­na na ludzi, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. czar­ny­mi stru­pa­mi w miej­scu za­ka­że­nia, bó­la­mi głowy i go­rącz­ką; wą­glik, czar­na kro­sta, kar­bun­kuł (daw­niej)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. wet. zob. wą­glik.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antrakt

przer­wa mię­dzy czę­ścia­mi przed­sta­wie­nia te­a­tral­ne­go, opery, kon­cer­tu itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teatr. przer­wa mię­dzy ak­ta­mi, w trak­cie spek­ta­klu

 (1.2) przer­wa pod­czas wy­ko­ny­wa­nia ja­kiejś czyn­no­ści


An­trakt (z fr. "entr'acte") – przer­wa mię­dzy ak­ta­mi przed­sta­wie­nia te­a­tral­ne­go, opery, czę­ścia­mi kon­cer­tu mu­zycz­ne­go; także epi­zod in­stru­men­tal­ny wy­ko­ny­wa­ny mię­dzy ak­ta­mi opery czy ba­le­tu (mu­zy­ka an­trak­to­wa).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antraktowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­trak­to­we


Źródła:

Wiktionary

Antraktowy

zwią­za­ny z an­trak­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) teatr. zwią­za­ny z an­trak­tem; od­by­wa­ją­cy się pod­czas an­trak­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antranoidowy

zwią­za­ny z an­tra­no­i­dem


Źródła:

SJP.pl

Antrej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przed­po­kój


Źródła:

Wiktionary

Antrejka

w gwa­rze poz­nań­skiej: przed­po­kój, ganek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. ganek, przed­po­kój, ko­ry­tarz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antreprener

daw­niej wła­ści­ciel te­a­tru lub cyrku, peł­nią­cy funk­cję dy­rek­to­ra


An­tre­pre­ner, en­tre­pre­ner (z fr. "en­tre­pre­ne­ur") – w okre­sie I Rze­czy­po­spo­li­tej: przed­się­bior­ca te­a­tral­ny.

Była to osoba dy­spo­nu­ją­ca okre­ślo­nym ka­pi­ta­łem fi­nan­so­wym, zaj­mu­ją­ca się przy­go­to­wa­niem i wy­sta­wie­niem dzieł te­a­tral­nych, po­czą­wszy od zna­le­zie­nia lo­ka­lu, po­przez uzy­ska­nie sto­sow­nych zgód od lo­kal­nych władz, aran­ża­cję de­ko­ra­cji, uzy­ska­nie tek­stów sztuk, aż po za­an­ga­żo­wa­nie ak­to­rów, mu­zy­ków, per­so­ne­lu tech­nicz­ne­go, roz­re­kla­mo­wa­nie przed­sta­wień i roz­li­cze­nie kwe­stii fi­nan­so­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antreprenerka

daw­niej: wła­ści­ciel­ka te­a­tru lub cyrku, peł­nią­ca rów­nież funk­cję dy­rek­to­ra


Źródła:

SJP.pl

Antrepryza

dawne przed­się­bior­stwo te­a­tral­ne lub cyr­ko­we; en­tre­pry­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. pry­wat­ne przed­się­bior­stwo te­a­tral­ne lub cyr­ko­we

 (1.2) daw. przed­sięw­zię­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antresola

niska kon­dy­gna­cja po­mię­dzy par­te­rem a pier­wszym pię­trem; pół­pię­tro; me­za­nin; mez­za­ni­no


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. po­mie­szcze­nie wy­dzie­lo­ne z prze­strze­ni par­te­ru lub pię­tra bu­dyn­ku, nie sta­no­wią­ce osob­nej kon­dy­gna­cji;


An­tre­so­la ( en­tre­sol „mię­dzy­pię­tro”), pół­pię­tro – po­mie­szcze­nie (miesz­kal­ne, biu­ro­we, ma­ga­zy­no­we itp.) jedno- lub kil­ku­po­ko­jo­we, wy­dzie­lo­ne z prze­strze­ni par­te­ru, pię­tra bu­dyn­ku miesz­kal­ne­go lub hali prze­my­sło­wej. Nie sta­no­wi osob­nej kon­dy­gna­cji.

Zgod­nie z pra­wem bu­dow­la­nym an­tre­so­la to górna część kon­dy­gna­cji lub po­mie­szcze­nia znaj­du­ją­ca się nad prze­dzie­la­ją­cym je stro­pem poś­red­nim o po­wierzch­ni mniej­szej od po­wierzch­ni tej kon­dy­gna­cji lub po­mie­szcze­nia, nie­zam­knię­ta prze­gro­da­mi bu­dow­la­ny­mi od stro­ny wnę­trza, z któ­re­go jest wy­dzie­lo­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antretenowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|an­tre­te­no­wać.


Źródła:

Wiktionary

Antretenować

cza­sow­nik

 (1.1) daw. za­ba­wiać roz­mo­wą


Źródła:

Wiktionary

Antrop.

skrót

 (1.1) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gia

 (1.2) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gicz­ny


Źródła:

Wiktionary

Antropo-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z czło­wie­kiem


Źródła:

Wiktionary

Antropocen

obec­na epoka ge­o­lo­gicz­na zdo­mi­no­wa­na dzia­łal­no­ścią czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) neol. geol. epoka ge­o­lo­gicz­na zdo­mi­no­wa­na przez wpływ czło­wie­ka;


An­tro­po­cen – pro­po­no­wa­na w la­tach 2009–2024 epoka ge­o­lo­gicz­na, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się znacz­nym wpły­wem czło­wie­ka na eko­sy­stem i ge­o­lo­gicz­ny sy­stem pla­ne­ty Zie­mia z za­ło­że­niem, że wpływ ten bę­dzie wi­docz­ny w przysz­ło­ści w śla­dach ko­pal­nych. Ter­min ten był po­stu­lo­wa­ny przez wiele śro­do­wisk na­u­ko­wych, jed­nak w 2024 roku zo­stał odrzu­co­ny przez śro­do­wi­sko ge­o­lo­gów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antropocentryczny

do­ty­czą­cy an­tro­po­cen­tryz­mu, wła­ści­wy an­tro­po­cen­tryz­mo­wi (np. an­tro­po­cen­trycz­ny świa­to­po­gląd, an­tro­po­cen­trycz­ny punkt wi­dze­nia)


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) sku­pio­ny na czło­wie­ku, sta­wia­ją­cy czło­wie­ka na naj­waż­niej­szym miej­scu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropocentryzm

po­gląd sta­wia­ją­cy w cen­trum za­in­te­re­so­wań i badań czło­wie­ka, gło­szą­cy go miarą wszyst­kie­go, wy­stę­pu­ją­cy w róż­nych epo­kach jako część roz­ma­i­tych fi­lo­zo­fii, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla róż­nych od­mian hu­ma­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. prze­ko­na­nie, wedle któ­re­go czło­wiek to oś­ro­dek świa­ta, a wszyst­ko w przy­ro­dzie dzie­je się ze wzglę­du na niego

 (1.2) in­ter­pre­ta­cja świa­ta wy­łącz­nie z punk­tu wi­dze­nia doś­wiad­cze­nia czło­wie­ka


An­tro­po­cen­tryzm (z gr. "anth­ro­pos" – czło­wiek i gr. "ken­tron" – śro­dek koła) – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny i re­li­gij­ny, we­dług któ­re­go czło­wiek sta­no­wi cen­trum i cel Wszechś­wia­ta. Pre­kur­so­ra­mi an­tro­po­cen­tryz­mu poz­naw­cze­go byli so­fi­ści, od któ­rych po­cho­dzi okre­śle­nie – „czło­wiek jest miarą wsze­chrze­czy”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antropochoria

ce­lo­we lub przy­pad­ko­we roz­sie­wa­nie dia­spor (głów­nie na­sion i owo­ców) przez czło­wie­ka


An­tro­po­cho­ria, he­me­ro­cho­ria – jeden ze spo­so­bów roz­prze­strze­nia­nia dia­spor ro­ślin, w któ­rym to od­dzia­ły­wa­nie czło­wie­ka po­wo­du­je ich tran­sport. Jeśli udział czło­wie­ka spro­wa­dza się do tran­spor­tu dia­spor w spo­sób ty­po­wy dla zwie­rząt (en­do­cho­ria i epi­cho­ria), zwy­kle nie wy­o­dręb­nia się tego spo­so­bu ich roz­prze­strze­nia­nia od zo­o­cho­rii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antropochoryczny

→ an­tro­po­cho­ria


Patrz:antropochoria

Źródła:

SJP.pl

Antropofag

czło­wiek, zwy­kle czło­nek pier­wot­ne­go ple­mie­nia, je­dzą­cy ludz­kie mięso; ka­ni­bal, lu­do­żer­ca, lu­do­jad, an­dro­fag


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek zja­da­ją­cy in­nych ludzi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropofagia

zwy­czaj ry­tu­al­ne­go zja­da­nia mięsa ludz­kie­go przez in­nych ludzi, do nie­daw­na spo­ty­ka­ny u niek­tó­rych ludów Afry­ki, In­do­nez­ji, Oce­a­nii i wysp Morza Ka­ra­ib­skie­go; ka­ni­ba­lizm


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ludz­ki ka­ni­ba­lizm, lu­do­żer­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropofagiczny

→ an­tro­po­fa­gia


Patrz:antropofagia

Źródła:

SJP.pl

Antropofilny

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ka­zu­ją­cy szcze­gól­ne upo­do­ba­nie do czło­wie­ka; zwią­za­ny z czło­wie­kiem jako go­spo­da­rzem lub śro­do­wi­skiem życia


Źródła:

Wiktionary

Antropofit

tak­son ro­ślin ob­ce­go po­cho­dze­nia na danym te­re­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ekol. ga­tu­nek ro­ślin obcy flo­rze na­tu­ral­nej okre­ślo­ne­go te­re­nu,


An­tro­po­fit (z gr. ἄνθρωπος "ánthrōpos" – czło­wiek, φυτόν "phy­tón" – ro­śli­na) – ga­tu­nek lub inny tak­son ro­ślin ob­ce­go po­cho­dze­nia na danym te­re­nie (przy­bysz, ga­tu­nek aloch­to­nicz­ny). An­tro­po­fi­ty wy­stę­pu­ją za­rów­no na sied­li­skach wtór­nych, sztucz­nych, pow­sta­łych w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści czło­wie­ka, jak i na sied­li­skach pół­na­tu­ral­nych i na­tu­ral­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antropofob

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwie­rzę lub osoba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się an­tro­po­fo­bią — awer­sją lub lę­kiem przed ludź­mi i stro­nie­niem od nich


Źródła:

Wiktionary

Antropofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed ludź­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. (u ludzi i zwie­rząt) nie­chęć lub cho­ro­bli­wy lęk przed ludź­mi;


An­tro­po­fo­bia – za­bu­rze­nie lę­ko­we z grupy fobii oz­na­cza­ją­ce lęk przed ludź­mi. W odróż­nie­niu od fobii spo­łecz­nej, an­tro­po­fo­bia oz­na­cza lęk przed ludź­mi w ogóle, na­to­miast fobia spo­łecz­na lęk przed re­la­cja­mi in­ter­per­so­nal­ny­mi i odrzu­ce­niem oraz ośmie­sze­niem. W kla­sy­fi­ka­cji ICD-10 an­tro­po­fo­bia trak­to­wa­na jest jako szcze­gól­ny przy­pa­dek fobii spo­łecz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antropogenetyczny

zwią­za­ny z an­tro­po­ge­ne­zą (np. ba­da­nia an­tro­po­ge­ne­tycz­ne, hi­po­te­zy an­tro­po­ge­ne­tycz­ne)


Źródła:

SJP.pl

Antropogeneza

pow­sta­nie i roz­wój ga­tun­ku ludz­kie­go we wczes­nych sta­diach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) an­trop. po­cho­dze­nie czło­wie­ka jako ga­tun­ku, hi­sto­ria jego roz­wo­ju;


Ewo­lu­cja czło­wie­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antropogenia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. nauka zaj­mu­ją­ca się po­cho­dze­niem i ewo­lu­cją czło­wie­ka


Źródła:

Wiktionary

Antropogenicznie

→ an­tro­po­ge­nicz­ny


Patrz:antropogeniczny

Źródła:

SJP.pl

Antropogeniczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pow­sta­nia i roz­wo­ju czło­wie­ka jako ga­tun­ku bio­lo­gicz­ne­go

 (1.2) za­cho­dzą­cy lub pow­sta­ły w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej czło­wie­ka


Źródła:

Wiktionary

Antropogeograf

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w za­kre­sie an­tro­po­ge­o­gra­fii


Źródła:

SJP.pl

Antropogeografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. geogr. nauka ba­da­ją­ca roz­mie­szcze­nie lud­no­ści, kul­tur, dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej oraz wpływ śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go na życie czło­wie­ka i od­wrot­nie


Źródła:

Wiktionary

Antropogeograficzny

przy­miot­nik od: an­tro­po­ge­o­gra­fia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. an­trop. zwią­za­ny z an­tro­po­ge­o­gra­fią, do­ty­czą­cy an­tro­po­ge­o­gra­fii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział ge­o­gra­fii zaj­mu­ją­cy się opi­sem grup ludz­kich, ich zróż­ni­co­wa­nia ra­so­we­go, et­nicz­ne­go i fi­zycz­ne­go w ko­re­la­cji z miej­scem ich za­miesz­ka­nia


Źródła:

Wiktionary

Antropograficzny

przy­miot­nik od: an­tro­po­gra­fia


Źródła:

SJP.pl

Antropoid

1. małpa naj­bar­dziej po­krew­na czło­wie­ko­wi; małpa człe­koksz­tałt­na;
2. w fan­ta­sty­ce: isto­ta ma­ją­ca cechy czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. przed­sta­wi­ciel małp człe­koksz­tałt­nych (Ho­mi­no­i­dea)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropoidalny

ma­ją­cy cechy po­dob­ne do ludz­kich (np. sar­ko­fag an­tro­po­i­dal­ny, stwór an­tro­po­i­dal­ny)


przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do czło­wie­ka; ma­ją­cy kształt czło­wie­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropoidy

1. małpa naj­bar­dziej po­krew­na czło­wie­ko­wi; małpa człe­koksz­tałt­na;
2. w fan­ta­sty­ce: isto­ta ma­ją­ca cechy czło­wie­ka


Źródła:

SJP.pl

Antropol.

skrót od: an­tro­po­lo­gia, an­tro­po­lo­gicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


skrót

 (1.1) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gia

 (1.2) = nauk. eduk. an­tro­po­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropolatria

od­da­wa­nie czci bo­skiej lu­dziom


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. od­da­wa­nie czci bo­skiej lu­dziom


An­tro­po­la­tria – od­mia­na de­i­fi­ka­cji, upra­wie­nie kultu i od­da­wa­nie czci wobec ludzi.

Od­mia­ną an­tro­po­la­trii jest apo­te­o­za od­no­szą­ca się do za­ło­ży­cie­li albo przy­wód­ców re­li­gij­nych lub in­nych wy­bit­nych oso­bi­sto­ści czy au­to­ry­te­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antropolit

ska­mie­li­na ciała ludz­kie­go lub jego czę­ści znaj­do­wa­na w wy­ko­pa­li­skach ar­che­o­lo­gicz­nych


Źródła:

SJP.pl

Antropolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie an­tro­po­lo­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) an­trop. biol. ba­dacz roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­nia jed­no­stek ludz­kich, ga­tun­ku ludz­kie­go oraz ludz­kich spo­łecz­no­ści;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropologa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od: an­tro­po­log


Źródła:

Wiktionary

Antropologia

wie­dza o czło­wie­ku (czę­sto jako dział ja­kiejś nauki, np. an­tro­po­lo­gia bi­blij­na, an­tro­po­lo­gia bio­lo­gicz­na lub ze­spół pew­nych nauk, np. an­tro­po­lo­gia kul­tu­ro­wa)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o czło­wie­ku;


An­tro­po­lo­gia (gr. ἄνθρωπος "anth­ro­pos" „czło­wiek”, λόγος "logos" „nauka”) – in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na nauki na po­gra­ni­czu nauk hu­ma­ni­stycz­nych, spo­łecz­nych i przy­rod­ni­czych. Zaj­mu­je się ba­da­niem czło­wie­ka jako jed­nost­ki w spo­łe­czeń­stwie w kon­tek­ście hi­sto­rycz­nej zmien­no­ści, bio­rąc pod uwagę wa­run­ki so­cjal­no-eko­no­micz­ne oraz kul­tu­ro­we; po­szu­ku­je zro­zu­mie­nia roli kul­tu­ry i struk­tur wła­dzy w życiu czło­wie­ka. Ma dwa pod­sta­wo­we nurty:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antropologiczno-Archeologiczny

an­tro­po­lo­gicz­ny i ar­che­o­lo­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Antropologiczny

do­ty­czą­cy an­tro­po­lo­gii (np. ba­da­nia an­tro­po­lo­gicz­ne, typy an­tro­po­lo­gicz­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­tro­po­lo­gią, do­ty­czą­cy an­tro­po­lo­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropologizm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny we­dług któ­re­go wła­ści­wym przed­mio­tem fi­lo­zo­fii jest czło­wiek poj­mo­wa­ny jako "naj­wyż­szy wyt­wór" przy­ro­dy


Źródła:

SJP.pl

Antropolożka

→ an­tro­po­log


Patrz:antropolog

Źródła:

SJP.pl

Antropometr

przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­rów ciała ludz­kie­go


An­tro­po­metr – przy­rząd wy­ko­rzy­sty­wa­ny do po­mia­rów ciała czło­wie­ka. Może być użyty do po­mia­ru wy­so­ko­ści ciała, dłu­go­ści tu­ło­wia oraz dłu­go­ści koń­czyn gór­nych i dol­nych.

Wy­ko­na­ny jest z rury o dłu­go­ści około 2 me­trów. Z jed­nej stro­ny jest ona spła­szczo­na i za­o­pa­trzo­na w po­dział­kę mi­li­me­tro­wą. Po rurze po­ru­sza­ny jest suwak z igli­cą, za po­mo­cą któ­re­go usta­wia się mie­rzo­ną wy­so­ko­ści. W okien­ku su­wa­ka jest od­czy­ty­wa­ny wynik po­mia­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antropometria

dział an­tro­po­lo­gii (nauki o pow­sta­niu ga­tun­ku ludz­kie­go, jego roz­wo­ju i zróż­ni­co­wa­niu) zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi szkie­le­tu i ciała ludz­kie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się po­mia­ra­mi ciała ludz­kie­go


An­tro­po­me­tria – me­to­da ba­daw­cza sto­so­wa­na w an­tro­po­lo­gii fi­zycz­nej, po­le­ga­ją­ca na po­mia­rach po­rów­naw­czych czę­ści ciała ludz­kie­go np.: dłu­go­ści kości (oste­o­me­tria), ob­ję­to­ści i pro­por­cji czasz­ki (kra­nio­me­tria), głowy (ke­fa­lo­me­tria), pro­por­cji ciała (kar­po­me­tria), masa ciała, roz­sta­wu oczu, okre­śle­nie pig­men­ta­cji oczu, wło­sów i skóry itp. Do po­mia­rów wy­ko­rzy­sty­wa­ne są przy­rzą­dy an­tro­po­me­trycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antropometryczny

zwią­za­ny z an­tro­po­me­trią (np. po­mia­ry an­tro­po­me­trycz­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­tro­po­me­trią, do­ty­czą­cy an­tro­po­me­trii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropomorficzny

1. książ­ko­wo: do­ty­czą­cy an­tro­po­mor­fiz­mu - przy­pi­sy­wa­nia cech ludz­kich przy­ro­dzie żywej i mart­wej (zja­wi­skom przy­ro­dy, zwie­rzę­tom, ro­śli­nom i przed­mio­tom), np. cechy an­tro­po­mor­ficz­ne;
2. w re­li­gii: do­ty­czą­cy an­tro­po­mor­fiz­mu - wy­o­bra­że­nia bó­stwa na po­do­bień­stwo czło­wie­ka, przy­pi­sy­wa­nia mu cech wła­ści­wych czło­wie­ko­wi, np. bó­stwo an­tro­po­mor­ficz­ne


przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem czło­wie­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropomorfista

książ­ko­wo: ten, który uległ an­tro­po­mor­fiz­mo­wi, któ­re­mu przy­pi­sy­wa­no cechy ludz­kie


Źródła:

SJP.pl

Antropomorfizacja

w li­te­ra­tu­rze: od­mia­na ani­mi­za­cji, prze­no­śnia po­le­ga­ją­ca na przy­pi­sy­wa­niu cech ludz­kich przed­mio­tom, zja­wi­skom na­tu­ry, ro­śli­nom i zwie­rzę­tom oraz po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym, np. gwia­zdy mówią mi..., nawet niebo pła­cze; an­tro­po­mor­fizm, ucz­ło­wie­cze­nie; po­rów­naj: ani­mi­za­cja (oży­wie­nie), per­so­ni­fi­ka­cja (uo­so­bie­nie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. ro­dzaj me­ta­fo­ry; na­da­wa­nie rze­czom, zja­wi­skom lub po­ję­ciom cech ludz­kich


An­tro­po­mor­fi­za­cja (gr. άνθρωπος "anthrōpos" – „czło­wiek”, μορφή "morphē" – „kształt, forma”) lub ucz­ło­wie­cze­nie – za­bieg ję­zy­ko­wy po­le­ga­ją­cy na na­da­wa­niu nie­bę­dą­cym ludź­mi przed­mio­tom, po­ję­ciom, zja­wi­skom, zwie­rzę­tom itp. cech ludz­kich i ludz­kich mo­ty­wów po­stę­po­wa­nia. Kon­kret­ne za­sto­so­wa­nie an­tro­po­mor­fi­za­cji na­zy­wa się "an­tro­po­mor­fiz­mem".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antropomorfizacyjny

zwią­za­ny z an­tro­po­mor­fi­za­cją (ro­dza­jem prze­no­śni), np. prze­no­śnia an­tro­po­mor­fi­za­cyj­na


Źródła:

SJP.pl

Antropomorfizm

1. książ­ko­wo: przy­pi­sy­wa­nie cech ludz­kich przy­ro­dzie żywej i mart­wej (zja­wi­skom przy­ro­dy, zwie­rzę­tom, ro­śli­nom i przed­mio­tom), np. gwia­zdy mówią mi..., nawet niebo pła­cze; an­tro­po­mor­fi­za­cja, ucz­ło­wie­cze­nie;
2. w re­li­gii: wy­o­bra­że­nie bó­stwa na po­do­bień­stwo czło­wie­ka, przy­pi­sy­wa­nie mu cech wła­ści­wych czło­wie­ko­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­da­wa­nie cech ludz­kich innym (nie­bę­dą­cy­mi ludź­mi) isto­tom i zja­wi­skom;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropomorfizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­pi­sy­wa­nie cech ludz­kich zja­wi­skom przy­ro­dy, zwie­rzę­tom i przed­mio­tom


Źródła:

Wiktionary

Antropomorfizować

przy­pi­sy­wać przed­mio­tom, zja­wi­skom na­tu­ry, ro­śli­nom i zwie­rzę­tom oraz po­ję­ciom ab­strak­cyj­nym cechy fi­zycz­ne, psy­chicz­ne lub za­cho­wa­nia wła­ści­we czło­wie­ko­wi


Źródła:

SJP.pl

Antroponim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa włas­na osoby, np. imię, naz­wi­sko, pse­u­do­nim


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. oso­bo­wa nazwa włas­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antroponimia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o an­tro­po­ni­mach, dział ono­ma­sty­ki;

 (1.2) jęz. na­zew­nict­wo oso­bo­we, bę­dą­ce przed­mio­tem badań an­tro­po­ni­mii (1.1)


An­tro­po­ni­mia, an­tro­po­no­ma­sty­ka – dział ono­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem na­zew­nict­wa oso­bo­we­go (zwa­ne­go an­tro­po­ni­mią), nazw włas­nych przy­pi­sy­wa­nych isto­tom żywym (imion, przez­wisk, naz­wisk itd.).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antroponimiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­tro­po­ni­micz­ne


Źródła:

Wiktionary

Antroponimiczny

przy­miot­nik od: an­tro­po­ni­mia


Źródła:

SJP.pl

Antroponomastyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o an­tro­po­ni­mach


Źródła:

Wiktionary

Antropopatyzm

An­tro­po­pa­tyzm (z gr. "anth­ro­po­pat­hes", „ma­ją­cy ludz­kie uczu­cia”, od "anth­ro­pos" – czło­wiek i "pat­hos" – doz­na­wa­nie) – forma an­tro­po­mor­fiz­mu. Po­le­ga na przy­pi­sy­wa­niu zwie­rzę­tom, ro­śli­nom lub przed­mio­tom nie­o­ży­wio­nym uczu­cio­wo­ści ludz­kiej. W innym zna­cze­niu jest to przy­pi­sy­wa­nie uczuć ludz­kich bó­stwu.


Źródła:

Wikipedia

Antropopresja

wpływ czło­wie­ka na śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne i zmia­ny w eko­sy­ste­mie


An­tro­po­pre­sja – ogół dzia­łań czło­wie­ka (za­rów­no pla­no­wych i przy­pad­ko­wych) ma­ją­cych wpływ na śro­do­wi­sko przy­rod­ni­cze.

Czyn­ni­ki an­tro­po­pre­sji, czyli czyn­ni­ki an­tro­po­ge­nicz­ne – czyn­ni­ki zwią­za­ne z każdą formą poś­red­nie­go lub bez­poś­red­nie­go wpły­wu czło­wie­ka na śro­do­wi­sko i by­tu­ją­ce w nim ro­śli­ny i zwie­rzę­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antropornis

ko­pal­na forma ping­wi­na z mio­ce­nu


Źródła:

SJP.pl

Antroposfera

część bios­fe­ry, ob­szar kuli ziem­skiej za­miesz­ki­wa­ny przez czło­wie­ka


An­tro­pos­fe­ra – sfera kuli ziem­skiej (obręb bios­fe­ry), w któ­rej dzia­ła czło­wiek. Jest to zaz­wy­czaj ob­szar pod­da­ny sil­nej an­tro­po­pre­sji, ulega on po­sze­rze­niu wraz z roz­wo­jem cy­wi­li­za­cji. An­tro­pos­fe­ra obej­mu­je m.in. ob­sza­ry zur­ba­ni­zo­wa­ne. Ak­tu­al­nie w ba­da­niach na­u­ko­wych ba­da­ny jest wpływ przeksz­tał­ceń śro­do­wi­ska przy­rod­ni­cze­go do­ko­ny­wa­nych przez czło­wie­ka rów­nież na tę sferę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antroposkopia

dział an­tro­po­lo­gii, ści­ślej jedna z metod opisu cech ja­ko­ścio­wych czło­wie­ka, przy uży­ciu sche­ma­tycz­nych ry­sun­ków (np. pro­fi­le nosa) lub skal wzor­co­wych, np. barwy wło­sów lub oczu


Źródła:

SJP.pl

Antroposkopijny

→ an­tro­po­sko­pia


Patrz:antroposkopia

Źródła:

SJP.pl

Antropotechnik

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wa­run­ków pracy


Źródła:

SJP.pl

Antropotechnika

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wa­run­ków pracy


Źródła:

SJP.pl

Antropozof

osoba wy­spe­cja­li­zo­wa­na w za­kre­sie an­tro­po­zo­fii


Źródła:

SJP.pl

Antropozofia

od­mia­na te­o­zo­fii, gło­szą­ca moż­li­wość poz­na­nia świa­ta po­za­ma­te­rial­ne­go za po­mo­cą jas­no­widzt­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. dok­try­na du­cho­wo-fi­lo­zo­ficz­na za­kła­da­ją­ca, że po­przez wew­nętrz­ny roz­wój czło­wiek może in­tu­i­cyj­nie i du­cho­wo poz­nać wyż­sze rze­czy­wi­sto­ści oraz zro­zu­mieć sens ist­nie­nia


An­tro­po­zo­fia ("mą­drość o czło­wie­ku", od gr. "ánthropos" – „czło­wiek”, "sophía" – „mą­drość, wie­dza”) – szko­ła du­cho­wa (ini­cja­cyj­na), świa­to­po­gląd ezo­te­rycz­ny i ca­ło­ścio­wa pro­po­zy­cja prze­bu­do­wy cy­wi­li­za­cji ma­te­ria­li­stycz­nej, za­po­cząt­ko­wa­na i in­spi­ro­wa­na w pier­wszych dwóch de­ka­dach XX w.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antropozoficzność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­tro­po­zo­ficz­ne; cecha tych, któ­rzy są an­tro­po­zo­ficz­ni


Źródła:

Wiktionary

Antropozoficzny

zwią­za­ny z an­tro­po­zo­fią (np. an­tro­po­zo­ficz­ne spoj­rze­nie na świat, an­tro­po­zo­ficz­ne ćwi­cze­nia du­cho­we)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­tro­po­zo­fią, do­ty­czą­cy an­tro­po­zo­fii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antropozoiczny

przy­miot­nik od: an­tro­po­zo­ik


Źródła:

SJP.pl

Antropozoik

okres w dzie­jach Ziemi, w któ­rym po­ja­wił się czło­wiek; czwar­to­rzęd


Źródła:

SJP.pl

Antrycharz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. górn. po­moc­nik ko­pa­cza


Źródła:

Wiktionary

Antryj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przed­po­kój


Źródła:

Wiktionary

Antrykot

mięso cie­lę­ce lub wo­ło­we z ko­ścią z przed­niej gór­nej czę­ści tuszy; także: kot­let z tego mięsa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. stek lub ka­wa­łek mięsa wo­ło­we­go z czę­ści grzbie­to­wej, mię­dzy ło­pat­ką a czę­ścią lędź­wio­wą


An­try­kot (fr. "entrecôte", mię­dzy­że­brze) – mięso otrzy­my­wa­ne z tuszy wo­ło­wej (z tzw. gór­ni­cy) lub cie­lę­cej (z tzw. górki) (część przed­nia ćwierć­tu­szy).

An­try­kot od­dzie­lo­ny jest od roz­brat­la po­mię­dzy szó­stym i siód­mym krę­giem pier­sio­wym i przy­le­gły­mi do nich że­bra­mi. Długi mię­sień wzdłuż krę­go­słu­pa przy­ra­sta­ją­cy do krę­gów pier­sio­wych, a od dołu do żeber, z war­stwą tłu­szczu i po­wię­zi; rów­nież kot­let z ta­kie­go mięsa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antuka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mącz­ka ce­gla­na

 (1.2) slang. sport. na­wierzch­nia po­kry­ta mącz­ką ce­gla­ną


Źródła:

Wiktionary

Antukowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­kry­ty mącz­ką ce­gla­ną (an­tu­ką)


Źródła:

Wiktionary

Anturaż

oto­cze­nie, śro­do­wi­sko; en­to­u­ra­ge


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. oto­cze­nie, śro­do­wi­sko


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anturium

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; kit­nia


An­tu­rium, kit­nia ("Ant­hu­rium") – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy nie­mal pół­to­ra ty­sią­ca opi­sa­nych ga­tun­ków ne­o­tro­pi­kal­nych. Ro­dzaj ten jest w obrę­bie ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych naj­bo­gat­szym w ga­tun­ki i naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­nym mor­fo­lo­gicz­nie. Wiele kul­ty­wa­rów tego ro­dza­ju upra­wia­nych jest na całym świe­cie, w tym w Pol­sce, prze­my­sło­wo na kwia­ty cięte lub jako ro­śli­ny po­ko­jo­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antwerpia

mia­sto w Bel­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Bel­gii;

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja w Bel­gii, we Flan­drii;


Ant­wer­pia ( Ant­wer­pen, wym. []; An­vers, wym. []; hist. "An­torf", "An­torff") – mia­sto w pół­noc­nej Bel­gii, w Re­gio­nie Fla­mandz­kim, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na pro­win­cji Ant­wer­pia oraz okrę­gu Ant­wer­pia, po­ło­żo­ne nad Skal­dą. Jest dru­gim co do wiel­ko­ści oś­rod­kiem miej­skim w Bel­gii, po Re­gio­nie Sto­łecz­nym Bruk­se­li. Pod wzglę­dem licz­by miesz­kań­ców jest naj­więk­szym mia­stem w kraju, a pod wzglę­dem po­wierzch­ni naj­więk­szym we Flan­drii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antwerpijczyk

miesz­ka­niec Ant­wer­pii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ant­wer­pij­czyk. (miesz­ka­niec Ant­wer­pii)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antwerpijka

miesz­kan­ka Ant­wer­pii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ant­wer­pij­ka. (miesz­kan­ka Ant­wer­pii)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antwerpijski

→ Ant­wer­pia; ant­werp­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ant­wer­pii, zwią­za­ny z Ant­wer­pią, po­cho­dzą­cy z Ant­wer­pii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antwerpski

→ Ant­wer­pia; ant­wer­pij­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ant­wer­pii, zwią­za­ny z Ant­wer­pią, po­cho­dzą­cy z Ant­wer­pii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anty

po­tocz­nie: być anty - być prze­ciw (cze­muś)


Anty – pier­wsze wy­daw­nict­wo ze­spo­łu Nagły Atak Spa­wa­cza. Sin­gel zo­stał sprze­da­ny w na­kła­dzie dzie­się­ciu ty­się­cy sztuk w cza­sach, gdy pol­ski rap nie był po­pu­lar­ny. Tak ogrom­ny suk­ces zaw­dzię­cza na­gra­niu "Anty", w któ­rym Spa­wa­cze wraz ze Slums At­tack za­a­ta­ko­wa­li Li­ro­ya. W obu na­gra­niach głów­nie sły­chać Fa­zie­go, udział w demie Kacz­mie­go i Dzwo­na jest sym­bo­licz­ny w dru­gim na­gra­niu "Nar­ko­ty­ki".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anty-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cy zna­cze­nie: prze­ciw­dzia­ła­ją­cy, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw, prze­ciw­ny

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cy zna­cze­nie: prze­ciw­le­gły, skie­ro­wa­ny w prze­ciw­ną stro­nę


Źródła:

Wiktionary

Anty-Lgbt

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) na­sta­wio­ny wrogo wobec spo­łecz­no­ści LGBT


Źródła:

Wiktionary

Anty-Ranking

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kla­sy­fi­ka­cja upo­rząd­ko­wa­na we­dług ne­ga­tyw­ne­go kry­te­rium


Źródła:

Wiktionary

Antyabchaski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ab­chaz­ji i Ab­cha­zom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ab­cha­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyabolicjonistyczny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia abo­li­cjo­niz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec abo­li­cjo­niz­mu


Źródła:

Wiktionary

Antyaborcja

sta­no­wi­sko prze­ciw­sta­wia­ją­ce się abor­cji, jako po­wszech­ne­mu prawu


Źródła:

SJP.pl

Antyaborcjonista

osoba prze­ciw­sta­wia­ją­ca się abor­cji, jako po­wszech­ne­mu prawu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik do­pu­szczal­no­ści abor­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyaborcjonistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta sprze­ci­wia­ją­ca się prawu re­pro­duk­cyj­ne­mu do prze­ry­wa­nia ciąży


Źródła:

Wiktionary

Antyaborcyjny

bę­dą­cy prze­ciw­ny abor­cji, za­ka­zu­ją­cy abor­cji


przy­miot­nik

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko le­gal­no­ści abor­cji, za­ka­zu­ją­cy abor­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyadhezyjny

zmniej­sza­ją­cy przy­czep­ność (ad­hez­ję), np. śro­dek an­ty­ad­he­zyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Antyafgański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Af­ga­ni­sta­no­wi i Af­gań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­af­gań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyafrykański

nie­chęt­ny lub wrogi Afry­ce, Afry­ka­nom


Źródła:

SJP.pl

Antyaidsowy

[czy­taj: an­ty­ejt­so­wy lub an­ty­ejc­so­wy] zwal­cza­ją­cy AIDS; prze­ci­wa­id­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyakustyczny

wy­ko­rzy­sty­wa­ny do tłu­mie­nia dźwię­ków; prze­ci­wa­ku­stycz­ny, prze­ciwdź­wię­ko­wy, prze­ciw­ha­ła­so­wy, an­ty­ha­ła­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyalbański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Al­ba­nii i Al­bań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­al­bań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyalergiczny

za­po­bie­ga­ją­cy aler­gii; prze­ci­wa­ler­gicz­ny, an­ty­u­czu­le­nio­wy, prze­ci­wu­czu­le­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyaliancki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi alian­tom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­lianc­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyaliasing

w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej: re­duk­cja znieksz­tał­ceń wi­zu­al­nych po­przez wy­gła­dza­nie kra­wę­dzi obiek­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. tech­ni­ka re­du­ku­ją­ca wi­docz­ność po­szar­pa­nych kra­wę­dzi na obra­zach cy­fro­wych


An­ty­a­lia­sing ( anti-alia­sing) – ze­spół tech­nik słu­żą­cych zmniej­sze­niu licz­by błę­dów znieksz­tał­ce­nio­wych (alia­sing, schod­ko­wa­nie obra­zu), pow­sta­ją­cych przy re­pre­zen­ta­cji obra­zu (lub in­ne­go sy­gna­łu) o wy­so­kiej roz­dziel­czo­ści w roz­dziel­czo­ści mniej­szej.

W gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej re­zul­ta­tem an­ty­a­lia­sin­gu jest two­rze­nie wra­że­nia wy­gła­dze­nia kra­wę­dzi obiek­tów wyś­wiet­la­nych na ekra­nie kom­pu­te­ra, który jest ekra­nem ra­stro­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyaliasingowy

→ an­ty­a­lia­sing


Patrz:antyaliasing

Źródła:

SJP.pl

Antyalkoholik

osoba wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw­ko al­ko­ho­liz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl

Antyalkoholizm

po­sta­wa nie­chę­ci wobec al­ko­ho­lu


Źródła:

SJP.pl

Antyalkoholowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw al­ko­ho­liz­mo­wi; prze­ci­wal­ko­ho­lo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do walki z al­ko­ho­liz­mem, le­czą­cy al­ko­ho­li­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyamerykanizm

wro­gie na­sta­wie­nie wobec na­ro­du lub pań­stwa ame­ry­kań­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­chęć lub po­gar­da do Sta­nów Zjed­no­czo­nych


An­ty­a­me­ry­ka­nizm – stały, niez­mien­ny, kry­tycz­ny sto­su­nek do spo­łecz­nych, eko­no­micz­nych i po­li­tycz­nych in­sty­tu­cji, tra­dy­cji i war­to­ści re­pre­zen­to­wa­nych przez Stany Zjed­no­czo­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyamerykański

nie­chęt­ny lub wrogi Ame­ry­ce, Ame­ry­ka­nom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko Ame­ry­ce (jako czę­ści świa­ta) i Ame­ry­ka­nom, nie­chęt­ny wobec Ame­ry­ki i Ame­ry­ka­nów

 (1.2) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko Sta­nom Zjed­no­czo­nym Ame­ry­ki i jej oby­wa­te­lom, nie­chęt­ny wobec Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki i jej oby­wa­te­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyamerykańskość

→ an­ty­a­me­ry­kań­ski


Patrz:antyamerykański

Źródła:

SJP.pl

Antyanafilaksja

brak sil­nej re­ak­cji aler­gicz­nej or­ga­niz­mu po wpro­wa­dze­niu do ustro­ju sub­stan­cji, na którą or­ga­nizm jest uczu­lo­ny


Źródła:

SJP.pl

Antyandorski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi An­do­rze i An­dor­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­an­dor­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyandrogen

śro­dek zmniej­sza­ją­cy lub zno­szą­cy popęd płcio­wy i po­ten­cję męż­czyz­ny przez blo­ka­dę re­cep­to­rów te­sto­ste­ro­nu


Źródła:

SJP.pl

Antyandrogenny

ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie an­dro­ge­nów; an­ty­an­dro­ge­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyandrogenowy

ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie an­dro­ge­nów; an­ty­an­dro­gen­ny


Źródła:

SJP.pl

Antyanemiczny

przy­miot­nik

 (1.1) za­po­bie­ga­ją­cy ane­mii


Źródła:

Wiktionary

Antyangielski

nie­chęt­ny lub wrogi An­glii


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi An­glii i An­gli­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­an­giel­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyangolski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi An­go­li i An­gol­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­an­gol­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyanguilski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi An­gu­il­li i An­gu­il­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­an­gu­il­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyapeks

punkt na sfe­rze nie­bie­skiej prze­ciw­le­gły do apek­su


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. punkt na sfe­rze nie­bie­skiej, który znaj­du­je się do­kład­nie po prze­ciw­nej stro­nie niż apeks


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyarabski

nie­chęt­ny lub wrogi Ara­bii Sa­u­dyj­skiej, Ara­bom


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Ara­bom, nie­chęt­ny wobec Ara­bów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyargentyński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ar­gen­ty­nie i Ar­gen­tyń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ar­gen­tyń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyariański

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się aria­niz­mo­wi, dok­try­nie arian


Źródła:

SJP.pl

Antyarmeński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ar­me­nii i Or­mia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ar­meń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyarubański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Aru­bie i Aru­bań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­ru­bań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyarystotelizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. opo­wia­da­nie się w dy­skur­sie fi­lo­zo­ficz­nym prze­ciw­ko po­glą­dom Ary­sto­te­le­sa


Źródła:

Wiktionary

Antyarytmicznie

→ an­ty­a­ryt­micz­ny


Patrz:antyarytmiczny

Źródła:

SJP.pl

Antyarytmiczny

sto­so­wa­ny prze­ciw­ko aryt­mii


Źródła:

SJP.pl

Antyatlas

pasmo gór­skie w pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce, na te­re­nie Ma­ro­ka, na­le­żą­ce do At­la­su


An­ty­at­las – pasmo gór­skie w Afry­ce Pół­noc­nej. Sta­no­wi po­łud­nio­wo-za­chod­nią część At­la­su. Roz­po­ście­ra się na dłu­go­ści ok. 600 km, w ca­ło­ści na te­ry­to­rium Ma­ro­ka. Jest zbu­do­wa­ne z pre­kam­bryj­skich skał me­ta­mor­ficz­nych i skał pa­le­o­zo­icz­nych. Śred­nia wy­so­kość gór wy­no­si 1500 m n.p.m.. Naj­wyż­szym szczy­tem jest Imkut o wy­so­ko­ści 2531 m n.p.m..


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyatom

atom o ujem­nie na­ła­do­wa­nym ją­drze, zbu­do­wa­nym z an­ty­pro­to­nów i an­ty­ne­u­tro­nów z po­wło­ką zbu­do­wa­ną z po­zy­to­nów (an­ty­e­lek­tro­nów)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. atom zbu­do­wa­ny z an­ty­czą­stek;


An­ty­a­tom – atom an­ty­ma­te­rii, skła­da się z an­ty­czą­stek. Jego jądro ato­mo­we skła­da się z an­ty­pro­to­nów i an­ty­ne­u­tro­nów jest na­ła­do­wa­ne ujem­nie. Na­to­miast wo­ko­ło jądra krążą do­dat­nie an­ty­e­lek­tro­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyatomowy

za­bez­pie­cza­ją­cy przed bro­nią ato­mo­wą; prze­ci­wa­to­mo­wy, an­ty­nu­kle­ar­ny, prze­ciw­ją­dro­wy


przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny broni ato­mo­wej

 (1.2) wojsk. chro­nią­cy przed dzia­ła­niem broni ato­mo­wej

 (1.3) fiz. do­ty­czą­cy an­ty­a­to­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyaustralijski

nie­chęt­ny lub wrogi Au­stra­lii, Au­stra­lij­czy­kom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Au­stra­lii i Au­stra­lij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­u­stra­lij­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyaustriacki

nie­chęt­ny lub wrogi Au­strii, Au­stria­kom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Au­strii i Au­stria­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­u­striac­kiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyautorytarny

zwal­cza­ją­cy au­to­ry­ta­ryzm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw au­to­ry­ta­ryz­mo­wi, np. wy­stą­pie­nia an­ty­a­u­to­ry­tar­ne


Źródła:

SJP.pl

Antyazerbejdżański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Azer­bej­dża­no­wi i Aze­rom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­zer­bej­dżań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyazerski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Azer­bej­dża­no­wi i Aze­rom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­a­zer­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyazjatycki

nie­chęt­ny lub wrogi Azji, Az­ja­tom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Az­ja­tom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­az­ja­tyc­kiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antybahamski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ba­ha­mom i Ba­ham­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ba­ham­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybahrajński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bah­raj­no­wi i Bah­rajń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bah­rajń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybakch

an­tycz­na trzy­sy­la­bo­wa stopa wier­szo­wa; an­ty­bak­chej, pa­lim­bakch, pa­lim­bak­chej


Źródła:

SJP.pl

Antybakteryjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób an­ty­bak­te­ryj­ny


Źródła:

Wiktionary

Antybakteryjny

chro­nią­cy przed bak­te­ria­mi, zwal­cza­ją­cy bak­te­rie; prze­ciw­bak­te­ryj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) farm. med. kos­met. chro­nią­cy przed bak­te­ria­mi, za­po­bie­ga­ją­cy nam­na­ża­niu się bak­te­rii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antybalistyczny

za­pro­jek­to­wa­ny do wy­kry­wa­nia, prze­chwy­ty­wa­nia lub ni­szcze­nia po­ci­sków ba­li­stycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Antybanderowski

sprze­ci­wia­ją­cy się ide­o­lo­gii i dzia­łal­no­ści Ste­pa­na Ban­de­ry oraz or­ga­ni­za­cji OUN/UPA


Źródła:

SJP.pl

Antybangladeski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ban­gla­de­szo­wi i Ban­glij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ban­gla­de­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybanglijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ban­gla­de­szo­wi i Ban­glij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ban­glij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybarbadyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bar­ba­dos i Bar­ba­do­syj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bar­ba­dyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybarion

cząst­ka an­ty­ma­te­rii prze­ciw­na do ba­rio­nu


Źródła:

SJP.pl

Antybaskijski

nie­chęt­ny lub wrogi Ba­sko­nii, Ba­skom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Kra­jo­wi Ba­sków i Ba­skom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ba­skij­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antybaza

część ba­li­sty po­przecz­na wzglę­dem bazy, za­po­bie­ga­ją­ca prze­wra­ca­niu się ma­chi­ny ku przo­do­wi


Źródła:

SJP.pl

Antybelgijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bel­gii i Bel­gom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bel­gij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybelizeński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Be­li­ze i Be­li­zeń­czy­komfakt.

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­be­li­zeń­skiej (1.1)fakt.


Źródła:

Wiktionary

Antybelkowy

przy­miot­nik

 (1.1) pot. ma­ją­cy na celu uni­knię­cie pła­ce­nia po­dat­ku od zy­sków ka­pi­ta­ło­wych, zwa­ne­go po­tocz­nie po­dat­kiem Belki (zwy­kle o lo­ka­tach)


Źródła:

Wiktionary

Antybeniński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Be­ni­no­wi i Be­niń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­be­niń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybermudzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ber­mu­dom i Ber­mud­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ber­mudz­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybhutański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bhu­ta­no­wi i Bhu­tań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tyb­hu­tań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybiałoruski

prze­ciw­ny Bia­ło­ru­si, Bia­ło­ru­si­nom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bia­ło­ru­si i Bia­ło­ru­si­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bia­ło­ru­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antybiogram

opis wraż­li­wo­ści lub opor­no­ści po­szcze­gól­nych typów bak­te­rii na dzia­ła­nie an­ty­bio­ty­ków, sul­fo­na­mi­dów lub in­nych środ­ków che­mio­te­ra­pe­u­tycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. test okre­śla­ją­cy wpływ an­ty­bio­ty­ków na bak­te­rie;


An­ty­bio­gram – pro­fil wraż­li­wo­ści da­ne­go mi­kro­or­ga­niz­mu na dzia­ła­nie środ­ków prze­ciw­drob­no­u­stro­jo­wych (np. danej bak­te­rii cho­ro­bot­wór­czej na an­ty­bio­ty­ki). Taka po­dat­ność różni się w za­leż­no­ści od szpi­ta­la, re­gio­nu i kraju. An­ty­bio­gra­my po­ma­ga­ją de­cy­do­wać, które an­ty­bio­ty­ki za­sto­so­wać w le­cze­niu po­dej­rza­nych in­fek­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antybiotyczny

1. → an­ty­bio­tyk; an­ty­bio­ty­ko­wy;
2. → an­ty­bio­za


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. farm. zwią­za­ny z an­ty­bio­ty­ka­mi

przy­miot­nik

 (2.1) bio­chem. farm. ma­ją­cy dzia­ła­nie takie jak an­ty­bio­tyk, po­tra­fią­cy ni­szczyć, ha­mo­wać nam­na­ża­nie bak­te­rii


Patrz:antybiotyk; antybiotykowy;
2. → antybioza

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antybiotyk

na­tu­ral­ny, wyt­wa­rza­ny przez drob­no­u­stro­je zwią­zek che­micz­ny, sto­so­wa­ny w lecz­nict­wie jako lek prze­ciw cho­ro­bom in­fek­cyj­nym wy­wo­ły­wa­nym przez drob­no­u­stro­je (bak­te­rie, pier­wot­nia­ki)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. na­tu­ral­ny lub sztucz­ny lek uniesz­kod­li­wia­ją­cy drob­no­u­stro­je;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antybiotykogram

wynik ba­da­nia la­bo­ra­to­ryj­ne­go po­da­ją­cy sto­pień wraż­li­wo­ści na dzia­ła­nie an­ty­bio­ty­ków, sul­fo­na­mi­dów itp. dla po­bra­nej prób­ki; an­ty­bio­gram


Źródła:

SJP.pl

Antybiotykooporność

→ an­ty­bio­ty­ko­o­por­ny


Patrz:antybiotykooporny

Źródła:

SJP.pl

Antybiotykoterapia

le­cze­nie an­ty­bio­ty­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. te­ra­pia an­ty­bio­ty­kiem


An­ty­bio­ty­ko­te­ra­pia – ter­min me­dycz­ny, okre­śla­ją­cy sto­so­wa­nie an­ty­bio­ty­ków w pro­ce­sie lecz­ni­czym.

Wpro­wa­dze­nie an­ty­bio­ty­ków do te­ra­pii zo­sta­ło za­po­cząt­ko­wa­ne w 1928, gdy Ale­xan­der Fle­ming od­krył pe­ni­cy­li­nę. Do le­cze­nia zo­sta­ła ona jed­nak do­pie­ro wpro­wa­dzo­na w I po­ło­wie lat czter­dzie­stych XX wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antybiotykowrażliwość

o drob­no­u­stro­jach: wraż­li­wość na dzia­ła­nie an­ty­bio­ty­ku


Źródła:

SJP.pl

Antybiotykowy

→ an­ty­bio­tyk; an­ty­bio­tycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. zwią­za­ny z an­ty­bio­ty­ka­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antybioza

za­ha­mo­wa­nie roz­wo­ju jed­nych or­ga­niz­mów ży­wych przez inne, roz­wi­ja­ją­ce się w tym samym śro­do­wi­sku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekol. współ­za­leż­ność mię­dzy or­ga­niz­ma­mi, po­le­ga­ją­ca na wyt­wa­rza­niu przez jeden z nich sub­stan­cji ha­mu­ją­cych roz­wój lub ni­szczą­cych drugi or­ga­nizm


An­ty­bio­za – szcze­gól­ny ro­dzaj an­ta­go­niz­mu, po­wszech­ny wśród mi­kro­or­ga­niz­mów, po­le­ga­ją­cy na wy­dzie­la­niu przez nie tok­sycz­nych związ­ków che­micz­nych, które ha­mu­ją roz­wój in­nych mi­kro­or­ga­niz­mów lub dzia­ła­ją na nie za­bój­czo. Przy­kła­dem tego typu zja­wi­ska jest pro­duk­cja an­ty­bio­ty­ków przez niek­tó­re grzy­by.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyblackoutowy

chro­nią­cy przed blac­ko­u­tem (awa­rią za­si­la­nia)


Źródła:

SJP.pl

Antybodziec

prze­ciw­bo­dziec;
1. bo­dziec prze­ciw­dzia­ła­ją­cy in­ne­mu bodź­co­wi;
2. czyn­nik o dzia­ła­niu ha­mu­ją­cym, pow­strzy­mu­ją­cym


Źródła:

SJP.pl

Antybodźcowy

→ an­ty­bo­dziec; prze­ciw­bodź­co­wy


Źródła:

SJP.pl

Antybohater

1. po­stać li­te­rac­ka, fil­mo­wa lub te­a­tral­na ma­ją­ca cechy ne­ga­tyw­ne, bę­dą­ce prze­ci­wień­stwem ty­po­wych cech bo­ha­te­ra;
2. osoba, która swoim dzia­ła­niem lub wy­glą­dem wzbu­dzi­ła ne­ga­tyw­ne za­in­te­re­so­wa­nie, np. an­ty­bo­ha­ter meczu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) liter. film. fik­cyj­na po­stać po­sia­da­ją­ca cechy ne­ga­tyw­ne, bę­dą­ce za­prze­cze­niem cech bo­ha­te­ra

 (1.2) liter. film. po­stać nie­po­sia­da­ją­ca żad­nych cech he­ro­icz­nych, nie­wy­róż­nia­ją­ca się ni­czym;


An­ty­bo­ha­ter – pier­wszo­pla­no­wa po­stać li­te­rac­ka lub fil­mo­wa, nie­ma­ją­ca cech bo­ha­te­ra lub ma­ją­ca je w nie­wiel­kim stop­niu. An­ty­bo­ha­ter może mieć cechy ne­ga­tyw­ne, bę­dą­ce za­prze­cze­niem cech he­ro­icz­nych bądź może być tych ostat­nich po­zba­wio­ny albo po­sia­dać je w bar­dzo ogra­ni­czo­nym stop­niu (może być faj­tła­pą, tchó­rzem, nie­u­dacz­ni­kiem, le­niem). An­ty­bo­ha­ter do­ko­nu­je cza­sem czy­nów he­ro­icz­nych, jed­nak spo­sób, w jaki to robi bądź jego in­ten­cje nie­ko­niecz­nie są he­ro­icz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antybohaterka

→ an­ty­bo­ha­ter


Patrz:antybohater

Źródła:

SJP.pl

Antyboliwijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bo­li­wii i Bo­li­wij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bo­li­wij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybolszewicki

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko bol­sze­wi­kom, bol­sze­wiz­mo­wi


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hist. polit. na­sta­wio­ny na walkę z bol­sze­wi­ka­mi, zwal­cza­ją­cy bol­sze­wi­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antybolszewik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. polit. prze­ciw­nik bol­sze­wiz­mu, bol­sze­wi­ków


Źródła:

Wiktionary

Antybotswański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bots­wa­nie i Bots­wań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bots­wań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybośniacki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bośni i Bo­śnia­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bo­śniac­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybrazylijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bra­zy­lii i Bra­zy­lij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bra­zy­lij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybrexitowy

przy­miot­nik

 (1.1) polit. taki, który sprze­ci­wia się opu­szcze­niu Unii Eu­ro­pej­skiej przez Wiel­ką Bry­ta­nię

 (1.2) polit. taki, który świad­czy o lub jest wy­ra­zem sprze­ci­wu wobec opu­szcze­nia Unii Eu­ro­pej­skiej przez Wiel­ką Bry­ta­nię


Źródła:

Wiktionary

Antybroń

broń słu­żą­ca do zwal­cza­nia innej broni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. broń uży­wa­na do zwal­cza­nia innej broni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antybrunejski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bru­nei i Bru­nej­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bru­nej­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybrytyjski

nie­chęt­ny lub wrogi Wiel­kiej Bry­ta­nii, Bry­tyj­czy­kom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Wiel­kiej Bry­ta­nii i Bry­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bry­tyj­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyburundyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Bu­run­di i Bu­run­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­bu­run­dyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antybutelka

zwi­ja­na bu­tel­ka wie­lo­krot­ne­go użyt­ku


Źródła:

SJP.pl

Antybułgarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Buł­ga­rii i Buł­ga­rom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­buł­gar­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antycarski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ca­ro­wi


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hist. polit. wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko ca­ro­wi, sprze­ci­wia­ją­cy się rzą­dom cara


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycejloński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Cej­loń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cej­loń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antycellulitisowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu cel­lu­li­tu, lik­wi­du­ją­cy cel­lu­lit; an­ty­cel­lu­li­to­wy, prze­ciw­cel­lu­li­to­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) kos­met. za­po­bie­ga­ją­cy lub re­du­ku­ją­cy cel­lu­li­tis


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycellulitowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu cel­lu­li­tu, lik­wi­du­ją­cy cel­lu­lit; an­ty­cel­lu­li­ti­so­wy, prze­ciw­cel­lu­li­to­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) kos­met. za­po­bie­ga­ją­cy lub re­du­ku­ją­cy cel­lu­lit


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycentrum

punkt le­żą­cy po prze­ciw­nej stro­nie Ziemi niż epi­cen­trum


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. punkt na po­wierzch­ni sko­ru­py ziem­skiej po­ło­żo­ny sy­me­trycz­nie wzglę­dem epi­cen­trum na prze­ciw­nej pół­ku­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycerkiewny

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko, wrogi cerk­wi pra­wo­sław­nej jako or­ga­ni­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Antycesarski

wrogi ce­sa­rzo­wi, kry­tycz­ny wobec ce­sa­rza


Źródła:

SJP.pl

Antycesarz

ce­sarz bę­dą­cy an­ta­go­ni­stą pa­nu­ją­ce­go lub le­gal­nie po­wo­ła­ne­go ce­sa­rza, uz­na­ny i ko­ro­no­wa­ny przez opo­zy­cję


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. osoba ro­szczą­ca sobie tytuł ce­sa­rza wbrew pra­wom lub tra­dy­cji, prze­ciw­nik le­gal­nie pa­nu­ją­ce­go ce­sa­rza


An­ty­ce­sarz – kontr­kan­dy­dat do wła­dzy wobec le­gal­nie pa­nu­ją­ce­go ce­sa­rza, czę­sto spra­wu­ją­cy wła­dzę na czę­ści te­ry­to­rium pań­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antychadecki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia po­li­tycz­nej cha­de­cji

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec cha­de­cji


Źródła:

Wiktionary

Antychilijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Chile i Chi­lij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­chi­lij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antychiński

nie­chęt­ny lub wrogi Chi­nom, Chiń­czy­kom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Chi­nom i Chiń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­chiń­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antychlor

zwią­zek che­micz­ny, tio­siar­czan so­do­wy ma­ją­cy zdol­ność wią­za­nia chlo­ru, sto­so­wa­ny w fo­to­gra­fii jako skład­nik utr­wa­la­cza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. tio­siar­czan sodu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycholesterolowy

za­po­bie­ga­ją­cy nad­mia­ro­wi cho­le­ste­ro­lu w tkan­kach; prze­ciw­cho­le­ste­ro­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Antycholinergiczny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bio­chem. blo­ku­ją­cy dzia­ła­nie ace­ty­lo­cho­li­ny lub wy­ka­zu­ją­cy dzia­ła­nie do niej prze­ciw­ne


Źródła:

Wiktionary

Antychorwacki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Chor­wa­cji i Chor­wa­tom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­chor­wac­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antychryst

1. prze­no­śnie o prze­ciw­ni­ku re­li­gii chrze­ści­jań­skiej bę­dą­cym win­nym nie­szczęść na świe­cie;
2. prze­no­śnie o oso­bie po­tę­pia­nej przez oto­cze­nie za swą po­sta­wę sprzecz­ną z nauką Ko­ścio­ła;
3. prze­no­śnie: czło­wiek zły, nie­ucz­ci­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. bibl. es­cha­to­lo­gicz­ny prze­ciw­nik Chry­stu­sa;

 (1.2) rel. dia­beł, zły duch

 (1.3) przen. nik­czem­nik, zły czło­wiek

 (1.4) po­gard. osoba, któ­rej świa­to­po­gląd re­li­gij­ny jest niez­god­ny z re­li­gią chrze­ści­jań­ską i która jest jej wro­giem


An­ty­chryst (gr. "an­ti­chri­stos") – prze­ciw­nik, opo­nent Chry­stu­sa (anti – prze­ciw, za­miast; chri­stos – po­ma­za­niec); duch bę­dą­cy za­prze­cze­niem Chry­stu­sa, jego an­ty­te­zą. Sza­tan; anioł upa­dły, zły duch, czart, wład­ca, który rzą­dzi w po­wie­trzu (Bi­blia: "List do Efez­jan", 2,2), ku­si­ciel, ksią­żę ciem­no­ści, w wie­rze­niach judeo-chrze­ści­jań­skich głów­ny duch zła we wszechś­wie­cie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antychrystowy

→ an­ty­chryst


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy an­ty­chry­sta, zwią­za­ny z an­ty­chry­stem


Patrz:antychryst

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antychrześcijański

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko chrze­ści­jań­stwu, chrze­ści­ja­nom


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko chrze­ści­jań­stwu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antychłopski

skie­ro­wa­ny, wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko chło­pom


Źródła:

SJP.pl

Antyciało

biał­ko oso­cza wyt­wa­rza­ne przez lim­fo­cy­ty, bro­nią­ce or­ga­nizm przed ata­ku­ją­cy­mi drob­no­u­stro­ja­mi cho­ro­bot­wór­czy­mi; prze­ciw­cia­ło


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. prze­ciw­cia­ło.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyciemnogrodzki

prze­ciw­staw­ny, prze­ciw­ny ciem­no­grodz­kie­mu; świa­to­wy, świa­tły


przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny men­tal­ne­mu za­co­fa­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycovidowiec

[czy­taj: an­ty­ko­wi­do­wiec] osoba prze­ko­na­na, że epi­de­mia cho­ro­by COVID-19 nie ist­nie­je i zo­sta­ła wy­my­ślo­na w ra­mach mię­dzy­na­ro­do­we­go spi­sku


Źródła:

SJP.pl

Antycovidowy

[czy­taj: an­ty­ko­wi­do­wy] prze­ciw­dzia­ła­ją­cy roz­prze­strze­nia­niu się ko­ro­na­wi­ru­sa wy­wo­łu­ją­ce­go cho­ro­bę COVID-19


Źródła:

SJP.pl

Antycyganizm

An­ty­cy­ga­nizm – uprze­dze­nie w sto­sun­ku do Romów, nie­kie­dy także do in­nych na­ro­dów, za­li­cza­nych do zbior­czej ka­te­go­rii Cy­ga­nów, wią­żą­ce się z oka­zy­wa­niem wobec nich po­staw i za­cho­wań an­ty­spo­łecz­nych.


Źródła:

Wikipedia

Antycygański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Cy­ga­nom, Romom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cy­gań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antycyklon

układ wia­trów wie­ją­cych wokół oś­rod­ka wy­so­kie­go ci­śnie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. wyż (at­mos­fe­rycz­ny);


An­ty­cy­klon – ro­dzaj cyr­ku­la­cji at­mos­fe­rycz­nej ty­po­wej dla wyżów ba­rycz­nych. Po­ję­cie an­ty­cy­klo­nu czę­sto bywa trak­to­wa­ne jako sy­no­nim wyżu.

Cyr­ku­la­cja po­wie­trza w obrę­bie an­ty­cy­klo­nu ma kie­ru­nek prze­ciw­ny do kie­run­ku ruchu obro­to­we­go Ziemi, co oz­na­cza, że na pół­ku­li pół­noc­nej ma kie­ru­nek zgod­ny z kie­run­kiem ruchu wska­zó­wek ze­ga­ra, zaś na pół­ku­li po­łud­nio­wej ma kie­ru­nek prze­ciw­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antycyklonalny

→ an­ty­cy­klon; an­ty­cy­klo­no­wy


przy­miot­nik

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z an­ty­cy­klo­nem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycyklonowy

→ an­ty­cy­klon; an­ty­cy­klo­nal­ny


przy­miot­nik

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z an­ty­cy­klo­nem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycypacja

1. prze­wi­dy­wa­nie tego, co może na­stą­pić;
2. za­po­wiedź przysz­łych wy­da­rzeń;
3. w mu­zy­ce: wpro­wa­dze­nie do akor­du dźwię­ków akor­du ko­lej­ne­go; wy­prze­dze­nie;
4. w ję­zy­koz­naw­stwie: do­sto­so­wa­nie wy­mo­wy gło­ski do wy­mo­wy na­stę­pu­ją­cej po niej gło­ski (np. ubezdź­więcz­nie­nie gło­ski "w" do "f" pod wpły­wem "k" w wy­ra­zie "ławka"); upo­dob­nie­nie wstecz­ne;
5. w li­te­ra­tu­rze: niez­god­na z po­rząd­kiem lo­gicz­nym lub cza­so­wym ko­lej­ność po­ja­wia­nia się ele­men­tów w wy­po­wie­dzi; pro­lep­sis


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­wi­dy­wa­nie, za­kła­da­nie cze­goś je­szcze nie­ist­nie­ją­ce­go

 (1.2) wy­prze­dza­nie, przedw­czes­ne wy­stę­po­wa­nie cze­goś, re­a­li­za­cja czę­ści ja­kie­goś więk­sze­go pro­ce­su przed jego roz­po­czę­ciem

 (1.3) po­gląd je­szcze nie­u­do­wod­nio­ny, ale słusz­ny i znaj­du­ją­cy póź­niej swoje pot­wier­dze­nie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antycypacyjny

→ an­ty­cy­pa­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z an­ty­cy­pa­cją; prze­wi­du­ją­cy coś i uwz­ględ­nia­ją­cy to wcze­śniej


Patrz:antycypacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycypowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­wi­dy­wa­nie tego, co ma na­stą­pić i po­dej­mo­wa­nie zaw­cza­su dzia­łań, wy­prze­dza­nie biegu wy­pad­ków


Źródła:

Wiktionary

Antycypować

1. prze­wi­dy­wać, przy­pu­szczać, przedw­cze­śnie wy­ko­ny­wać
2. w fi­lo­zo­fii: przyj­mo­wać jakiś po­gląd z góry, nie li­cząc się z doś­wiad­cze­niem


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. kie­ru­jąc się wie­dzą lub prze­czu­ciem, do­my­ślać się, co się wy­da­rzy lub jaki coś bę­dzie miało prze­bieg

 (1.2) książk. być za­po­wie­dzią cze­goś, co na­stą­pi lub za­ist­nie­je w przysz­ło­ści

 (1.3) książk. przyj­mo­wać jakiś po­gląd bez do­wo­dze­nia jako słusz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycypryjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Cy­pro­wi i Cy­pryj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cy­pryj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antycywilizacja

za­prze­cze­nie cy­wi­li­za­cji; stan roz­wo­ju pań­stwa ce­chu­ją­cy się bra­kiem istot­nych cech wła­ści­wych cy­wi­li­za­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ci­wień­stwo cy­wi­li­za­cji, stan roz­wo­ju pań­stwo­wo­ści nie­wy­ka­zu­ją­cy oznak no­wo­czes­nej cy­wi­li­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycywilizacyjny

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się cy­wi­li­za­cji, wrogo na­sta­wio­ny do cy­wi­li­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Antyczadyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Cza­do­wi i Cza­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cza­dyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyczarnogórski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Czar­no­gó­rze i Czar­no­gó­rza­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­czar­no­gór­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyczechosłowacki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Cze­cho­sło­wa­cji i Cze­cho­sło­wa­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cze­cho­sło­wac­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyczeski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi pań­stwu cze­skie­mu lub Cze­chom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­cze­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyczność

1. wszyst­ko co od­no­si się do epoki sta­ro­żyt­nej; sta­ro­żyt­ność;
2. sta­roś­wiec­kość; za­byt­ko­wość


Źródła:

SJP.pl

Antyczny

1. wła­ści­wy świa­tu sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu (np. an­tycz­ne po­ję­cie pię­kna);
2. do­ty­czą­cy an­ty­ku jako okre­su hi­sto­rycz­ne­go, tyle co: sta­ro­żyt­ny (np. okres an­tycz­ny);
3. po­tocz­nie o czymś prze­sta­rza­łym i nie­mod­nym (np. an­tycz­ne ubra­nie)


przy­miot­nik

 (1.1) hist. od­no­szą­cy się do sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu

 (1.2) po­cho­dzą­cy z daw­nych cza­sów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antycząsteczka

czą­stecz­ka an­ty­ma­te­rii


Źródła:

SJP.pl

Antycząstka

cząst­ka ele­men­tar­na o wła­ści­wo­ściach prze­ciw­nych do danej cząst­ki (pary an­ty­czą­stek to np. po­zy­ton i ne­ga­ton, pro­ton i an­ty­pro­ton)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. cząst­ka an­ty­ma­te­rii;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydaktyl

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z dwóch sylab krót­kich i jed­nej dłu­giej; dak­tyl od­wró­co­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiersz zło­żo­ny z dwóch sylab dłu­gich oraz jed­nej krót­kiej (w sta­ro­żyt­nej li­ry­ce)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pod­pi­sy­wa­nie cze­goś z wcze­śniej­szą datą niż fak­tycz­na data pow­sta­nia do­ku­men­tu


Źródła:

Wiktionary

Antydatować

wpi­sy­wać (wpi­sać) na do­ku­men­cie datę wcze­śniej­szą od fak­tycz­nej; an­te­da­to­wać (rzad­ko)


cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) wpi­sy­wać gdzieś datę wcze­śniej­szą niż rze­czy­wi­sta, zwy­kle w celu oszu­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydemokrata

prze­ciw­nik de­mo­kra­cji


Źródła:

