Am

wyraz, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, za­chę­ca­ją­cy do je­dze­nia, uży­wa­ny zwy­kle w od­nie­sie­niu do dzie­ci


wy­krzy­knik

 (1.1) …za­chę­ca­ją­cy dzie­ci do je­dze­nia


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Am.

skrót

 (1.1) = ame­ry­kań­ski


Źródła:

Wiktionary

Amabile

[czy­taj: aMAbile] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: wdzięcz­nie, mile


Źródła:

SJP.pl

Amadeita

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rel. czło­nek odła­mu fran­cisz­ka­nów za­po­cząt­ko­wa­ne­go we Wło­szech;


Źródła:

Wiktionary

Amadeusz

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amadeuszostwo

Ama­de­usz z mał­żon­ką; Ama­de­u­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Amadeuszowie

Ama­de­usz z mał­żon­ką; Ama­de­u­szo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Amadeuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ama­de­u­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Amadis

ty­tu­ło­wy bo­ha­ter ro­man­su ry­cer­skie­go z XIII-XIV w.


Źródła:

SJP.pl

Amado

Amado – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ari­zo­na, w hrab­stwie Santa Cruz.


Źródła:

Wikipedia

Amadyna

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych, np. ama­dy­na obroż­na


Źródła:

SJP.pl

Amadyniec

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych; ama­dy­na wspa­nia­ła


Ama­dy­niec, po­tocz­nie ama­dy­na wspa­nia­ła ("Chlo­e­bia go­ul­diae") – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych (Estril­di­dae). Wy­stę­pu­je w pół­noc­nej Au­stra­lii. Ze wzglę­du na swój wy­gląd jest chęt­nie ho­do­wa­ny w klat­kach. Wsku­tek im­por­tu tego ptaka z na­tu­ral­ne­go śro­do­wi­ska jego li­czeb­ność ma­la­ła, jed­nak obec­nie w Au­stra­lii han­del tymi pta­ka­mi jest za­ka­za­ny. IUCN uz­na­je ama­dyń­ca za ga­tu­nek najm­niej­szej tro­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amadynka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Amagasaki

mia­sto w Ja­po­nii


Ama­ga­sa­ki (jap. 尼崎市 Ama­ga­sa­ki-shi) – mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu, w pre­fek­tu­rze Hyōgo.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł stocz­nio­wy, elek­tro­tech­nicz­ny, ma­szy­no­wy, che­micz­ny, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych oraz włó­kien­ni­czy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amagnetyczny

nie­po­sia­da­ją­cy wła­ści­wo­ści ma­gne­tycz­nych, nie­re­a­gu­ją­cy na pole ma­gne­tycz­ne


przy­miot­nik

 (1.1) nie re­a­gu­ją­cy na dzia­ła­nie ma­gne­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amajza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ent. zool. mrów­ka


Źródła:

Wiktionary

Amaksofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed pro­wa­dze­niem sa­mo­cho­du


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. za­bu­rze­nie lę­ko­we po­le­ga­ją­ce na oba­wie przed jazdą sa­mo­cho­dem;


Amak­so­fo­bia − pa­ni­ka, lęk i obawa przed jazdą sa­mo­cho­dem, ro­dzaj za­bu­rze­nia lę­ko­we­go z grupy fobii. Amak­so­fo­bia spo­ty­ka­na jest rzad­ko, znacz­nie czę­ściej spo­ty­ka­ne są jed­nak jej od­mia­ny obej­mu­ją­ce np. lęk przed dużą pręd­ko­ścią, lęk przed jazdą sa­mo­cho­dem w roli pa­sa­że­ra, lęk przed skrę­ca­niem w lewo czy par­ko­wa­niem mię­dzy dwoma sa­mo­cho­da­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amal

li­bań­ska par­tia po­li­tycz­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amalaka

żłob­ko­wa­ny ele­ment, zwień­cza­ją­cy wieżę w in­dyj­skich bu­dow­lach sa­kral­nych


Ama­la­ka – ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny o kształ­cie pier­ście­nio­wym ze żłob­ko­wa­ny­mi ścia­na­mi bocz­ny­mi, który wień­czy wie­żo­wą część śik­ha­ry.

Ama­la­ka kształ­tem przy­po­mi­na zgnie­cio­ny in­dyj­ski owoc o naz­wie ama­la­ka (Li­ściok­wiat garb­ni­ko­wy - Mi­ro­ba­la­nus em­bi­li­ca).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amalekici

ko­czow­ni­cze ple­mię se­mic­kie lub zwią­zek ple­mion opi­sa­ne w Bi­blii


Ama­le­ki­ci – ko­czow­ni­cze ple­mię se­mic­kie lub zwią­zek ple­mion opi­sy­wa­ne w Bi­blii. Tra­dy­cja przyj­mu­je za jego pro­to­pla­stę Ama­le­ka, wnuka Ezawa. Lud za­miesz­ki­wał pół­noc­ną część Pół­wy­spu Synaj oraz Negeb na po­łud­niu Ka­na­a­nu. Ama­le­ki­ci pod­stęp­nie za­a­ta­ko­wa­li Iz­ra­e­li­tów pod­czas wę­drów­ki z Egip­tu do Ziemi Obie­ca­nej, a przez na­stęp­ne kil­ka­set lat od czasu do czasu to­czy­li z nimi walki, aż do swej cał­ko­wi­tej za­gła­dy lub roz­pro­sze­nia i zmie­sza­nia się z in­ny­mi ple­mio­na­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amalekicki

→ Ama­le­ki­ta, → Ama­le­ki­ci


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ama­le­ki­tą, do­ty­czą­cy Ama­le­ki­ty


Patrz:Amalekita, → Amalekici

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amalekita

czło­nek ko­czow­ni­cze­go ple­mie­nia se­mic­kie­go lub związ­ku ple­mion opi­sa­ne­go w Bi­blii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) etn. hist. bibl. czło­nek ko­czow­ni­cze­go se­mic­kie­go ple­mię­e­mie­nia, które za­miesz­ki­wa­ło pół­noc­ną część pół­wy­spu Synaj oraz Negeb, opi­sy­wa­ne­go w Sta­rym Te­sta­men­cie jako wro­gie Żydom;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amalfi

mia­sto w po­łud­nio­wych Wło­szech


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w Kam­pa­nii; ważny śred­nio­wiecz­ny oś­ro­dek hand­lo­wy;


Amal­fi – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Kam­pa­nia, w pro­win­cji Sa­ler­no.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 5421 osób, 903,5 os./km².

Amal­fi jest jed­nym z naj­droż­szych i naj­bar­dziej luk­su­so­wych ku­ror­tów wa­ka­cyj­nych we Wło­szech.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amalfitanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Amal­fi­ta­nin. (miesz­ka­niec Amal­fi, osoba z tego mia­sta)


Źródła:

Wiktionary

Amalfitańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Amal­fi­tań­czyk. (miesz­ka­niec Amal­fi, osoba z tego mia­sta)


Źródła:

Wiktionary

Amalfitański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mia­stem Amal­fi


Źródła:

Wiktionary

Amalgam

stop ja­kie­goś me­ta­lu z rtę­cią; amal­ga­mat, ortęć


Źródła:

SJP.pl

Amalgamacja

1. uzy­ska­nie da­ne­go me­ta­lu przez od­pa­ro­wa­nie rtęci z ich stopu (amal­ga­ma­tu);
2. po­kry­wa­nie po­wierzch­ni cze­goś amal­ga­ma­tem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. pro­ces łą­cze­nia się me­ta­lu z rtę­cią i w ten spo­sób two­rze­nie amal­ga­ma­tu, czyli stopu rtęci z innym me­ta­lem, głów­nie w celu wy­do­by­wa­nia me­ta­li szla­chet­nych z rud

 (1.2) techn. sto­mat. pow­le­ka­nie amal­ga­ma­tem

 (1.3) przen. po­łą­cze­nie róż­nych ele­men­tów w jedną ca­łość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amalgamat

1. stop ja­kie­goś me­ta­lu z rtę­cią; ortęć, amal­gam;
2. prze­no­śnie: mie­sza­ni­na prze­róż­nych ele­men­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) met. stop rtęci z innym me­ta­lem;

 (1.2) przen. mie­sza­ni­na róż­nych ele­men­tów


Amal­ga­mat ("ortęć") – ogól­na nazwa sto­pów me­ta­li, w któ­rych jed­nym z pod­sta­wo­wych skład­ni­ków jest rtęć. Two­rzy się po­przez roz­pu­szcze­nie in­nych me­ta­li w rtęci w wa­run­kach oto­cze­nia. Stopy te można rów­nież uwa­żać za rozt­wo­ry, przy czym mogą to być rozt­wo­ry o cie­kłym lub sta­łym sta­nie sku­pie­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amalgamator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mie­szal­nik


Źródła:

Wiktionary

Amalgamatowy

→ amal­ga­mat; amal­ga­mo­wy


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z amal­ga­ma­tem; wy­ko­na­ny z amal­ga­ma­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amalgamowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. met. po­zy­ski­wa­nie me­ta­li szla­chet­nych z rud za po­mo­cą rtęci


Źródła:

Wiktionary

Amalgamować

1. uzy­ski­wać dany metal przez od­pa­ro­wy­wa­nie rtęci z ich stopu (amal­ga­ma­tu); także: two­rzyć stopy rtęci z me­ta­la­mi (amal­ga­ma­ty);
2. po­kry­wać po­wierzch­nię cze­goś amal­ga­ma­tem