SJP.pl

Antydemokratyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­de­mo­kra­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są an­ty­de­mo­kra­tycz­ni


Źródła:

Wiktionary

Antydemokratyczny

zwal­cza­ją­cy de­mo­kra­cję, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko de­mo­kra­cji (np. wy­stą­pie­nia an­ty­de­mo­kra­tycz­ne, an­ty­de­mo­kra­tycz­ne ogra­ni­cze­nia re­żi­mo­we)


przy­miot­nik

 (1.1) polit. sprze­ci­wia­ją­cy się de­mo­kra­cji; na­ru­sza­ją­cy jej za­sa­dy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydemokratyzm

1. wrogi, kry­tycz­ny sto­su­nek do de­mo­kra­cji;
2. cecha cze­goś sprzecz­ne­go z za­sa­da­mi de­mo­kra­cji


An­ty­de­mo­kra­tyzm – świa­to­po­gląd odrzu­ca­ją­cy ideę de­mo­kra­cji, opie­ra­ją­cy się na prześ­wiad­cze­niu, że w zróż­ni­co­wa­nym spo­łe­czeń­stwie, w któ­rym naj­więk­szą część sta­no­wią osoby nie­wyksz­tał­co­ne i nie­za­moż­ne, de­mo­kra­cja jest "dyk­ta­tu­rą ciem­nia­ków". Prze­ciw­ni­cy de­mo­kra­cji czę­sto uz­na­ją za lep­sze rządy mo­nar­chicz­no-ab­so­lut­ne albo de­spo­tycz­ne lub au­to­ry­tar­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antydepresant

lek prze­ciw­de­pre­syj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek prze­ciw­dzia­ła­ją­cy ob­ja­wom de­pre­sji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydepresyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­de­pre­syj­ne


Źródła:

Wiktionary

Antydepresyjny

sto­so­wa­ny prze­ciw­ko de­pre­sji, le­czą­cy de­pre­sję; prze­ciw­de­pre­syj­ny, psy­cho­de­pre­syj­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) med. zwal­cza­ją­cy ob­ja­wy de­pre­sji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydesma

drze­wo owo­co­we z ro­dzi­ny li­ściok­wia­to­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce w tro­pi­kal­nych ob­sza­rach Azji, Chi­nach i Au­stra­lii


Źródła:

SJP.pl

Antydespotyczny

zwal­cza­ją­cy de­spo­tyzm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko de­spo­tyz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl

Antydeuteron

an­ty­ją­dro cięż­kie­go wo­do­ru


Źródła:

SJP.pl

Antydialog

żar­to­bli­wie: dia­log po­zba­wio­ny cech dia­lo­gu, prze­ci­wień­stwo dia­lo­gu


Źródła:

SJP.pl

Antydiuretyczny

ha­mu­ją­cy wyt­wa­rza­nie moczu


przy­miot­nik

 (1.1) med. ha­mu­ją­cy diu­re­zę, nad­mier­ne wy­dzie­la­nie moczu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydiuretyna

hor­mon po­wo­du­ją­cy zmniej­sze­nie wy­da­la­nia wody z or­ga­niz­mu przez nerki


Źródła:

SJP.pl

Antydogmatyczny

nie­uz­na­ją­cy dog­ma­tów


Źródła:

SJP.pl

Antydogmatyzm

kry­tycz­ny sto­su­nek do dog­ma­tów, zwal­cza­nie dog­ma­tyz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­sta­wa fi­lo­zo­ficz­na lub in­te­lek­tu­al­na po­le­ga­ją­ca na odrzu­ca­niu dog­ma­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydominicki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi pań­stwu Do­mi­ni­ka

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­do­mi­nic­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antydominikański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Do­mi­ni­ka­nie

 (1.2) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi za­ko­no­wi do­mi­ni­ka­nów

 (1.3) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­do­mi­ni­kań­skiej (1.1-2)


Źródła:

Wiktionary

Antydominikańskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­ty­do­mi­ni­kań­skie


Źródła:

Wiktionary

Antydoping

ogól­na nazwa dzia­łań, które mają za­po­bie­gać lub zwal­czać sto­so­wa­nie środ­ków do­pin­go­wych przez spor­tow­ców; kon­tro­la an­ty­do­pin­go­wa


Źródła:

SJP.pl

Antydopingowy

zwal­cza­ją­cy do­ping, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy do­pin­go­wi (w zna­cze­niu nie­doz­wo­lo­ne­go wspo­ma­ga­nia or­ga­niz­mu), np. ko­mi­sja an­ty­do­pin­go­wa, kon­tro­la an­ty­do­pin­go­wa


przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do walki z do­pin­giem u spor­tow­ców, do wy­kry­wa­nia nie­doz­wo­lo­nych środ­ków do­pin­gu­ją­cych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydostępowy

utrud­nia­ją­cy lub unie­moż­li­wia­ją­cy do­stęp do okre­ślo­ne­go ob­sza­ru, naj­czę­ściej w kon­tek­ście mi­li­tar­nym


Źródła:

SJP.pl

Antydot

sub­stan­cja lik­wi­du­ją­ca lub an­ta­go­ni­zu­ją­ca dzia­ła­nie tru­ciz­ny na or­ga­nizm; an­ti­do­tum, od­trut­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. an­ti­do­tum


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydotum

od­trut­ka; an­ti­do­tum;
1. sub­stan­cja lik­wi­du­ją­ca lub an­ta­go­ni­zu­ją­ca dzia­ła­nie tru­ciz­ny na or­ga­nizm; an­ty­dot;
2. w prze­no­śni: śro­dek mo­gą­cy za­ra­dzić cze­muś


Źródła:

SJP.pl

Antydramat

współ­czes­na od­mia­na dra­ma­tu (ut­wo­ru sce­nicz­ne­go), nie­za­cho­wu­ją­ca tra­dy­cyj­nej formy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. teatr. współ­czes­na od­mia­na dra­ma­tu, w któ­rej brak tra­dy­cyj­nych kon­wen­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydrgawkowy

za­po­bie­ga­ją­cy drgaw­kom, le­czą­cy drgaw­ki; prze­ciwdr­gaw­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Antydrobnoustrojowy

przy­miot­nik

 (1.1) za­po­bie­ga­ją­cy roz­wo­jo­wi drob­no­u­stro­jów


Źródła:

Wiktionary

Antydronowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko dro­nom; prze­ciw­dro­no­wy


przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy do zwal­cza­nia dro­nów i obro­ny przed ata­ka­mi z ich stro­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydumpingowy

[czy­taj: an­ty­dam­pin­go­wy] prze­ciw­dzia­ła­ją­cy sprze­da­ży to­wa­rów po ce­nach niż­szych od kosz­tów pro­duk­cji


przy­miot­nik

 (1.1) ekon. za­po­bie­ga­ją­cy, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy dum­pin­go­wi, ni­szcze­niu kon­ku­ren­cji przez za­ni­ża­nie cen


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyduński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Danii i Duń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­duń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antydynastyczny

zwal­cza­ją­cy dy­na­stię, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko dy­na­stii


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko dy­na­stii, dzia­ła­ją­cy na szko­dę dy­na­stii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antydyskryminacja

prze­ciw­dzia­ła­nie dy­skry­mi­na­cji i nie­rów­ne­mu trak­to­wa­niu


Źródła:

SJP.pl

Antydyskryminacyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy dy­skry­mi­na­cji lub słu­żą­cy jej za­po­bie­ga­niu


Źródła:

SJP.pl

Antydżibutyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Dżi­bu­ti i Dżi­bu­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­dżi­bu­tyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyedukacyjny

→ an­ty­e­du­ka­cja


Patrz:antyedukacja

Źródła:

SJP.pl

Antyegipski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Egip­to­wi i Egip­cja­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­gip­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyekologiczny

nies­przy­ja­ją­cy za­cho­wa­niu rów­no­wa­gi w przy­ro­dzie


Źródła:

SJP.pl

Antyeksportowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy ek­spor­to­wi, ma­ją­cy za za­da­nie zmniej­sze­nie ek­spor­tu


Źródła:

SJP.pl

Antyekwadorski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ek­wa­do­ro­wi i Ek­wa­dor­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ek­wa­dor­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyelektron

krót­ko trwa­ją­ca cząst­ka ele­men­tar­na, elek­tron o ła­dun­ku elek­trycz­nym do­dat­nim; po­zy­tron; po­zy­ton


Źródła:

SJP.pl

Antyelektrostatyczny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy elek­try­zo­wa­niu się ma­te­ria­łów; an­ty­sta­tycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) fiz. za­po­bie­ga­ją­cy od­kła­da­niu się elek­trycz­no­ści sta­tycz­nej, za­po­bie­ga­ją­cy elek­try­zo­wa­niu się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyelitarny

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko eli­tom


Źródła:

SJP.pl

Antyelitaryzm

po­sta­wa kwe­stio­nu­ją­ca za­sad­ność ist­nie­nia elit i ich uprzy­wi­le­jo­wa­nej po­zy­cji w spo­łe­czeń­stwie


Źródła:

SJP.pl

Antyemancypacyjny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia ja­kiejś eman­cy­pa­cji

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec eman­cy­pa­cji


Źródła:

Wiktionary

Antyemigracyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy emi­gra­cji - wy­jeż­dża­niu oby­wa­te­li poza gra­ni­ce pań­stwa


Źródła:

SJP.pl

Antyemigrancki

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko emi­gra­cji, emi­gran­tom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi emi­gran­tom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­mi­granc­kiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyemiracki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Zjed­no­czo­nym Emi­ra­tom Arab­skim

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­mi­rac­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyempiryzm

po­gląd gło­szą­cy, że źró­dłem poz­na­nia jest rozum, a nie doś­wiad­cze­nie zmy­sło­we


Źródła:

SJP.pl

Antyenerdowski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi NRD

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­ner­dow­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyenzym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. sub­stan­cja, która ha­mu­je, opóź­nia lub cał­ko­wi­cie za­trzy­mu­je ak­tyw­ność en­zy­mu


Źródła:

Wiktionary

Antyerytrejski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ery­trei i Ery­trej­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­ry­trej­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyestetyczny

pre­fe­ru­ją­cy brzy­do­tę, prze­ciw­sta­wia­ją­cy się este­tyz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl

Antyestetyka

este­ty­ka sprzecz­na z pod­sta­wo­wy­mi war­to­ścia­mi w tej dzie­dzi­nie, np. har­mo­nią; cha­rak­te­ry­stycz­na dla twór­czo­ści wielu grup awan­gar­do­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. liter. po­gląd sprze­ci­wia­ją­cy się este­tyz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyestetyzm

wpro­wa­dze­nie do ut­wo­ru brzyd­kich ele­men­tów w celu wy­wo­ła­nia szoku este­tycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. liter. ce­lo­we ła­ma­nie ka­no­nów pię­kna i har­mo­nii w sztu­ce lub wy­po­wie­dzi ar­ty­stycz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyestoński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Esto­nii i Estoń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­stoń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyestrogenny

ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie estro­ge­nów; an­ty­e­stro­ge­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyestrogenowy

ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie estro­ge­nów; an­ty­e­stro­gen­ny


Źródła:

SJP.pl

Antyetiopski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Etio­pii i Etiop­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­tiop­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyeuropejski

1. wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Unii Eu­ro­pej­skiej, sprzecz­ny z in­te­re­sem Unii Eu­ro­pej­skiej; an­ty­u­nij­ny;
2. wrogo na­sta­wio­ny do Eu­ro­py


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Eu­ro­pie i Eu­ro­pej­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­e­u­ro­pej­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyeuropejskość

1. po­sta­wa kogoś prze­ciw­ne­go Unii Eu­ro­pej­skiej;
2. po­sta­wa kogoś wrogo na­sta­wio­ne­go do Eu­ro­py


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest skie­ro­wa­ne prze­ciw­ko Eu­ro­pie, sprzecz­ne z war­to­ścia­mi eu­ro­pej­ski­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyewangeliczny

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny ewan­ge­lii


Źródła:

Wiktionary

Antyewangelizacja

sprze­ci­wia­nie się ewan­ge­lii, zja­wi­sko od­wrot­ne do ewan­ge­li­za­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ci­wień­stwo ewan­ge­li­za­cji, dzia­łal­ność ma­ją­ca na celu wy­ko­rze­nie­nie zasad wiary


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfan

osoba pu­blicz­nie oka­zu­ją­ca swoją nie­chęć wobec kogoś lub cze­goś, czę­sto w spo­sób na­past­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyfanka

ko­bie­ta pu­blicz­nie oka­zu­ją­ca swoją nie­chęć wobec kogoś lub cze­goś, czę­sto w spo­sób na­past­li­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyfaszysta

prze­ciw­nik ide­o­lo­gii fa­szyz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. prze­ciw­nik fa­szyz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfaszystka

prze­ciw­nicz­ka ide­o­lo­gii fa­szyz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. prze­ciw­nicz­ka fa­szyz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfaszystowski

zwal­cza­ją­cy fa­szyzm, prze­ciw­ny fa­szyz­mo­wi (np. dzia­ła­cze an­ty­fa­szy­stow­scy, ruch an­ty­fa­szy­stow­ski)


przy­miot­nik

 (1.1) na­sta­wio­ny na walkę z fa­szyz­mem, zwal­cza­ją­cy fa­szy­stów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfaszyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­sta­wa prze­ja­wia­ją­ca się ot­war­tym sprze­ci­wem wobec fa­szyz­mu;


An­ty­fa­szyzm – po­sta­wa sprze­ci­wu wobec fa­szyz­mu oraz ruch po­li­tycz­ny i spo­łecz­ny prze­ciw­ny ide­o­lo­gii fa­szy­stow­skiej. Roz­wi­jał się od lat 20. XX wieku, po­cząt­ko­wo w dużej mie­rze w śro­do­wi­skach le­wi­co­wych, jako od­po­wiedź na for­mo­wa­nie się ruchu fa­szy­stow­skie­go we Wło­szech (m.in.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antyfaza

1. fi­gu­ra sty­li­stycz­na, prze­ci­wień­stwo hi­per­bo­li; za­stą­pie­nie okre­śle­nia jego za­prze­czo­nym prze­ciw­sta­wie­niem; li­to­tes, li­to­ta, me­io­sis;
2. war­stwa wew­nątrz stopu


Źródła:

SJP.pl

Antyfederalista

1. prze­ciw­nik fe­de­ra­liz­mu;
2. czło­nek grupy po­li­tycz­nej w USA z końca XVIII wieku, prze­ciw­nej ra­ty­fi­ka­cji Kon­sty­tu­cji Sta­nów Zjed­no­czo­nych z 1787 roku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. prze­ciw­nik fe­de­ra­liz­mu

 (1.2) hist. polit. czło­nek ruchu po­li­tycz­ne­go w Sta­nach Zjed­no­czo­nych sprze­ci­wia­ją­ce­go się ra­ty­fi­ka­cji kon­sty­tu­cji z 1789 r.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfederalistka

1. prze­ciw­nicz­ka fe­de­ra­liz­mu;
2. człon­ki­ni grupy po­li­tycz­nej w USA z końca XVIII wieku, prze­ciw­nej ra­ty­fi­ka­cji Kon­sty­tu­cji Sta­nów Zjed­no­czo­nych z 1787 roku


Źródła:

SJP.pl

Antyfederalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. kon­cep­cja ustro­jo­wa po­le­ga­ją­ca na sprze­ci­wie wobec two­rze­nia pań­stwa zło­żo­ne­go lub fe­de­ral­ne­go

 (1.2) polit. ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny opo­wia­da­ją­cy się prze­ciw­ko ustro­jo­wi fe­de­ral­ne­mu


Źródła:

Wiktionary

Antyfeminista

męż­czyz­na nie­chęt­ny fe­mi­niz­mo­wi lub ogól­niej męż­czyz­na nie­chęt­ny wobec ko­biet i ich rów­no­u­praw­nie­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. prze­ciw­nik fe­mi­niz­mu

 (1.2) męż­czyz­na wrogo na­sta­wio­ny do ko­biet


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfeministka

→ an­ty­fe­mi­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta sprze­ci­wia­ją­ca się ideom i ru­cho­wi fe­mi­ni­stycz­ne­mu


Patrz:antyfeminista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfeministycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób an­ty­fe­mi­ni­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Antyfeministyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­fe­mi­ni­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są an­ty­fe­mi­ni­stycz­ni


Źródła:

Wiktionary

Antyfeministyczny

ma­ją­cy nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do ko­biet, zwal­cza­ją­cy rów­no­u­praw­nie­nie ko­biet


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który opie­ra się na an­ty­fe­mi­niz­mie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfeminizm

po­sta­wa nie­chę­ci wobec idei fe­mi­niz­mu i nie­uz­na­wa­nie rów­no­u­praw­nie­nia ko­biet


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. sta­no­wi­sko sprze­ci­wia­ją­ce się ideom i ru­cho­wi fe­mi­ni­stycz­ne­mu

 (1.2) pot. wrogi sto­su­nek do ko­biet i/lub nie­ak­cep­to­wa­nie ich rów­no­ści wobec prawa


An­ty­fe­mi­nizm – sta­no­wi­sko sprze­ci­wia­ją­ce się ideom i ru­cho­wi fe­mi­ni­stycz­ne­mu. An­ty­fe­mi­nizm jest po­ję­ciem nie­o­strym i ist­nie­je wiele jego od­mian.

An­ty­fe­mi­nizm nie jest tym samym co mi­zo­gi­nia czy sek­sizm. Mi­zo­gi­nia to nie­chęć wobec ko­biet, a sek­sizm to ich dy­skry­mi­na­cja ze wzglę­du na płeć. Mogą więc ist­nieć bez od­nie­sie­nia do fe­mi­niz­mu i są znacz­nie od niego star­sze. An­ty­fe­mi­nizm jest na­to­miast sprze­ci­wem wobec idei i ruchu fe­mi­ni­stycz­ne­go i dla­te­go jego po­cząt­ki da­to­wa­ne są na epokę oś­wie­ce­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyferroelektryczność

→ an­ty­fer­ro­e­lek­trycz­ny


Patrz:antyferroelektryczny

Źródła:

SJP.pl

Antyferroelektryk

An­ty­fer­ro­e­lek­tryk – die­lek­tryk nie­wy­ka­zu­ją­cy spon­ta­nicz­nej po­la­ry­za­cji przy braku zew­nętrz­ne­go pola elek­trycz­ne­go, ale po­sia­da­ją­cy wew­nętrz­ne upo­rząd­ko­wa­nie elek­trycz­nych mo­men­tów di­po­lo­wych: wy­pad­ko­we mo­men­ty są­sied­nich ko­mó­rek ele­men­tar­nych są uło­żo­ne prze­ci­wrów­no­le­gle.


Źródła:

Wikipedia

Antyferromagnetyzm

An­ty­fer­ro­ma­gne­tyzm – wła­ści­wość ma­gne­tycz­na ma­te­ria­łu; zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na an­ty­rów­no­le­głym upo­rząd­ko­wa­niu ele­men­tar­nych mo­men­tów ma­gne­tycz­nych w pod­sie­ciach sieci kry­sta­licz­nej. Ty­po­wym przy­kła­dem pier­wiast­ka o sil­nych wła­ści­wo­ściach ma­gne­tycz­nych jest man­gan. An­ty­fer­ro­ma­gne­tyzm wy­stę­pu­je np. w CuO (znaj­du­ją­cych się w więk­szo­ści ba­da­nych nad­prze­wod­ni­ków wy­so­ko­tem­pe­ra­tu­ro­wych), CuMnAs oraz w MnTe.


Źródła:

Wikipedia

Antyfertylizyna

u zwie­rząt: sub­stan­cja wy­dzie­la­na przez plem­ni­ki, ułat­wia­ją­ca za­płod­nie­nie


An­ty­fer­ty­li­zy­na ("anty" + gr. "fer­tós" ‘zno­śny’, "lýsis" ‘roz­wią­za­nie’) – wy­dzie­li­na wy­stę­pu­ją­ca na po­wierzch­ni głów­ki plem­ni­ka, która re­a­gu­je ze znaj­du­ją­cą się na po­wierzch­ni ko­mór­ki ja­jo­wej, swo­i­ście do­pa­so­wa­ną prze­strzen­nie fer­ty­li­zy­ną, w wy­ni­ku czego moż­li­we jest za­płod­nie­nie plem­ni­ka­mi wy­łącz­nie włas­ne­go ga­tun­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyfestiwalowy

→ an­ty­fe­sti­wal


Patrz:antyfestiwal

Źródła:

SJP.pl

Antyfeudalny

zwal­cza­ją­cy fe­u­da­lizm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko fe­u­da­liz­mo­wi i fe­u­da­łom


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko fe­u­da­liz­mo­wi i uksz­tał­to­wa­nym przez niego sto­sun­kom spo­łecz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfidżyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Fidżi i Fi­dżyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­fi­dżyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyfilipiński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Fi­li­pi­nom i Fi­li­piń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­fi­li­piń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyfilm

film prze­ciw­sta­wia­ją­cy się tra­dy­cyj­nym sche­ma­tom i kon­wen­cjom sztu­ki fil­mo­wej


Źródła:

SJP.pl

Antyfiński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Fin­lan­dii i Finom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­fiń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyfon

śro­dek ochro­ny słu­chu, zwy­kle w po­sta­ci za­ty­czek do uszu lub słu­cha­wek ochron­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyfona

krót­kie mod­lit­wy śpie­wa­ne lub re­cy­to­wa­ne przez dwa chóry ko­lej­no po jed­nym wer­sie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. w Li­tur­gii go­dzin wer­set od­ma­wia­ny przed i po psal­mie czy kan­ty­ku;

 (1.2) muz. w Kom­ple­cie krót­ka pieśń ma­ryj­na śpie­wa­na lub od­ma­wia­na na końcu go­dzi­ny ka­no­nicz­nej;

 (1.3) muz. w li­tur­gii mszy świę­tej jeden z wer­se­tów śpie­wa­nych lub od­ma­wia­nych na wej­ście, na ofia­ro­wa­nie i na ko­mu­nię;


An­ty­fo­na (gr. „prze­ciw­głos”, „na­prze­mien­na od­po­wiedź”) – w li­tur­gii chrze­ści­jań­skiej wer­set roz­po­czy­na­ją­cy i koń­czą­cy mod­lit­wę – naj­czę­ściej psalm lub kan­tyk (pieśń), czę­sto za­czerp­nię­ty z Psal­mów lub in­nych ksiąg Pisma Świę­te­go.

W cho­ra­le gre­go­riań­skim an­ty­fo­ny to różne typy śpie­wów, np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyfonalny

→ an­ty­fo­na


przy­miot­nik

 (1.1) rel. wy­ko­ny­wa­ny jako an­ty­fo­na na po­cząt­ku i na końcu psal­mu lub kan­ty­ku


Patrz:antyfona

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfonarz

księ­ga za­wie­ra­ją­ca zbiór śpie­wów li­tur­gicz­nych, głów­nie an­ty­fon


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. księ­ga li­tur­gicz­na za­wie­ra­ją­ca an­ty­fo­ny


An­ty­fo­narz (z łac.średn. "an­tip­ho­na­rium") – księ­ga li­tur­gicz­na Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go za­wie­ra­ją­ca zbiór an­ty­fon (naj­star­szych śpie­wów li­tur­gicz­nych); w cza­sach póź­niej­szych w skład an­ty­fo­na­rza wesz­ły rów­nież śpie­wy uży­wa­ne w li­tur­gii poza mszą świę­tą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyfonarzowy

→ an­ty­fo­narz


Patrz:antyfonarz

Źródła:

SJP.pl

Antyfonał

daw­niej: an­ty­fo­narz - księ­ga za­wie­ra­ją­ca zbiór śpie­wów li­tur­gicz­nych, głów­nie an­ty­fon


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rel. księ­ga li­tur­gicz­na za­wie­ra­ją­ca an­ty­fo­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfrancuski

nie­chęt­ny lub wrogi Fran­cu­zom, Fran­cji


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Fran­cji i Fran­cu­zom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­fran­cu­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfrankistowski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia fran­kiz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec fran­kiz­mu


Źródła:

Wiktionary

Antyfraudowy

słu­żą­cy do za­po­bie­ga­nia oszu­stwom i wy­łu­dze­niom


Źródła:

SJP.pl

Antyfraza

fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na iro­nicz­nym uży­ciu wy­ra­zu, zmie­nia­ją­cym jego sens na prze­ciw­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. śro­dek sty­li­stycz­ny, po­le­ga­ją­cy na iro­nicz­nej zmia­nie zna­cze­nia wy­ra­zu na prze­ciw­ny (np. ale je­steś mądry = je­steś głupi) bądź też na uży­ciu za­prze­czo­ne­go an­to­ni­mu za­miast naz­wa­nia wprost ja­kiejś cechy (np. nie­pię­kny = brzyd­ki)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyfrykcyjny

za­po­bie­ga­ją­cy tar­ciu, po­wo­du­ją­cy zmniej­sze­nie tar­cia; prze­ciw­cier­ny


Źródła:

SJP.pl

Antyfutbol

gra prze­czą­ca za­sa­dom do­bre­go fut­bo­lu


Źródła:

SJP.pl

Antyfutrzarski

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko prze­my­sło­wi fu­trzar­skie­mu, wrogi pro­duk­cji i no­sze­niu na­tu­ral­nych futer przez ludzi


Źródła:

Wiktionary

Antygaboński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ga­bo­no­wi i Ga­boń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ga­boń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antygambijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gam­bii i Gam­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gam­bij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antygangowy

przez­na­czo­ny do walki z gan­ga­mi


Źródła:

SJP.pl

Antygaz

me­cha­nizm za­po­bie­ga­ją­cy nad­mier­ne­mu zu­ży­ciu sprzę­gła


Źródła:

SJP.pl

Antygejowski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko gejom, na­sta­wio­ny prze­ciw ho­mo­sek­su­a­liz­mo­wi


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) prze­ciw­ny gejom, zwal­cza­ją­cy gejów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antygen

wie­lo­czą­stecz­ko­wa sub­stan­cja wy­wo­łu­ją­ca pow­sta­nie (wyt­wa­rza­nie) prze­ciw­ciał


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. sub­stan­cja, któ­rej po­ja­wie­nie się w or­ga­niz­mie po­wo­du­je jego re­ak­cję od­por­no­ścio­wą;


An­ty­gen (źró­dło­słów nie­jas­ny: ἀντί "anti", prze­ciw, γένος "genos", ród, ro­dzaj; przy­ta­cza­ne także an­ti­gen = "an­ti­bo­dy ge­ne­ra­tor", ge­ne­ra­tor prze­ciw­ciał) – sub­stan­cja, która wy­ka­zu­je an­ty­ge­no­wość (wła­ści­wość wią­za­nia się ze swo­i­sty­mi prze­ciw­cia­ła­mi) oraz im­mu­no­gen­ność (wła­ści­wość wy­wo­ła­nia prze­ciw sobie od­po­wie­dzi od­por­no­ścio­wej), przy czym znane są an­ty­ge­ny, tzw. hap­te­ny, które stają się im­mu­no­gen­ne do­pie­ro po zwią­za­niu się z no­śni­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antygenowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób an­ty­ge­no­wy


Źródła:

Wiktionary

Antygenowość

zdol­ność sub­stan­cji do wy­wo­ły­wa­nia swo­i­stej re­ak­cji ukła­du od­por­no­ścio­we­go


An­ty­ge­no­wość – zdol­ność sub­stan­cji do łą­cze­nia się ze swo­i­sty­mi prze­ciw­cia­ła­mi. Je­że­li an­ty­gen nie wy­ka­zu­je im­mu­no­gen­no­ści a wy­ka­zu­je an­ty­ge­no­wość na­zy­wa­ny jest hap­te­nem. Prze­ciw­cia­ła z któ­ry­mi może łą­czyć się sub­stan­cja mogą być za­rów­no re­cep­to­ra­mi lim­fo­cy­tów jak i wol­ny­mi cząst­ka­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antygenowy

→ an­ty­gen


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­ty­ge­nem, do­ty­czą­cy an­ty­ge­nów


Patrz:antygen

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyghański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gha­nie i Ghań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tyg­hań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antygibraltarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gi­bral­ta­ro­wi i Gi­bral­tar­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gi­bral­tar­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyglobalista

czło­nek ruchu an­ty­glo­ba­li­stycz­ne­go; al­ter­glo­ba­li­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. ktoś, kto sprze­ci­wia się glo­ba­li­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyglobalistka

→ an­ty­glo­ba­li­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ko­bie­ta sprze­ci­wia­ją­ca się glo­ba­li­za­cji


Patrz:antyglobalista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyglobalistyczny

prze­ciw­ny glo­ba­li­za­cji, ma­ją­cy na celu jej za­ha­mo­wa­nie; al­ter­glo­ba­li­stycz­ny


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia glo­ba­liz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec glo­ba­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyglobalizacja

ide­o­lo­gia prze­ciw­na glo­ba­li­za­cji, ma­ją­ca na celu jej za­ha­mo­wa­nie


Źródła:

SJP.pl

Antyglobalizm

ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny sprze­ci­wia­ją­cy się ko­rzy­ściom pły­ną­cym z pro­ce­sów glo­ba­li­za­cji; al­ter­glo­ba­lizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­gląd lub po­sta­wa sprze­ci­wia­ją­ca się glo­ba­liz­mo­wi


An­ty­glo­ba­lizm (rów­nież ruch an­ty­glo­ba­li­za­cyj­ny) – ruch spo­łecz­ny kry­tycz­nie na­sta­wio­ny do glo­ba­li­za­cji. Ruch ten jest po­wszech­nie na­zy­wa­ny rów­nież ru­chem na rzecz glo­bal­nej spra­wied­li­wo­ści, ru­chem al­ter­glo­ba­li­za­cyj­nym, ru­chem an­ty­glo­ba­li­stycz­nym, ru­chem an­ty­kor­po­ra­cyj­nym na rzecz glo­ba­li­za­cji lub ru­chem prze­ciw­ko ne­o­li­be­ral­nej glo­ba­li­za­cji. Ist­nie­je wiele de­fi­ni­cji ruchu an­ty­glo­ba­li­za­cyj­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antygona

mit. gr. córka Edypa i Jo­ka­sty


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antygoryt

mi­ne­rał barwy zie­lo­nej, od­mia­na ser­pen­ty­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy ser­pen­ty­nów;


An­ty­go­ryt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów za­li­cza­ny do grupy ser­pen­ty­nów. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów po­spo­li­tych i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nych.

Nazwa wy­wo­dzi się od "An­ti­go­ro" (nazwa do­li­ny we wło­skim Pie­mon­cie) – miej­sca po­zy­ski­wa­nia czy­ste­go an­ty­go­ry­tu. Znane w gem­mo­lo­gii od­mia­ny: "bo­we­nit" i "wil­liam­syt".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antygorytowy

→ an­ty­go­ryt


Patrz:antygoryt

Źródła:

SJP.pl

Antygradacja

opo­zy­cyj­ne ze­sta­wie­nie stop­nio­wa­nia wzmac­nia­ją­ce­go i osła­bia­ją­ce­go cechy, np. "Atak wroga był coraz sil­niej­szy, gwał­tow­niej­szy, a garst­ka obroń­ców ma­la­ła, sła­bła."; an­ty­kli­maks


An­ty­gra­da­cja (an­ty­kli­maks, gra­da­cja opa­da­ją­ca) – fi­gu­ra re­to­rycz­na, od­mia­na gra­da­cji, w któ­rej skład­ni­ki usze­re­go­wa­ne są w taki spo­sób, że ich war­tość zna­cze­nio­wa lub emo­cjo­nal­na stop­nio­wo ma­le­je.

Ter­min od­no­si się także do nie­o­cze­ki­wa­ne­go ob­ni­że­nia tonu, przej­ścia od pod­nio­sło­ści do try­wial­no­ści, po­spo­li­to­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antygraffiti

1. pre­pa­rat do po­kry­wa­nia po­wierzch­ni obiek­tów umoż­li­wia­ją­cy łatwe usu­nię­cie z nich na­pi­sów i ry­sun­ków;
2. umoż­li­wia­ją­cy łatwe usu­nię­cie na­pi­sów i ry­sun­ków z po­wierzch­ni obiek­tów; an­ty­graf­fi­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Antygraffitowy

umoż­li­wia­ją­cy łatwe usu­nię­cie na­pi­sów i ry­sun­ków z po­wierzch­ni obiek­tów; an­ty­graf­fi­ti


Źródła:

SJP.pl

Antygrawitacja

hi­po­te­tycz­ne zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na osła­bia­niu, zno­sze­niu lub od­wra­ca­niu dzia­ła­nia gra­wi­ta­cji


An­ty­gra­wi­ta­cja – hi­po­te­tycz­ne i nigdy nie­za­ob­ser­wo­wa­ne w spo­sób pot­wier­dzo­ny na­u­ko­wo od­dzia­ły­wa­nie fi­zycz­ne. Temat naj­czę­ściej jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny w scien­ce fic­tion

Od­dzia­ły­wa­nie to mia­ło­by być ana­lo­gicz­ne do gra­wi­ta­cji, lecz po­wo­du­ją­ce od­py­cha­nie za­miast przy­cią­ga­nia mas. [].