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­mal­ga­mo­wać)

 (1.1) chem. two­rzyć amal­ga­ma­ty, roz­pu­szczać me­ta­le w rtęci

 (1.2) techn. po­kry­wać amal­ga­ma­tem

 (1.3) met. wy­do­by­wać czy­sty metal z krusz­cu za po­mo­cą rtęci

 (1.4) łą­czyć różne, od­mien­ne ele­men­ty w jedną ca­łość, w jed­no­li­tą struk­tu­rę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny amal­ga­mo­wać się (dk. za­mal­ga­mo­wać się)

 (2.1) być amal­ga­mo­wa­nym

 (2.2) sta­wać się jed­no­ścią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amalgamowy

→ amal­gam; amal­ga­ma­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Amalia

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 284, z pasa głów­ne­go pla­ne­to­id, od­kry­ta w 1889 r.;


Ama­lia, Ame­lia – imię po­cho­dzą­ce od sta­ro­ger­mań­skie­go słowa "amel/amal" – 'pra­co­wi­ty', 'niez­mor­do­wa­ny', od któ­re­go wy­pro­wa­dza się imio­na "Amel­ber­ga" i "Amal­ber­ga". Kil­ka­krot­nie w hi­sto­rii zdo­by­wa­ło dużą po­pu­lar­ność. W Pol­sce po­ja­wi­ło się już w XIV wieku. Czę­sto spo­ty­ka­ne było w epoce ro­man­tyz­mu. Od kilku lat[] znowu na­le­ży do po­pu­lar­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amaliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ama­lii lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Amalrik

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Amalryk

król Je­ro­zo­li­my


Źródła:

SJP.pl

Amaltea

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: koza (w niek­tó­rych prze­ka­zach - nimfa), kar­mi­ciel­ka ma­łe­go Zeusa; Amal­te­ja;
2. róg Amal­tei - róg ob­fi­to­ści (sym­bol do­bro­by­tu)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) astr. naj­więk­szy z wew­nętrz­nych księ­ży­ców Jo­wi­sza;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amalteja

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: koza (w niek­tó­rych prze­ka­zach - nimfa), kar­mi­ciel­ka ma­łe­go Zeusa; Amal­tea;
2. róg Amal­tei - róg ob­fi­to­ści (sym­bol do­bro­by­tu)


Amal­te­ja (także Amal­tea; gr. Ἀμάλθεια Amáltheia, łac. Amalt­hea) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z nimf; opie­kun­ka Zeusa w dzie­ciń­stwie.

Ucho­dzi­ła za córkę króla Krety. Opie­ko­wa­ła się Ze­u­sem w cza­sie jego ukry­cia w gro­cie na Kre­cie. We­dług innej wer­sji była to koza, która kar­mi­ła Zeusa, a jej zła­ma­ny róg miał moc cią­głe­go na­peł­nia­nia się je­dze­niem (tak zwany róg ob­fi­to­ści lub róg Amal­tei). Ze skóry kozy Zeus spo­rzą­dził egidę.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aman

gwa­ran­cja bez­pie­czeń­stwa wy­da­wa­na przez wład­ców mu­zuł­mań­skich w celu ochro­ny życia i mie­nia wyz­naw­ców re­li­gii innej niż islam


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) wojsk. iz­ra­el­ska agen­cja wy­wia­du woj­sko­we­go;

 (1.2) liter. fik­cyj­ny kon­ty­nent z mi­to­lo­gii Śró­dzie­mia w po­wie­ścio­wym cyklu J.R.R. Tol­kie­na;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amancik

zdrob­nie­nie od: amant


Źródła:

SJP.pl

Amanda

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. man­dat


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amandawa

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych; ben­ga­lik czer­wo­ny (po­spo­li­ty, ty­gry­si)


Źródła:

SJP.pl

Amandów

wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim


Aman­dów ( Amand­hof, Amand­hof) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Pie­tro­wi­ce Wiel­kie. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amanityna

sub­stan­cja tru­ją­ca za­war­ta w mu­cho­mo­rze sro­mot­ni­ko­wym


Źródła:

SJP.pl

Amanowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Amant

1. żar­to­bli­wie: ko­cha­nek, wiel­bi­ciel, ado­ra­tor; ko­chaś, utrzy­ma­nek, uwo­dzi­ciel;
2. aktor odt­wa­rza­ją­cy role ko­chan­ków, ado­ra­to­rów lub uwo­dzi­cie­li, głów­nie ze wzglę­du na od­po­wied­nie wa­run­ki fi­zycz­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) teatr. film. aktor spe­cja­li­zu­ją­cy się w ro­lach ko­chan­ków, uwo­dzi­cie­li

 (1.2) pot. żart. lub iron. ko­cha­nek lub ado­ra­tor

 (1.3) pot. uczn. przy­stoj­ny chło­pak


Amant (fr. "amant") – aktor ob­sa­dza­ny w roli ko­chan­ka bądź uwo­dzi­cie­la, wy­róż­nia­ją­cy się urodą i wdzię­kiem; jego żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest amant­ka. Zna­ny­mi aman­ta­mi fil­mo­wy­mi byli m.in.: Ru­dolph Va­len­ti­no, Gérard Phi­li­pe, Jean Gabin, Eu­ge­niusz Bodo, Alek­san­der Żab­czyń­ski, Clark Gable, Cary Grant, Gre­go­ry Peck, Paul New­man, Ro­bert Red­ford, An­to­nio Ban­de­ras i Ralph Fien­nes, a amant­ka­mi fil­mo­wy­mi m.in.: Au­drey Hep­burn, Greta Garbo, In­grid Berg­man, Mar­le­ne Die­trich, Pola Negri, Jad­wi­ga Smo­sar­ska i Cat­he­ri­ne De­ne­u­ve.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amantadyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­wi­ru­so­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin, po­chod­na ada­man­ta­nu;


Aman­ta­dy­na, 1-ami­no­a­da­man­tan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy amin, po­chod­na ada­man­ta­nu.

Sto­so­wa­na jest jako lek, głów­nie na grypę typu A. Do­brze wchła­nia się z prze­wo­du po­kar­mo­we­go, wy­da­la­na jest w for­mie niez­mie­nio­nej przez nerki z mo­czem. Na­le­ży za­cho­wać szcze­gól­ną ostroż­ność przy po­da­wa­niu tego leku pa­cjen­tom z miaż­dży­cą na­czyń móz­go­wych i pa­dacz­ką. Nie na­le­ży sto­so­wać w ciąży i nie­dłu­go pla­nu­jąc za­płod­nie­nie oraz w okre­sie lak­ta­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amantka

1. żar­to­bli­wie: ko­chan­ka, wiel­bi­ciel­ka, ado­ra­tor­ka; mi­ło­śni­ca, ko­cha­ni­ca, uwo­dzi­ciel­ka;
2. ak­tor­ka odt­wa­rza­ją­ca role ko­cha­nek, ado­ra­to­rek lub uwo­dzi­cie­lek, głów­nie ze wzglę­du na od­po­wied­nie wa­run­ki fi­zycz­ne


Źródła:

SJP.pl

Amarant

1. kolor ró­żo­wo­czer­wo­ny z od­cie­niem fio­le­to­wym;
2. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych, upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na lub ze wzglę­du na ja­dal­ne li­ście; szar­łat, ama­ran­tus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolor, jeden z od­cie­ni czer­wie­ni;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amarantka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny astryl­do­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nie­wiel­ki ptak z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|La­go­no­stic­ta|ref=tak.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amarantowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu goź­dzi­kow­ców, li­czą­ca około 900 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych głów­nie na ob­sza­rach o kli­ma­cie tro­pi­kal­nym, ros­ną­cych jed­nak obec­nie na całym świe­cie jako chwa­sty i ro­śli­ny ru­de­ral­ne; szar­ła­to­wa­te


Źródła:

SJP.pl

Amarantowaty

1. o od­cie­niu ama­ran­to­wym;
2. o ce­chach ama­ran­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


przy­miot­nik

 (1.1) o od­cie­niu ama­ran­to­wym

 (1.2) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ran­to­wa­tych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amarantowo-Biały

ama­ran­to­wy i biały


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: ama­ran­to­wy i biały


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amarantowofioletowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy jasny kolor fio­le­to­wy, prze­cho­dzą­cy w ama­rant


Źródła:

Wiktionary

Amarantowy

ró­żo­wo­czer­wo­ny z od­cie­niem fio­le­to­wym (np. ama­ran­to­we róże)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ama­ran­tu, zwią­za­ny z ama­ran­tem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor ró­żo­wo­czer­wo­ny o od­cie­niu fio­le­to­wym, taki jak kolor kwia­tu ama­ran­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amarantus

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych, upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na lub ze wzglę­du na ja­dal­ne li­ście; szar­łat, ama­rant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­rant­hus cru­en­tus|ref=tak., zob. szar­łat wy­nio­sły. (szar­łat wie­cho­wa­ty)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amarantusowy

→ ama­ran­tus; ama­ran­to­wy


Źródła:

SJP.pl

Amarel

ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych


Ama­rel ("Di­plo­dus vul­ga­ris") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych (Spa­ri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amarelka

ro­dzaj wiśni o jas­nej, przez­ro­czy­stej skór­ce


Źródła:

SJP.pl

Amarena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pru­nus ce­ra­sus var. ama­re­na., od­mia­na wiśni po­spo­li­tej

 (1.2) bot. drze­wo od­mia­ny ama­re­na (1.1)

 (1.3) pot. spoż. tani wi­śnio­wy napój al­ko­ho­lo­wy


Źródła:

Wiktionary

Amarettini

rze­czow­nik

 (1.1) kulin. ciast­ka (bezy, ma­ka­ro­ni­ki) mig­da­ło­we


Źródła:

Wiktionary

Amaretto

1. cia­stecz­ko z gorz­ki­mi mig­da­ła­mi
2. wło­ski li­kier o smaku mig­da­ło­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. li­kier o smaku mig­da­ło­wym;

 (1.2) kulin. kru­che ciast­ko z mig­da­ła­mi


Ama­ret­to – napój al­ko­ho­lo­wy wy­wo­dzą­cy się z Włoch, o słod­kim, lekko gorz­ka­wym smaku. Jest to czer­wo­no­bursz­ty­no­wy li­kier wyt­wa­rza­ny z uży­ciem mig­da­łów lub cza­sem z pe­stek mo­re­li, brzosk­wiń, wiśni i in­nych. Cza­sa­mi wy­ko­rzy­stu­je się także zioła lub aro­mat wa­ni­lio­wy. Za­war­tość al­ko­ho­lu wy­no­si zaz­wy­czaj kil­ka­na­ście do trzy­dzie­stu pro­cent ob­ję­to­ścio­wych. Nazwa li­kie­ru wy­wo­dzi się z Włoch, lecz na świe­cie znane są li­kie­ry o tej naz­wie pro­du­ko­wa­ne we Fran­cji, Ho­lan­dii lub w Niem­czech.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amarneński

przy­miot­nik

 (1.1) sta­roż. zwią­za­ny z okre­sem pa­no­wa­nia fa­ra­o­na Ech­na­to­na i jego bez­poś­red­nich na­stęp­ców lub ze sta­no­wi­skiem ar­che­o­lo­gicz­nym Tell el-Amar­na


Źródła:

Wiktionary

Amarok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. mot. jeden z mo­de­li sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amarykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ama­ry­ko­wać.


Źródła:

Wiktionary

Amarykować

cza­sow­nik

 (1.1) daw. uty­ski­wać, żalić się


Źródła:

Wiktionary

Amarylek

ozdob­na by­li­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; ama­ry­lis; ama­ryl­lis; ama­ryl­ka


Źródła:

SJP.pl

Amarylis

ozdob­na by­li­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; ama­ryl­lis; ama­ry­lek; ama­ryl­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­ryl­lis|L.|ref=Ama­ryl­lis (Ama­ryl­li­da­ce­ae)., mo­no­ty­po­wy ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych;


Ama­ry­lis ("Ama­ryl­lis") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy dwa ga­tun­ki po­cho­dzą­ce z Afry­ki Po­łud­nio­wej. Ga­tu­nek ama­ry­lis na­dob­ny wy­stę­pu­je en­de­micz­nie w Cape Flo­ral

w Pro­win­cji Przy­ląd­ko­wej Za­chod­niej. Z uwagi na roz­po­wszech­nie­nie tego ga­tun­ku w upra­wie jako ro­śli­ny ozdob­nej, zo­stał in­tro­du­ko­wa­ny do Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Ame­ry­ki Środ­ko­wej, Eu­ro­py, Au­stra­lii i Nowej Ze­lan­dii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amarylisowaty

przy­po­mi­na­ją­cy ama­ry­lis, ma­ją­cy niek­tó­re cechy ama­ry­li­su (ro­śli­ny ce­bu­lo­wej)


przy­miot­nik

 (1.1) bot. przy­po­mi­na­ją­cy ama­ry­lis, ma­ją­cy cechy ama­ry­li­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amarylka

ozdob­na by­li­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; ama­ry­lis; ama­ryl­lis; ama­ry­lek


Źródła:

SJP.pl

Amarylkowate

ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych, roz­po­wszech­nio­nych w oko­li­cach zwrot­ni­ko­wych i podz­wrot­ni­ko­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­ryl­li­da­ce­ae|J. St.-Hil.|ref=tak., ro­dzi­na bylin jed­no­li­ścien­nych z rzędu szpa­ra­gow­ców;


Ama­ryl­ko­wa­te ("Ama­ryl­li­da­ce­ae" ) – ro­dzi­na bylin jed­no­li­ścien­nych. Sy­ste­ma­ty­ka ro­dzi­ny była przed­mio­tem da­le­ko idą­cych zmian na prze­ło­mie XX i XXI wieku. W uję­ciu sy­ste­ma­tycz­nym APG III (2009), APG IV (2016) i APG V (2026) obej­mu­je w ran­dze po­dro­dzin, obok ama­ryl­ko­wych, czosn­ko­we i aga­pan­to­we (wcze­śniej trak­to­wa­ne zwy­kle jako odręb­ne ro­dzi­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amarylkowaty

o ce­chach ama­ryl­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amarylkowce

rząd ro­ślin z klasy jed­no­li­ścien­nych


Ama­ryl­kow­ce (Ama­ryl­li­da­les Brom­he­ad) – rząd ro­ślin na­le­żą­cy do klasy jed­no­li­ścien­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amaryllis

ozdob­na by­li­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; ama­ry­lis; ama­ry­lek; ama­ryl­ka


Źródła:

SJP.pl

Amastia

wada roz­wo­jo­wa po­le­ga­ją­ca na wro­dzo­nym braku za­wiąz­ka gru­czo­łu sut­ko­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. wro­dzo­ny brak pier­si; rzad­ka wada roz­wo­jo­wa, w któ­rej od uro­dze­nia bra­ku­je tkan­ki gru­czo­ło­wej pier­si, bro­daw­ki sut­ko­wej oraz otocz­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amaterasu

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mit­jap. bo­gi­ni słoń­ca w mi­to­lo­gii ja­poń­skiej;


Ama­te­ra­su (jap. 天照 Świe­cą­ca na nie­bie), Ama­te­ra­su Ōmikami, Ama-te­ra­su-ō-mi­ka­mi (jap. 天照大神, 天照大御神) – ja­poń­ska bo­gi­ni słoń­ca, na­ro­dzo­na z le­we­go oka boga Iza­na­gie­go i wyz­na­czo­na przez niego do pa­no­wa­nia na Wy­so­kiej Rów­ni­nie Nie­bios (tłum. rów­nież: Rów­ni­na Wy­so­kich Nie­bios, jap.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amati

Amati – ro­dzi­na wło­skich lut­ni­ków dzia­ła­ją­cych w XVI i XVII w. w Cre­mo­nie. Oprócz skrzy­piec bu­do­wa­li al­tów­ki i wio­lon­cze­le. In­stru­men­ty te dzię­ki swemu szla­chet­ne­mu brzmie­niu mają obec­nie bez­cen­ną war­tość.


Źródła:

Wikipedia

Amatofobia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed ku­rzem


Źródła:

Wiktionary

Amatoksyna

sub­stan­cja tru­ją­ca za­war­ta w mu­cho­mo­rze sro­mot­ni­ko­wym


Źródła:

SJP.pl

Amatol

mie­sza­ni­na azo­ta­nu amonu z tro­ty­lem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy bę­dą­cy mie­sza­ni­ną tro­ty­lu i azo­ta­nu amonu, zwy­kle w róż­nych pro­por­cjach, sto­so­wa­ny głów­nie w ma­te­ria­łach bo­jo­wych i in­ży­nie­ryj­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amator

1. osoba zaj­mu­ją­ca się czymś nie­pro­fe­sjo­nal­nie, nie­ma­ją­ca doś­wiad­cze­nia w danej dzie­dzi­nie;
2. mi­ło­śnik cze­goś, osoba znaj­du­ją­ca w czymś przy­jem­ność; czło­wiek zaj­mu­ją­cy się czymś hob­bi­stycz­nie;
3. osoba ma­ją­ca upo­do­ba­nie w czymś, lu­bią­ca coś;
4. osoba chęt­na do na­by­cia cze­goś, za­in­te­re­so­wa­na czymś; re­flek­tant (od­mia­na "ama­to­ro­wie" prze­sta­rza­ła)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­ło­śnik, ktoś od­da­ny cze­muś

 (1.2) osoba, która od­da­je się cze­muś hob­bi­stycz­nie, nie­za­wo­do­wo

 (1.3) ktoś, kto wy­ko­nu­je coś kiep­sko i nie­fa­cho­wo


Ama­tor – osoba, która zaj­mu­je się jakąś dzie­dzi­ną (np. sztu­ką, spor­tem, ko­lek­cjo­ner­stwem) dla przy­jem­no­ści, poza dzia­łal­no­ścią za­rob­ko­wą. Ter­min prze­ciw­sta­wia się czę­sto takim okre­śle­niom jak „za­wo­do­wiec” i „pro­fe­sjo­na­li­sta”, choć w ba­da­niach so­cjo­lo­gicz­nych i me­dioz­naw­czych pod­kre­śla się, że gra­ni­ca mię­dzy ama­tor­stwem a pro­fe­sjo­na­liz­mem jest płyn­na i za­le­ży m.in. od mo­ty­wa­cji, sta­tu­su eko­no­micz­ne­go oraz formy uczest­nict­wa w kul­tu­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amatorka

nie­za­wo­do­wiec, mi­ło­śnicz­ka, wiel­bi­ciel­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta-ama­tor