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antygrawitacyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy gra­wi­ta­cji


Źródła:

SJP.pl

Antygrecki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gre­cji i Gre­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­grec­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antygrenadyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gre­na­dzie i Gre­na­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gre­na­dyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antygromowy

za­bez­pie­cza­ją­cy przed ude­rze­niem pio­ru­na


Źródła:

SJP.pl

Antygruziński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gruz­ji i Gru­zi­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gru­ziń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antygrypowy

zwal­cza­ją­cy grypę, za­po­bie­ga­ją­cy gry­pie; prze­ciw­gry­po­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zob. prze­ciw­gry­po­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antygrzybicznie

→ an­ty­grzy­bicz­ny


Patrz:antygrzybiczny

Źródła:

SJP.pl

Antygrzybiczny

za­po­bie­ga­ją­cy grzy­bi­cy; an­ty­grzy­bi­czy, prze­ciw­grzy­bicz­ny, prze­ciw­grzy­bi­czy


Źródła:

SJP.pl

Antygrzybiczy

za­po­bie­ga­ją­cy grzy­bi­cy; an­ty­grzy­bicz­ny, prze­ciw­grzy­bicz­ny, prze­ciw­grzy­bi­czy


Źródła:

SJP.pl

Antyguamski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gu­a­mo­wi i Gu­am­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gu­am­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antygujański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gu­ja­nie i Gu­jań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­gu­jań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antygwatemalski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gwa­te­ma­li i Gwa­te­mal­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tyg­wa­te­mal­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antygwałty

po­tocz­nie: dam­ska odzież ma­ją­ca na celu od­stra­sze­nie po­ten­cjal­ne­go gwał­ci­cie­la


Źródła:

SJP.pl

Antygwinejski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Gwi­nei i Gwi­nej­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tyg­wi­nej­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyhabsburski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Habs­bur­gom


Źródła:

SJP.pl

Antyhaitański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Haiti i Ha­i­tań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ha­i­tań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyhaker

osoba za­bez­pie­cza­ją­ca sieci, sy­ste­my kom­pu­te­ro­we itp. przed wła­ma­niem


Źródła:

SJP.pl

Antyhakerski

za­bez­pie­cza­ją­cy przed ata­ka­mi ha­ke­rów


Źródła:

SJP.pl

Antyhazardowy

dzia­ła­ją­cy prze­ciw­ko ha­zar­do­wi


Źródła:

SJP.pl

Antyhałasowy

prze­ciw­ha­ła­so­wy;
1. zmniej­sza­ją­cy, lik­wi­du­ją­cy hałas; prze­ci­wa­ku­stycz­ny, an­ty­a­ku­stycz­ny, prze­ciwdź­wię­ko­wy;
2. ma­ją­cy na celu walkę z ha­ła­sem


przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do zmniej­sza­nia ha­ła­su; chro­nią­cy przed ha­ła­sem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyhierarchiczność

→ an­ty­hie­rar­chicz­ny


Patrz:antyhierarchiczny

Źródła:

SJP.pl

Antyhinduski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi In­diom i Hin­du­som

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­hin­du­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyhistaminik

po­tocz­nie: lek an­ty­hi­sta­mi­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyhistaminowy

za­po­bie­ga­ją­cy prze­do­sta­wa­niu się hi­sta­mi­ny z krwi do tka­nek; prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy


przy­miot­nik

 (1.1) med. zob. prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyhiszpański

nie­chęt­ny lub wrogi Hisz­pa­nii, Hisz­pa­nom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Hisz­pa­nii i Hisz­pa­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­hisz­pań­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyhitlerowiec

prze­ciw­nik po­li­ty­ki Adol­fa Hit­le­ra


Źródła:

SJP.pl

Antyhitlerowski

prze­ciw­ny hit­le­ryz­mo­wi, zwal­cza­ją­cy hit­le­ryzm (np. ko­a­li­cja an­ty­hit­le­row­ska)


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi hit­le­ryz­mo­wi i hit­le­row­com

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­hit­le­row­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyhitleryzm

wro­gie na­sta­wie­nie do hit­le­ryz­mu, zwal­cza­nie hit­le­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl

Antyholenderski

nie­chęt­ny lub wrogi Ho­lan­dii, Ho­len­drom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ho­lan­dii i Ho­len­drom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ho­len­der­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyhonduraski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Hon­du­ra­so­wi i Hon­du­ra­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­hon­du­ra­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyhormon

sub­stan­cja blo­ku­ją­ca lub zno­szą­ca dzia­ła­nie hor­mo­nów


Źródła:

SJP.pl

Antyhormonalny

→ an­ty­hor­mon


Patrz:antyhormon

Źródła:

SJP.pl

Antyhumanistyczny

wrogi prą­dom hu­ma­ni­stycz­nym


Źródła:

SJP.pl

Antyhumanitarny

sprzecz­ny z za­sa­da­mi hu­ma­ni­ta­ryz­mu; nie­ludz­ki, okrut­ny


przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny, wrogi za­sa­dom hu­ma­ni­tar­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyhumanizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. sta­no­wi­sko fi­lo­zo­ficz­ne lub świa­to­po­glą­do­we odrzu­ca­ją­ce cen­tral­ną rolę czło­wie­ka oraz jego wy­jąt­ko­wą war­tość jako punk­tu od­nie­sie­nia


Źródła:

Wiktionary

Antyimigracyjny

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko imi­gra­cji, imi­gran­tom; an­ty­i­mi­granc­ki


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko imi­gra­cji lub imi­gran­tom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyimigrancki

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko imi­gra­cji, imi­gran­tom


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko imi­gran­tom, wrogi imi­gran­tom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyimperialistka

→ an­ty­im­pe­ria­li­sta


Patrz:antyimperialista

Źródła:

SJP.pl

Antyimperialistyczny

wal­czą­cy z im­pe­ria­liz­mem, wrogi im­pe­ria­liz­mo­wi


przy­miot­nik

 (1.1) na­sta­wio­ny na walkę z im­pe­ria­liz­mem, zwal­cza­ją­cy im­pe­ria­li­stów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyimperializm

kie­ru­nek w po­li­ty­ce prze­ciw­sta­wia­ją­cy się im­pe­ria­liz­mo­wi


An­ty­im­pe­ria­lizm – idea sprze­ci­wia­ją­ca się im­pe­ria­liz­mo­wi, ko­lo­nia­liz­mo­wi, im­pe­riom ko­lo­nial­nym i ich dą­że­niom do he­ge­mo­nii oraz ich ek­span­sji te­ry­to­rial­nej poza swoje usta­lo­ne gra­ni­ce. Do idei an­ty­im­pe­ria­liz­mu od­wo­ły­wa­ły się głów­nie ruchy na­cjo­na­li­stycz­ne oraz ko­mu­ni­stycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyimplozyjny

1. za­bez­pie­cza­ją­cy przed im­ploz­ją;
2. za­bez­pie­czo­ny przed im­ploz­ją


Źródła:

SJP.pl

Antyimport

An­ty­im­port – po­li­ty­ka hand­lu za­gra­nicz­ne­go po­le­ga­ją­ca na ogra­ni­cza­niu przy­wo­zu z za­gra­ni­cy to­wa­rów, które na więk­szą skalę mogą być wyt­wa­rza­ne w kraju, na­zy­wa­na rów­nież po­li­ty­ką ogra­ni­czo­nej au­tar­kii.

Do końca lat 80. XX wieku po­li­ty­ka an­ty­im­por­to­wa sto­so­wa­na była także w kra­jach o go­spo­dar­ce cen­tral­nie ste­ro­wa­nej, w tym w Pol­sce.


Źródła:

Wikipedia

Antyimportowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy im­por­to­wi, zwła­szcza prze­wyż­sza­ją­ce­mu ek­sport (np. an­ty­im­por­to­we re­gu­la­cje rządu)


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu zmniej­sza­nie lub zlik­wi­do­wa­nie im­por­tu, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy im­por­to­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyindiański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi In­dia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­in­diań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyindonezyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi In­do­nez­ji i In­do­ne­zyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­in­do­ne­zyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyindyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi In­diom i Hin­du­som

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­in­dyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyindywidualizm

sprze­ci­wia­nie się po­czu­ciu nie­za­leż­no­ści i odręb­no­ści oso­bi­stej


Źródła:

SJP.pl

Antyinflacyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy, za­po­bie­ga­ją­cy in­fla­cji; prze­ci­win­fla­cyj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu zmniej­sze­nie lub prze­ciw­dzia­ła­nie in­fla­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyintelektualistka

→ an­ty­in­te­lek­tu­a­li­sta


Patrz:antyintelektualista

Źródła:

SJP.pl

Antyintelektualizm

An­ty­in­te­lek­tu­a­lizm – ter­min oz­na­cza­ją­cy sprze­ciw wobec in­te­lek­tu­a­liz­mu albo po­sta­wę wrogą wobec in­te­lek­tu­a­li­stów i ich roli w spo­łe­czeń­stwie. An­ty­in­te­lek­tu­a­li­sta jest więc prze­ci­wień­stwem tak zwa­nych „ja­jo­gło­wych” ro­zu­mia­nych jako na­u­kow­cy, hi­sto­ry­cy i fi­lo­zo­fo­wie oraz ra­cjo­na­li­ści i em­pi­ry­cy. We­dług Hof­stad­te­ra można wy­róż­nić trzy typy an­ty­in­te­lek­tu­a­liz­mu: an­ty­ra­cjo­na­lizm re­li­gij­ny, po­pu­li­stycz­ny an­ty­e­li­ta­ryzm i bez­re­flek­syj­ny in­stru­men­ta­lizm.


Źródła:

Wikipedia

Antyintelektualny

wy­ra­ża­ją­cy sprze­ciw wobec war­to­ści poz­na­nia in­te­lek­tu­al­ne­go; wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko in­te­lek­tu­a­li­stom


Źródła:

SJP.pl

Antyinteligencki

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko in­te­li­gen­cji; prze­ciw­ny in­te­li­gen­cji


przy­miot­nik

 (1.1) na­sta­wio­ny wrogo do in­te­li­gen­cji jako war­stwy spo­łecz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyinteligenckość

→ an­ty­in­te­li­genc­ki


Patrz:antyinteligencki

Źródła:

SJP.pl

Antyinternetowy

1. ogra­ni­cza­ją­cy ko­rzy­sta­nie z in­ter­ne­tu;
2. nie­chęt­ny do ko­rzy­sta­nia z in­ter­ne­tu


Źródła:

SJP.pl

Antyiracki

nie­chęt­ny lub wrogi Ira­ko­wi, Ira­kij­czy­kom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ira­ko­wi i Ira­kij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­i­rac­kiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyirański

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się Ira­no­wi lub Irań­czy­kom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ira­no­wi i Irań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­i­rań­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyirlandzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ir­lan­dii i Ir­land­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ir­landz­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyironia

spe­cy­ficz­na forma wy­po­wie­dzi, po­zor­na iro­nia wy­ka­zu­ją­ca w rze­czy­wi­sto­ści bez­sen­sow­ność lub szkod­li­wość cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Antyislamski

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko is­la­mo­wi


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko is­la­mo­wi, nie­chęt­ny wobec is­la­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyislandzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Is­lan­dii i Is­land­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­is­landz­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyizraelizm

nie­chęć lub wro­gość wobec Iz­ra­e­la


Źródła:

SJP.pl

Antyizraelski

nie­chęt­ny lub wrogi Iz­ra­e­lo­wi, Iz­ra­el­czy­kom


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Iz­ra­e­lo­wi, nie­chęt­ny wobec Iz­ra­e­la


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyjakobiński

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny ja­ko­bi­nom, zwal­cza­ją­cy ja­ko­bi­nów


Źródła:

Wiktionary

Antyjamajski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ja­maj­ce i Ja­maj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ja­maj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyjapoński

nie­chęt­ny lub wrogi Ja­poń­czy­kom, Ja­po­nii


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ja­po­nii i Ja­poń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ja­poń­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyjemeński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Je­me­no­wi i Je­meń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­je­meń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyjezuicki

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko je­zu­i­tom


Źródła:

SJP.pl

Antyjordański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Jor­da­nii i Jor­dań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­jor­dań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyjudaistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ju­da­iz­mo­wi


Źródła:

Wiktionary

Antyjudaizm

wro­gie na­sta­wie­nie wobec Żydów, ma­ją­ce źró­dło w błęd­nej in­ter­pre­ta­cji No­we­go Te­sta­men­tu


Źródła:

SJP.pl

Antyjugosłowiański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ju­go­sła­wii i Ju­go­sło­wia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ju­go­sło­wiań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyjądro

w fi­zy­ce: jądro zbu­do­wa­ne z an­ty­pro­to­nów i an­ty­ne­u­tro­nów


Źródła:

SJP.pl

Antyjądrowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw wyt­wa­rza­niu i sto­so­wa­niu broni ją­dro­wej; an­ty­a­to­mo­wy, prze­ci­wa­to­mo­wy, prze­ciw­ją­dro­wy, an­ty­nu­kle­ar­ny


Źródła:

SJP.pl

Antyk

1. świat sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu;
2. okres hi­sto­rycz­ny od po­cząt­ku cza­sów hi­sto­rycz­nych do prze­ło­mu IV i V wieku na­szej ery (przyj­mu­je się rok 476 jako jego kres); sta­ro­żyt­ność;
3. stary, za­byt­ko­wy przed­miot


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. świat sta­ro­żyt­nej kul­tu­ry grec­ko-ła­ciń­skiej;

 (1.2) pot. przed­miot stary, za­byt­ko­wy

 (1.3) przen. czło­wiek sta­roś­wiec­ki, daw­nej daty

 (1.4) łódź. stary czło­wiek

 (1.5) uczn. ro­dzic

 (1.6) uczn. na­u­czy­ciel (zwła­szcza sta­rej daty)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antykadencja

w ję­zy­koz­naw­stwie: in­to­na­cja ros­ną­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. in­to­na­cja ros­ną­ca, tj. prze­bieg me­lo­dii wy­po­wie­dzi, w któ­rym ton głosu pod­no­si się ku koń­co­wi zda­nia lub wy­ra­że­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykadencyjny

→ an­ty­ka­den­cja


Patrz:antykadencja

Źródła:

SJP.pl

Antykambodżański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Kam­bo­dży i Kam­bo­dża­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­kam­bo­dżań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykamera

kom­na­ta po­prze­dza­ją­ca sy­pial­nię lub pokój pa­rad­ny, peł­nią­ca funk­cję po­cze­kal­ni dla dwo­rzan i służ­by w pa­ła­cach kró­lew­skich i ma­gnac­kich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. ro­dzaj for­mal­ne­go przed­po­ko­ju, po­cze­kal­ni po­prze­dza­ją­ce­go re­pre­zen­ta­cyj­ne wnę­trze, salon


An­ty­ka­me­ra – salka dla dwo­rzan i służ­by po­prze­dza­ją­ca pokój pa­rad­ny lub sy­pial­ny, rów­nież przed­po­kój, przed­sio­nek lub po­mie­szcze­nie są­sia­du­ją­ce z salą, po­ko­jem o okre­ślo­nym przez­na­cze­niu (np. sy­pial­nią, izbą przy­jęć).

An­ty­ka­me­ra po­ja­wi­ła się w XVI - XVIII wieku we wnę­trzach pa­ła­co­wych, apar­ta­men­tach kró­lew­skich i ma­gnac­kich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antykameruński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ka­me­ru­no­wi i Ka­me­ruń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ka­me­ruń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykanadyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ka­na­dzie i Ka­na­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ka­na­dyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykandydat

kan­dy­dat stro­ny prze­ciw­nej ry­wa­li­zu­ją­cy w ubie­ga­niu się o to samo sta­no­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Antykapitalista

prze­ciw­nik ka­pi­ta­liz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik ka­pi­ta­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykapitalistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: an­ty­ka­pi­ta­li­sta


Źródła:

Wiktionary

Antykapitalistyczny

zwal­cza­ją­cy ka­pi­ta­lizm, wrogi ka­pi­ta­liz­mo­wi


przy­miot­nik

 (1.1) wrogi wobec ka­pi­ta­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykapitalizm

sprze­ciw wobec ka­pi­ta­liz­mu


Ta stro­na do­ty­czy ruchu po­li­tycz­ne­go prze­ciw­ne­go ka­pi­ta­liz­mo­wi. Zo­bacz też: kry­ty­ka ka­pi­ta­liz­mu.An­ty­ka­pi­ta­lizm – ter­min oz­na­cza­ją­cy sprze­ciw wobec ka­pi­ta­liz­mu. Ści­ślej, od­no­si się do osób i or­ga­ni­za­cji za­bie­ga­ją­cych o za­stą­pie­nie go innym sy­ste­mem. Po­ję­cie an­ty­ka­pi­ta­liz­mu zwią­za­ne jest z wie­lo­ma ide­o­lo­gia­mi bądź ru­cha­mi, nie­rzad­ko wal­czą­cych rów­nież mię­dzy sobą. Pewne po­sta­wy ide­o­lo­gicz­ne dążą je­dy­nie do czę­ścio­we­go znie­sie­nia ka­pi­ta­liz­mu, inne do jego cał­ko­wi­tej lik­wi­da­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antykataloński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ka­ta­lo­nii i Ka­ta­loń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ka­ta­loń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykataralny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. med. prze­ciw­dzia­ła­ją­cy ka­ta­ro­wi lub go ła­go­dzą­cy


Źródła:

Wiktionary

Antykatarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ka­ta­ro­wi i Ka­tar­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi ka­ta­rom

 (1.3) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ka­tar­skiej (1.1-2)


Źródła:

Wiktionary

Antykatoda

anoda w lam­pie rent­ge­now­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. elek­tro­da, na którą pa­da­ją elek­tro­ny emi­to­wa­ne z ka­to­dy, miej­sce ich ha­mo­wa­nia i pow­sta­wa­nia pro­mie­nio­wa­nia (np. rent­ge­now­skie­go)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykatolicki

prze­ciw­ny ka­to­li­cyz­mo­wi, zwal­cza­ją­cy ka­to­li­cyzm (np. an­ty­ka­to­lic­kie wy­stą­pie­nia, an­ty­ka­to­lic­kie wy­daw­nict­wo)


przy­miot­nik

 (1.1) wrogi ka­to­li­cyz­mo­wi, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ka­to­li­cyz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykatolickość

→ an­ty­ka­to­lic­ki


Patrz:antykatolicki

Źródła:

SJP.pl

Antykatolicyzm

po­sta­wa nie­chę­ci wobec ka­to­li­cyz­mu


An­ty­ka­to­li­cyzm – ogól­ne po­ję­cie obej­mu­ją­ce wro­gość lub uprze­dze­nia skie­ro­wa­ne prze­ciw­ko chrze­ści­jań­stwu ka­to­lic­kie­mu, a szcze­gól­nie prze­ciw­ko Ko­ścio­ło­wi ka­to­lic­kie­mu, jego du­cho­wień­stwu i jego zwo­len­ni­kom. Ter­min od­no­si się rów­nież do prze­śla­do­wań re­li­gij­nych ka­to­li­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antykatoliczka

→ an­ty­ka­to­lik


Patrz:antykatolik

Źródła:

SJP.pl

Antykawiarnia

ka­wiar­nia, w któ­rej płaci się wy­łącz­nie za spę­dza­ny w niej czas


Źródła:

SJP.pl

Antykazachski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ka­zach­sta­no­wi i Ka­za­chom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ka­zach­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykidnapingowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy por­wa­niom


Źródła:

SJP.pl

Antykino

nurt w ki­ne­ma­to­gra­fii, bę­dą­cy za­prze­cze­niem kina tra­dy­cyj­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kie­ru­nek w ki­ne­ma­to­gra­fii sta­no­wią­cy za­prze­cze­nie kina tra­dy­cyj­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykirgiski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Kir­gi­sta­no­wi i Kir­gi­zom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­kir­gi­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykiribacki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ki­ri­ba­ti i Ki­ri­ba­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ki­ri­bac­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. na­śla­do­wa­nie stylu dzieł an­tycz­nych


Źródła:

Wiktionary

Antykizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) szt. na­da­wać cze­muś cha­rak­ter an­tycz­ny; sty­li­zo­wać na sta­ro­żyt­ność


Źródła:

Wiktionary

Antyklerykalizm

po­sta­wa nie­chę­ci wobec kleru, wy­stę­po­wa­nie prze­ciw­ko od­gry­wa­niu przez du­cho­wień­stwo zna­czą­cej roli w życiu spo­łecz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ide­o­lo­gia spo­łecz­no-po­li­tycz­na prze­ciw­sta­wia­ją­ca się kle­ry­ka­liz­mo­wi, kry­tycz­na wobec au­to­ry­te­tu lub wła­dzy kleru i du­cho­wień­stwa w prze­strze­ni pu­blicz­nej (poza miej­sca­mi kultu);


An­ty­kle­ry­ka­lizm (od „anty” i gr. kle­ri­kos, „ma­ją­cy wła­dzę re­li­gij­ną”) – ide­o­lo­gia spo­łecz­no-po­li­tycz­na i po­sta­wa ży­cio­wa wy­ra­ża­ją­ca się w nie­chęt­nym lub wro­gim sto­sun­ku do udzia­łu kleru w życiu spo­łecz­nym i po­li­tycz­nym. An­ty­kle­ry­ka­lizm czę­sto myl­nie utoż­sa­mia­ny jest z ate­iz­mem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyklerykalność

→ an­ty­kle­ry­kal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­kle­ry­kal­ne; cecha tych, któ­rzy są an­ty­kle­ry­kal­ni


Patrz:antyklerykalny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyklerykalny

zwal­cza­ją­cy kler, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko kle­ro­wi


przy­miot­nik

 (1.1) polit. prze­ciw­sta­wia­ją­cy się wła­dzy kleru i jego udzia­ło­wi w życiu spo­łecz­no-po­li­tycz­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyklerykał

ktoś prze­ciw­ny kle­ro­wi; zwo­len­nik an­ty­kle­ry­ka­liz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik kle­ry­ka­liz­mu, zwo­len­nik an­ty­kle­ry­ka­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyklerykałka

→ an­ty­kle­ry­kał


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ciw­nicz­ka kle­ry­ka­liz­mu


Patrz:antyklerykał

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykleszczowy

chro­nią­cy przed kle­szcza­mi; prze­ciw­kle­szczo­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyklimaks

opo­zy­cyj­ne ze­sta­wie­nie stop­nio­wa­nia wzmac­nia­ją­ce­go i osła­bia­ją­ce­go cechy, np. "Atak wroga był coraz sil­niej­szy, gwał­tow­niej­szy, a garst­ka obroń­ców ma­la­ła, sła­bła."; an­ty­gra­da­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­bieg sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na na­głym osła­bie­niu na­pię­cia lub zna­cze­nia wy­po­wie­dzi po wcze­śniej­szym stop­nio­wym jego wzmac­nia­niu; roz­cza­ro­wu­ją­ce za­koń­cze­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyklina

wy­pu­kły fałd skal­ny, któ­re­go część cen­tral­na zbu­do­wa­na jest ze skał star­szych niż bocz­ne skrzy­dła; sio­dło


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. wy­pu­kły frag­ment fałdu skal­ne­go, w któ­rym naj­star­sze war­stwy znaj­du­ją się w cen­trum fałdu


An­ty­kli­na, sio­dło (gr. "anti" – prze­ciw i "kli­ne­in" – na­chy­lać) – w ge­o­lo­gii wy­pu­kły fałd, któ­re­go wnę­trze zbu­do­wa­ne jest ze skał star­szych, na zew­nątrz zaś (na tzw. "skrzy­dłach") wy­stę­pu­ją skały coraz młod­sze. Pro­ste nor­mal­ne w sto­sun­ku do pła­szczyzn od­po­wia­da­ją­cych po­szcze­gól­nym war­stwom skal­nym two­rzą w an­ty­kli­nie wiąz­kę ro­zbież­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyklinalny

przy­miot­nik od: an­ty­kli­na


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy any­kli­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyklinorium

roz­le­gły ze­spół fał­dów wy­pię­trzo­ny wzglę­dem oto­cze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. wiel­kie, zło­żo­ne wy­pię­trze­nie warstw skal­nych zbu­do­wa­ne z wielu mniej­szych fał­dów


An­ty­kli­no­rium − roz­le­gły ze­spół fał­dów, któ­rych ob­wied­nia, przy­najm­niej górna, jest wy­pu­kła ku górze, prze­ci­wień­stwo syn­kli­no­rium.

W Pol­sce uważa się za an­ty­kli­no­rium m.in. cały ele­ment wy­pu­kły bie­gną­cy przez ob­szar kraju z pół­noc­ne­go za­cho­du na po­łud­nio­wy wschód − an­ty­kli­no­rium środ­ko­wo­pol­skie, lub tylko jego po­łud­nio­wy od­ci­nek − an­ty­kli­no­rium świę­to­krzy­skie i an­ty­kli­no­rium dol­ne­go Sanu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antykoagulant

sub­stan­cja ha­mu­ją­ca pro­ces krzep­nię­cia krwi, w me­dy­cy­nie uży­wa­na jako lek; lek prze­ciw­za­krze­po­wy; lek prze­ciw­krze­pli­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. śro­dek zmniej­sza­ją­cy krze­pli­wość krwi;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykobiecość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­ko­bie­ce; cecha tych, któ­rzy są an­ty­ko­bie­cy


Źródła:

Wiktionary

Antykobiecy

wrogi wobec ko­biet, skie­ro­wa­ny prze­ciw ko­bie­tom


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ko­bie­tom, wrogi wobec nich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykodon

trzy nu­kle­o­ty­dy w tRNA pa­ru­ją­ce z mRNA w cza­sie trans­la­cji


An­ty­ko­don – sek­wen­cja trzech ko­lej­nych nu­kle­o­ty­dów, wy­stę­pu­ją­cych w po­zy­cji 34–36, w czą­stecz­ce tRNA, któ­rych za­sa­dy są kom­ple­men­tar­ne do zasad ko­do­nu da­ne­go ami­nok­wa­su na mRNA. Bie­rze udział w trans­la­cji, za­cho­dzą­cej na ry­bo­so­mach, pod­czas któ­rej przy­łą­cza się do kom­ple­men­tar­nej trój­ki zasad w mRNA (zgod­nie z kodem ge­ne­tycz­nym) wraz ze znaj­du­ją­cym się na prze­ciw­nym końcu czą­stecz­ki tRNA ami­nok­wa­sem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antykognitywizm

po­gląd etycz­ny za­kła­da­ją­cy nie­ist­nie­nie obiek­tyw­nych war­to­ści etycz­nych i mo­ral­nych, uz­na­ją­cy je za wy­ni­ka­ją­ce z jed­nost­ko­we­go bądź zbio­ro­we­go prześ­wiad­cze­nia; ako­gni­ty­wizm, non­ko­gni­ty­wizm


Źródła:

SJP.pl

Antykoincydencyjny

→ an­ty­ko­in­cy­den­cja


Patrz:antykoincydencja

Źródła:

SJP.pl

Antykolizyjny

za­po­bie­ga­ją­cy ko­liz­ji po­ja­zdów; prze­ciw­ko­li­zyj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy zmniej­szyć praw­do­po­do­bień­stwo zaj­ścia ko­liz­ji (zwła­szcza mię­dzy po­ja­zda­mi)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykolkowy

za­po­bie­ga­ją­cy lub prze­ciw­dzia­ła­ją­cy kolce; prze­ciw­kol­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Antykolonialistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny ko­lo­nia­liz­mo­wi


Źródła:

Wiktionary

Antykolonializm

ide­o­lo­gia i ruch ma­ją­cy na celu znie­sie­nie ko­lo­nia­liz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia, ruch spo­łecz­ny i po­sta­wa po­li­tycz­na sprze­ci­wia­ją­ca się ko­lo­nia­liz­mo­wi; sprze­ciw wobec pod­bo­jów, do­mi­na­cji i wy­ko­rzy­sty­wa­nia lud­no­ści rdzen­nej przez obce pań­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykolonialność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­ko­lo­nial­ne; cecha tych, któ­rzy są an­ty­ko­lo­nial­ni


Źródła:

Wiktionary

Antykolonialny

prze­ciw­ny ko­lo­nia­liz­mo­wi, dą­żą­cy do jego lik­wi­da­cji (np. ruch an­ty­ko­lo­nial­ny, wy­stą­pie­nia an­ty­ko­lo­nial­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny ko­lo­nia­liz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykolumbijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ko­lum­bii i Ko­lum­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ko­lum­bij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykomania

żar­to­bli­wie: prze­sad­ny kult an­ty­ku (kul­tu­ry i sztu­ki sta­ro­żyt­nej)


Źródła:

SJP.pl

Antykomarowy

sto­so­wa­ny w celu od­stra­sza­nia ko­ma­rów; prze­ciw­ko­ma­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Antykominternowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. wrogi Ko­min­ter­no­wi, zwal­cza­ją­cy Ko­min­tern


Źródła:

Wiktionary

Antykomoryjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ko­mo­rom i Ko­mo­ryj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ko­mo­ryj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykomunikatywność

→ an­ty­ko­mu­ni­ka­tyw­ny


Patrz:antykomunikatywny

Źródła:

SJP.pl

Antykomunista

osoba prze­ciw­na ko­mu­niz­mo­wi, zwal­cza­ją­ca ko­mu­nizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. prze­ciw­nik ko­mu­niz­mu, osoba zwal­cza­ją­ca ko­mu­nizm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykomunistka

→ an­ty­ko­mu­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. prze­ciw­nicz­ka ko­mu­niz­mu, ko­bie­ta zwal­cza­ją­ca ko­mu­nizm


Patrz:antykomunista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykomunistyczny

zwal­cza­ją­cy ko­mu­nizm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko ko­mu­niz­mo­wi


przy­miot­nik

 (1.1) polit. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ko­mu­niz­mo­wi, wrogo do niego na­sta­wio­ny, zwią­za­ny z an­ty­ko­mu­niz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykomunizm

ide­o­lo­gia i ruch prze­ciw­ny ko­mu­niz­mo­wi, zwal­cza­ją­cy ko­mu­nizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. wroga po­sta­wa wobec ko­mu­niz­mu


An­ty­ko­mu­nizm – zbior­cza nazwa ide­o­lo­gii oraz po­li­tyk na­sta­wio­nych lub sku­pia­ją­cych się na kry­ty­ce i zwal­cza­niu myśli ko­mu­ni­stycz­nej, za­rów­no na pła­szczyź­nie in­te­lek­tu­al­nej, jak i prak­tycz­nej, dążąc w ten spo­sób do za­po­bie­gnię­cia skut­kom wpro­wa­dze­nia jej w życie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antykomutator

ope­ra­tor w fi­zy­ce kwan­to­wej


Źródła:

SJP.pl

Antykoncentracyjny

dzia­ła­ją­cy prze­ciw­ko kon­cen­tra­cji cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Antykoncepcja

za­po­bie­ga­nie zaj­ściu w ciążę; także: środ­ki i me­to­dy temu słu­żą­ce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. seks. dzia­ła­nia za­po­bie­ga­ją­ce za­płod­nie­niu


An­ty­kon­cep­cja, zwana rów­nież kon­tro­lą na­ro­dzin lub kon­tro­lą płod­no­ści – zbiór metod lub środ­ków słu­żą­cych za­po­bie­ga­niu ciąży. Pla­no­wa­nie, udo­stęp­nia­nie i sto­so­wa­nie an­ty­kon­cep­cji na­zy­wa­ne jest pla­no­wa­niem ro­dzi­ny. Bez­piecz­ny seks, w tym sto­so­wa­nie mę­skich lub żeń­skich pre­zer­wa­tyw, może rów­nież uchro­nić przed cho­ro­ba­mi prze­no­szo­ny­mi drogą płcio­wą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antykoncepcyjny

za­po­bie­ga­ją­cy zaj­ściu w ciążę; prze­ciw­cią­żo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. za­po­bie­ga­ją­cy zaj­ściu w ciążę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykonformista

osoba sprze­ci­wia­ją­ca się po­sta­wie spo­łecz­nej na­ka­zu­ją­cej bez­kry­tycz­ne ak­cep­to­wa­nie ogól­nie przy­ję­tych norm i wzo­rów po­stę­po­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Antykonformizm

po­sta­wa spo­łecz­na na­ka­zu­ją­ca kwe­stio­no­wa­nie ogól­nie przy­ję­tych norm i wzo­rów po­stę­po­wa­nia, ra­dy­kal­na forma non­kon­for­miz­mu


An­ty­kon­for­mizm – po­sta­wa spo­łecz­na, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się bez­kry­tycz­nym odrzu­ca­niem ogól­nie przy­ję­tych reguł i wzo­rów po­stę­po­wa­nia. Stoi w opo­zy­cji do kon­for­miz­mu i jest bez­re­flek­syj­ną formą non­kon­for­miz­mu. An­ty­kon­for­mizm może być ro­zu­mia­ny jako spe­cy­ficz­na forma kon­for­miz­mu – dana osoba rów­nież jest pod wpły­wem grupy i na­ci­sku grupy, nie jest nie­za­leż­na. Nie­za­leż­ność ro­zu­mia­na jest jako non­kon­for­mizm.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antykonserwatywny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się po­li­tycz­ne­mu kon­ser­wa­tyz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec kon­ser­wa­tyz­mu


Źródła:

Wiktionary

Antykonstytucyjny

wy­mie­rzo­ny prze­ciw kon­sty­tu­cji, dą­żą­cy do oba­le­nia kon­sty­tu­cji; prze­ciw­kon­sty­tu­cyj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) sprzecz­ny z kon­sty­tu­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykonsumencki

nies­przy­ja­ją­cy kon­su­men­tom


Źródła:

SJP.pl

Antykonsumpcjonizm

sprze­ciw wobec nad­mier­nej kon­sump­cji i ma­te­ria­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Antykonsumpcyjny

sprze­ci­wia­ją­cy się spo­ży­wa­niu lub użyt­ko­wa­niu cze­goś


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do an­ty­kon­sump­cjo­niz­mu, zwią­za­ny z an­ty­kon­sump­cjo­niz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykopernikowski

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny ko­per­ni­ka­niz­mo­wi


Źródła:

Wiktionary

Antykoreański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Korei i Ko­re­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ko­re­ań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykorodal

An­ty­ko­ro­dal (an­ti­co­ro­dal) – an­ty­ko­ro­zyj­ny stop glinu z do­dat­ka­mi krze­mu, ma­gne­zu, man­ga­nu lub ty­ta­nu. Przy­kła­do­wy skład che­micz­ny (97% Al, 1% Mg, 1% Mn, 1% Si); Po­sia­da dużą od­por­ność na ko­roz­ję w sta­nie po ut­war­dze­niu wy­dzie­le­nio­wym. Daje się po­le­ro­wać. Sto­so­wa­ny w prze­my­śle lot­ni­czym, okrę­to­wym i sa­mo­cho­do­wym.