 (1.2) pot. ama­tor­szczyz­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amatorski

zwią­za­ny z ama­to­rem (np. ama­tor­ski sport, ama­tor­skie próby)


przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny, upra­wia­ny przez ama­to­ra

 (1.2) taki, który jest nie­u­dol­ny, nie­fa­cho­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amatorsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ama­tor­ski


Źródła:

Wiktionary

Amatorskość

→ ama­tor­ski


Patrz:amatorski

Źródła:

SJP.pl

Amatorstwo

1. hobby, za­mi­ło­wa­nie do cze­goś
2. nie­pro­fe­sjo­nal­ne upra­wia­nie spor­tu
3. brak fa­cho­wo­ści, zna­jo­mo­ści rze­czy; ama­tor­szczyz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) brak fa­cho­wo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amatorszczyzna

brak fa­cho­wo­ści, zna­jo­mo­ści rze­czy; ama­tor­stwo, dy­le­tanct­wo, nie­fa­cho­wość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gard. dzia­ła­nie lub twór­czość wy­ko­ny­wa­na w spo­sób ama­tor­ski, zwy­kle bez od­po­wied­nie­go przy­go­to­wa­nia, umie­jęt­no­ści czy pro­fe­sjo­na­liz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amazake

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. tra­dy­cyj­ny słod­ki ja­poń­ski napój, ni­sko­al­ko­ho­lo­wy lub be­zal­ko­ho­lo­wy, wyt­wa­rza­ny ze sfer­men­to­wa­ne­go ryżu


Źródła:

Wiktionary

Amazjasz

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Amazon

ame­ry­kań­ska firma spe­cja­li­zu­ją­ca się w hand­lu in­ter­ne­to­wym


Źródła:

SJP.pl

Amazonetka

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych


Ama­zo­net­ka ("Ama­zo­net­ta bra­si­lien­sis") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae), za­miesz­ku­ją­cy Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amazonia

re­gion w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. do­rze­cze Ama­zon­ki i tro­pi­kal­ny las tego do­rze­cza;


Ama­zo­nia ( Amazônia, Amazonía, Ama­zo­nie, Ama­zo­ne­re­gen­wo­ud, Ama­zo­nia) – re­gion w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej w do­rze­czu Ama­zon­ki, na ob­sza­rze Bo­li­wii, Bra­zy­lii, Ek­wa­do­ru, Gu­ja­ny, Gu­ja­ny Fran­cu­skiej, Ko­lum­bii, Peru, Su­ri­na­mu i We­ne­zu­e­li obej­mu­ją­cy Ni­zi­nę Ama­zon­ki, po­łud­nio­wą część Wy­ży­ny Gu­jań­skiej i pół­noc­no-za­chod­nią część Wy­ży­ny Bra­zy­lij­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amazonit

mi­ne­rał z grupy ska­le­ni, od­mia­na zie­lo­ne­go mi­kro­kli­nu (gli­no­krze­mia­nu po­ta­su); wy­ko­rzy­sty­wa­ny w ju­bi­ler­stwie; ka­mień ama­zoń­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał w ko­lo­rze zie­lo­nym, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w ska­łach mag­mo­wych, uży­wa­ny w ju­bi­ler­stwie jako ka­mień ozdob­ny;

 (1.2) daw. miner. zie­lo­ny ja­de­lit


Ama­zo­nit (sy­no­nim: ka­mień ama­zoń­ski) – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Mi­ne­rał, jest zie­lo­ną lub nie­bie­sko­zie­lo­ną od­mia­ną ska­le­nia zwa­ne­go mi­kro­kli­nem; ka­mień półsz­la­chet­ny. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Choć jego nazwa po­cho­dzi od rzeki Ama­zon­ki, mi­ne­rał ten nie wy­stę­pu­je w samej Ama­zo­nii; bywa też łą­czo­na z pa­pu­ga­mi z ro­dza­ju Ama­zo­na, po­nie­waż jego zie­lo­na barwa przy­po­mi­na kolor ich skrzy­deł. Pier­wot­nie tą nazwą okre­śla­no zie­lo­ne ja­de­i­ty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amazonka

1. ko­bie­ta jeż­dżą­ca konno;
2. dam­ski strój do kon­nej jazdy;
3. żar­to­bli­wie: ko­bie­ta wa­lecz­na;
4. ko­bie­ta, któ­rej am­pu­to­wa­no pierś z po­wo­du no­wot­wo­ru;
5. tę­po­o­go­no­wa pa­pu­ga śred­niej wiel­ko­ści; pa­pu­ga zie­lo­na;
6. ga­tu­nek mrów­ki o rudym ubar­wie­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ko­bie­ta jeż­dżą­ca konno, upra­wia­ją­ca hip­pi­kę

 (1.2) kraw. ko­bie­cy modny strój przez­na­czo­ny spe­cjal­nie do jazdy kon­nej

 (1.3) pot. ko­bie­ta po ope­ra­cji am­pu­ta­cji pier­si

 (1.4) ornit. pa­pu­ga po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ska z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­zo­na|ref=tak., zwy­kle zie­lo­na;


Ama­zon­ka ( Rio Ama­zo­nas, Río Ama­zo­nas) – rzeka Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej o naj­więk­szym śred­nim prze­pły­wie na Ziemi. Jej dłu­gość jest spra­wą kon­tro­wer­syj­ną, naj­czę­ściej po­da­wa­na jest war­tość 6400 km, jed­nak we­dług in­nych źró­deł jest to pier­wsza rzeka na świe­cie pod wzglę­dem dłu­go­ści (7040 km), o 390 km dłuż­sza od Nilu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amazonki

1. ko­bie­ta jeż­dżą­ca konno;
2. dam­ski strój do kon­nej jazdy;
3. żar­to­bli­wie: ko­bie­ta wa­lecz­na;
4. ko­bie­ta, któ­rej am­pu­to­wa­no pierś z po­wo­du no­wot­wo­ru;
5. tę­po­o­go­no­wa pa­pu­ga śred­niej wiel­ko­ści; pa­pu­ga zie­lo­na;
6. ga­tu­nek mrów­ki o rudym ubar­wie­niu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amazonomachia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. walka Ama­zo­nek z Gre­ka­mi;


Ama­zo­no­ma­chia (gr. Ἀμαζονομαχία Amazonomachía, od Ἀμαζών Amazṓn ‘Ama­zon­ka’ i μάχη máchē ‘walka’, ‘bitwa’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej walka Ama­zo­nek z Gre­ka­mi.

Z Ama­zon­ka­mi wal­czy­li m.in. Achil­les, Bel­le­ro­font, Dio­ni­zos, He­ra­kles, Te­ze­usz.

Wy­o­bra­że­nie o ama­zo­no­ma­chii prze­ja­wia się w sztu­kach pla­stycz­nych, mię­dzy in­ny­mi w grec­kim ma­lar­stwie wa­zo­wym (ponad 300 waz) i rzeź­bie (fryz z Ma­u­zo­le­um w Ha­li­kar­na­sie z IV w.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amazonowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z firmą Ama­zon


Źródła:

Wiktionary

Amazoński

→ Ama­zo­nia (kra­i­na), → Ama­zon­ka (rzeka)


przy­miot­nik

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Ama­zo­nią

 (1.2) mitgr. zwią­za­ny z Ama­zon­ka­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amb.

skrót od:
1. am­ba­sa­da;
2. am­ba­sa­dor


skrót

 (1.1) = am­ba­sa­dor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. upi­cie się, stan wska­zu­ją­cy na spo­ży­cie al­ko­ho­lu

 (1.2) pot. trud­na sy­tu­a­cja


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ambaje

daw­niej: bred­nie, an­dro­ny, mrzon­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. bred­nie, nie­do­rzecz­no­ści, an­dro­ny, przy­wi­dze­nia, mrzon­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambalaż

1. w sztu­ce współ­czes­nej: opa­ko­wy­wa­nie róż­nych obiek­tów, np. bu­dow­li lub frag­men­tów na­tu­ral­ne­go kra­jo­bra­zu; em­bal­la­ge, em­pa­qu­e­ta­ge;
2. w hand­lu:
a) opa­ko­wa­nie;
b) kosz­ty opa­ko­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nurt w sztu­ce współ­czes­nej wy­ko­rzy­stu­ją­cy opa­ko­wa­nia co­dzien­ne­go użyt­ku do celów ar­ty­stycz­nych


Am­ba­laż (fr. "em­bal­la­ge" – opa­ko­wa­nie) – dzia­łal­ność w sztu­ce współ­czes­nej, która jest zwią­za­na z opa­ko­wy­wa­niem, za­sła­nia­niem, okry­wa­niem przed­mio­tów, frag­men­tów ar­chi­tek­tu­ry, na­tu­ry. Naj­więk­sze am­ba­la­że two­rzył Chri­sto (opa­ko­wa­nia bu­dyn­ków, wy­brze­ży, wą­wo­zów oraz wysp). W Pol­sce am­ba­la­że sto­so­wał Ta­de­usz Kan­tor.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambalowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. te­sto­wa­nie sil­ni­ka po­przez ko­lej­ne zwięk­sze­nia i zmniej­sze­nia jego obro­tów


Źródła:

Wiktionary

Ambaras

daw­niej:
1. kło­pot spra­wia­ny przez jakąś osobę lub rzecz;
2. trud­na, przy­kra sy­tu­a­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. trud­na, kło­pot­li­wa sy­tu­a­cja


Am­ba­ras (sty­li­zo­wa­ny zapis Am­ba­ra$) – trze­ci album pol­skie­go duetu Ma­łach/Rufuz, któ­re­go pre­mie­ra od­by­ła się 8 kwiet­nia 2016. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się na­kła­dem wyt­wór­ni Pro­sto.