Źródła:

Wikipedia

Antykorowski

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko KOR (Ko­mi­te­to­wi Obro­ny Ro­bot­ni­ków)


Źródła:

SJP.pl

Antykorozyjność

→ an­ty­ko­ro­zyj­ny; prze­ciw­ko­ro­zyj­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­ko­ro­zyj­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykorozyjny

chro­nią­cy przed ni­szcze­niem me­ta­li lub ich sto­pów pod wpły­wem ota­cza­ją­ce­go śro­do­wi­ska; prze­ciw­ko­ro­zyj­ny, prze­ci­we­ro­zyj­ny, prze­ciwr­dzew­ny


przy­miot­nik

 (1.1) techn. mot. za­po­bie­ga­ją­cy ko­roz­ji, za­bez­pie­cza­ją­cy przed ko­roz­ją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykorporacyjny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko in­te­re­som kor­po­ra­cji


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) prze­ciw­ny lub wrogi dzia­łal­no­ści kor­po­ra­cji

 (1.2) zwal­cza­ją­cy kor­po­ra­cje


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykorupcja

dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu zwal­cza­nie ko­rup­cji


Źródła:

SJP.pl

Antykorupcyjny

prze­ciw­ny ko­rup­cji, zwal­cza­ją­cy ko­rup­cję (np. prze­pi­sy an­ty­ko­rup­cyj­ne, pro­ce­du­ry an­ty­ko­rup­cyj­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu prze­ciw­dzia­ła­nie i zwal­cza­nie ko­rup­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykostarykański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ko­sta­ry­ce lub Ko­sta­ry­ka­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ko­sta­ry­kań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykować

sztucz­nie po­sta­rzać przed­miot, aby nadać mu wy­gląd an­ty­ku


Źródła:

SJP.pl

Antykościelność

→ an­ty­ko­ściel­ny


Patrz:antykościelny

Źródła:

SJP.pl

Antykościelny

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw Ko­ścio­ło­wi; an­ty­kle­ry­kal­ny


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Ko­ścio­ło­wi, nie­chęt­ny wobec Ko­ścio­ła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykościół

coś, co przez­na­cze­niem i funk­cją przy­po­mi­na Ko­ściół, lecz w isto­cie jest jego prze­ci­wień­stwem


Źródła:

SJP.pl

Antykradzieżowy

za­po­bie­ga­ją­cy kra­dzie­ży, chro­nią­cy przed kra­dzie­żą; prze­ciw­kra­dzie­żo­wy


Źródła:

SJP.pl

Antykrajowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko in­te­re­som pań­stwa; prze­ciw­pań­stwo­wy, an­ty­pań­stwo­wy, an­ty­rzą­do­wy, prze­ci­wrzą­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Antykremlowski

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się wła­dzy ro­syj­skiej


Źródła:

SJP.pl

Antykrytycyzm

przyj­mo­wa­nie po­glą­du bez do­wo­du, na za­sa­dzie śle­pej wiary; dog­ma­tyzm


Źródła:

SJP.pl

Antykryzysowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy kry­zy­so­wi, słu­żą­cy wyj­ściu z kry­zy­su; prze­ciw­kry­zy­so­wy


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy za­po­biec kry­zy­so­wi, ma­ją­cy zlik­wi­do­wać kry­zys (np. go­spo­dar­czy, fi­nan­so­wy)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykról

kontr­kan­dy­dat do wła­dzy wobec ak­tu­al­ne­go króla


An­ty­król – kontr­kan­dy­dat do wła­dzy wobec le­gal­nie pa­nu­ją­ce­go króla.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antykseryczny

nie­moż­li­wy do sko­pio­wa­nia za po­mo­cą ska­ne­ra lub kse­ro­ko­piar­ki


Źródła:

SJP.pl

Antykubański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Kubie i Ku­bań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ku­bań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykultura

kontr­kul­tu­ra;
1. grupa spo­łecz­na odrzu­ca­ją­ca normy i za­cho­wa­nia kul­tu­ry ofi­cjal­nej, pro­pa­gu­ją­ca nowe war­to­ści;
2. kul­tu­ra tej grupy spo­łecz­nej


Źródła:

SJP.pl

Antykulturowy

1. prze­ciw­sta­wia­ją­cy się ja­kiejś kul­tu­rze, wrogo na­sta­wio­ny do ja­kiejś kul­tu­ry;
2. → an­ty­kul­tu­ra


Patrz:antykultura

Źródła:

SJP.pl

Antykurdyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Kur­dom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­kur­dyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykuwejcki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ku­wej­to­wi i Ku­wejt­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ku­wejc­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antykwa

znaj­du­ją­cy się w po­wszech­nym uży­ciu ro­dzaj czcion­ki dru­kar­skiej o kroju na­wią­zu­ją­cym do pisma rzym­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) druk. krój pisma dru­kar­skie­go o pio­no­wym ry­sun­ku liter i za­o­krą­glo­nych brze­gach;

 (1.2) druk. pismo dru­ko­wa­ne nie­po­chy­lo­ne (w prze­ci­wień­stwie do kur­sy­wy)


Zo­bacz też: An­tyk­wa (ze­spół mu­zycz­ny).

An­tyk­wa, pismo hu­ma­ni­stycz­ne – bar­dzo ob­szer­ne po­ję­cie, oz­na­cza­ją­ce kroje pisma opar­te na al­fa­be­cie ła­ciń­skim, które w dzi­siej­szych cza­sach są do­mi­nu­ją­cym typem kro­jów wśród pism dru­kar­skich.

Prak­tycz­nie wszyst­kie współ­czes­ne książ­ki, cza­so­pis­ma oraz inne ty­po­we za­sto­so­wa­nia pisma dru­ko­wa­ne­go w ję­zy­kach na­ro­do­wych za­pi­sy­wa­nych al­fa­be­ta­mi wy­wo­dzą­cy­mi się z ła­ci­ny (za­chod­nio­sło­wiań­skie, ro­mań­skie, an­glo­sa­skie, nor­dyc­kie, ugro­fiń­skie itp.)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antykwariacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od an­tyk­wa­riat


Źródła:

Wiktionary

Antykwariacki

→ an­tyk­wa­riat, np. rynek an­tyk­wa­riac­ki


Źródła:

SJP.pl

Antykwariat

1. sklep sprze­da­ją­cy stare pisma, książ­ki, druki itp., nie­do­stęp­ne już w księ­gar­niach;
2. sklep sprze­da­ją­cy an­ty­ki i wy­ro­by rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. sklep z an­ty­ka­mi;

 (1.2) hand. sklep z uży­wa­ny­mi książ­ka­mi;

 (1.3) uczn. szko­ła


An­tyk­wa­riat (od łac. "an­ti­qu­a­rius" – zaj­mu­ją­cy się sta­ro­żyt­no­ścią) – przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się hand­lem sta­ry­mi przed­mio­ta­mi, ma­ją­cy­mi war­tość hi­sto­rycz­ną, este­tycz­ną lub ma­te­rial­ną; sklep ofe­ru­ją­cy an­ty­ki bądź książ­ki (głów­nie uży­wa­ne).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antykwariusz

osoba pro­wa­dzą­ca an­tyk­wa­riat - sklep sprze­da­ją­cy stare pisma, książ­ki, druki itp., nie­do­stęp­ne już w księ­gar­niach lub sklep sprze­da­ją­cy an­ty­ki i wy­ro­by rze­mio­sła ar­ty­stycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba hand­lu­ją­ca an­ty­ka­mi, dzie­ła­mi sztu­ki, sta­ro­dru­ka­mi, mo­ne­ta­mi, także uży­wa­ny­mi książ­ka­mi;

 (1.2) przest. ko­lek­cjo­ner, znaw­ca, ba­dacz sta­ro­żyt­no­ści


Zo­bacz też: An­tyk­wa­riusz (po­wieść).

An­tyk­wa­riusz (z łac. "an­ti­qu­a­rius") – osoba zaj­mu­ją­ca się sku­po­wa­niem i sprze­da­żą an­ty­ków, mię­dzy in­ny­mi dzieł sztu­ki (mebli, rzeźb, obra­zów), monet, rę­ko­pi­sów i sta­ro­dru­ków, ksią­żek itp. Miej­scem jego dzia­łal­no­ści jest an­tyk­wa­riat.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antykwariuszka

→ an­tyk­wa­riusz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta hand­lu­ją­ca an­ty­ka­mi, dzie­ła­mi sztu­ki, sta­ro­dru­ka­mi, mo­ne­ta­mi, także uży­wa­ny­mi książ­ka­mi


Patrz:antykwariusz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykwariuszowski

→ an­tyk­wa­riusz


Patrz:antykwariusz

Źródła:

SJP.pl

Antykwark

an­ty­cząst­ka kwar­ka


An­tyk­wark – an­ty­cząst­ka kwar­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antykwarnia

prze­sta­rza­le: an­tyk­wa­riat - sklep z an­ty­ka­mi i uży­wa­ny­mi książ­ka­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. an­tyk­wa­riat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykwarski

prze­sta­rza­le: do­ty­czą­cy an­ty­ków i dzieł sztu­ki sprze­da­wa­nych w an­tyk­wa­ria­tach; an­tyk­wa­rycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Antykwarstwo

dzia­łal­ność an­tyk­wa­riu­sza po­le­ga­ją­ca na zbie­ra­niu an­ty­ków


Źródła:

SJP.pl

Antykwaryczny

do­ty­czą­cy an­ty­ków i dzieł sztu­ki sprze­da­wa­nych w an­tyk­wa­ria­tach; an­tyk­war­ski


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy an­tyk­wa­ria­tu i przed­mio­tów w nim sprze­da­wa­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykwarz

daw­niej: an­tyk­wa­riusz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. an­tyk­wa­riusz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antykwowy

przy­miot­nik od: an­tyk­wa


Źródła:

SJP.pl

Antykłusowniczy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko kłu­sow­nict­wu


Źródła:

SJP.pl

Antyla

ro­dzaj pta­ków śpie­wa­ją­cych


Źródła:

SJP.pl

Antylaba

część wersu w wier­szo­wa­nym dia­lo­gu ut­wo­ru dra­ma­tycz­ne­go, bę­dą­ca wy­po­wie­dzią jed­nej z osób


Źródła:

SJP.pl

Antylaotański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi La­o­so­wi i La­o­tań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­la­o­tań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antylczyk

miesz­ka­niec An­ty­li, An­ty­li Ho­len­der­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec An­ty­li

 (1.2) miesz­ka­niec An­ty­li Ho­len­der­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyle

ro­dzaj pta­ków śpie­wa­ją­cych


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. grupa wysp ka­ra­ib­skich łu­ko­wa­to roz­cią­ga­ją­cych się od Cie­śni­ny Ju­ka­tań­skiej do wy­brze­ży We­ne­zu­e­li;


An­ty­le (hiszp. "An­til­las", ang. i fr. "An­til­les", ni­derl. "An­til­len") – grupa wysp po­ło­żo­na w ba­se­nie Morza Ka­ra­ib­skie­go, roz­cią­ga­ją­ca się łu­ko­wa­to na dłu­go­ści 4,5 tys. km od Cie­śni­ny Ju­ka­tań­skiej aż do wy­brze­ży We­ne­zu­e­li. Więk­szość wysp jest gó­rzy­sta, a ich kli­mat jest wil­got­ny, rów­ni­ko­wy i po­drów­ni­ko­wy. Znaj­du­ją się na nich plan­ta­cje trzci­ny cu­kro­wej, kakao, kawy, ba­weł­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antylechicki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Le­chi­sta­no­wi i Le­chi­tom (La­chom)

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­le­chic­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antylekcja

nauka przy­no­szą­ca za­miast po­żyt­ku szko­dę


Źródła:

SJP.pl

Antylesotyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Le­sot­ho i Le­so­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­le­so­tyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antylewicowość

→ an­ty­le­wi­co­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­le­wi­co­we; cecha tych, któ­rzy są an­ty­le­wi­co­wi


Patrz:antylewicowy

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antylewicowy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko le­wi­cy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się po­li­tycz­nej le­wi­cy

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec le­wi­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyliban

pasmo gór­skie na gra­ni­cy Li­ba­nu i Syrii


An­ty­li­ban – pasmo gór­skie na Bli­skim Wscho­dzie, na gra­ni­cy Iz­ra­e­la, Syrii i Li­ba­nu, cią­gną­ce się na dłu­gość ok. 150 km. Naj­wyż­szy szczyt: Her­mon (2814 m n.p.m.).

Zbu­do­wa­ne głów­nie z trze­cio­rzę­do­wych wa­pie­ni i skał wul­ka­nicz­nych. Na te­re­nie An­ty­li­ba­nu wy­stę­pu­ją zja­wi­ska kra­so­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antylibański

→ An­ty­li­ban


Patrz:Antyliban

Źródła:

SJP.pl

Antyliberalizm

wroga po­sta­wa wobec li­be­ra­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Antyliberalny

zwal­cza­ją­cy li­be­ra­lizm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko li­be­ra­liz­mo­wi


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się po­li­tycz­ne­mu li­be­ra­liz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec li­be­ra­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyliberyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Li­be­rii i Li­be­ryj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­li­be­ryj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antylibijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Libii i Li­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­li­bij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antylichtensztajński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Liech­ten­ste­i­no­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­lich­tensz­tajń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antylichwiarski

wy­ste­pu­ją­cy prze­ciw­ko sto­so­wa­niu li­chwy


Źródła:

SJP.pl

Antyliniowy

przeksz­tał­ce­nie an­ty­li­nio­we - ro­dzaj przeksz­tał­ce­nia mię­dzy ze­spo­lo­ny­mi prze­strze­nia­mi li­nio­wy­mi


Źródła:

SJP.pl

Antylitewski

prze­ciw­ny Lit­wie, Lit­wi­nom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Lit­wie i Lit­wi­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­li­tew­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antylka

miesz­kan­ka An­ty­li, An­ty­li Ho­len­der­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka An­ty­li

 (1.2) miesz­kan­ka An­ty­li Ho­len­der­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antylogarytm

licz­ba lo­ga­ryt­mo­wa­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. mat. licz­ba y=a^x, któ­rej lo­ga­rytm przy pod­sta­wie a (ty­po­wo lo­ga­rytm dzie­sięt­ny) jest równy danej licz­bie x


Za­su­ge­ro­wa­no, aby "Funk­cja wy­kład­ni­cza"

An­ty­lo­ga­rytm licz­by – licz­ba, któ­rej lo­ga­rytm jest równy danej licz­bie. For­mal­nie: niech for­mu­la_1 gdzie for­mu­la_2 An­ty­lo­ga­ryt­mem licz­by c jest for­mu­la_3. In­ny­mi słowy an­ty­lo­ga­rytm to funk­cja od­wrot­na do lo­ga­ryt­micz­nej – sy­no­nim funk­cji wy­kład­ni­czej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antylogia

w ję­zy­koz­naw­stwie: prze­no­śne ze­sta­wie­nie pojęć o prze­ciw­staw­nym, wy­klu­cza­ją­cym się wza­jem­nie zna­cze­niu, np. spie­szyć się po­wo­li, sucha woda; ok­sy­mo­ron, epi­tet sprzecz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. ze­sta­wie­nie prze­ci­wieństw


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antylogizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) log. spe­cy­ficz­ny układ trzech zdań (dwóch prze­sła­nek i wnio­sku), w któ­rym z do­wol­nej pary tych zdań wy­ni­ka zda­nie sprzecz­ne z trze­cim


An­ty­lo­gizm – układ trzech zdań, ta­kich że z każ­dej pary zdań tej trój­ki wy­ni­ka zda­nie sprzecz­ne z po­zo­sta­łym. An­ty­lo­gizm można otrzy­mać z sy­lo­giz­mu za­stę­pu­jąc kon­kluz­ję zda­niem z nią sprzecz­nym.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antylopa

ssak ro­dzi­ny krę­to­ro­gich, za­miesz­ku­ją­cy re­jo­ny Afry­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. pot. nie­na­u­ko­wa nazwa dla grupy kil­ku­na­stu zwie­rząt z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych i wi­dło­ro­gich za­miesz­ku­ją­cy sa­wan­ny i stepy

 (1.2) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|An­ti­lo­pe|ref=tak., mo­no­ty­po­wy ro­dzaj zwie­rząt z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych

 (1.3) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju an­ty­lo­pa (1.2) i je­dy­ne­go ga­tun­ku an­ty­lo­pa in­dyj­ska

 (1.4) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju an­ty­lo­py (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|An­ti­lo­pi­nae|ref=tak.)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antylopi

przy­miot­nik od: an­ty­lo­pa


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z an­ty­lo­pą

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki jak u an­ty­lo­py, ma­ją­cy cechy an­ty­lo­py


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antylopka

zdrob­nie­nie od: an­ty­lo­pa


Źródła:

SJP.pl

Antylopowce

ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop


An­ty­lo­pow­ce (Hip­po­tra­gi­ni) – ple­mię ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antylopowiec

ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop


An­ty­lo­po­wiec ("Hip­po­tra­gus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antylopy

po­dro­dzi­na ssa­ków wo­ło­wa­tych z rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych


An­ty­lo­py (An­ti­lo­pi­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antylski

→ An­ty­le, → An­ty­le Ho­len­der­skie


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ar­chi­pe­la­giem An­ty­li, do­ty­czą­cy ar­chi­pe­la­gu An­ty­li

 (1.2) zwią­za­ny z An­ty­la­mi Ho­len­der­ski­mi, do­ty­czą­cy An­ty­li Ho­len­der­skich

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język an­tyl­ski;


Patrz:Antyle, → Antyle Holenderskie

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyludowy

wrogi lub nie­chęt­ny lu­do­wi


przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­ny lub wrogi lu­do­wi; dzia­ła­ją­cy na szko­dę ludu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyluksemburski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Luk­sem­bur­go­wi i Luk­sem­bur­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­luk­sem­bur­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antylustracja

w kra­jach post­ko­mu­ni­stycz­nych: prze­ciw­dzia­ła­nie kon­tro­li w za­kre­sie współ­pra­cy z taj­ny­mi służ­ba­mi to­ta­li­tar­ne­go pań­stwa


Źródła:

SJP.pl

Antylustracyjny

prze­ciw­ny lu­stra­cji (np. an­ty­lu­stra­cyj­ny ar­ty­kuł, an­ty­lu­stra­cyj­na pro­pa­gan­da)


przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­sta­wia­ją­cy się lu­stra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antylustrator

osoba prze­ciw­na prze­pro­wa­dza­niu lu­stra­cji


Źródła:

SJP.pl

Antylękowy

zmniej­sza­ją­cy lub lik­wi­du­ją­cy lęk; prze­ciw­lę­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Antymacedoński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­ce­do­nii i Ma­ce­doń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­ce­doń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymadagaskarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­da­ga­ska­ro­wi i Ma­da­ga­skar­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­da­ga­skar­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymafijny

zwal­cza­ją­cy mafię, wła­ści­wy do walki z mafią


przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy mafię, pro­wa­dzą­cy walkę z mafią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymagnetyczny

nie­u­le­ga­ją­cy dzia­ła­niu ma­gne­su


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie pod­le­ga dzia­ła­niu pola ma­gne­tycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymalajski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­lez­ji i Ma­la­jom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­laj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymalaryczny

za­po­bie­ga­ją­cy ma­la­rii, le­czą­cy ma­la­rię; prze­ciw­ma­la­rycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Antymalediwski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­le­di­wom i Ma­le­diw­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­le­diw­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymalezyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­lez­ji i Ma­la­jom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­le­zyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymaltański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mal­cie i Mal­tań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mal­tań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymaoryski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­o­ry­som

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­o­ry­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymarksistka

→ an­ty­mark­si­sta


Patrz:antymarksista

Źródła:

SJP.pl

Antymarksistowski

sprzecz­ny ze świa­to­po­glą­dem mark­siz­mu


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się mark­siz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec mark­siz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymarokański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­ro­ku i Ma­ro­kań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­ro­kań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymaseczkowiec

osoba, która uważa, że cho­ro­ba COVID-19 nie jest groź­na, a wymóg no­sze­nia ma­secz­ki nie­po­trzeb­ny i szkod­li­wy, dla­te­go od­ma­wia jej za­kła­da­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik obo­strzeń zwią­za­nych z epi­de­mią ko­ro­na­wi­ru­sa, szcze­gól­nie no­sze­nia ma­se­czek w miej­scach pu­blicz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymaseczkowy

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się wy­mo­go­wi no­sze­nia ma­secz­ki ochron­nej


Źródła:

SJP.pl

Antymaskulinista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wróg męż­czyzn


Źródła:

Wiktionary

Antymasoński

nie­chęt­ny lub wrogi ma­so­nom, ma­so­ne­rii


Źródła:

SJP.pl

Antymateria

sub­stan­cja zbu­do­wa­na z an­ty­czą­stek, nie­wy­stę­pu­ją­ca w wa­run­kach na­tu­ral­nych na Ziemi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. ma­te­ria, która skła­da się z an­ty­czą­stek, a w kon­tak­cie ze zwy­kłą ma­te­rią ulega ani­hi­la­cji;


An­ty­ma­te­ria – układ an­ty­czą­stek. An­ty­cząst­ki to cząst­ki ele­men­tar­ne po­dob­ne do wy­stę­pu­ją­cych w „zwy­kłej” ma­te­rii (ko­i­no­ma­te­rii), ale o prze­ciw­nym znaku ła­dun­ku elek­trycz­ne­go oraz wszyst­kich ad­dy­tyw­nych liczb kwan­to­wych (np. izo­spi­nu, dziw­no­ści, licz­by ba­rio­no­wej itp).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antymauritiuski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ma­u­ri­tiu­so­wi i Ma­u­ry­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ma­u­ri­tiu­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymeksykański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mek­sy­ko­wi i Mek­sy­ka­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mek­sy­kań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymer

u zwie­rząt z sy­me­trią dwu­bocz­ną: jedna z dwóch lu­strza­nych, rów­no­war­to­ścio­wych czę­ści, mię­dzy któ­ry­mi prze­cho­dzi pro­sto­pa­dła do osi głów­nej ciała pła­szczyz­na sy­me­trii


Źródła:

SJP.pl

Antymetabola

pow­tó­rze­nie tych sa­mych skład­ni­ków wy­ra­że­nia w innym po­rząd­ku i w zmie­nio­nych związ­kach gra­ma­tycz­nych, two­rzą­ce w re­zul­ta­cie kon­struk­cję o dwóch czło­nach zróż­ni­co­wa­nych zna­cze­nio­wo, choć wy­peł­nio­nych jed­na­ko­wy­mi sło­wa­mi; an­ty­me­ta­te­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu tych sa­mych słów w od­wró­co­nym szyku skład­nio­wym, czę­sto z lekką zmia­ną sensu


An­ty­me­ta­bo­la (gr. ἀντιμεταβολή "antimetabolḗ") lub an­ty­me­ta­te­za (gr. ἀντιμετάθεσις "antimetáthesis"), lub an­ty­me­ta­lep­sja (gr. ἀντιμετάληψις "antimetálēpsis"), com­mu­ta­tio (łac. "commūtātiō") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na pow­tó­rze­niu czło­nu wy­po­wie­dzi w od­wrot­nym szyku, np. "Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie"; "Nie po to się żyje, aby jeść, lecz po to się je, aby żyć", "Siłę ar­gu­men­tu za­wsze można za­stą­pić ar­gu­men­tem siły".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antymetaboliczny

1. prze­ciw­dzia­ła­ją­cy me­ta­bo­liz­mo­wi;
2. do­ty­czą­cy an­ty­me­ta­bo­li


Źródła:

SJP.pl

Antymetabolit

zwią­zek che­micz­ny za­stę­pu­ją­cy wła­ści­we me­ta­bo­li­ty w pro­ce­sach bio­che­micz­nych, sto­so­wa­ny jako śro­dek owa­do­bój­czy i chwa­sto­bój­czy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. zwią­zek che­micz­ny, który w pro­ce­sach bio­che­micz­nych wcho­dzi w miej­sce na­tu­ral­ne­go me­ta­bo­li­tu, ale za­kłó­ca jego funk­cję


An­ty­me­ta­bo­lit – zwią­zek che­micz­ny za­bu­rza­ją­cy prze­bieg okre­ślo­ne­go szla­ku me­ta­bo­licz­ne­go wew­nątrz ko­mór­ki po­przez wy­par­cie na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­ce­go me­ta­bo­li­tu. Zwy­kle ce­chu­je się dużym po­do­bień­stwem struk­tu­ral­nym, umoż­li­wia­ją­cym za­ję­cie iden­tycz­ne­go miej­sca ak­tyw­ne­go w en­zy­mie do­ce­lo­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antymetateza

pow­tó­rze­nie tych sa­mych skład­ni­ków wy­ra­że­nia w innym po­rząd­ku i w zmie­nio­nych związ­kach gra­ma­tycz­nych, two­rzą­ce w re­zul­ta­cie kon­struk­cję o dwóch czło­nach zróż­ni­co­wa­nych zna­cze­nio­wo, choć wy­peł­nio­nych jed­na­ko­wy­mi sło­wa­mi; an­ty­me­ta­bo­la


Źródła:

SJP.pl

Antymiażdżycowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy miaż­dży­cy


Źródła:

SJP.pl

Antymieszczański

1. zwal­cza­ją­cy, pięt­nu­ją­cy pro­stact­wo, cias­no­tę umy­sło­wą i ma­łost­ko­wość; prze­ciw­koł­tuń­ski;
2. wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko za­moż­nym miesz­kań­com miast


Źródła:

SJP.pl

Antymieszczańskość

→ an­ty­mie­szczań­sky


Patrz:antymieszczańsky

Źródła:

SJP.pl

Antymigracyjny

prze­ciw­ny mi­gra­cji lub na­pły­wo­wi imi­gran­tów


Źródła:

SJP.pl

Antymikronezyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mi­kro­nez­ji i Mi­kro­ne­zyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mi­kro­ne­zyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymilitarysta

osoba po­stu­lu­ją­ca za­prze­sta­nie zbro­jeń i zlik­wi­do­wa­nie sta­łej armii


Źródła:

SJP.pl

Antymilitarystyczny

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko mi­li­ta­ryz­mo­wi


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko mi­li­ta­ryz­mo­wi, prze­ciw­ny mi­li­ta­ryz­mo­wi; zwią­za­ny z an­ty­mi­li­ta­ryz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymilitaryzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­sta­wa, po­gląd lub ruch spo­łecz­ny sprze­ci­wia­ją­cy się mi­li­ta­ryz­mo­wi, czyli nad­mier­nej ro­zbu­do­wie woj­ska, glo­ry­fi­ka­cji armii i roz­wią­zy­wa­niu kon­flik­tów drogą mi­li­tar­ną


An­ty­mi­li­ta­ryzm, ruch an­ty­wo­jen­ny – dok­try­na zwy­kle znaj­do­wa­na wśród ru­chów le­wi­co­wych. Opie­ra się na kry­tycz­nej oce­nie po­li­ty­ki im­pe­ria­liz­mu i państw na­ro­do­wych. Ko­ja­rzo­na z ru­cha­mi ko­mu­ni­stycz­ny­mi, bę­dą­cych czę­ścią I i II Mię­dzy­na­ro­dów­ki, nie jest jed­nak do­me­ną tylko tych ru­chów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antymitotyczny

ha­mu­ją­cy po­dział ko­mó­rek na dro­dze mi­to­zy


przy­miot­nik

 (1.1) biol. ha­mu­ją­cy mi­to­zę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymitotyk

lek ha­mu­ją­cy po­dział ko­mó­rek, uży­wa­ny głów­nie w le­cze­niu cho­rób no­wot­wo­ro­wych; cy­to­sta­tyk, lek an­ty­mi­to­tycz­ny, lek cy­to­sta­tycz­ny, lek on­ko­sta­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Antymjanmarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi pań­stwu My­an­mar i My­an­mar­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tym­jan­mar­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymobbingowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy mob­bin­go­wi


Źródła:

SJP.pl

Antymolowy

chro­nią­cy przed mo­la­mi, sto­so­wa­ny prze­ciw­ko molom; prze­ciw­mo­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Antymon

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Sb, kru­chy metal, skład­nik czcio­nek i sto­pów uży­wa­nych do pro­duk­cji ło­żysk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Sb i licz­bie ato­mo­wej 51;


An­ty­mon (Sb, sti­bium) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy me­ta­lo­i­dów.

Wy­stę­pu­je w czte­rech od­mia­nach alo­tro­po­wych: żół­tej, sre­brzy­sto­bia­łej (an­ty­mon me­ta­licz­ny), czar­nej i wy­bu­cho­wej. Znany od sta­ro­żyt­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antymonakijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mo­na­ko i Mo­na­kij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mo­na­kij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymonarchistyczny

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko mo­nar­chii, zwal­cza­ją­cy mo­nar­chię


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się po­li­tycz­ne­mu mo­nar­chiz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec mo­nar­chiz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymonek

zwią­zek an­ty­mo­nu; np. dy­skra­zyt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny nie­or­ga­nicz­ny, w któ­rym an­ty­mon (Sb) wy­stę­pu­je jako anion po­łą­czo­ny z bar­dziej elek­tro­do­dat­nim me­ta­lem; po­chod­na an­ty­mo­no­wo­do­ru


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymongolski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mon­go­lii i Mon­go­łom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mon­gol­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymonian

sól kwasu an­ty­mo­no­we­go


Źródła:

SJP.pl

Antymonit

mi­ne­rał, siar­czek an­ty­mo­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. po­spo­li­ty mi­ne­rał z grupy siarcz­ków, siar­czek an­ty­mo­nu;


An­ty­mo­nit – po­spo­li­ty mi­ne­rał z grupy siarcz­ków.

Nazwa po­cho­dzi z gr. "ant­he­mon" – kwiat; i z póź­no­grec. "an­ti­mo­nion" – wyk­wit, na­wią­zu­jąc do two­rzo­nych przez niego przy­po­mi­na­ją­cych kwia­ty szczo­tek kry­sta­licz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antymonitowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy an­ty­mo­ni­tu


Źródła:

Wiktionary

Antymonopolistyczny

skie­ro­wa­ny do zwal­cza­nia prak­tyk mo­no­po­li­stycz­nych, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko takim prak­ty­kom (np. prze­pi­sy an­ty­mo­no­po­li­stycz­ne, dzia­ła­nia an­ty­mo­no­po­li­stycz­ne); an­ty­mo­no­po­lo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zob. an­ty­mo­no­po­lo­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymonopolowy

skie­ro­wa­ny do zwal­cza­nia prak­tyk mo­no­po­li­stycz­nych, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko takim prak­ty­kom (np. urząd an­ty­mo­no­po­lo­wy, dzia­ła­nia an­ty­mo­no­po­lo­we); an­ty­mo­no­po­li­stycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ist­nie­ją­cym mo­no­po­lom, ma­ją­cy nie do­pu­ścić do sku­pie­nia więk­szo­ści rynku w jed­nym ręku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. met. na­no­sze­nie na po­wierzch­nię me­ta­li war­stwy an­ty­mo­nu


Źródła:

Wiktionary

Antymonowodór

be­zbarw­ny, sil­nie tru­ją­cy gaz o nie­przy­jem­nym za­pa­chu; pod­czas ogrze­wa­nia roz­kła­da się wy­bu­cho­wo na an­ty­mon i wodór; sty­bi­na


An­ty­mo­no­wo­dór, – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny an­ty­mo­nu i wo­do­ru. Be­zbarw­ny, tok­sycz­ny gaz o nie­przy­jem­nym za­pa­chu. Ogrze­wa­ny roz­kła­da się na pier­wiast­ki skła­do­we:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antymonowy

przy­miot­nik od: an­ty­mon


przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy an­ty­mo­nu, za­wie­ra­ją­cy an­ty­mon


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antymonyl

nie­or­ga­nicz­ny rod­nik zło­żo­ny z an­ty­mo­nu i tlenu


Źródła:

SJP.pl

Antymotywacyjny

znie­chę­ca­ją­cy do dzia­ła­nia


Źródła:

SJP.pl

Antymozambicki

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Mo­zam­bi­ko­wi, nie­chęt­ny wobec Mo­zam­bi­ku


Źródła:

Wiktionary

Antymozambijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mo­zam­bi­ko­wi i Mo­zam­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mo­zam­bij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymołdawski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Moł­da­wii i Moł­da­wia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­moł­daw­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymurzyński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Mu­rzy­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­mu­rzyń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antymuzułmański

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się mu­zuł­ma­nom


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko is­la­mo­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antynacjonalista

prze­ciw­nik na­cjo­na­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Antynagroda

ro­dzaj wy­róż­nie­nia dla naj­słab­szych wyt­wo­rów sztu­ki, np. Złota Ma­li­na dla naj­gor­sze­go filmu


Źródła:

SJP.pl

Antynamibijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Na­mi­bii i Na­mi­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­na­mi­bij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antynapadowy

za­po­bie­ga­ją­cy na­pa­dom ra­bun­ko­wym lub pa­dacz­ko­wym; prze­ciw­na­pa­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Antynarkotykowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy hand­lo­wi i roz­prze­strze­nia­niu się nar­ko­ty­ków


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko spo­ży­ciu, wyt­wa­rza­niu i obro­to­wi nar­ko­ty­ka­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antynarodowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­na­ro­do­we; cecha tych, któ­rzy są an­ty­na­ro­do­wi


Źródła:

Wiktionary

Antynarodowy

sprzecz­ny z in­te­re­sa­mi na­ro­du, wrogi na­ro­do­wi


przy­miot­nik

 (1.1) wrogi na­ro­do­wi; dzia­ła­ją­cy na szko­dę na na­ro­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antynatalista

zwo­len­nik an­ty­na­ta­liz­mu (sta­no­wi­ska fi­lo­zo­ficz­ne­go przy­pi­su­ją­ce­go ne­ga­tyw­ną war­tość ludz­kiej pro­kre­a­cji)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. zwo­len­nik an­ty­na­ta­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antynatalistka

→ an­ty­na­ta­li­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. zwo­len­nicz­ka an­ty­na­ta­liz­mu


Patrz:antynatalista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antynatalistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób an­ty­na­ta­li­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Antynatalistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. do­ty­czą­cy an­ty­na­ta­liz­mu, wła­ści­wy an­ty­na­ta­liz­mo­wi

 (1.2) polit. so­cjol. zwią­za­ny z dą­że­niem do zmniej­sze­nia tempa przy­ro­stu na­tu­ral­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Antynatalizm

sta­no­wi­sko fi­lo­zo­ficz­ne przy­pi­su­ją­ce ne­ga­tyw­ną war­tość ludz­kiej pro­kre­a­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. sta­no­wi­sko przy­pi­su­ją­ce ne­ga­tyw­ną war­tość ludz­kiej pro­kre­a­cji;


An­ty­na­ta­lizm – sta­no­wi­sko etycz­ne przy­pi­su­ją­ce ne­ga­tyw­ną war­tość ludz­kiej pro­kre­a­cji. An­ty­na­ta­li­ści ar­gu­men­tu­ją, że lu­dzie po­win­ni zre­zy­gno­wać z pro­kre­a­cji, po­nie­waż jest ona mo­ral­nie zła. Niek­tó­rzy an­ty­na­ta­li­ści uz­na­ją za mo­ral­nie złe także pow­sta­wa­nie in­nych czu­ją­cych istot.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antynatalny

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw ro­dze­niu się dzie­ci


Źródła:

Wiktionary

Antynatowski

prze­ciw­ny or­ga­ni­za­cji NATO


Źródła:

SJP.pl

Antynaturalistyczny

zwal­cza­ją­cy na­tu­ra­lizm, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko na­tu­ra­liz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl

Antynaturalizm

kie­ru­nek prze­ciw­sta­wia­ją­cy się na­tu­ra­liz­mo­wi, re­pre­zen­to­wa­ne­mu po­przez myśl po­zy­ty­wi­stycz­ną


An­ty­na­tu­ra­lizm – kie­ru­nek w me­to­do­lo­gii nauki prze­ciw­sta­wia­ją­cy się cha­rak­te­ry­stycz­ne­mu dla po­zy­ty­wiz­mu na­tu­ra­liz­mo­wi.