Go­ścin­nie na al­bu­mie usły­szy­my: Bo­nu­sa RPK, Jano z Pol­skiej Wer­sji, HDS-a, TPS-a oraz fran­cu­skie­go ra­pe­ra Sa­cri­fi­ce. Za skre­cze i cuty od­po­wia­da zwią­za­ny z grupą DJ Gru­baz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambarasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. spra­wia­nie kło­po­tów, przy­spa­rza­nie trud­no­ści, zmart­wień, wpra­wia­nie w za­kło­po­ta­nie


Źródła:

Wiktionary

Ambarasować

prze­sta­rza­łe: spra­wiać kło­po­ty, przy­spa­rzać trud­no­ści, nie­po­ko­ić; wpra­wiać w za­kło­po­ta­nie


cza­sow­nik

 (1.1) daw. spra­wiać komuś am­ba­ras


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambarasujący

prze­sta­rza­łe: spra­wiać kło­po­ty, przy­spa­rzać trud­no­ści, nie­po­ko­ić; wpra­wiać w za­kło­po­ta­nie


Patrz:ambarasować

Źródła:

SJP.pl

Ambarcumian

[czy­taj: ambarkuMIAN albo ambarKUmian] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ambarkacja

daw­niej: wsia­da­nie, za­ła­do­wy­wa­nie się na sta­tek


Źródła:

SJP.pl

Ambarkować

za­ła­do­wy­wać coś na sta­tek lub wsia­dać na sta­tek


Źródła:

SJP.pl

Ambasada

przed­sta­wi­ciel­stwo dy­plo­ma­tycz­ne naj­wyż­szej rangi, re­pre­zen­tu­ją­ce in­te­re­sy pań­stwa w pań­stwie go­szczą­cym; także: bu­dy­nek tego przed­sta­wi­ciel­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stała in­sty­tu­cja (misja dy­plo­ma­tycz­na) o naj­wyż­szej ran­dze, utrzy­my­wa­na przez pań­stwo w innym kraju lub przy or­ga­ni­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej;

 (1.2) wy­dzie­lo­ny bu­dy­nek lub teren, gdzie mie­ści się am­ba­sa­da (1.1)

 (1.3) gwara wię­zien­na brzuch, żo­łą­dek


Am­ba­sa­da – stała misja dy­plo­ma­tycz­na, którą kie­ru­je szef misji pier­wszej klasy (am­ba­sa­dor). Tą nazwą okre­śla­ny jest także bu­dy­nek lub lokal zaj­mo­wa­ny przez misję. Jest za­sa­dą, iż am­ba­sa­da znaj­du­je się w sto­li­cy pań­stwa, z któ­rym utrzy­my­wa­ne są sto­sun­ki dy­plo­ma­tycz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambasador

naj­wyż­szy rangą przed­sta­wi­ciel dy­plo­ma­tycz­ny ja­kie­goś pań­stwa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) adm. urz. przed­sta­wi­ciel dy­plo­ma­tycz­ny pań­stwa lub or­ga­ni­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej

 (1.2) przen. rzecz­nik, obroń­ca danej spra­wy, in­te­re­su

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) wy­so­kiej ja­ko­ści tka­ni­na weł­nia­na


Am­ba­sa­dor – szef misji dy­plo­ma­tycz­nej pier­wszej klasy, re­pre­zen­tu­ją­cy pań­stwo wy­sy­ła­ją­ce wobec władz in­ne­go pań­stwa lub or­ga­ni­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej.

Pań­stwo może akre­dy­to­wać szefa misji w wię­cej niż jed­nym pań­stwie, jed­nak tylko po po­in­for­mo­wa­niu o tym państw przyj­mu­ją­cych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambasadorka

1. naj­wyż­sza rangą przed­sta­wi­ciel­ka dy­plo­ma­tycz­na pań­stwa;
2. rzecz­nicz­ka cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) adm. urz. przed­sta­wi­ciel­ka dy­plo­ma­tycz­na pań­stwa lub or­ga­ni­za­cji mię­dzy­na­ro­do­wej

 (1.2) przen. rzecz­nicz­ka, obroń­czy­ni danej spra­wy, in­te­re­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambasadorostwo

am­ba­sa­dor z żoną


Źródła:

SJP.pl

Ambasadorowa

żona am­ba­sa­do­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żona am­ba­sa­do­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambasadorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spra­wo­wa­nie funk­cji am­ba­sa­do­ra


Źródła:

Wiktionary

Ambasadorować

po­tocz­nie: spra­wo­wać urząd am­ba­sa­do­ra


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. peł­nić urząd am­ba­sa­do­ra

 (1.2) przen. być przed­sta­wi­cie­lem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambasadorowy

→ am­ba­sa­dor (daw­niej); am­ba­sa­dor­ski


Źródła:

SJP.pl

Ambasadorski

→ am­ba­sa­dor


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z am­ba­sa­do­rem, do­ty­czą­cy am­ba­sa­do­ra

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do am­ba­sa­do­ra


Patrz:ambasador

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambasadorstwo

urząd, god­ność am­ba­sa­do­ra; am­ba­sa­do­ro­stwo


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urząd, god­ność am­ba­sa­do­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambasadowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z am­ba­sa­dą, do­ty­czą­cy am­ba­sa­dy


Źródła:

Wiktionary

Ambasadzki

→ am­ba­sa­da


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) pot. zwią­za­ny z am­ba­sa­dą, od­no­szą­cy się do am­ba­sa­dy


Patrz:ambasada

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amber

pol­skie wy­daw­nict­wo li­te­rac­kie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ambi-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na dwo­i­stość tego, co jest naz­wa­ne dru­gim czło­nem


Źródła:

Wiktionary

Ambicja

1. po­czu­cie god­no­ści oso­bi­stej;
2. dąż­ność do wy­bi­cia się, pra­gnie­nie twór­czych osią­gnięć, suk­ce­sów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pra­gnie­nie osią­gnię­cia cze­goś trud­ne­go

 (1.2) trud­ny cel ży­cio­wy, który chce się osią­gnąć


Am­bi­cja (łac. "am­bi­tio" – żądza sławy, []) – po­sta­wa czło­wie­ka, cecha cha­rak­te­ru po­le­ga­ją­ca na sil­nym po­czu­ciu god­no­ści oso­bi­stej opar­ta na sta­wia­niu sobie trud­nych celów i dą­że­niu do ich re­a­li­za­cji (czło­wiek am­bit­ny), także nie­u­po­rząd­ko­wa­ne dą­że­nie do sławy i za­szczy­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambicjant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. czło­wiek o du­żych am­bi­cjach


Źródła:

Wiktionary

Ambicjonalność

→ am­bi­cjo­nal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest am­bi­cjo­nal­ne; cecha tych, któ­rzy są am­bi­cjo­nal­ni


Patrz:ambicjonalny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambicjonalny

wy­ni­ka­ją­cy z am­bi­cji, po­czu­cia god­no­ści oso­bi­stej, po­trze­by osią­gnięć


przy­miot­nik

 (1.1) spo­wo­do­wa­ny am­bi­cją


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambicjoner

osoba o prze­ro­śnię­tej, wy­bu­ja­łej am­bi­cji, żądna uz­na­nia i za­szczy­tów; am­bi­cjusz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek o du­żych am­bi­cjach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambicjonerski

→ am­bi­cjo­ner­stwo


Patrz:ambicjonerstwo

Źródła:

SJP.pl

Ambicjonerstwo

w zna­cze­niu ujem­nym: dąż­ność do wy­bi­cia się, uz­na­nia; żądza wła­dzy, za­szczy­tów


Źródła:

SJP.pl

Ambicjusz

prze­sta­rza­le: osoba o prze­ro­śnię­tej, wy­bu­ja­łej am­bi­cji, żądna uz­na­nia i za­szczy­tów, am­bi­cjo­ner


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. czło­wiek o du­żych am­bi­cjach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambicyjka

zdrob­nie­nie od: am­bi­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) iron. zdrobn. od am­bi­cja


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambicyjki

zdrob­nie­nie od: am­bi­cja


Źródła:

SJP.pl

Ambicyjny

→ am­bi­cja


przy­miot­nik

 (1.1) rzad. przest. spo­wo­do­wa­ny lub kie­ro­wa­ny silną am­bi­cją


Patrz:ambicja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambient

wolna, re­flek­syj­na mu­zy­ka elek­tro­nicz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej lub ek­spe­ry­men­tal­nej, któ­re­go cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną jest two­rze­nie at­mos­fe­ry i na­stro­ju za­miast wy­raź­nej, me­lo­dyj­nej struk­tu­ry