An­ty­na­tu­ra­lizm głosi po­stu­lat od­mien­no­ści metod badań w na­u­kach spo­łecz­nych i hu­ma­ni­stycz­nych od metod sto­so­wa­nych na grun­cie nauk przy­rod­ni­czych, które zo­sta­ły prze­ję­te od nauk ści­słych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antynaukowość

→ an­ty­na­u­ko­wy


Patrz:antynaukowy

Źródła:

SJP.pl

Antynaukowy

sprzecz­ny z nauką


przy­miot­nik

 (1.1) sprzecz­ny ze sta­no­wi­skiem nauki

 (1.2) odrzu­ca­ją­cy me­to­dę na­u­ko­wą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antynaurański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Nauru i Na­u­ru­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­na­u­rań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antynazistka

→ an­ty­na­zi­sta


Patrz:antynazista

Źródła:

SJP.pl

Antynazistowski

zwal­cza­ją­cy na­zizm, prze­ciw­ny na­ziz­mo­wi


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi na­ziz­mo­wi i na­zi­stom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­na­zi­stow­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antynepalski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ne­pa­lo­wi i Ne­pal­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ne­pal­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyneuralgina

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go kwas ace­ty­lo­sa­li­cy­lo­wy, fe­na­ce­ty­nę i kar­bro­mal


Źródła:

SJP.pl

Antyneutrino

cząst­ka ma­ją­ca wszyst­kie wła­ści­wo­ści takie jak ne­u­tri­no, z wy­jąt­kiem licz­by lep­to­no­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. cząst­ka ele­men­tar­na, bę­dą­ca an­ty­cząst­ką ne­u­tri­na (po­sia­da taką samą masę jak ne­u­tri­no, ale prze­ciw­ny ła­du­nek lep­to­no­wy)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyneutron

an­ty­cząst­ka ne­u­tro­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. cząst­ka ele­men­tar­na bę­dą­ca an­ty­cząst­ką ne­u­tro­nu;


An­ty­ne­u­tron – an­ty­cząst­ka ne­u­tro­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyniemiecki

prze­ciw­ny Niem­com; prze­ciw­nie­miec­ki


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Niem­com

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem wro­go­ści wobec Niem­ców


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyniemieckość

→ an­ty­nie­miec­ki


Patrz:antyniemiecki

Źródła:

SJP.pl

Antyniewolniczy

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko nie­wol­nict­wu, dzia­ła­ją­cy prze­ciw nie­wol­nict­wu


Źródła:

Wiktionary

Antynigerski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ni­gro­wi i Ni­ger­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ni­ger­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antynigeryjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ni­ge­rii i Ni­ge­ryj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ni­ge­ryj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antynikaraguański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ni­ka­ra­gui i Ni­ka­ra­gu­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ni­ka­ra­gu­ań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antynikotynowy

po­ma­ga­ją­cy w walce z na­ło­giem pa­le­nia pa­pie­ro­sów ze wzglę­du na szkod­li­wość ni­ko­ty­ny; prze­ciw­ni­ko­ty­no­wy, prze­ciw­ty­to­nio­wy, an­ty­ty­to­nio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy pa­le­nie ty­to­niu, przez­na­czo­ny do walki z na­ło­giem ty­to­nio­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyniuański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Niue i Niu­eń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­niu­ań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antynomia

1. sprzecz­ność;
2. w lo­gi­ce: ro­zu­mo­wa­nie po­zor­nie uza­sad­nia­ją­ce parę zdań sprzecz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. filoz. sprzecz­ność, wy­klu­cze­nie się dwóch twier­dzeń, mimo że osob­no zdają się być praw­dzi­we;


An­ty­no­mia (gr. "an­ti­no­mia" – sprzecz­ność praw) – lo­gicz­na sprzecz­ność, pa­ra­doks, zda­nie lo­gicz­ne bądź ro­zu­mo­wa­nie de­duk­cyj­ne, które pro­wa­dzi do sprzecz­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antynomiczność

→ an­ty­no­micz­ny


Patrz:antynomiczny

Źródła:

SJP.pl

Antynomiczny

→ an­ty­no­mia; an­ty­no­mij­ny


przy­miot­nik

 (1.1) wew­nętrz­nie sprzecz­ny, prze­ciw­staw­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antynomijny

→ an­ty­no­mia; an­ty­no­micz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zob. an­ty­no­micz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antynomistyczny

→ an­ty­no­mizm


Patrz:antynomizm

Źródła:

SJP.pl

Antynomizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fi­lo­zo­fia mó­wią­ca, że wie­rzą­cy nie po­trze­bu­je praw jeśli kie­ru­je się chrze­ści­jań­ską mi­ło­ścią


An­ty­no­mizm (gr. "αντι" 'prze­ciw­ko' i "νομος" 're­gu­ła, za­sa­da, prawo') to po­ję­cie fi­lo­zo­ficz­ne oz­na­cza­ją­ce wew­nętrz­ną sprzecz­ność.

W te­o­lo­gii an­ty­no­mizm na­u­cza, że De­ka­log nie po­wi­nien być normą dla chrze­ści­jan, gdyż skoro je­dy­nym mo­ty­wem po­stę­po­wa­nia chrze­ści­ja­ni­na ma być mi­łość do Chry­stu­sa, wobec tego prawo jest nie­po­trzeb­ne.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antynorweski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Nor­we­gii i Nor­we­gom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­nor­we­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antynowotworowo

za­po­bie­ga­ją­cy no­wot­wo­rom, sto­so­wa­ny prze­ciw no­wot­wo­rom; prze­ciw­no­wot­wo­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Antynowotworowy

za­po­bie­ga­ją­cy no­wot­wo­rom, sto­so­wa­ny prze­ciw no­wot­wo­rom; prze­ciw­no­wot­wo­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Antynowozelandzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Nowej Ze­lan­dii i No­wo­ze­land­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­no­wo­ze­landz­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antynudziarski

rzad­ko: prze­ciw­dzia­ła­ją­cy nu­dzie


Źródła:

SJP.pl

Antynuklearny

prze­ciw­ny pro­duk­cji i roz­prze­strze­nia­niu broni nu­kle­ar­nej (np. de­mon­stra­cje an­ty­nu­kle­ar­ne, kon­wen­cja an­ty­nu­kle­ar­na)


przy­miot­nik

 (1.1) polit. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko wy­ko­rzy­sta­niu ener­gii ją­dro­wej

 (1.2) polit. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko wy­ko­rzy­sta­niu, ba­da­niu czy roz­mie­szcza­niu broni ją­dro­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyoblodzeniowy

chro­nią­cy przed oblo­dze­niem; prze­ci­wo­blo­dze­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyobywatelski

nie­chęt­ny lub wrogi oby­wa­te­lom


Źródła:

SJP.pl

Antyodblaskowy

za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu od­bla­sków; an­ty­re­flek­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyodleżynowy

za­po­bie­ga­ją­cy od­le­ży­nom, le­czą­cy od­le­ży­ny; prze­ci­wod­le­ży­no­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyodorowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy odo­ro­wi, smro­do­wi


Źródła:

SJP.pl

Antyodpryskowy

eli­mi­nu­ją­cy pow­sta­wa­nie od­pry­sków; prze­ci­wod­pry­sko­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyodprężeniowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy od­prę­że­niu psy­chicz­ne­mu, re­lak­sa­cji


Źródła:

SJP.pl

Antyokrętowy

słu­żą­cy do ni­szcze­nia okrę­tów woj­sko­wych; prze­ci­wo­krę­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyoksydacyjnie

→ an­ty­ok­sy­da­cyj­ny


Patrz:antyoksydacyjny

Źródła:

SJP.pl

Antyoksydacyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy ut­le­nia­niu się pier­wiast­ków i związ­ków che­micz­nych


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który prze­ciw­dzia­ła ut­le­nia­niu się pier­wiast­ków i związ­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyoksydant

zwią­zek che­micz­ny łatwo ule­ga­ją­cy ut­le­nia­niu i chro­nią­cy inne sub­stan­cje przed ut­le­nia­niem; an­ty­ut­le­niacz, prze­ci­wut­le­niacz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. prze­ci­wut­le­niacz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyolśnieniowy

za­po­bie­ga­ją­cy ośle­pia­niu; prze­ci­wol­śnie­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyomański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Oma­no­wi i Omań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­o­mań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyonkogen

gen dzia­ła­ją­cy ha­mu­ją­co na pro­ce­sy nam­na­ża­nia ko­mó­rek przez or­ga­niz­my, unie­moż­li­wia­ją­cy pow­sta­wa­nie niek­tó­rych no­wot­wo­rów; gen su­pre­so­ro­wy


An­ty­on­ko­gen, ina­czej gen su­pre­so­ro­wy – gen dzia­ła­ją­cy ha­mu­ją­co na pro­ce­sy pro­li­fe­ra­cji ko­mór­ko­wej (geny bram­ko­we) bądź sta­bi­li­zu­ją­co na pro­ce­sy utrzy­mu­ją­ce sta­bil­ność ge­ne­tycz­ną ko­mór­ki (geny opie­kuń­cze).

Cza­sem geny tej grupy są okre­śla­ne jako re­ce­syw­ne on­ko­ge­ny, gdyż ich rola w pro­ce­sie kar­cy­no­ge­ne­zy ujaw­ni się do­pie­ro po inak­ty­wa­cji obu al­le­li da­ne­go an­ty­on­ko­ge­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyopozycyjny

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się opo­zy­cji


Źródła:

SJP.pl

Antyormiański

nie­chęt­ny lub wrogi Or­mia­nom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Or­mia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­or­miań­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyosetyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ose­tii i Ose­tyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­o­se­tyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyosmański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Im­pe­rium Os­mań­skie­mu i Os­mań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ciw­ny dy­na­stii Os­ma­nów

 (1.3) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­os­mań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antypakistański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Pa­ki­sta­no­wi i Pa­ki­stań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­ki­stań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antypalacz

prze­ciw­nik pa­le­nia pa­pie­ro­sów


Źródła:

SJP.pl

Antypalauski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Palau i Pa­la­u­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­la­u­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antypalestyński

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się Pa­le­sty­nie lub Pa­le­styń­czy­kom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Pa­le­sty­nie i Pa­le­styń­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­le­styń­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypanamski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Pa­na­mie i Pa­nam­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­nam­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antypandemiczny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pan­de­mii


Źródła:

SJP.pl

Antypaniczny

za­po­bie­ga­ją­cy lub prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pa­ni­ce


Źródła:

SJP.pl

Antypapa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. kośc. zob. an­ty­pa­pież.


Źródła:

Wiktionary

Antypapierosowy

po­ma­ga­ją­cy w walce z na­ło­giem pa­le­nia pa­pie­ro­sów; an­ty­ni­ko­ty­no­wy, prze­ciw­ni­ko­ty­no­wy, prze­ciw­ty­to­nio­wy, an­ty­ty­to­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Antypapieski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko pa­pie­żo­wi; prze­ciw­pa­pie­ski


przy­miot­nik

 (1.1) rel. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko pa­pie­stwu lub pa­pie­żo­wi i ich po­li­ty­ce, po­glą­dom, na­u­cza­niu itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypapież

pa­pież wy­bra­ny przez grono sku­pio­ne wokół bi­sku­pów nie­uz­na­ją­cych tego, który zo­stał już wy­bra­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. osoba po­wo­ła­na na tron pa­pie­ski nie­praw­nie, za pon­ty­fi­ka­tu le­gal­ne­go pa­pie­ża lub w cza­sie, gdy urząd pa­pie­ski był nie­ob­sa­dzo­ny;


An­ty­pa­pież (łac. "an­ti­pa­pa") – osoba po­wo­ła­na przez grupę du­cho­wień­stwa na tron pa­pie­ski nie­praw­nie, za pon­ty­fi­ka­tu le­gal­ne­go pa­pie­ża lub w cza­sie, gdy urząd pa­pie­ski był nie­ob­sa­dzo­ny (sede va­can­te).

An­ty­pa­pie­że wy­bie­ra­ni byli naj­czę­ściej wsku­tek spo­rów te­o­lo­gicz­nych (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antypapista

prze­ciw­nik pa­pie­ża


Źródła:

SJP.pl

Antypapuański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Papui-Nowej Gwi­nei

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­pu­ań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyparagwajski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Pa­rag­wa­jo­wi i Pa­rag­waj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pa­rag­waj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyparlamentaryzm

wroga po­sta­wa wobec par­la­men­ta­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl

Antypartyjny

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko par­tii (or­ga­ni­za­cji po­li­tycz­nej)


Źródła:

SJP.pl

Antypartyzancki

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko par­ty­zant­ce, par­ty­zan­tom; prze­ciw­par­ty­zanc­ki


Źródła:

SJP.pl

Antypas

An­ty­pas – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, sta­no­wią­ce skró­co­ną formę imie­nia An­ty­pa­ter, oz­na­cza­ją­ce­go „po­dob­ny do ojca”. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. An­ty­pas, zm. w Azji Mniej­szej.


Źródła:

Wikipedia

Antypasat

prąd po­wietrz­ny pły­ną­cy w wy­so­kich war­stwach at­mos­fe­ry w stre­fie zwrot­ni­ko­wej, ponad pa­sa­tem, w prze­ciw­nym do niego kie­run­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) me­te­o­rol. geogr. cie­pły, stały wiatr, wie­ją­cy w stre­fie rów­ni­ko­wej na wy­so­ko­ści 2000-3000 me­trów;


An­ty­pa­sat – umiar­ko­wa­nie cie­pły, stały prąd po­wie­trza o kie­run­ku za­chod­nim, wie­ją­cy w stre­fie "rów­ni­ko­wej" na wy­so­ko­ści 2000-3000 me­trów, tran­spor­tu­ją­cy go­rą­ce po­wie­trze od rów­ni­ka w kie­run­ku "zwrot­ni­ków", gdzie na sku­tek obro­to­we­go ruchu "Ziemi" zmie­nia kie­ru­nek na wschod­ni i spły­wa w dół, po czym jako "pasat" wraca w kie­run­ku rów­ni­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antypasatowy

zwią­za­ny z wia­trem stre­fy mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej - an­ty­pa­sa­tem


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy an­ty­pa­sa­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypasożytniczy

dzia­ła­ją­cy prze­ciw­ko pa­so­ży­tom


Źródła:

SJP.pl

Antypast

daw­niej: prze­ką­ska po­da­wa­na przed da­niem głów­nym; przy­staw­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. napój lub po­tra­wa po­da­wa­ne przed da­niem głów­nym dla za­o­strze­nia ape­ty­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypater

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Antypatia

1. uczu­cie wstrę­tu, nie­chę­ci, odra­zy do kogoś lub cze­goś;
2. osoba, do któ­rej się czuje nie­chęć


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­chęć do kogoś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypatriotyczny

przy­miot­nik

 (1.1) sprze­ci­wia­ją­cy się pa­trio­tyz­mo­wi


Źródła:

Wiktionary

Antypatriotyzm

An­ty­pa­trio­tyzm – po­sta­wa etycz­na lub po­li­tycz­na odrzu­ca­ją­ca pa­trio­tyzm.


Źródła:

Wikipedia

Antypatyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: an­ty­pa­tycz­ny; bar­dziej an­ty­pa­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Antypatyczność

cecha osoby wy­wo­łu­ją­cej u in­nych uczu­cie nie­chę­ci, wstrę­tu, odra­zy; nie­sym­pa­tycz­ność, nie­przy­jem­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­ty­pa­tycz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypatyczny

bu­dzą­cy uczu­cie wstrę­tu, odra­zy, nie­chę­ci, np. an­ty­pa­tycz­na osoba, an­ty­pa­tycz­ny wy­gląd; od­py­cha­ją­cy, nie­sym­pa­tycz­ny, nie­przy­jem­ny


przy­miot­nik

 (1.1) bu­dzą­cy odra­zę, nie­chęć


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypatyjka

zdrob­nie­nie od: an­ty­pa­tia


Źródła:

SJP.pl

Antypaństwowiec

osoba wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw pa­nu­ją­ce­mu sy­ste­mo­wi wła­dzy lub in­te­re­som pań­stwa; an­ty­sy­ste­mo­wiec


Źródła:

SJP.pl

Antypaństwowość

→ an­ty­pań­stwo­wy


Patrz:antypaństwowy

Źródła:

SJP.pl

Antypaństwowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko in­te­re­som pań­stwa; prze­ciw­pań­stwo­wy, an­ty­kra­jo­wy, an­ty­rzą­do­wy, prze­ci­wrzą­do­wy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się in­sty­tu­cji pań­stwa i pań­stwo­wo­ści

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec pań­stwa i pań­stwo­wo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypedagogika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nurt my­śle­nia o wy­cho­wa­niu, który kry­ty­ku­je tra­dy­cyj­ną pe­da­go­gi­kę i odrzu­ca ideę wy­cho­wy­wa­nia dzie­ci przez do­ro­słych w spo­sób na­rzu­ca­ją­cy normy i au­to­ry­tet


An­ty­pe­da­go­gi­ka – nurt we współ­czes­nej pe­da­go­gi­ce ne­gu­ją­cy formę wy­cho­wa­nia opie­ra­ją­cą się na za­sa­dzie „ste­ro­wa­nia” ży­ciem dziec­ka.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antypeerelowski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko za­sa­dom i siłom par­tyj­nym PRL-u


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko za­sa­dom ustro­jo­wym PRL-u oraz ów­czes­nej wła­dzy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyperski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Per­sji i Per­som

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­per­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyperspiracyjny

ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie potu


Źródła:

SJP.pl

Antyperspirant

kos­me­tyk ha­mu­ją­cy wy­dzie­la­nie potu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. kos­met. śro­dek za­po­bie­ga­ją­cy nad­mier­ne­mu po­ce­niu;


An­ty­per­spi­rant ( per­spi­ra­re – „prze­wie­wać, od­dy­chać przez coś”) – kos­me­tyk ma­ją­cy na celu zmniej­sza­nie wy­dzie­la­nia potu i w ten spo­sób zwal­cza­nie nie­przy­jem­ne­go za­pa­chu ciała po­przez na­nie­sie­nie go bez­poś­red­nio na po­cą­ce się czę­ści ciała. Dzia­ła­nie an­ty­per­spi­ran­tów opie­ra się na za­war­to­ści soli glinu. Do­stęp­ne na rynku pre­pa­ra­ty róż­nią się ich stę­że­niem i w związ­ku z tym sku­tecz­no­ścią i czę­stot­li­wo­ścią sto­so­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyperuwiański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Peru i Pe­ru­wiań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pe­ru­wiań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyperystaltyka

An­ty­pe­ry­stal­ty­ka – ak­tyw­ność mo­to­rycz­na w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym, która po­wo­du­je wstecz­ne (od­wrot­nie niż w pe­ry­stal­ty­ce) prze­su­wa­nie po­kar­mu ku jamie ust­nej (np. pod­czas wy­mio­tów). Fiz­jo­lo­gicz­na an­ty­pe­ry­stal­ty­ka dwu­nast­ni­cy ułat­wia mie­sza­nie się tre­ści po­kar­mo­wej.


Źródła:

Wikipedia

Antyperz

płyn­ny pre­pa­rat che­micz­ny sto­so­wa­ny prze­ciw chwa­stom


Źródła:

SJP.pl

Antypierwiastek

od­po­wied­nik pier­wiast­ka che­micz­ne­go zło­żo­ny z an­ty­ma­te­rii


An­ty­pier­wia­stek – pier­wia­stek skła­da­ją­cy się z an­ty­a­to­mów (ato­mów an­ty­ma­te­rii). Obec­nie je­dy­nym uzy­ska­nym na zna­czą­cą skalę an­ty­pier­wiast­kiem jest an­ty­wo­dór. An­ty­hel-3 uzy­ska­ny zo­stał już w la­tach 1970. na te­re­nie ZSRR, zaś 24 kwiet­nia 2011 r. w wiel­kim zde­rza­czu ha­dro­nów po raz pier­wszy za­ob­ser­wo­wa­no an­ty­hel-4.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antypiracki

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko pi­ra­tom (kom­pu­te­ro­wym)


przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pi­ract­wu – nie­le­gal­ne­mu ko­pio­wa­niu i roz­po­wszech­nia­niu na­grań mu­zycz­nych, fil­mów itp.; zwal­cza­ją­cy pi­rac­ką dzia­łal­ność


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypiren

sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ca pal­ność (np. gumy); opóź­niacz pa­le­nia


Źródła:

SJP.pl

Antypiryna

syn­te­tycz­ny śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy, prze­ciw­go­rącz­ko­wy i prze­ciw­za­pal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako syn­te­tycz­ny śro­dek o wła­ści­wo­ściach prze­ciw­bó­lo­wych, prze­ciw­go­rącz­ko­wych i prze­ciw­za­pal­nych, za­li­cza­ny do grupy pi­ra­zo­lo­nów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypisowiec

osoba wy­ra­ża­ją­ca sprze­ciw wobec PiS-u, jej po­li­ty­ki, ide­o­lo­gii lub stylu rzą­dze­nia


Źródła:

SJP.pl

Antypisowski

prze­ciw­ny Prawu i Spra­wied­li­wo­ści, nie­po­pie­ra­ją­cy Prawa i Spra­wied­li­wo­ści


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia PiS-owi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec PiS-u


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypka

1. krzew ros­ną­cy w Eu­ro­pie i za­chod­niej Azji, upra­wia­ny jako ro­śli­na ozdob­na, ży­wo­pło­to­wa a także do wy­ro­bu lasek i fajek; wi­śnia wonna,
2. przed­miot zro­bio­ny z drew­na tego krze­wu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. wi­śnia wonna, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ce­ra­sus ma­ha­leb|L.|ref=tak.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypkowy

przy­miot­nik od: an­typ­ka


Źródła:

SJP.pl

Antyplatformiany

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pot. taki, który się sprze­ci­wia Plat­for­mie Oby­wa­tel­skiej

 (1.2) pot. taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec Plat­for­my Oby­wa­tel­skiej


Źródła:

Wiktionary

Antyplazmina

biał­ko­wy in­hi­bi­tor plaz­mi­ny, znaj­du­ją­cy się m.in. w oso­czu


Źródła:

SJP.pl

Antypocisk

po­cisk przez­na­czo­ny do zwal­cza­nia po­ci­sków nie­przy­ja­cie­la; prze­ciw­po­cisk, an­ty­ra­kie­ta, prze­ci­wra­kie­ta


Źródła:

SJP.pl

Antypoda

1. miesz­ka­niec an­ty­po­dów (prze­ciw­le­głych krań­ców Ziemi)
2. prze­no­śnie o czło­wie­ku o skraj­nie od­mien­nych po­glą­dach w sto­sun­ku do po­rów­ny­wa­nej osoby


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec prze­ciw­le­głych ob­sza­rów na kuli ziem­skiej

 (1.2) przen. czło­wiek o krań­co­wo róż­nym spo­so­bie my­śle­nia i od­mien­nych ce­chach cha­rak­te­ru w sto­sun­ku do innej po­rów­ny­wa­nej osoby


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypodalny

do­ty­czą­cy an­ty­po­dów; znaj­du­ją­cy się po prze­ciw­nej stro­nie kuli ziem­skiej


Źródła:

SJP.pl

Antypodatkowy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko po­dat­kom


Źródła:

SJP.pl

Antypody

1. prze­ciw­le­głe krań­ce Ziemi;
2. prze­no­śnie o skraj­nie od­mien­nych po­glą­dach, po­sta­wach, kie­run­kach po­li­tycz­nych, ar­ty­stycz­nych itp.;
3. ko­mór­ki pow­sta­ją­ce w wo­recz­ku za­ląż­ko­wym u ro­ślin okry­to­na­sien­nych na bie­gu­nie prze­ciw­nym do bie­gu­na za­wie­ra­ją­ce­go ko­mór­kę ja­jo­wą i sy­ner­gi­dy


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) geogr. ob­szar po­ło­żo­ny po prze­ciw­nej stro­nie kuli ziem­skiej;


An­ty­po­dy (gr. αντίποδες ("an­ti­po­des") – „na­prze­ciw stopy”) – punkt na po­wierzch­ni Ziemi, który w sto­sun­ku do okre­ślo­ne­go punk­tu jest po­ło­żo­ny do­kład­nie po dru­giej stro­nie pla­ne­ty, tj. na dru­gim końcu jej śred­ni­cy. Po­tocz­nie ter­min ten uży­wa­ny jest w szer­szym zna­cze­niu i uży­wa­ny jest w sto­sun­ku do wszyst­kich ob­sza­rów na pół­ku­li po­łud­nio­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antypodyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­po­dycz­ne; cecha tych, któ­rzy są an­ty­po­dycz­ni


Źródła:

Wiktionary

Antypodyczny

1. skraj­nie od­mien­ny, krań­co­wo różny, np. an­ty­po­dycz­ne ten­den­cje w sztu­ce;
2. znaj­du­ją­cy się po prze­ciw­nej stro­nie kuli ziem­skiej


Źródła:

SJP.pl

Antypoetka

→ an­ty­po­e­ta


Patrz:antypoeta

Źródła:

SJP.pl

Antypoetyka

po­e­ty­ka nowej li­te­ra­tu­ry po­stu­lu­ją­ca odrzu­ce­nie po­e­ty­ki tra­dy­cyj­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. po­e­ty­ka sta­no­wią­ca za­prze­cze­nie tra­dy­cyj­nej po­e­ty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypokojowy

pra­gną­cy wojny


przy­miot­nik

 (1.1) sta­no­wią­cy za­gro­że­nie dla po­ko­ju, zmie­rza­ją­cy do za­chwia­nia po­ko­ju


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypolicyjny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko po­li­cji, po­li­cjan­tom


Źródła:

SJP.pl

Antypolityk

prze­ciw­nik władz pań­stwo­wych, zwła­szcza rządu


Źródła:

SJP.pl

Antypolonizm

wro­gość wobec na­ro­du lub pań­stwa pol­skie­go; po­lo­no­fo­bia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­chęt­ny sto­su­nek do Po­la­ków i pol­szczyz­ny


An­ty­po­lo­nizm (także: po­lo­no­fo­bia) – ter­min okre­śla­ją­cy zbio­ro­wo wszel­kie uprze­dze­nia, dy­skry­mi­na­cję, nie­chęć i po­sta­wy wro­go­ści wobec Po­la­ków. Hi­sto­rycz­nym od­po­wied­ni­kiem "an­ty­po­lo­niz­mu" jest po­la­ko­żer­stwo, okre­śle­nie uży­wa­ne w XIX w. wobec an­ty­pol­skiej po­li­ty­ki Ot­to­na von Bis­marc­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antypolski

nie­chęt­ny lub wrogi Po­la­kom, Pol­sce


przy­miot­nik

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko Po­la­kom, dy­skry­mi­nu­ją­cy Po­la­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypolsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób an­ty­pol­ski


Źródła:

Wiktionary

Antypolskość

→ an­ty­pol­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest an­ty­pol­skie; cecha tych, któ­rzy są an­ty­pol­scy


Patrz:antypolski

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyport

An­ty­port – forma tran­spor­tu ak­tyw­ne­go wtór­ne­go przez błony bio­lo­gicz­ne. W an­ty­por­cie prze­mie­szcze­nie jed­nej sub­stan­cji (jonu lub czą­stecz­ki, np. me­ta­bo­li­tu) do wnę­trza okre­ślo­ne­go prze­dzia­łu za­cho­dzi rów­no­cze­śnie z usu­wa­niem dru­giej sub­stan­cji z tego prze­dzia­łu.


Źródła:

Wikipedia

Antyportorykański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Por­to­ry­ku lub Por­to­ry­kań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­por­to­ry­kań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyportugalski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Por­tu­ga­lii i Por­tu­gal­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­por­tu­gal­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antypowieść

od­mia­na po­wie­ści zry­wa­ją­ca z tra­dy­cyj­ny­mi re­gu­ła­mi tego ga­tun­ku, zwła­szcza z cią­gło­ścią cza­so­wą fa­bu­ły; no­u­ve­au roman, nowa po­wieść


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. ro­dzaj po­wie­ści, który zrywa z tra­dy­cyj­ny­mi re­gu­ła­mi tego ga­tun­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypowstańczy

prze­ciw­ny zbroj­ne­mu wy­stą­pie­niu w imię wol­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Antypozytywizm

ze­spół dok­tryn fi­lo­zo­ficz­nych odrzu­ca­ją­cych po­zy­ty­wi­stycz­ne za­sa­dy upra­wia­nia nauk


Źródła:

SJP.pl

Antypołudniowoafrykański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi RPA

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­po­łud­nio­wo­a­fry­kań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antypoślizgowo

→ an­ty­po­śliz­go­wy


Patrz:antypoślizgowy

Źródła:

SJP.pl

Antypoślizgowość

→ an­ty­po­śliz­go­wo


Patrz:antypoślizgowo

Źródła:

SJP.pl

Antypoślizgowy

chro­nią­cy przed po­śliz­giem; prze­ciw­po­śliz­go­wy, prze­ciw­śliz­go­wy


przy­miot­nik

 (1.1) prze­ciw­dzia­ła­ją­cy śliz­ga­niu, za­bez­pie­cza­ją­cy przed po­śliz­giem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antypożarowy

prze­ciw­po­ża­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyprawicowy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko pra­wi­cy


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia po­li­tycz­nej pra­wi­cy

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec pra­wi­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyprezydencki

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko pre­zy­den­to­wi; prze­ciw­ny pre­zy­den­to­wi


Źródła:

SJP.pl

Antyproletariacki

nie­przy­jaź­nie na­sta­wio­ny do klasy spo­łecz­nej zło­żo­nej z ro­bot­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Antypropagandowy

prze­czą­cy ofi­cjal­nej pro­pa­gan­dzie


Źródła:

SJP.pl

Antyproteaza

sub­stan­cja ha­mu­ją­ca ak­tyw­ność pro­te­az; in­hi­bi­tor pro­te­a­zy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sub­stan­cja ha­mu­ją­ca pro­te­a­zę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyprotekcjonistyczny

skie­ro­wa­ny, wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko po­li­ty­ce ochro­ny pro­duk­cji i hand­lu kra­jo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Antyproton

an­ty­cząst­ka pro­to­nu, cząst­ka ele­men­tar­na prze­ciw­staw­na do pro­to­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. cząst­ka ele­men­tar­na bę­dą­ca an­ty­cząst­ką pro­to­nu;


An­ty­pro­ton – cząst­ka ele­men­tar­na bę­dą­ca an­ty­cząst­ką pro­to­nu — róż­nią­ca się od niego głów­nie od­wrot­nym ła­dun­kiem elek­trycz­nym, mo­men­tem ma­gne­tycz­nym, i licz­bą ba­rio­no­wą — lecz ma­ją­ca tę samą masę i czas życia.

An­ty­pro­ton we­dług Mo­de­lu Stan­dar­do­we­go jest cząst­ką zło­żo­ną, za­li­cza­ną do ha­dro­nów, a ści­ślej ba­rio­nów, i jest zbu­do­wa­na z trzech an­tyk­war­ków: dwóch an­tyk­war­ków gór­nych "for­mu­la_1" i jed­ne­go an­tyk­war­ka dol­ne­go "for­mu­la_2" (układ "'for­mu­la_3") zwią­za­nych sil­nym od­dzia­ły­wa­niem prze­no­szo­nym przez glu­o­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyprotrombina

po­chod­na ku­ma­ry­ny, zwią­zek pow­sta­ją­cy w zgni­łej ko­ni­czy­nie; me­li­tok­sy­na, di­ku­ma­rol, an­ty­wi­ta­mi­na K


Źródła:

SJP.pl

Antyproza

proza prze­ciw­sta­wia­ją­ca się tra­dy­cyj­nym sche­ma­tom i kon­wen­cjom


Źródła:

SJP.pl

Antyprzemocowy

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się prze­mo­cy


przy­miot­nik

 (1.1) neol. polit. ma­ją­cy na celu ukró­ce­nie prze­mo­cy w ro­dzi­nie, ma­ją­cy nieść pomoc ofia­rom prze­mo­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyprzepięciowo

→ an­ty­prze­pię­cio­wy


Patrz:antyprzepięciowy

Źródła:

SJP.pl

Antyprzepięciowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu prze­pięć; prze­ciw­prze­pię­cio­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyprzykład

zły przy­kład


Źródła:

SJP.pl

Antypsychiatria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ruch spo­łecz­ny i in­te­lek­tu­al­ny skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko psy­chia­trii, jej za­ło­że­niom i me­to­dom


Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

An­typ­sy­chia­tria – ruch spo­łecz­ny i in­te­lek­tu­al­ny opar­ty na po­glą­dzie, że le­cze­nie psy­chia­trycz­ne jest czę­ściej szkod­li­we niż po­moc­ne pa­cjen­tom. Wśród za­strze­żeń do psy­chia­trii wy­mie­nia­ne są m.in. sto­so­wa­nie tech­nik o małej sku­tecz­no­ści a dużej szkod­li­wo­ści. Czę­ściej jed­nak ak­ty­wi­ści sku­pia­ją się na fi­lo­zo­ficz­nych i etycz­nych oba­wach do­ty­czą­cych za­rów­no na­tu­ry psy­chia­trii, jak i jej prak­tyk.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antypsychologistyczny

prze­ciw­staw­ny psy­cho­lo­giz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl

Antypsychologizm

kie­ru­nek w fi­lo­zo­fii, na­u­kach spo­łecz­nych i li­te­ra­tu­rze prze­ciw­sta­wia­ją­cy się psy­cho­lo­giz­mo­wi


An­typ­sy­cho­lo­gizm (z gr. "anti" – prze­ciw, "psy­che" – dusza, "logos" – nauka) – sta­no­wi­sko opo­zy­cyj­ne wobec psy­cho­lo­giz­mu, za­po­cząt­ko­wa­ne z koń­cem XIX wieku, a upo­wszech­nio­ne w XX wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyptak

1. kolce prze­ciw­ko pta­kom, mon­to­wa­ne na pa­ra­pe­tach, gzym­sach itp.;
2. sztucz­ny ptak dra­pież­ny na szy­bach, ekra­nach itp., od­stra­sza­ją­cy inne ptaki


Źródła:

SJP.pl

Antyputinowski

nie­chęt­ny, wrogi Wła­di­mi­ro­wi Pu­ti­no­wi


Źródła:

SJP.pl

Antypyłowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy py­ło­wi


Źródła:

SJP.pl

Antypółnocnokoreański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Korei Pół­noc­nej

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­pół­noc­no­ko­re­ań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antypłytkowy

zmniej­sza­ją­cy agre­ga­cję pły­tek krwi i prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu za­krze­pów; prze­ciw­płyt­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyradar

radar usta­wio­ny na za­kłó­ca­nie pracy in­ne­go ra­da­ru


An­ty­ra­dar – urzą­dze­nie słu­żą­ce do in­for­mo­wa­nia kie­row­cy o tym, że na jego dro­dze znaj­du­je się radar lub fo­to­ra­dar.