Am­bient – ga­tu­nek ek­spe­ry­men­tal­nej mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej, ce­chu­ją­cy się odej­ściem od li­ne­ar­nie roz­wi­ja­nej linii me­lo­dycz­nej, cha­rak­te­ry­stycz­nej dla kla­sycz­nej mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej (Van­ge­lis, Kitarō), na rzecz luź­nej kom­po­zy­cji „plam dźwię­ko­wych”. Zaz­wy­czaj po­szcze­gól­ne plamy są po­wią­za­ne stale pow­ta­rza­ną frazą elek­tro­nicz­nej per­ku­sji, która or­ga­ni­zu­je utwór pod wzglę­dem ryt­micz­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambientowy

→ am­bient


Patrz:ambient

Źródła:

SJP.pl

Ambigram

gra­fi­ka przed­sta­wia­ją­ca tekst, wy­ko­na­na w taki spo­sób, że po jej obró­ce­niu o 180 stop­ni można od­czy­tać taki sam lub inny tekst


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gra­fi­ka ut­wo­rzo­na ka­li­gra­ficz­nie lub obra­zo­wo w taki spo­sób, że po obró­ce­niu ca­ło­ści o 180° można od­czy­tać ten sam tekst;


Am­bi­gram (łac. "ambo" oba + gr. "grámma" zapis) – gra­fi­ka ut­wo­rzo­na ka­li­gra­ficz­nie lub obra­zo­wo w taki spo­sób, że po obró­ce­niu ca­ło­ści można od­czy­tać ten sam lub inny tekst. W al­fa­be­cie ła­ciń­skim je­dy­ny­mi „na­tu­ral­nie am­bi­gra­mo­wy­mi” (czyli środ­ko­wo sy­me­trycz­ny­mi) li­te­ra­mi są „H”, „I”, „N”, „O”, „S”, „X” oraz „Z”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambilogia

wy­ra­że­nie dwuz­nacz­ne, dwuz­nacz­nik


Źródła:

SJP.pl

Ambiofonia

elek­tro­a­ku­stycz­na me­to­da ko­ry­go­wa­nia aku­sty­ki i na­gła­śnia­nia po­mie­szczeń przez wpro­wa­dza­nie sztucz­ne­go po­gło­su


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. tech­ni­ka re­pro­duk­cji dźwię­ku po­le­ga­ją­ca na two­rze­niu efek­tu prze­strzen­no­ści i oto­cze­nia słu­cha­cza przez dźwię­ki do­cho­dzą­ce z róż­nych kie­run­ków


Am­bio­fo­nia – tech­ni­ka sztucz­nej re­gu­la­cji po­gło­su w sa­lach kon­cer­to­wych, ope­ro­wych, stu­diach ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych, za po­mo­cą elek­tro­a­ku­stycz­nych torów i ukła­dów na­gła­śnia­ją­cych.

Jest jed­nym z ele­men­tów re­ży­se­rii dźwię­ku, umoż­li­wia­jąc po­pra­wę pełni jego brzmie­nia i uzy­ska­nia efek­tów dźwię­ko­wych do­bra­nych do pro­du­ko­wa­nych ut­wo­rów mu­zycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambiofoniczny

umoż­li­wia­ją­cy uzy­ska­nie od­po­wied­nie­go na­gło­śnie­nia przez wpro­wa­dze­nie sztucz­ne­go po­gło­su


Źródła:

SJP.pl

Ambiopia

pod­wój­ne wi­dze­nie spo­wo­do­wa­ne nie­spraw­no­ścią mię­śni zew­nętrz­nych gałki ocz­nej; di­plo­pia


Źródła:

SJP.pl

Ambiplazma

Am­bi­plaz­ma (łac. "ambo" „obaj” i plaz­ma) – roz­rze­dzo­na mie­sza­ni­na czą­stek i an­ty­czą­stek ma­te­rii. Am­bi­plaz­ma lekka jest mie­sza­ni­ną elek­tro­nów i po­zy­to­nów, am­bi­plaz­ma cięż­ka jest mie­sza­ni­ną pro­to­nów i an­ty­pro­to­nów. Je­że­li ilość ma­te­rii jest równa ilo­ści an­ty­ma­te­rii, to am­bi­plaz­ma jest sy­me­trycz­na, w am­bi­plaz­mie asy­me­trycz­nej jeden ze skład­ni­ków prze­wa­ża nad dru­gim.


Źródła:

Wikipedia

Ambirz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. imbir


Źródła:

Wiktionary

Ambiseksualizm

ze­spół za­cho­wań za­war­tych po­mię­dzy re­per­tu­a­rem mę­skich a ko­bie­cych za­cho­wań płcio­wych


Źródła:

SJP.pl

Ambisentencja

psy­chia­tria: wy­po­wiedź skła­da­ją­ca się z wza­jem­nie wy­klu­cza­ją­cych się opi­nii, które dla wy­po­wia­da­ją­cy je uważa za praw­dzi­we


Am­bi­sen­ten­cja (łac. "am­bi­sen­ten­tia" od "ambo" "obaj" i "sen­ten­tia" "myśl, opi­nia, osąd, po­gląd, zda­nie") – gło­sze­nie cał­ko­wi­cie sprzecz­nych stwier­dzeń, z któ­rych każde jest uwa­ża­ne za praw­dzi­we. Świad­czy o am­bi­wa­len­cji in­te­lek­tu­al­nej lub my­śle­nia. Sta­no­wi jeden z ob­ja­wów de­zin­te­gra­cji psy­chicz­nej w schi­zo­fre­nii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ambit

1. przej­ście wokół pre­zbi­te­rium za oł­ta­rzem, cha­rak­te­ry­stycz­ne dla ko­ścio­łów ro­mań­skich i go­tyc­kich;
2. kruż­ga­nek wokół klasz­tor­ne­go dzie­dziń­ca;
3. daw­niej: am­bi­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. kruż­ga­nek

 (1.2) śrpol. ob­szar, obwód

 (1.3) śrpol.

 (1.4) ar­chit. przej­ście w ko­ście­le na prze­dłu­że­niu naw bocz­nych ota­cza­ją­ce pre­zbi­te­rium;


Ambit (także obręb, obej­ście, łac. "am­bi­tus" – obieg, obwód) – w ar­chi­tek­tu­rze sa­kral­nej przej­ście pow­sta­łe z prze­dłu­że­nia naw bocz­nych i po­pro­wa­dze­nia ich wokół pre­zbi­te­rium, za oł­ta­rzem głów­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambitendencja

w psy­cho­lo­gii: wspó­łist­nie­nie wza­jem­nie wy­klu­cza­ją­cych się pra­gnień i dążeń


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. skłon­ność do wy­stę­po­wa­nia sprzecz­nych lub prze­ciw­staw­nych za­cho­wań, sprzecz­ność dążeń;


Am­bi­ten­den­cja (łac. "ambo" „obaj” i "ten­den­tia" „skłon­ność” od "ten­de­re" „cią­gnąć, roz­cią­gać”) – sprzecz­ność dążeń, rów­no­czes­ne wy­stę­po­wa­nie sprzecz­nych ze sobą dążeń.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambitniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: am­bit­nie


Źródła:

SJP.pl

Ambitniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: am­bit­ny; bar­dziej am­bit­ny


Źródła:

SJP.pl

Ambitnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. czło­wiek o du­żych am­bi­cjach


Źródła:

Wiktionary

Ambitność

→ am­bit­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest am­bit­ne; cecha tych, któ­rzy są am­bit­ni


Patrz:ambitny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambitny

1. ma­ją­cy po­czu­cie włas­nej war­to­ści i god­no­ści oraz sza­cu­nek dla sa­me­go sie­bie; ho­no­ro­wy, dumny;
2. dą­żą­cy do suk­ce­su w ja­kiejś dzie­dzi­nie, ma­ją­cy wy­so­kie aspi­ra­cje;
3. sta­no­wią­cy wyz­wa­nie, wy­ma­ga­ją­cy wy­sił­ku;
4. o dzie­le sztu­ki: ma­ją­cy dużą war­tość ar­ty­stycz­ną


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który w swoim dzia­ła­niu kie­ru­je się am­bi­cją

 (1.2) wy­ni­ka­ją­cy z am­bi­cji; świad­czą­cy o am­bi­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambitus

roz­pię­tość me­lo­dii, czyli ob­szar po­mię­dzy jej naj­wyż­szym a naj­niż­szym dźwię­kiem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. roz­pię­tość wy­so­ko­ści dźwię­ków fak­tycz­nie wy­ko­rzy­sta­nych w danym ma­te­ria­le mu­zycz­nym, nie­za­leż­nie od peł­ne­go za­kre­su in­stru­men­tu lub głosu


Am­bi­tus (z "łac." obwód, obręb) – sze­ro­kość, roz­pię­tość in­ter­wa­łów mię­dzy naj­wyż­szym a naj­niż­szym dźwię­kiem danej me­lo­dii.