Urzą­dze­nie to po­sia­da wbu­do­wa­ny wy­kry­wacz fal wy­sy­ła­nych przez ra­da­ry oraz fo­to­ra­da­ry w pas­mach: X, K, Ka, Ku, SWKa. No­wo­czes­ne an­ty­ra­da­ry in­for­mu­ją rów­nież o po­mia­rze do­ko­ny­wa­nym z fo­to­ra­da­rów ukry­tych w sa­mo­cho­dach znaj­du­ją­cych się przed sa­mo­cho­dem wy­po­sa­żo­nym w an­ty­ra­dar (lub przy bar­dziej za­a­wan­so­wa­nych urzą­dze­niach nawet za sa­mo­cho­dem).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyradarowy

za­kłó­ca­ją­cy dzia­ła­nie ra­da­ru, ni­szczą­cy radar albo ostrze­ga­ją­cy o obec­no­ści ra­da­ru; prze­ci­wra­da­ro­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyradiacyjny

chro­nią­cy przed pro­mie­nio­wa­niem; prze­ci­wra­dia­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Antyradio

roz­gło­śnia ra­dio­wa


An­ty­ra­dio – pol­ska ko­mer­cyj­na roz­gło­śnia ra­dio­wa o po­na­dre­gio­nal­nym za­się­gu, na­le­żą­ca do spół­ki ra­dio­wej Eu­ro­zet, skon­cen­tro­wa­na na rocku i jego od­mia­nach.

Roz­po­czę­ła dzia­łal­ność w 2005 roku, po­cząt­ko­wo jako radio lo­kal­ne, a z cza­sem roz­sze­rzy­ła za­sięg na ko­lej­ne re­gio­ny Pol­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyradziecki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi ZSRR

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ra­dziec­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyradzieckość

→ an­ty­ra­dziec­ki


Patrz:antyradziecki

Źródła:

SJP.pl

Antyrakieta

ra­kie­ta słu­żą­ca do ze­strze­li­wa­nia in­nych ra­kiet; prze­ci­wra­kie­ta, prze­ciw­po­cisk, an­ty­po­cisk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. ra­kie­ta przy­sto­so­wa­na do zwal­cza­nia in­nych ra­kiet, głów­nie ra­kiet ba­li­stycz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrakietowy

zwal­cza­ją­cy ra­kie­ty, chro­nią­cy przed ra­kie­ta­mi nie­przy­ja­cie­la; prze­ci­wra­kie­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyrakowo

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy roz­wo­jo­wi raka; prze­ci­wra­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyrakowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy roz­wo­jo­wi raka; prze­ci­wra­ko­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyrama

opra­wa ry­sun­ku, zdję­cia itp. skła­da­ją­ca się z szyby i tek­tu­ro­wej pod­kład­ki po­łą­czo­nych za­ci­ska­mi


An­ty­ra­ma (gr. "anti" – prze­ciw, od­wrot­ny) – ro­dzaj opra­wy słu­żą­cy do umie­szcza­nia w niej pła­skich obraz­ków, zdjęć itp. Nazwa od­no­si się do wy­glą­du, przy­po­mi­na­ją­ce­go po­zo­sta­łość po usu­nię­ciu ramy z obra­zu. An­ty­ra­ma usz­tyw­nia dzie­ło, chro­ni je przed zni­szcze­niem i na­da­je schlud­ny, este­tycz­ny wy­gląd. Umoż­li­wia rów­nież za­wie­sze­nie na ścia­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyranking

ze­sta­wie­nie naj­gor­szych wy­ni­ków, cech lub ocen, sta­no­wią­ce od­wrot­ność tra­dy­cyj­ne­go ran­kin­gu


Źródła:

SJP.pl

Antyrasistka

→ an­ty­ra­si­sta


Patrz:antyrasista

Źródła:

SJP.pl

Antyrasistowski

prze­ciw­ny ra­siz­mo­wi, zwal­cza­ją­cy ra­sizm


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ra­siz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrasizm

po­sta­wa lub po­gląd prze­ciw­sta­wia­ją­cy się ra­siz­mo­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ruch spo­łecz­ny, po­sta­wa lub po­gląd sprze­ci­wia­ją­cy się ra­siz­mo­wi


Ar­ty­kuł ten zo­stał zgło­szo­ny do umie­szcze­nia na w ru­bry­ce „”. Pomóż nam go spraw­dzić:.

An­ty­ra­sizm – ruch spo­łecz­ny, po­sta­wa lub po­gląd sprze­ci­wia­ją­cy się ra­siz­mo­wi. Oz­na­cza ak­tyw­ne prze­ciw­sta­wia­nie się ra­siz­mo­wi oraz dzia­ła­nia zmie­rza­ją­ce do ogra­ni­cze­nia lub znie­sie­nia sy­ste­mów dy­skry­mi­na­cji i nie­rów­no­ści zwią­za­nych z rasą.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyrealistyczny

→ an­ty­re­a­lizm


Patrz:antyrealizm

Źródła:

SJP.pl

Antyrealizm

kie­ru­nek w li­te­ra­tu­rze i sztu­ce prze­ciw­sta­wia­ją­cy się re­a­liz­mo­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd prze­ciw­staw­ny re­a­liz­mo­wi, tj. odrzu­ca­ją­cy ist­nie­nie obiek­tyw­nej rze­czy­wi­sto­ści


An­ty­re­a­lizm – prze­ci­wień­stwo re­a­liz­mu epi­ste­mo­lo­gicz­ne­go. Prze­ko­na­nie, że świat zew­nętrz­ny nie­za­leż­ny od pod­mio­tu poz­na­ją­ce­go nie ist­nie­je, a przy­najm­niej jest zu­peł­nie inny niż pod­mio­to­wi poz­na­ją­ce­mu się wy­da­je.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyrecesyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy re­ce­sji


przy­miot­nik

 (1.1) polit. ekon. ma­ją­cy zlik­wi­do­wać albo zła­go­dzić skut­ki re­ce­sji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrefleks

spe­cjal­na, cien­ka po­wło­ka na so­czew­kach (szkłach) oku­la­ro­wych, re­du­ku­ją­ca pow­sta­ją­ce na nich od­bla­ski i od­bi­cia; po­wło­ka an­ty­re­flek­syj­na


Źródła:

SJP.pl

Antyrefleksowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu re­flek­sów; an­ty­od­bla­sko­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyrefleksyjny

re­du­ku­ją­cy od­bla­ski, od­bi­cia


przy­miot­nik

 (1.1) an­ty­od­bla­sko­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyreformator

osoba ha­mu­ją­ca re­for­my, prze­ciw­nik re­form


Źródła:

SJP.pl

Antyreformatorski

prze­ciw­ny wpro­wa­dze­niu re­form


Źródła:

SJP.pl

Antyreformistyczny

sprze­ci­wia­ją­cy się wpro­wa­dza­niu re­form ustro­jo­wych, spo­łecz­nych i go­spo­dar­czych


Źródła:

SJP.pl

Antyrekord

naj­gor­szy wynik


Źródła:

SJP.pl

Antyreligia

to, co godzi w pod­sta­wo­we war­to­ści re­li­gij­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. to, co jest wro­gie re­li­gii


An­ty­re­li­gia – "1." w re­li­gioz­naw­stwie: po­ję­cie bli­skoz­nacz­ne ter­mi­no­wi "pse­u­do­re­li­gia" – prze­dro­stek "anty-" (z gr. "prze­ciw") wska­zu­je wy­stę­po­wa­nie cech, które stoją w jaw­nej opo­zy­cji do re­li­gii, w za­sa­dzie wy­klu­cza­jąc speł­nia­nie jej kry­te­riów; "2." po­sta­wa spo­łecz­na po­le­ga­ją­ca na sprze­ci­wie wobec wszel­kiej re­li­gii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyreligijnie

→ an­ty­re­li­gij­ny


przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) wy­ra­ża­jąc wro­gość wobec re­li­gii


Patrz:antyreligijny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyreligijność

→ an­ty­re­li­gij­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­sta­wa, ide­o­lo­gia, po­li­ty­ka itp. wro­gie wzglę­dem re­li­gii


Patrz:antyreligijny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyreligijny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko re­li­gii


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko re­li­gii, nie­chęt­ny wobec re­li­gii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrepublikański

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw rzą­dom re­pu­bli­kań­skim, zwal­cza­ją­cy re­pu­bli­kę


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia po­li­tycz­ne­mu re­pu­bli­ka­niz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec re­pu­bli­ka­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyreumatyczny

sto­so­wa­ny prze­ciw re­u­ma­tyz­mo­wi, le­czą­cy re­u­ma­tyzm; prze­ci­wre­u­ma­tycz­ny, prze­ciw­gość­co­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zob. prze­ci­wre­u­ma­tycz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrewolucyjny

prze­ciw­ny re­wo­lu­cji (np. dzia­ła­nia an­ty­re­wo­lu­cyj­ne, wiersz an­ty­re­wo­lu­cyj­ny)


przy­miot­nik

 (1.1) polit. wrogi re­wo­lu­cji; wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko re­wo­lu­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyreżimowy

prze­ciw­ny re­żi­mo­wi, zwal­cza­ją­cy reżim (np. front an­ty­re­żi­mo­wy); an­ty­re­ży­mo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) wrogi, nie­przy­jaz­ny rzą­do­wi (re­żi­mo­wi), wal­czą­cy prze­ciw rzą­do­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyreżymowy

prze­ciw­ny re­ży­mo­wi, zwal­cza­ją­cy reżym (np. front an­ty­re­ży­mo­wy); an­ty­re­żi­mo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zob. an­ty­re­żi­mo­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrobotniczy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ro­bot­ni­kom


Źródła:

SJP.pl

Antyrodzinność

za­cho­wa­nie an­ty­ro­dzin­ne


Źródła:

SJP.pl

Antyrodzinny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ro­dzi­nie i jej in­te­re­som


przy­miot­nik

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko ro­dzi­nie, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko in­te­re­som ro­dzi­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrojalista

prze­ciw­nik ro­ja­liz­mu


Źródła:

SJP.pl

Antyrojalistka

→ an­ty­ro­ja­li­sta


Patrz:antyrojalista

Źródła:

SJP.pl

Antyrojalistyczny

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się rzą­dom mo­nar­chicz­nym, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko ro­ja­li­stom i ro­ja­liz­mo­wi


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który się sprze­ci­wia ro­ja­liz­mo­wi

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprze­ci­wu wobec ro­ja­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyromantyczny

zwal­cza­ją­cy ro­man­tyzm, prze­ciw­sta­wia­ją­cy się ro­man­tyz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl

Antyromantyk

prze­ciw­nik ro­man­tyz­mu


Źródła:

SJP.pl

Antyromski

prze­ciw­ny lub wrogi Romom, Cy­ga­nom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Romom, Cy­ga­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­rom­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrost

hy­dra­zyd kwasu ma­le­i­no­we­go; re­gu­la­tor wzro­stu ro­ślin, sto­so­wa­ny w prze­cho­wal­nict­wie wa­rzyw i do ha­mo­wa­nia wzro­stu drzew


Źródła:

SJP.pl

Antyrosyjski

prze­ciw­ny Rosji


przy­miot­nik

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko Rosji i Ro­sja­nom


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrosyjskość

→ an­ty­ro­syj­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­ty­ro­syj­skie; cecha tego, kto an­ty­ro­syj­ski


Patrz:antyrosyjski

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrozwojowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy roz­wo­jo­wi


Źródła:

SJP.pl

Antyrumuński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ru­mu­nii i Ru­mu­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ru­muń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyrusiński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Rusi i Ru­si­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ru­siń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyruski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Rusi i Ru­si­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ru­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyrynkowy

ogra­ni­cza­ją­cy swo­bo­dę hand­lo­wą


Źródła:

SJP.pl

Antyrząd

nowy rząd, bę­dą­cy w opo­zy­cji do daw­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Antyrządowiec

osoba ne­ga­tyw­nie na­sta­wio­na do rządu - na­czel­ne­go or­ga­nu wy­ko­naw­cze­go w pań­stwie


Źródła:

SJP.pl

Antyrządowość

ne­ga­tyw­ne na­sta­wie­nie do rządu (rady mi­ni­strów)


Źródła:

SJP.pl

Antyrządowy

na­sta­wio­ny ne­ga­tyw­nie do rządu, prze­ciw­ny rzą­do­wi; prze­ci­wrzą­do­wy, opo­zy­cyj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) polit. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko rzą­do­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyrównościowy

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się rów­no­ści spo­łecz­nej


Źródła:

SJP.pl

Antysalwadorski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Sal­wa­do­ro­wi i Sal­wa­dor­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sal­wa­dor­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysamoański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Samoa i Sa­mo­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sa­mo­ań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysamochodowy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko sa­mo­cho­dom


Źródła:

SJP.pl

Antysamorządowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko sa­mo­rzą­dom i sa­mo­rząd­no­ści


Źródła:

SJP.pl

Antysanitarny

niez­god­ny z prze­pi­sa­mi sa­ni­tar­ny­mi; nie­hi­gie­nicz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) sprzecz­ny z wy­mo­ga­mi sa­ni­tar­ny­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antysatelitarny

do­ty­czą­cy broni lub tech­no­lo­gii przez­na­czo­nej do ni­szcze­nia lub uniesz­kod­li­wia­nia sa­te­li­tów


Źródła:

SJP.pl

Antysaudyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ara­bii Sa­u­dyj­skiej i Sa­u­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi dy­na­stii Sa­u­dów

 (1.3) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sa­u­dyj­skiej (1.1-2)


Źródła:

Wiktionary

Antyseksualizm

ogół po­glą­dów sprze­ci­wia­ją­cych się sek­su­al­no­ści, za­spo­ka­ja­niu po­pę­du płcio­we­go


An­ty­sek­su­a­lizm − ter­min od­no­szą­cy się do po­glą­dów sprze­ci­wia­ją­cych się sek­su­al­no­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antysemicki

ce­chu­ją­cy się nie­chę­cią, wro­go­ścią wobec Żydów, skie­ro­wa­ny prze­ciw na­ro­do­wi ży­dow­skie­mu; an­ty­ży­dow­ski


przy­miot­nik

 (1.1) wy­mie­rzo­ny prze­ciw­ko Żydom, dy­skry­mi­nu­ją­cy Żydów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antysemickość

→ an­ty­se­mic­ki


Patrz:antysemicki

Źródła:

SJP.pl

Antysemita

osoba wrogo na­sta­wio­na wobec na­ro­du ży­dow­skie­go; ju­de­o­scep­tyk, ju­de­o­fob, ju­do­fob


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba uprze­dzo­na do Żydów, ce­chu­ją­ca się nie­chę­cią bądź nie­na­wi­ścią do tego na­ro­du; osoba, którą ce­chu­je an­ty­se­mi­tyzm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antysemitka

ko­bie­ta wrogo na­sta­wio­na wobec na­ro­du ży­dow­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta uprze­dzo­na do Żydów, ce­chu­ją­ca się nie­chę­cią bądź nie­na­wi­ścią do tego na­ro­du; ko­bie­ta, którą ce­chu­je an­ty­se­mi­tyzm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antysemityzm

nie­na­wiść, uprze­dze­nie i wro­gość wobec na­ro­du ży­dow­skie­go, zwią­za­ne z nie­to­le­ran­cją i ra­siz­mem; ju­de­o­scep­ty­cyzm, ju­do­fo­bia, ju­de­o­fo­bia, ży­do­fo­bia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­na­wiść, uprze­dze­nie i wro­gość wobec na­ro­du ży­dow­skie­go, zwią­za­na z nie­to­le­ran­cją i ra­siz­mem;


An­ty­se­mi­tyzm – po­sta­wa nie­chę­ci, wro­go­ści wobec Żydów i osób po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go wy­ni­ka­ją­ca z róż­ne­go ro­dza­ju uprze­dzeń; prze­śla­do­wa­nia i dy­skry­mi­na­cja Żydów jako grupy wyz­na­nio­wej, et­nicz­nej lub ra­so­wej oraz po­glą­dy uza­sad­nia­ją­ce takie dzia­ła­nia. Zwana także, jest prze­ci­wień­stwem fi­lo­se­mi­tyz­mu. Ek­stre­mal­ny an­ty­se­mi­tyzm gło­si­ła ide­o­lo­gia nie­miec­kie­go na­ziz­mu, do­pro­wa­dza­jąc do próby wy­ni­szcze­nia na­ro­du ży­dow­skie­go w oku­po­wa­nej Eu­ro­pie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antysenegalski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Se­ne­ga­lo­wi i Se­ne­gal­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­se­ne­gal­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysensowny

an­ty­sen­sow­ny RNA - od­ci­nek RNA pow­sta­ły w wy­ni­ku wy­ko­rzy­sta­nia nici sen­sow­nej jako ma­try­cy w pro­ce­sie tran­skryp­cji


Źródła:

SJP.pl

Antysepsja

rzad­ko: po­stę­po­wa­nie za­pew­nia­ją­ce wy­klu­cze­nie do­stę­pu drob­no­u­stro­jów cho­ro­bot­wór­czych do ja­kie­goś śro­do­wi­ska; an­ty­sep­ty­ka


Źródła:

SJP.pl

Antyseptycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób an­ty­sep­tycz­ny; od­ka­ża­ją­co, bak­te­rio­bój­czo, an­ty­bak­te­ryj­nie


Źródła:

Wiktionary

Antyseptyczność

→ an­ty­sep­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­kro­biol. zdol­ność prze­ciw­dzia­ła­nia roz­wo­jo­wi drob­no­u­stro­jów


Patrz:antyseptyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyseptyczny

ni­szczą­cy drob­no­u­stro­je, za­po­bie­ga­ją­cy za­ka­że­niom; od­ka­ża­ją­cy


przy­miot­nik

 (1.1) med. za­po­bie­ga­ją­cy roz­wo­jo­wi drob­no­u­stro­jów, bak­te­rii wy­wo­łu­ją­cych cho­ro­by


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyseptyk

śro­dek do ni­szcze­nia drob­no­u­stro­jów; de­zyn­fek­tyk, śro­dek de­zyn­fek­cyj­ny (od­ka­ża­ją­cy)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. śro­dek słu­żą­cy do ni­szcze­nia drob­no­u­stro­jów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyseptyka

w me­dy­cy­nie: po­stę­po­wa­nie ma­ją­ce na celu zni­szcze­nie drob­no­u­stro­jów na na­rzę­dziach chi­rur­gicz­nych, w sa­lach ope­ra­cyj­nych, w ra­nach itp. w celu uni­knię­cia za­ka­żeń


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hig. mi­kro­biol. ze­spół czyn­no­ści ma­ją­cych na celu ni­szcze­nie lub ha­mo­wa­nie wzro­stu mi­kro­or­ga­niz­mów na ży­wych tkan­kach;

 (1.2) środ­ki słu­żą­ce do an­ty­sep­ty­ki (1.1)


Nie mylić z: Asep­ty­ka.

An­ty­sep­ty­ka ( "anti" – prze­ciw "sep­sis" – gni­ciu, do­słow­nie: "za­po­bie­ga­nie gni­ciu") – po­stę­po­wa­nie od­ka­ża­ją­ce, ma­ją­ce na celu ni­szcze­nie drob­no­u­stro­jów na skó­rze, bło­nach ślu­zo­wych, w za­ka­żo­nych ra­nach.

W prze­ci­wień­stwie do de­zyn­fek­cji, an­ty­sep­ty­ka nie do­ty­czy od­ka­ża­nia przed­mio­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyserbski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ser­bii i Ser­bom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­serb­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyserum

su­ro­wi­ca ze swo­i­sty­mi prze­ciw­cia­ła­mi skie­ro­wa­ny­mi prze­ciw okre­ślo­ne­mu an­ty­ge­no­wi; su­ro­wi­ca od­por­no­ścio­wa


Źródła:

SJP.pl

Antysingapurski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Sin­ga­pu­ro­wi i Sin­ga­pur­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sin­ga­pur­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyskandynawski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Skan­dy­na­wii i Skan­dy­na­wom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­skan­dy­naw­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysklerotyczny

za­po­bie­ga­ją­cy skle­ro­zie


Źródła:

SJP.pl

Antysmogowy

zwią­za­ny z prze­ciw­dzia­ła­niem smo­go­wi; prze­ciws­mo­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Antysocjalistyczny

prze­ciw­ny so­cja­liz­mo­wi, zwal­cza­ją­cy so­cja­lizm


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi so­cja­liz­mo­wi i so­cja­li­stom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­so­cja­li­stycz­nej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antysocjalizm

wro­gie na­sta­wie­nie do so­cja­liz­mu, zwal­cza­nie so­cja­liz­mu


An­ty­so­cja­lizm – po­sta­wa, ide­o­lo­gia i nurt po­li­tycz­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­raź­nym sprze­ci­wem wobec so­cja­liz­mu, wro­go­ścią wobec jego za­ło­żeń te­o­re­tycz­nych oraz ak­tyw­nym zwal­cza­niem sy­ste­mów, par­tii i ru­chów so­cja­li­stycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antysocjalny

nie­przy­chyl­ny lu­dziom, spo­łe­czeń­stwu


Źródła:

SJP.pl

Antysolidarnościowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko "So­li­dar­no­ści" (związ­ko­wi za­wo­do­we­mu i w la­tach 80. XX wieku sze­rzej: ru­cho­wi spo­łecz­ne­mu), zwal­cza­ją­cy "So­li­dar­ność" (np. an­ty­so­li­dar­no­ścio­we dzia­ła­nia rządu, an­ty­so­li­dar­no­ścio­wa po­sta­wa)


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko So­li­dar­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antysowiecki

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi So­wie­tom albo Związ­ko­wi Ra­dziec­kie­mu

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­so­wiec­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyspalinowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy wy­do­by­wa­niu się spa­lin


Źródła:

SJP.pl

Antyspamowy

za­po­bie­ga­ją­cy spa­mo­wa­niu, lik­wi­du­ją­cy spam (np. filtr an­ty­spa­mo­wy)


Źródła:

SJP.pl

Antyspast

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z sy­la­by krót­kiej, dwóch dłu­gich i znowu krót­kiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. czte­ro­sy­la­bo­wa stopa me­trycz­na w po­ez­ji an­tycz­nej, w któ­rej układ ilo­cza­so­wy ma po­stać: krót­ka–długa–długa–krót­ka (˘ ¯ ¯ ˘)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyspastyczny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy spaz­mom, ła­go­dzą­cy spaz­my; prze­ciw­spa­stycz­ny, prze­ciw­kur­czo­wy, prze­ciw­skur­czo­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyspazmatyczny

dzia­ła­ją­cy ła­go­dzą­co na układ ner­wo­wy, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy kur­czom, drgaw­kom, kon­wul­sjom


Źródła:

SJP.pl

Antyspołeczność

→ an­ty­spo­łecz­ny


Patrz:antyspołeczny

Źródła:

SJP.pl

Antyspołeczny

sprzecz­ny z in­te­re­sa­mi spo­łe­czeń­stwa


przy­miot­nik

 (1.1) wrogi spo­łe­czeń­stwu; dzia­ła­ją­cy na szko­dę spo­łe­czeń­stwa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antystalinowski

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko sta­li­niz­mo­wi


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hist. polit. na­sta­wio­ny na walkę ze sta­li­niz­mem, zwal­cza­ją­cy sta­li­nizm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antystarzeniowy

spo­wal­nia­ją­cy pro­ce­sy sta­rze­nia; prze­ciw­sta­rze­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Antystat

urzą­dze­nie ne­u­tra­li­zu­ją­ce na­gro­ma­dzo­ny na ja­kiejś po­wierzch­ni ła­du­nek elek­trycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Antystatyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­ty­sta­tycz­ne


Źródła:

Wiktionary

Antystatyczny

za­po­bie­ga­ją­cy elek­try­zo­wa­niu się cze­goś; an­ty­e­lek­tro­sta­tycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) fiz. zob. an­ty­e­lek­tro­sta­tycz­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antystatyk

śro­dek lub ma­te­riał za­po­bie­ga­ją­cy gro­ma­dze­niu się ła­dun­ków elek­tro­sta­tycz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ca (lub cał­ko­wi­cie ne­u­tra­li­zu­ją­ca) na­gro­ma­dzo­ny na ja­kiejś po­wierzch­ni ła­du­nek elek­trycz­ny


An­ty­sta­tyk – sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ce lub cał­ko­wi­cie eli­mi­nu­ją­ce elek­try­zo­wa­nie się ciał nie­prze­wo­dzą­cych prądu elek­trycz­ne­go, szcze­gól­nie two­rzyw sztucz­nych. Sto­su­je się je jako do­dat­ki do ma­te­ria­łu oraz jako środ­ki na­no­szo­ne na po­wierzch­nię.

An­ty­sta­ty­ki zew­nętrz­ne sto­su­je się głów­nie w tek­sty­liach, na które mogą być na­no­szo­ne w trak­cie pro­duk­cji, pra­nia, kon­ser­wa­cji oraz użyt­ko­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antystatyzacja

na­da­nie ma­te­ria­łom wła­ści­wo­ści an­ty­sta­tycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Antystatyzować

spra­wiać, aby jakiś ma­te­riał nie elek­try­zo­wał się


Źródła:

SJP.pl

Antystenes

An­ty­ste­nes z Aten - fi­lo­zof grec­ki, twór­ca cy­niz­mu


An­ty­ste­nes z Aten (gr. Ἀντισθένης Ἀθηναῖος "An­tist­he­nes At­he­na­ios", ur. ok. 445 p.n.e., zm. ok. 365 p.n.e.) – fi­lo­zof grec­ki, twór­ca cy­niz­mu. Jego naj­bar­dziej zna­nym ucz­niem był Dio­ge­nes z Sy­no­py.

Po­cząt­ko­wo był ucz­niem Gor­gia­sza i obra­cał się wśród so­fi­stów, lecz w póź­nym wieku do­łą­czył do ucz­niów So­kra­te­sa – na­le­żał do grupy tzw. so­kra­ty­ków mniej­szych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antystreptolizyna

(ASO) prze­ciw­cia­ło, które wyt­wa­rza się w or­ga­niz­mie po kon­tak­cie z tok­sy­ną pro­du­ko­wa­ną przez pa­cior­kow­ca


Źródła:

SJP.pl

Antystresowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy stre­so­wi, ła­go­dzą­cy stres; prze­ciw­stre­so­wy, od­prę­ża­ją­cy, re­lak­so­wy, re­lak­su­ją­cy


przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw stre­so­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu stre­su, za­po­bie­ga­ją­cy stre­so­wi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antystrofa

stro­fa kon­struk­cją od­po­wia­da­ją­ca stro­fie po­prze­dza­ją­cej ją


Źródła:

SJP.pl

Antystroficzny

przy­miot­nik od: an­ty­stro­fa


Źródła:

SJP.pl

Antystyl

spo­sób wy­ra­ża­nia myśli uni­ka­ją­cy wszel­kiej li­te­rac­ko­ści, nie­li­czą­cy się z re­gu­ła­mi i wzor­ca­mi sty­li­stycz­ny­mi, a nie­kie­dy z wy­ma­ga­nia­mi skład­ni i in­ter­punk­cji


Źródła:

SJP.pl

Antysuazyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Suazi i Su­a­zyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­su­a­zyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysudański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Su­da­no­wi i Su­dań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­su­dań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysurinamski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Su­ri­na­mo­wi i Su­ri­nam­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­su­ri­nam­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysvalbardzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Sval­bar­do­wi i Swal­bard­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tys­val­bardz­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysyjonista

osoba wy­ra­ża­ją­ca sprze­ciw wobec ide­o­lo­gii i prak­ty­ki sy­jo­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. prze­ciw­nik sy­jo­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antysyjonistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. prze­ciw­nicz­ka sy­jo­niz­mu


Źródła:

Wiktionary

Antysyjonistyczny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko sy­jo­niz­mo­wi i sy­jo­ni­stom


przy­miot­nik

 (1.1) wrogi w sto­sun­ku do sy­jo­niz­mu; prze­ciw­ny za­ło­że­niom sy­jo­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antysyjonizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. ide­o­lo­gia oraz po­sta­wa po­li­tycz­na wy­ra­ża­ją­ca sprze­ciw wobec sy­jo­niz­mu;


An­ty­sy­jo­nizm – po­sta­wa sprze­ci­wu wobec ide­o­lo­gii i prak­ty­ki sy­jo­niz­mu, czę­sto wy­ra­ża­ją­ca się w sprze­ci­wie wobec sa­me­go ist­nie­nia Pań­stwa Iz­ra­el.

Ten punkt wi­dze­nia cha­rak­te­ry­zu­je różne grupy o zróż­ni­co­wa­nych mo­ty­wach, za­rów­no śro­do­wi­ska le­wi­co­we (mark­si­ści, anar­chi­ści), po­je­dyn­cze or­ga­ni­za­cje ży­dow­skie i więk­szość or­ga­ni­za­cji pa­le­styń­skich, a także śro­do­wi­ska an­ty­se­mic­kie, grupy arab­skich na­cjo­na­li­stów i fun­da­men­ta­li­stów is­lam­skich.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Antysylwester

syl­we­ster w at­mos­fe­rze ciszy i sku­pie­nia, or­ga­ni­zo­wa­ny zwy­kle przez śro­do­wi­ska za­kon­ne


Źródła:

SJP.pl

Antysymetria

przeksz­tał­ce­nie to­wa­rzy­szą­ce przeksz­tał­ce­niu sy­me­trycz­ne­mu fi­gu­ry (np. zmie­nia­ją­ce znak plus na minus)


Źródła:

SJP.pl

Antysymetryczny

→ an­ty­sy­me­tria


Patrz:antysymetria

Źródła:

SJP.pl

Antysyryjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Syrii i Sy­ryj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sy­ryj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysystem

po­tocz­nie: ogół osób o po­glą­dach an­ty­sy­ste­mo­wych


Źródła:

SJP.pl

Antysystemowiec

osoba wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw pa­nu­ją­ce­mu sy­ste­mo­wi wła­dzy lub in­te­re­som pań­stwa; an­ty­pań­stwo­wiec


Źródła:

SJP.pl

Antysystemowość

bycie prze­ciw­ko wio­dą­ce­mu sy­ste­mo­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co an­ty­sy­ste­mo­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antysystemowy

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się ja­kie­muś sy­ste­mo­wi, np. po­li­tycz­ne­mu


Źródła:

SJP.pl

Antyszachowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. prze­ciw­ny sza­cho­wi, zwal­cza­ją­cy sza­cha


Źródła:

Wiktionary

Antyszambr

rzad­ko: nie­wiel­ki pokój przed salą lub sa­lo­nem; przed­po­kój


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. ro­dzaj for­mal­ne­go przed­po­ko­ju, po­cze­kal­ni, po­prze­dza­ją­ce­go re­pre­zen­ta­cyj­ne wnę­trze, salon


An­ty­szambr, an­ty­szam­bra – są­sia­du­ją­ce z apar­ta­men­tem lub biu­rem po­mie­szcze­nie, w któ­rym osoby ubie­ga­ją­ce się, pro­szą­ce, czy sta­ra­ją­ce się o coś, ocze­ku­ją na po­słu­cha­nie u urzęd­ni­ka. Oz­na­cza rów­nież ro­dzaj for­mal­ne­go przed­po­ko­ju po­prze­dza­ją­ce­go ofi­cjal­ne wnę­trze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyszambrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. żart. wy­cze­ki­wa­nie w przed­po­ko­jach lub w po­cze­kal­niach na po­słu­cha­nie u kogoś waż­ne­go lub wpły­wo­we­go


Źródła:

Wiktionary

Antyszambrować

prze­sta­rza­łe: długo wy­cze­ki­wać w przed­po­ko­jach, po­cze­kal­niach na au­dien­cję, po­słu­cha­nie, roz­mo­wę z oso­ba­mi usto­sun­ko­wa­ny­mi, wpły­wo­wy­mi


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. wy­cze­ki­wać w przed­po­ko­jach lub w po­cze­kal­niach na po­słu­cha­nie u kogoś waż­ne­go lub wpły­wo­we­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyszambrownik

prze­sta­rza­łe: osoba wy­cze­ku­ją­ca w przed­po­ko­jach w celu do­tar­cia do wpły­wo­wych osób


Źródła:

SJP.pl

Antyszczekacz

urzą­dze­nie odu­cza­ją­ce psa czę­ste­go szcze­ka­nia przy po­mo­cy ul­tradź­wię­ków


Źródła:

SJP.pl

Antyszczekowy

za­po­bie­ga­ją­cy szcze­ka­niu psa


Źródła:

SJP.pl

Antyszczep

lek­ce­wa­żą­co: prze­ciw­nik szcze­pień; an­ty­szcze­pion­ko­wiec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. po­gard. prze­ciw­nik szcze­pień ochron­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyszczepionkowiec

po­tocz­nie: prze­ciw­nik szcze­pień; an­ty­szczep


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) za­go­rza­ły prze­ciw­nik szcze­pień ochron­nych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyszczepionkowy

sprze­ci­wia­ją­cy się szcze­pie­niom lub pod­wa­ża­ją­cy ich za­sad­ność i bez­pie­czeń­stwo


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko obo­wiąz­ko­wi szcze­pień


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyszkocki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Szko­cji i Szko­tom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tysz­koc­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyszlachecki

nie­chęt­ny lub wrogi szlach­cie


Źródła:

SJP.pl

Antyszpiegowski

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko dzia­ła­niom szpie­gow­skim


przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy szpie­gów, utrud­nia­ją­cy lub unie­moż­li­wia­ją­cy szpie­go­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyszronowy

chro­nią­cy przed szro­nem


Źródła:

SJP.pl

Antysztuka

sztu­ka po­zba­wio­na ty­po­wych cech tra­dy­cyj­nie jej przy­pi­sy­wa­nych, po­zba­wio­na kla­sycz­nych wa­lo­rów ar­ty­stycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Antyszwajcarski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Szwaj­ca­rii i Szwaj­ca­rom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tysz­waj­car­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyszwedzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Szwe­cji i Szwe­dom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­tysz­wedz­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysłowacki

nie­chęt­ny lub wrogi Sło­wa­cji


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Sło­wa­cji i Sło­wa­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sło­wac­kiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antysłoweński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Sło­we­nii i Sło­weń­com

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sło­weń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antysłowiański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi sło­wiań­szczyź­nie i Sło­wia­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­sło­wiań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytadżycki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ta­dży­ki­sta­no­wi i Ta­dży­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ta­dżyc­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytajlandzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Taj­lan­dii i Tajom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­taj­landz­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytajski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Taj­lan­dii i Tajom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­taj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytajwański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Taj­wa­no­wi i Taj­wań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­taj­wań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytalent

brak uzdol­nie­nia w ja­kimś kie­run­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cał­ko­wi­ty lub nie­mal zu­peł­ny brak zdol­no­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba z bra­kiem ta­len­tu w ja­kimś kie­run­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antytanzański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Tan­za­nii i Tan­zań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­tan­zań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytaon

an­ty­cząst­ka, prze­ci­wień­stwo taonu


An­ty­ta­on ("T+") – an­ty­cząst­ka, prze­ci­wień­stwo cząst­ki Taon. Na­le­ży do lep­to­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyteatr

sztu­ka te­a­tral­na zry­wa­ją­ca z tra­dy­cyj­ny­mi kon­wen­cja­mi za­rów­no w za­kre­sie twór­czo­ści dra­ma­tycz­nej, jak i in­sce­ni­za­cji


Źródła:

SJP.pl

Antytechniczny

nie­chęt­ny do ko­rzy­sta­nia z naj­no­wszych osią­gnięć tech­ni­ki


Źródła:

SJP.pl

Antyteista

osoba wrogo na­sta­wio­na do re­li­gii te­i­stycz­nych, opo­wia­da­ją­ca się prze­ciw­ko te­iz­mo­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która sprze­ci­wia się wie­rze w Boga lub bogów; w szer­szym zna­cze­niu: także. osoba prze­ja­wia­ją­ca po­sta­wę prze­ciw­ną wobec re­li­gii te­i­stycz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyteistka

ko­bie­ta wrogo na­sta­wio­na do re­li­gii te­i­stycz­nych, opo­wia­da­ją­ca się prze­ciw­ko te­iz­mo­wi


Źródła:

SJP.pl

Antyteistyczny

→ an­ty­te­izm


Patrz:antyteizm

Źródła:

SJP.pl

Antyteizm

wro­gie na­sta­wie­nie do re­li­gii te­i­stycz­nych, opo­wia­da­nie się prze­ciw­ko te­iz­mo­wi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ak­tyw­na po­zy­cja prze­ciw­ko te­iz­mo­wi, nie­chęć lub walka prze­ciw­ko re­li­giom te­i­stycz­nym;


An­ty­te­izm – po­sta­wa po­le­ga­ją­ca na ne­ga­tyw­nym na­sta­wie­niu wobec in­sty­tu­cjo­nal­nych re­li­gii te­i­stycz­nych; w wą­skim zna­cze­niu, ne­ga­tyw­ne na­sta­wie­nie wobec wiary w boga lub bogów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antyterrorka

po­tocz­nie: po­li­cyj­na jed­nost­ka an­ty­ter­ro­ry­stycz­na


Źródła:

SJP.pl

Antyterrorysta

funk­cjo­na­riusz jed­no­stek wy­spe­cja­li­zo­wa­nych w walce z ter­ro­ry­sta­mi i uz­bro­jo­ny­mi gang­ste­ra­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) krym. osoba spe­cjal­nie wysz­ko­lo­na i wy­po­sa­żo­na do zwal­cza­nia ter­ro­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyterrorystka

→ an­ty­ter­ro­ry­sta


Patrz:antyterrorysta

Źródła:

SJP.pl

Antyterrorystyczny

na­sta­wio­ny na zwal­cza­nie ter­ro­ryz­mu, zwią­za­ny ze zwal­cza­niem ter­ro­ry­stów (np. od­dział an­ty­ter­ro­ry­stycz­ny, akcja an­ty­ter­ro­ry­stycz­na)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwal­cza­ją­cy ter­ro­ryzm, pro­wa­dzą­cy walkę z ter­ro­ry­sta­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyterroryzm

dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu za­po­bie­gnię­cie wy­stą­pie­nia za­ma­chu ter­ro­ry­stycz­ne­go i mi­ni­ma­li­za­cję jego skut­ków


An­ty­ter­ro­ryzm (kontr­ter­ro­ryzm) – ca­łoksz­tałt dzia­łań wy­mie­rzo­nych w zwal­cza­nie i za­po­bie­ga­nie aktom ter­ro­ry­stycz­nym.