W cho­ra­le gre­go­riań­skim najm­niej­szy am­bi­tus wy­no­sił kwar­tę i wy­stę­po­wał w psal­mach. W in­nych śpie­wach (np. al­le­lu­ja) się­gał ok­ta­wy, a w niek­tó­rych przy­pad­kach nony. Są też ut­wo­ry osią­ga­ją­ce du­o­de­cy­mę, jak na przy­kład sek­wen­cja o Bożym Ciele "Lauda Sion Sal­va­to­rem" au­tor­stwa To­ma­sza z Ak­wi­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambiwalencja

1. prze­ży­wa­nie sprzecz­nych pra­gnień, doz­na­wa­nie prze­ciw­staw­nych uczuć;
2. współ­wy­stę­po­wa­nie prze­ciw­staw­nych ele­men­tów w za­cho­wa­niu, po­stę­po­wa­niu, oce­nie itp.; dwo­ja­kość, dwu­war­to­ścio­wość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wspó­łist­nie­nie sprzecz­nych uczuć, po­staw lub opi­nii


Am­bi­wa­len­cja (in­ten­cjo­nal­ność dwu­war­to­ścio­wa, od łac. "ambo" – obaj + "va­lens, va­len­tis" – mocny, sku­tecz­ny) – po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się jed­no­czes­nym wy­stę­po­wa­niem po­zy­tyw­ne­go jak i ne­ga­tyw­ne­go na­sta­wie­nia do obiek­tu (np. cie­ka­wość i strach dziec­ka wobec po­ja­wia­ją­cej się w oto­cze­niu nowej osoby; jed­no­czes­ne uczu­cie mi­ło­ści do ro­dzi­ca oraz nie­na­wi­ści za np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambiwalentnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób am­bi­wa­lent­ny


Źródła:

Wiktionary

Ambiwalentniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: am­bi­wa­lent­nie


Źródła:

SJP.pl

Ambiwalentność

jed­no­czes­ne prze­by­wa­nie w dwóch prze­ciw­staw­nych sta­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest am­bi­wa­lent­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambiwalentny

1. za­wie­ra­ją­cy sprzecz­ne uczu­cia, chęci; prze­ciw­staw­ny;
2. dwuz­nacz­ny, nie­jas­ny; nie­jed­noz­nacz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sprzecz­ny­mi uczu­cia­mi, po­sta­wa­mi lub opi­nia­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambiwertyczka

→ am­bi­wer­tyk


Patrz:ambiwertyk

Źródła:

SJP.pl

Ambiwertyk

w psy­cho­lo­gii: osoba, u któ­rej wy­stę­pu­je rów­no­wa­ga cech in­tro­wer­tyw­nych i ek­stra­wer­tyw­nych


Źródła:

SJP.pl

Ambligonit

mi­ne­rał, flu­o­ro­fos­fo­ran litu i glinu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zob. am­bly­go­nit.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambliopia

upo­śle­dze­nie wzro­ku w na­stęp­stwie zmniej­sze­nia przej­rzy­sto­ści ukła­du op­tycz­ne­go oka, wad wzro­ku (zez) lub zmian w siat­ków­ce i ner­wie wzro­ko­wym; nie­do­wi­dze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. upo­śle­dze­nie wi­dze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amblipod

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych ssa­ków ko­pyt­nych, ży­ją­cych w trze­cio­rzę­dzie od pa­le­o­ce­nu do oli­go­ce­nu


Źródła:

SJP.pl

Amblipody

rząd wy­mar­łych ssa­ków ko­pyt­nych, ży­ją­cych w trze­cio­rzę­dzie od pa­le­o­ce­nu do oli­go­ce­nu


Źródła:

SJP.pl

Amblygonit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy fos­fo­ra­nów, kru­chy, przez­ro­czy­sty, trud­no roz­pu­szcza się w kwa­sach;


Am­bly­go­nit (Am­bli­go­nit) – mi­ne­rał z grupy fos­fo­ra­nów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich, roz­po­wszech­nio­nych tylko w niek­tó­rych re­jo­nach Ziemi. Zo­stał od­kry­ty i oz­na­czo­ny przez Au­gu­sta Bre­it­ha­up­ta w 1817 w Sak­so­nii. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "am­blys" = tępy i "goni" = kąt (stę­pio­ne kąty), na­wią­zu­je do kątów mię­dzy ścia­na­mi tego mi­ne­ra­łu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amblypygi

rząd sta­wo­no­gów z gro­ma­dy pa­ję­cza­ków; spa­wę­ki pa­ją­koksz­tałt­ne, tę­po­od­wło­kow­ce


Źródła:

SJP.pl

Ambo

kom­bi­na­cja dwóch nu­me­rów w grach licz­bo­wych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amboceptor

prze­ciw­cia­ło o 2 gru­pach chwyt­nych; dwu­chwyt­nik


Źródła:

SJP.pl

Ambona

1. przy­ścien­na mów­ni­ca w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich, słu­żą­ca do wy­gła­sza­nia kazań; ka­zal­ni­ca;
2. plat­for­ma na­dziem­na, sto­so­wa­na pod­czas po­lo­wań do ob­ser­wa­cji zwie­rzy­ny;
3. obu­do­wa dzio­bu jach­tu, za­pew­nia­ją­ca bez­piecz­ną pracę za­ło­gi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. rel. miej­sce słu­żą­ce ka­pła­nom do czy­ta­nia tek­stów li­tur­gicz­nych, gło­sze­nia kazań; ko­ściel­na mów­ni­ca; ; Glo­ger.

 (1.2) łow. sta­no­wi­sko my­śliw­skie w kształ­cie wie­życz­ki, stałe lub prze­no­śne, słu­żą­ce do po­lo­wań na zwie­rzy­nę;

 (1.3) środ. geogr. geol. skała o nie­re­gu­lar­nych kształ­tach, od­sta­ją­ca od grzbie­tu lub zbo­cza


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambonka

1. zdrob­nie­nie od: am­bo­na;
2. plat­for­ma ob­ser­wa­cyj­na na masz­cie ża­glow­ca; bo­cia­nie gnia­zdo;
3. ro­dzaj sprzę­tu re­ha­bi­li­ta­cyj­ne­go; bal­ko­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. mała am­bo­na

 (1.2) ro­dzaj daw­ne­go wózka dwu­ko­ło­we­go o wy­so­kiej skrzy­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambonowy

→ am­bo­na


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z am­bo­ną, do­ty­czą­cy am­bo­ny; ma­ją­cy am­bo­nę


Patrz:ambona

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambos

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. ko­wa­dło


Źródła:

Wiktionary

Ambra

1. wy­dzie­li­na prze­wo­du po­kar­mo­we­go ka­sza­lo­ta;
2. per­fu­my za­wie­ra­ją­ce tę wy­dzie­li­nę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wo­sko­wa­ta sub­stan­cja bę­dą­ca wy­dzie­li­ną z prze­wo­du po­kar­mo­we­go ka­sza­lo­ta pow­sta­łą praw­do­po­dob­nie w wy­ni­ku nie­straw­no­ści lub za­par­cia, sto­so­wa­na w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym;

 (1.2) daw. wonna ży­wi­ca ko­pal­na


Ambra ("Am­ber­gris Tinc­tu­re") – wy­dzie­li­na z prze­wo­du po­kar­mo­we­go ka­sza­lo­ta ("Phy­se­ter ma­cro­cep­ha­lus"), która jest praw­do­po­dob­nie wy­ni­kiem nie­straw­no­ści lub za­par­cia wie­lo­ry­ba.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambrazura

1. otwór strzel­ni­czy w umoc­nie­niu, umoż­li­wia­ją­cy pro­wa­dze­nie ognia i ob­ser­wa­cji
2. daw­niej: fra­mu­ga okna lub drzwi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) otwór strzel­ni­czy w miej­scu umoc­nio­nym, ob­wa­ro­wa­nym lub opan­ce­rzo­nym;


Am­bra­zu­ra (fr. "em­bra­su­re") – otwór strzel­ni­czy, przez który wy­sta­wia się lufę ka­ra­bi­nu lub dzia­ła pod­czas pro­wa­dze­nia ognia. Ter­min ten sto­su­je się w od­nie­sie­niu do for­ty­fi­ka­cji lą­do­wych oraz uz­bro­jo­nych jed­no­stek pły­wa­ją­cych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambrosiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ambrotypia

dawna tech­ni­ka fo­to­gra­ficz­na na szkle, da­ją­ca po­zy­ty­wo­wy obraz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z daw­niej­szych, sto­so­wa­nych od 1852 roku, po­zy­ty­wo­wych tech­nik fo­to­gra­ficz­nych, poz­wa­la­ją­ca uzy­skać jeden uni­ka­to­wy obraz


Am­bro­ty­pia – jedna z daw­niej­szych, sto­so­wa­nych od 1851 roku, po­zy­ty­wo­wych tech­nik fo­to­gra­ficz­nych, poz­wa­la­ją­ca uzy­skać jeden uni­ka­to­wy (czyli bez moż­no­ści wy­ko­na­nia od­bi­tek) obraz. Am­bro­ty­pia opie­ra się na tech­ni­ce mo­krej płyty ko­lo­dio­no­wej, przy czym ne­ga­tyw na szkla­nej pły­cie jest spe­cjal­nie lekko nie­doś­wiet­lo­ny, a na­stęp­nie umie­szcza­ny na czar­nym pod­kła­dzie, przez co uzy­sku­je on wy­gląd po­zy­ty­wu. Obra­zy tego ro­dza­ju były czę­sto ko­lo­ro­wa­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambrowiec

ga­tu­nek drze­wa po­cho­dzą­cy z Ame­ry­ki Pół­noc­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) syst. dendr. ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny al­tyn­gio­wa­tych ros­ną­cych w Azji i Ame­ry­ce Pół­noc­nej