Dzia­ła­nia an­ty­ter­ro­ry­stycz­ne mają cha­rak­ter ochron­ny, ma­ją­cy na celu naj­czę­ściej zmniej­sze­nie praw­do­po­do­bień­stwa za­ist­nie­nia ewen­tu­al­ne­go za­ma­chu ter­ro­ry­stycz­ne­go oraz mi­ni­ma­li­za­cję jego skut­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antytetyczność

→ an­ty­te­tycz­ny


Patrz:antytetyczny

Źródła:

SJP.pl

Antytetyczny

tyle co: prze­ciw­staw­ny (np. an­ty­te­tycz­ne zda­nia, an­ty­te­tycz­ne ele­men­ty dzie­ła sztu­ki)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) prze­ciw­staw­nie różny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyteza

1. twier­dze­nie prze­ciw­ne do tezy,
2. kon­trast, prze­ci­wień­stwo,
3. w li­te­ra­tu­rze za­bieg sty­li­stycz­ny, po­le­ga­ją­cy na ze­sta­wie­niu dwóch prze­ciw­nych zna­cze­nio­wo seg­men­tów wy­po­wie­dzi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) twier­dze­nie sprzecz­ne do in­ne­go sądu; coś prze­ciw­ne­go

 (1.2) filoz. wg Kanta jeden z dwóch sprzecz­nych, rów­no­rzęd­nych sądów od­no­szą­cych się do tego sa­me­go me­ta­fi­zycz­ne­go za­gad­nie­nia

 (1.3) filoz. wg Hegla dru­gie sta­dium dia­lek­tycz­ne­go roz­wo­ju rze­czy­wi­sto­ści przez tria­dy

 (1.4) liter. śro­dek sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na ze­sta­wie­niu obok sie­bie w ut­wo­rze dwóch prze­ciw­staw­nych zna­cze­nio­wo wy­ra­żeń w jedną ca­łość tre­ścio­wą, celem wy­wo­ła­nia sil­niej­szej ek­spre­sji


An­ty­te­za (gr. ἀντίθεσις "antíthesis" – „prze­ciw­sta­wie­nie”, inna nazwa: "con­tra­po­si­tum") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na ze­sta­wie­niu dwóch ele­men­tów zna­cze­nio­wo prze­ciw­staw­nych w jedną ca­łość tre­ścio­wą dla uzy­ska­nia wyż­szej ek­spre­sji (np. „jest czas ro­dze­nia i czas umie­ra­nia”). Czę­sto my­lo­na z ok­sy­mo­ro­nem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antytimorski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ti­mo­ro­wi i Ti­mor­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ti­mor­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytogijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Togo i To­gij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­to­gij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytokelauański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi To­ke­lau i To­ke­la­u­ań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­to­ke­la­u­ań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytoksyczny

ne­u­tra­li­zu­ją­cy dzia­ła­nie tok­syn; prze­ciw­ja­do­wy


przy­miot­nik

 (1.1) bio­chem. med. wet. ne­u­tra­li­zu­ją­cy bio­lo­gicz­ną ak­tyw­ność tok­syn cho­ro­bot­wór­czych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antytoksykacja

ne­u­tra­li­zo­wa­nie dzia­ła­nia tok­syn; od­tru­wa­nie, de­tok­sy­ka­cja


Źródła:

SJP.pl

Antytoksyna

sub­stan­cja ne­u­tra­li­zu­ją­ca dzia­ła­nie tok­syn, wyt­wa­rza­na w or­ga­niz­mie po wpły­wem an­ty­ge­nów; prze­ciw­jad


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. med. bio­lo­gicz­na sub­stan­cja, zaz­wy­czaj prze­ciw­cia­ło, która ne­u­tra­li­zu­je dzia­ła­nie tok­syn


Nie mylić z: su­ro­wi­ca krwi.

An­ty­tok­sy­na (pot. "su­ro­wi­ca") – pre­pa­rat lecz­ni­czy za­wie­ra­ją­cy swo­i­ste prze­ciw­cia­ła skie­ro­wa­ne prze­ciw­ko eg­zo­tok­sy­nom wyt­wa­rza­nym przez niek­tó­re drob­no­u­stro­je (np. la­secz­kę tężca czy ma­czu­gow­ca bło­ni­cy) lub za­war­tym w ja­dach węży.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antytotalitarny

wrogo na­sta­wio­ny do to­ta­li­ta­ryz­mu, zwal­cza­ją­cy to­ta­li­ta­ryzm


przy­miot­nik

 (1.1) na­sta­wio­ny na walkę z to­ta­li­ta­ryz­mem, po­tę­pia­ją­cy to­ta­li­ta­ryzm


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antytotalitaryzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. po­glą­dy i po­sta­wa prze­ciw­na to­ta­li­ta­ryz­mo­wi


Źródła:

Wiktionary

Antytradycjonalista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. prze­ciw­nik tra­dy­cji, osoba sprze­ci­wia­ją­ca się tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi


Źródła:

Wiktionary

Antytradycjonalistka

→ an­ty­tra­dy­cjo­na­li­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. prze­ciw­nicz­ka tra­dy­cji, ko­bie­ta sprze­ci­wia­ją­ca się tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi


Patrz:antytradycjonalista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antytradycjonalistyczny

→ an­ty­tra­dy­cjo­na­lizm


przy­miot­nik

 (1.1) książk. prze­ciw­ny tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi


Patrz:antytradycjonalizm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antytradycjonalizm

po­sta­wa prze­ciw­na tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi, prze­ciw­sta­wia­nie się tra­dy­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. po­sta­wa prze­ciw­na tra­dy­cjo­na­liz­mo­wi, sprze­ciw wobec tra­dy­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antytrenerski

skie­ro­wa­ny, wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko tre­ne­ro­wi


Źródła:

SJP.pl

Antytrombina

biał­ko oso­cza za­po­bie­ga­ją­ce zle­pia­niu się krwi i two­rze­niu nie­bez­piecz­nych dla życia za­krze­pów


An­ty­trom­bi­na, an­ty­trom­bi­na III (ATIII) – głów­ny in­hi­bi­tor trom­bi­ny, czyn­ni­ka Xa oraz czyn­ni­ka IXa, wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie w oso­czu krwi. Wspól­nie z he­pa­ry­ną (która wzmac­nia jego dzia­ła­nie) od­po­wia­da za ha­mo­wa­nie krzep­nię­cia krwi (po­przez unie­moż­li­wie­nie przeksz­tał­ca­nia fi­bry­no­ge­nu w fi­bry­nę). Jego nie­do­bór bywa przy­czy­ną za­krze­pi­cy wew­nątrz­na­czy­nio­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antytrumpowski

prze­ciw­ny Do­nal­do­wi Trum­po­wi, jego po­li­ty­ce lub po­glą­dom


Źródła:

SJP.pl

Antytrynidadzki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Try­ni­da­do­wi i To­ba­go i Try­ni­dad­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­try­ni­dadz­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytrynitariusz

osoba odrzu­ca­ją­ca dog­mat Trój­cy Świę­tej, zwo­len­nik an­ty­try­ni­ta­ryz­mu; an­ty­try­ni­tarz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca an­ty­try­ni­ta­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antytrynitarka

→ an­ty­try­ni­tarz


Patrz:antytrynitarz

Źródła:

SJP.pl

Antytrynitarny

prze­ciw­ny dog­ma­to­wi Trój­cy Świę­tej


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) teol. taki, któ­re­go ce­chu­je an­ty­try­ni­ta­ryzm

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z an­ty­try­ni­ta­ryz­mem, do­ty­czą­cy an­ty­try­ni­ta­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antytrynitarski

→ an­ty­try­ni­ta­ryzm, → an­ty­try­ni­tarz


przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z an­ty­try­ni­ta­rza­mi, an­ty­try­ni­ta­ryz­mem lub odrzu­ce­niem dog­ma­tu o Trój­cy Świę­tej


Patrz:antytrynitaryzm, → antytrynitarz

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antytrynitaryzm

dok­try­na re­li­gij­na odrzu­ca­ją­ca dog­mat Trój­cy Świę­tej, po­le­ga­ją­ca naj­czę­ściej na uz­na­wa­niu Ducha Świę­te­go za część Boga Ojca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teol. dok­try­na odrzu­ca­ją­ca ist­nie­nie Trój­cy Świę­tej


An­ty­try­ni­ta­ryzm (gr. "anty" + tri­ni­tas – prze­ciw Trój­cy) – nurt dok­try­nal­ny wy­stę­pu­ją­cy w wielu róż­nych wyz­na­niach chrze­ści­jań­skich, nie­uz­na­ją­cy dok­try­ny o Trój­cy Świę­tej i nie­uz­na­ją­cy bo­sko­ści Je­zu­sa Chry­stu­sa. Za­po­cząt­ko­wa­ny zo­stał w I wieku n.e. Głów­nym za­ło­że­niem an­ty­try­ni­ta­ryz­mu jest wiara w Boga w jed­nej oso­bie w po­sta­ci, w ja­kiej ich zda­niem wy­stę­po­wał u pier­wszych chrze­ści­jan, a wcze­śniej w ju­da­iz­mie. W tym za­kre­sie wy­stę­pu­ją róż­ni­ce z wyz­naw­ca­mi dog­ma­tu o Trój­cy Świę­tej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antytrynitarz

osoba odrzu­ca­ją­ca dog­mat Trój­cy Świę­tej, zwo­len­nik an­ty­try­ni­ta­ryz­mu; an­ty­try­ni­ta­riusz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca an­ty­try­ni­ta­ryz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antytrynitarze

osoba odrzu­ca­ją­ca dog­mat Trój­cy Świę­tej, zwo­len­nik an­ty­try­ni­ta­ryz­mu; an­ty­try­ni­ta­riusz


Źródła:

SJP.pl

Antytrypsyna

in­hi­bi­tor oso­cza


Źródła:

SJP.pl

Antytunezyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Tu­nez­ji i Tu­ne­zyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­tu­ne­zyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyturecki

nie­chęt­ny lub wrogi Tur­cji, Tur­kom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Tur­cji i Tur­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­tu­rec­kiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyturkmeński

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Turk­me­nii i Turk­me­nom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­turk­meń­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytybetański

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ty­be­to­wi i Ty­be­tań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ty­be­tań­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antytytoniowy

zwal­cza­ją­cy nałóg pa­le­nia ty­to­niu; prze­ciw­ty­to­nio­wy, an­ty­ni­ko­ty­no­wy, prze­ciw­ni­ko­ty­no­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy pa­le­nie ty­to­niu, przez­na­czo­ny do walki z na­ło­giem ty­to­nio­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyuchodźczy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko uchodź­com


Źródła:

SJP.pl

Antyuczuleniowy

za­po­bie­ga­ją­cy uczu­le­niu, le­czą­cy uczu­le­nie; prze­ci­wu­czu­le­nio­wy, prze­ci­wa­ler­gicz­ny, an­ty­a­ler­gicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Antyugandyjski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ugan­dzie i Ugan­dyj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­u­gan­dyj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyukraiński

nie­chęt­ny, wrogi Ukra­i­nie, Ukra­iń­com


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Ukra­i­nie i Ukra­iń­com

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­u­kra­iń­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyukraińskość

→ an­ty­u­kra­iń­ski


Patrz:antyukraiński

Źródła:

SJP.pl

Antyunijność

→ an­ty­u­nij­ny


Patrz:antyunijny

Źródła:

SJP.pl

Antyunijny

wy­stę­pu­ją­cy, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Unii Eu­ro­pej­skiej, sprzecz­ny z in­te­re­sem Unii Eu­ro­pej­skiej; an­ty­e­u­ro­pej­ski


Źródła:

SJP.pl

Antyurbanistka

→ an­ty­ur­ba­ni­sta


Patrz:antyurbanista

Źródła:

SJP.pl

Antyurugwajski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Urug­wa­jo­wi i Urug­waj­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­u­rug­waj­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyustrojowy

prze­ciw­sta­wia­ją­cy się pa­nu­ją­ce­mu ustro­jo­wi po­li­tycz­ne­mu


Źródła:

SJP.pl

Antyutleniacz

sub­stan­cja ha­mu­ją­ca ut­le­nia­nie, do­da­wa­na do roz­ma­i­tych wy­ro­bów, np. w celu prze­dłu­że­nia ich przy­dat­no­ści do spo­ży­cia; prze­ci­wut­le­niacz, an­ty­ok­sy­dant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. prze­ci­wut­le­niacz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyutleniający

za­po­bie­ga­ją­cy ut­le­nia­niu związ­ków che­micz­nych; prze­ci­wut­le­nia­ją­cy


Źródła:

SJP.pl

Antyutopia

uto­pia ne­ga­tyw­na, uka­zu­ją­ca, zaz­wy­czaj w for­mie po­wie­ścio­wej, spo­łe­czeń­stwo przysz­ło­ści, nad któ­rym rządy spra­wu­je dyk­ta­tor­ska wła­dza


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wizja spo­łe­czeń­stwa albo przysz­ło­ści prze­ciw­na do uto­pii, to jest czar­na, pe­sy­mi­stycz­na, przed­sta­wia­ją­ca czę­sto także re­gres ludz­ko­ści

 (1.2) utwór fa­bu­lar­ny przed­sta­wia­ją­cy an­ty­u­to­pię (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyutopijny

→ an­ty­u­to­pia; dy­sto­pij­ny, dy­sto­picz­ny


Źródła:

SJP.pl

Antyuzbecki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Uzbe­ki­sta­no­wi i Uzbe­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­u­zbec­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyvanuacki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Va­nu­a­tu

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­va­nu­ac­kiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antywalijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Walii i Wa­lij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­wa­lij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antywartość

1. w fi­lo­zo­fii: war­tość prze­ciw­staw­na wobec danej war­to­ści;
2. prze­no­śnie: coś myl­nie brane za war­tość, war­tość po­zor­na


An­ty­war­tość – prze­ci­wień­stwo war­to­ści: suma win lub krzywd wy­ni­ka­ją­cych z czy­jejś de­cyz­ji, po­stę­po­wa­nia lub cechy cha­rak­te­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antywatykański

nie­chęt­ny lub wrogi Wa­ty­ka­no­wi


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Wa­ty­ka­no­wi i Wa­ty­kań­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­wa­ty­kań­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antywenezuelski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi We­ne­zu­e­li i We­ne­zu­el­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­we­ne­zu­el­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antywermina

śro­dek prze­ciw­pa­so­żyt­ni­czy; adi­pi­nian pi­pe­ra­zy­ny


Źródła:

SJP.pl

Antywestern

[czy­taj: an­ty­łe­stern] ga­tu­nek filmu fa­bu­lar­ne­go, od­mia­na we­ster­nu odrzu­ca­ją­ca tra­dy­cyj­ne sche­ma­ty fa­bu­lar­ne ty­po­we dla kla­sycz­nych we­ster­nów


Źródła:

SJP.pl

Antywibracyjny

za­po­bie­ga­ją­cy wi­bra­cji, chro­nią­cy przed wi­bra­cją


Źródła:

SJP.pl

Antywietnamski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Wiet­na­mo­wi i Wiet­nam­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­wiet­nam­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antywirus

po­tocz­nie:
1. w in­for­ma­ty­ce: pro­gram wy­kry­wa­ją­cy i usu­wa­ją­cy wi­ru­sy kom­pu­te­ro­we;
2. lek zwal­cza­ją­cy wi­ru­sy


Źródła:

SJP.pl

Antywirusowy

1. w me­dy­cy­nie: zwal­cza­ją­cy wi­ru­sy; prze­ciw­wi­ru­so­wy;
2. w in­for­ma­ty­ce: wy­kry­wa­ją­cy i usu­wa­ją­cy wi­ru­sy kom­pu­te­ro­we


przy­miot­nik

 (1.1) in­form. słu­żą­cy do wy­kry­wa­nia i po­zby­wa­nia się szkod­li­we­go opro­gra­mo­wa­nia

 (1.2) med. zwal­cza­ją­cy wi­ru­sy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antywitamina

zwią­zek che­micz­ny po­dob­ny do wi­ta­mi­ny pod wzglę­dem skła­du i struk­tu­ry, nie speł­nia­ją­cy jej funk­cji, blo­ku­ją­cy jej bio­lo­gicz­ne wy­ko­rzy­sta­nie przez or­ga­nizm


An­ty­wi­ta­mi­na – an­ty­me­ta­bo­lit, który po­przez po­do­bień­stwo struk­tu­ral­ne do okre­ślo­nej wi­ta­mi­ny blo­ku­je jej szlak me­ta­bo­licz­ny (np. po­przez łą­cze­nie się z ko­en­zy­ma­mi), nie od­dzia­łu­jąc bez­poś­red­nio na nią samą. Związ­ki te są sto­so­wa­ne w me­dy­cy­nie (np. jako środ­ki prze­ciw­bak­te­ryj­ne czy leki prze­ciw­no­wot­wo­ro­we) oraz w ba­da­niach nad me­ta­bo­liz­mem wi­ta­min.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antywiążący

or­bi­tal an­ty­wią­żą­cy - or­bi­tal mo­le­ku­lar­ny ma­ją­cy ener­gię wyż­szą od or­bi­ta­lu ato­mo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Antywodór

pier­wia­stek an­ty­ma­te­rii bę­dą­cy od­po­wied­ni­kiem wo­do­ru; atom, czą­stecz­ka tegoż pier­wiast­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. od­po­wied­nik zwy­kłe­go wo­do­ru w an­ty­ma­te­rii, skła­da­ją­cy się z an­ty­pro­to­nu i po­zy­to­nu (czyli an­ty­e­lek­tro­nu)


An­ty­wo­dór – pier­wia­stek an­ty­ma­te­rii (an­ty­pier­wia­stek), od­po­wied­nik wo­do­ru w ma­te­rii. Atom an­ty­wo­do­ru skła­da się z po­zy­to­nu (an­ty­e­lek­tro­nu) i an­ty­pro­to­nu, ana­lo­gicz­nie do atomu wo­do­ru, skła­da­ją­ce­go się z elek­tro­nu i pro­to­nu. Sym­bo­lem uży­wa­nym na oz­na­cze­nie an­ty­wo­do­ru jest H.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Antywojenność

→ an­ty­wo­jen­ny


Patrz:antywojenny

Źródła:

SJP.pl

Antywojenny

skie­ro­wa­ny prze­ciw woj­nie; pa­cy­fi­stycz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) po­tę­pia­ją­cy wojnę, skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko woj­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antywolnościowy

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko li­be­ral­nej po­li­ty­ce


Źródła:

SJP.pl

Antywschodni

wrogi Wscho­do­wi, kry­tycz­ny wobec Wscho­du


Źródła:

SJP.pl

Antywstrząsowy

prze­ciww­strzą­so­wy;
1. za­bez­pie­cza­ją­cy przed wstrzą­sa­mi;
2. od­por­ny na ne­ga­tyw­ne skut­ki wstrzą­sów;
3. uży­wa­ny w celu wy­pro­wa­dze­nia pa­cjen­ta z szoku


Źródła:

SJP.pl

Antywychowawczy

sprzecz­ny z ce­la­mi wy­cho­waw­czy­mi


Źródła:

SJP.pl

Antywynalazczy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy wy­na­laz­czo­ści


Źródła:

SJP.pl

Antywyważeniowy

chro­nią­cy przed wy­wa­że­niem drzwi; prze­ciw­wy­wa­że­nio­wy


Źródła:

SJP.pl

Antywzorzec

prze­ci­wień­stwo tra­dy­cyj­nych wzor­ców, norm, war­to­ści


Źródła:

SJP.pl

Antywęgierski

nie­chęt­ny lub wrogi Wę­grom


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Wę­grom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­wę­gier­skiej (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antywłamaniowy

chro­nią­cy przed wła­ma­niem; prze­ciw­wła­ma­nio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) za­po­bie­ga­ją­cy wła­ma­niu, chro­nią­cy przed wła­ma­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antywłoski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Wło­chom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­wło­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyzachodni

wrogi lub nie­chęt­ny wobec kra­jów Eu­ro­py Za­chod­niej i Ame­ry­ki Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl

Antyzambijski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Zam­bii i Zam­bij­czy­kom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­zam­bij­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyzapachowy

za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu nie­przy­jem­nych za­pa­chów lub ogra­ni­cza­ją­cy ich in­ten­syw­ność


Źródła:

SJP.pl

Antyzapalny

zwal­cza­ją­cy za­pa­le­nie lub za­po­bie­ga­ją­cy jego pow­sta­wa­niu; prze­ciw­za­pal­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy za­pa­le­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyzatorowy

za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu za­to­rów


Źródła:

SJP.pl

Antyzbrylacz

do­da­tek do syp­kich sub­stan­cji za­po­bie­ga­ją­cy ich zbry­la­niu


Źródła:

SJP.pl

Antyzdrowotny

ne­ga­tyw­ny dla zdro­wia


Źródła:

SJP.pl

Antyzwarciowy

za­bez­pie­cza­ją­cy prze­wo­dy prądu elek­trycz­ne­go przed zwar­ciem; prze­ciwz­war­cio­wy


Źródła:

SJP.pl

Antyzwiązkowiec

prze­ciw­nik związ­ków za­wo­do­wych, kwe­stio­nu­ją­cy ich po­zy­tyw­ną rolę


Źródła:

SJP.pl

Antyłańcuch

ter­min w kilku dzie­dzi­nach ma­te­ma­ty­ki na okre­śle­nie obiek­tów o włas­no­ściach zwią­za­nych z pew­ny­mi pra­po­rząd­ka­mi


An­ty­łań­cuch to ter­min w kilku dzie­dzi­nach ma­te­ma­ty­ki na okre­śle­nie obiek­tów o włas­no­ściach zwią­za­nych z pew­ny­mi pra­po­rząd­ka­mi.

An­ty­łań­cu­chy w te­o­rii po­rząd­ków czę­ścio­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Antyłotewski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który jest prze­ciw­ny lub wrogi Łot­wie i Ło­ty­szom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy an­ty­ło­tew­skiej (1.1)


Źródła:

Wiktionary

Antyłowiecki

sprze­ci­wia­ją­cy się ło­wiect­wu (my­śli­stwu)


Źródła:

SJP.pl

Antyścierny

za­po­bie­ga­ją­cy ście­ra­niu się; prze­ciw­ścier­ny


Źródła:

SJP.pl

Antyświadectwo

świa­dect­wo za­da­ją­ce kłam bro­nio­nym war­to­ściom


Źródła:

SJP.pl

Antyżydowski

ce­chu­ją­cy się nie­chę­cią, wro­go­ścią wobec Żydów, skie­ro­wa­ny prze­ciw na­ro­do­wi ży­dow­skie­mu; an­ty­se­mic­ki


przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Żydom, dzia­ła­ją­cy na szko­dę Żydów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Antyżydowskość

→ an­ty­ży­dow­ski


Patrz:antyżydowski

Źródła:

SJP.pl

Anubis

w mi­to­lo­gii egip­skiej: bóg zmar­łych przed­sta­wia­ny zwy­kle jako czło­wiek z głową sza­ka­la


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­te­gip. bóg zmar­łych, ne­kro­po­lii i bal­sa­mi­stów;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1912;


Anu­bis ( ’Άνουβις) – w egip­skiej mi­to­lo­gii bóg o gło­wie sza­ka­la, ści­śle łą­czo­ny z mu­mi­fi­ka­cją i ży­ciem po­za­gro­bo­wym. W ję­zy­ku Sta­ro­żyt­ne­go Egip­tu był znany jako "Inpw". Naj­star­sza znana wzmian­ka o nim po­cho­dzi z tek­stów pi­ra­mid z okre­su Sta­re­go Pań­stwa, gdzie łą­czo­ny jest z po­grze­bem fa­ra­o­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anula

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. po­u­fa­ła forma imie­nia Anna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anulacja

uz­na­nie cze­goś za nie­waż­ne; unie­waż­nie­nie, anu­lo­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­wo­ła­nie za­mó­wie­nia lub re­zer­wa­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anulacyjny

→ anu­la­cja


Patrz:anulacja

Źródła:

SJP.pl

Anulewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Anulka

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Anna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anulowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) unie­waż­nia­nie, od­wo­ły­wa­nie cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Anulować

uznać (uz­na­wać) coś za nie­waż­ne, unie­waż­niać (unie­waż­nić)


cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) stwier­dzać brak waż­no­ści, ak­tu­al­no­ści cze­goś, unie­waż­niać coś

 (1.2) in­form. unie­waż­nić czyn­ność w pro­gra­mie kom­pu­te­ro­wym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anulus

sze­reg ko­mó­rek uło­żo­nych w za­rod­ni pa­prot­kow­ców pier­ście­nio­wo, roz­ry­wa­ją­cy za­rod­nię przy doj­rze­wa­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. pier­ścień po­mię­dzy trzo­nem ko­lum­ny a ka­pi­te­lem;


Anu­lus (łac. pier­ścień, l.mn. anuli) – pier­ścień ka­mien­ny lub kilka pier­ście­ni, zdo­bią­cych górną część trzo­nu ko­lum­ny, znaj­do­wał się pod ka­pi­te­lem. Sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­nych po­rząd­kach ar­chi­tek­to­nicz­nych oraz in­nych, póź­niej­szych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anunnaki

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit. bó­stwo z mi­to­lo­gii su­me­ryj­skiej z grupy tzw. „wiel­kich bogów” po­wią­za­nych ze stwa­rza­niem świa­ta oraz wyz­na­cza­niem losów ludzi i in­nych bogów;

 (1.2) ezot. sf. przed­sta­wi­ciel rze­ko­mej cy­wi­li­za­cji po­za­ziem­skiej, która stwo­rzy­ła pier­wszą cy­wi­li­za­cję ziem­ską


Anun(n)a, Anun(n)aki (sum. "Anun(n)a", akad. "Anunnakū", "Anun­na­ki") – okre­śle­nie grupy „wiel­kich bogów” wy­stę­pu­ją­cych w wie­rze­niach ludów Me­zo­po­ta­mii. Su­me­ryj­scy Anun­na po­wią­za­ni byli ze stwa­rza­niem świa­ta i wyz­na­cza­niem losów ludzi i bogów. Aka­dyj­scy Anun­na­ki po­sia­da­li wię­cej cech chto­nicz­nych i wy­stę­po­wa­li w roli sę­dziów świa­ta po­dziem­ne­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Anuria

nie­wyt­wa­rza­nie się moczu na sku­tek scho­rze­nia nerek lub nie­moż­ność wy­da­la­nia go; bez­mocz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. bez­mocz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anus

w me­dy­cy­nie: odbyt


Źródła:

SJP.pl

Anusia

zdrob­nie­nie od: Anna (imię żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Anna


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anusiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Anusz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Anuszewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Anuszkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Anuś

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma imie­nia Anna


Źródła:

Wiktionary

Anwajong

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oble­wa­nie no­we­go miesz­ka­nia


Źródła:

Wiktionary

Anwil

dru­ży­na spor­to­wa z Włoc­ław­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anyang

mia­sto w Chi­nach; An­jang


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anyż

any­żek;
1. ro­śli­na ziel­na o bia­łych kwia­tach, ce­nio­na ze wzglę­du na owoce; bie­drze­niec anyżu;
2. wy­su­szo­ne owoce tej ro­śli­ny, przy­pra­wa ko­rzen­na o słod­ka­wo-pie­ką­cym smaku;
3. olej z na­sion tej ro­śli­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pim­pi­nel­la ani­sum|L.|ref=tak., jed­no­rocz­na ro­śli­na ziel­na po­cho­dzą­ca z wschod­nich ob­sza­rów ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go;

 (1.2) kulin. przy­pra­wa uzy­ski­wa­na z anyżu (1.1)

 (1.3) uczn. język an­giel­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anyżek

1. ro­śli­na ziel­na o bia­łych kwia­tach, ce­nio­na ze wzglę­du na owoce; anyż, bie­drze­niec anyżu;
2. wy­su­szo­ne owoce tej ro­śli­ny, przy­pra­wa ko­rzen­na o słod­ka­wo-pie­ką­cym smaku; anyż;
3. olej z na­sion tej ro­śli­ny; anyż;
4. ciast­ko lub cu­kie­rek z do­dat­kiem anyżu (przy­pra­wy)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. jed­no­rocz­na ro­śli­na ziel­na po­cho­dzą­ca z wschod­nich ob­sza­rów ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anyżkowy

ma­ją­cy smak, za­pach anyż­ku; zro­bio­ny z anyż­ku, za­wie­ra­ją­cy any­żek (np. cu­kier­ki anyż­ko­we); any­żo­wy


Źródła:

SJP.pl

Anyżowy

ma­ją­cy smak, za­pach anyżu; zro­bio­ny z anyżu, za­wie­ra­ją­cy anyż (np. cia­sto any­żo­we); anyż­ko­wy


przy­miot­nik

 (1.1) bot. spoż. do­ty­czą­cy anyżu, zro­bio­ny z anyżu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Anyżówka

wódka za­pra­wia­na anyż­kiem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. li­kier o za­pa­chu i smaku anyż­ku;


Any­żów­ka – słod­ki li­kier o wy­raź­nym za­pa­chu i smaku anyż­ku, zaz­wy­czaj be­zbarw­ny. W ory­gi­nal­nej for­mie pro­du­ko­wa­ny naj­czę­ściej we Fran­cji lub Sta­nach Zjed­no­czo­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anzelm

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Anzelma

imię żeń­skie


An­zel­ma (znane też w for­mie "Selma") – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia An­zelm. W niek­tó­rych kra­jach jako zdrob­nie­nie od tego imie­nia funk­cjo­nu­je forma Selma.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Anzelminy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­zel­my lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anzelmostwo

An­zelm z mał­żon­ką; An­zel­mo­wie


Źródła:

SJP.pl

Anzelmowie

An­zelm z mał­żon­ką; An­zel­mo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Anzelmowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do An­zel­ma lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Anzus

[czy­taj: anzus] (skrót od an­giel­skich nazw państw za­ło­ży­ciel­skich: Au­stra­lia, New Ze­a­land, Uni­ted Sta­tes) so­jusz po­li­tycz­no-woj­sko­wy po­mię­dzy Au­stra­lią, Nową Ze­lan­dią i Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi; Pakt Bez­pie­czeń­stwa Pa­cy­fi­ku


Źródła:

SJP.pl

Anżelika

1. ko­rzeń ar­cy­dzię­gla lit­wo­ru, za­wie­ra­ją­cy olej­ki ete­rycz­ne;
2. us­ma­żo­ne w cu­krze czę­ści zie­lo­ne ar­cy­dzię­gla lit­wo­ru, wy­ko­rzy­sty­wa­ne przy de­ko­ro­wa­niu wy­ro­bów cu­kier­ni­czych


Źródła:

SJP.pl

Anżero-Sudżeńsk

fraza rze­czow­ni­ko­wa, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie ke­me­row­skim;


Źródła:

Wiktionary