 (1.2) dendr. drze­wo z ro­dza­ju am­bro­wiec (1.1)


Am­bro­wiec ("Li­qu­i­dam­bar" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny al­tyn­gio­wa­tych ("Al­tin­gia­ce­ae"). Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go albo ok. 5 ga­tun­ków albo w sze­ro­kim uję­ciu włą­cza­ne są tu ga­tun­ki z ro­dza­jów al­tyn­gia "Al­tin­gia" i "Se­mi­li­qu­i­dam­bar" zwięk­sza­jąc ich łącz­ną licz­bę do ok. 15.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambrowy

→ ambra


Patrz:ambra

Źródła:

SJP.pl

Ambroziak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ambroziewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ambrozik

1. zdrob­nie­nie od: Am­bro­ży (imię mę­skie);
2. naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ambrozja

1. w mi­to­lo­gii grec­kiej: po­karm bogów za­pew­nia­ją­cy im wiecz­ną mło­dość i nie­śmier­tel­ność;
2. prze­no­śnie o szcze­gól­nie smacz­nym na­po­ju, rza­dziej po­tra­wie;
3. od­mia­na kopru


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. po­karm bogów za­pew­nia­ją­cy im nie­śmier­tel­ność;

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Am­bro­sia|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambrozjański

śpiew am­broz­jań­ski - w li­tur­gii ka­to­lic­kiej: śpiew ko­ściel­ny, wpro­wa­dzo­ny przez św. Am­bro­że­go, opar­ty na ele­men­tach wschod­nich, grec­kich i wło­skich, ma­ją­cy wiele cech wspól­nych z pow­sta­łym po nim śpie­wem gre­go­riań­skim


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy życia i twór­czo­ści Am­bro­że­go z Me­dio­la­nu, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Am­bro­że­go z Me­dio­la­nu lub jego twór­czo­ści, taki jak u Am­bro­że­go z Me­dio­la­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambrozyjski

roz­kosz­ny, cudny, boski


przy­miot­nik

 (1.1) poet. boski, cu­dow­ny, roz­kosz­ny; taki jak am­broz­ja

 (1.2) śrpol. zwią­za­ny z am­broz­ją, do­ty­czą­cy am­broz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambrożek

zdrob­nie­nie od: Am­bro­ży


Źródła:

SJP.pl

Ambrożewicz

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Baj­bu­za;


Am­bro­że­wicz ("Wąż") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Baj­bu­za.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambrożkiewicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Ambrożostwo

Am­bro­ży z mał­żon­ką; Am­bro­żo­wie


Źródła:

SJP.pl

Ambrożowie

Am­bro­ży z mał­żon­ką; Am­bro­żo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Ambrożowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Am­bro­że­go lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, któ­re­go wła­ści­cie­lem, au­to­rem, twór­cą jest Am­bro­ży


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambroży

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Am­bro­ży (gr. "am­bró­sios" – boski, nie­śmier­tel­ny, świę­ty od "(am)bro­tós" – (nie)śmier­tel­ny) – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go.

Chrze­ści­jań­skim pa­tro­nem tego imie­nia jest póź­no­rzym­ski bi­skup św. Am­bro­ży.

Imie­ni­ny ob­cho­dzi: 17 marca, 20 marca, 4 kwiet­nia, 19 lipca, 16 sierp­nia, 16 paź­dzier­ni­ka, 18 paź­dzier­ni­ka, 2 li­sto­pa­da i 7 grud­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambu

ambu worek - apa­rat do pro­wa­dze­nia sztucz­ne­go od­dy­cha­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. worek sa­mo­roz­prę­żal­ny, przy­rząd słu­żą­cy do prze­pro­wa­dza­nia sztucz­ne­go od­dy­cha­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambulakr

1. kruż­ga­nek ko­ściel­ny
2. daw­niej: miej­sce na spa­ce­ry w ogro­dzie
3. zwy­kle w lm: pola (pasma) am­bu­la­kral­ne cią­gną­ce się od ot­wo­ru gę­bo­we­go do od­by­tu je­żow­ca i usia­ne nóż­ka­mi am­bu­la­kral­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Ambulakralny

układ am­bu­la­kral­ny, układ wodny - swo­i­sty dla szkar­łup­ni sy­stem ka­na­łów, wy­peł­nio­ny gł. wodą mor­ską; do u. a. na­le­żą: pier­ścień oko­ło­prze­ły­ko­wy i 5 ka­na­łów pro­mie­ni­stych oraz ka­na­ły bocz­ne, opa­trzo­ne nóż­ka­mi am­bu­la­kral­ny­mi lub czuł­ka­mi


Źródła:

SJP.pl

Ambulans

spe­cjal­nie wy­po­sa­żo­ny (m.in. w ze­staw urzą­dzeń do ra­to­wa­nia życia) sa­mo­chód przy­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu cho­rych; ka­ret­ka po­go­to­wia; daw­niej także: po­jazd bę­dą­cy ru­cho­mą pla­ców­ką ja­kiejś in­sty­tu­cji, głów­nie pocz­ty


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śro­dek tran­spor­tu przez­na­czo­ny do prze­wo­zu cho­rych lub ran­nych;

 (1.2) ru­cho­ma pla­ców­ka ja­kiejś in­sty­tu­cji umie­szczo­na w od­po­wied­nio przy­sto­so­wa­nym po­jeź­dzie


Am­bu­lans ( am­bu­lan­ce), ka­ret­ka po­go­to­wia ra­tun­ko­we­go, in. sa­ni­tar­ka – śro­dek tran­spor­tu dy­spo­no­wa­ny na miej­sce na­głe­go za­cho­ro­wa­nia albo wy­pad­ku, przez­na­czo­ny do udzie­la­nia po­mo­cy, prze­wo­zu cho­rych lub ran­nych z miej­sca zda­rze­nia do szpi­ta­la, a czę­sto rów­nież słu­żą­cy do tran­spor­tów me­dycz­nych i mię­dzysz­pi­tal­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambulansowy

przy­miot­nik od: am­bu­lans


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z am­bu­lan­sem, do­ty­czą­cy am­bu­lan­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambulatorium

przy­chod­nia le­kar­ska, w któ­rej wy­ko­nu­je się drob­ne za­bie­gi, zwy­kle umiej­sco­wio­na przy szpi­ta­lu, sa­na­to­rium itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. miej­sce le­kar­skiej po­mo­cy do­raź­nej przy szpi­ta­lu, sa­na­to­rium lub w za­kła­dzie pracy;


Am­bu­la­to­rium – miej­sce po­mo­cy do­raź­nej. Am­bu­la­to­ria mogą znaj­do­wać się przy izbach przy­jęć szpi­ta­li, w po­go­to­wiu ra­tun­ko­wym czy przy­chod­niach / po­rad­niach le­kar­skich.

Am­bu­la­to­ria za­o­pa­tru­ją pa­cjen­tów (ura­zo­wo-or­to­pe­dycz­nie, in­ter­ni­stycz­nie, pe­dia­trycz­nie) lub kie­ru­ją do szpi­ta­la w przy­pad­kach cięż­szych, nie­moż­li­wych do zdia­gno­zo­wa­nia w po­mo­cy do­raź­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ambulatoryjny

zwią­za­ny z am­bu­la­to­rium, wy­ko­ny­wa­ny w am­bu­la­to­rium (np. za­bie­gi am­bu­la­to­ryj­ne, pomoc am­bu­la­to­ryj­na)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. wy­ko­ny­wa­ny w am­bu­la­to­rium lub dla am­bu­la­to­rium przez­na­czo­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ambus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. ko­wa­dło


Źródła:

Wiktionary

Ambystoma

płaz z ro­dzi­ny po­przecz­no­zęb­nych, ży­ją­cy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej


Am­by­sto­ma – ro­dzaj pła­zów ogo­nia­stych z ro­dzi­ny am­by­sto­mo­wa­tych (Am­by­sto­ma­ti­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ambystomowate

ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów ogo­nia­stych; am­by­sto­my, po­przecz­no­zęb­ne


Am­by­sto­mo­wa­te, am­by­sto­my, po­przecz­no­zęb­ne (Am­by­sto­ma­ti­dae) – ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów ogo­nia­stych (Ca­u­da­ta), obej­mu­ją­ca ponad 30 ga­tun­ków o zę­bach uło­żo­nych w rzędy po­przecz­ne wzglę­dem dłu­giej osi ciała. W za­pi­sie ko­pal­nym znane z dol­ne­go oli­go­ce­nu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ambystomowaty

o ce­chach am­by­sto­mo­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


Źródła:

SJP.pl

Ambystomy

płaz z ro­dzi­ny po­przecz­no­zęb­nych, ży­ją­cy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl

Amchur

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kulin. sprosz­ko­wa­ne mango


Źródła:

Wiktionary

Amd

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Amdg

z ła­ci­ny: ad ma­io­rem Dei glo­riam - ku więk­szej chwa­le bożej (de­wi­za za­ko­nu je­zu­i­tów); A.M.D.G.


Źródła:

SJP.pl

Ameba

ga­tu­nek z pod­gro­ma­dy ko­rze­nio­nó­żek, na­le­żą­cy do naj­prost­sze­go rzędu pier­wot­nia­ków o zmien­nym kształ­cie ciała; peł­zak


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pier­wot­niak po­sia­da­ją­cy zmien­ny kształt, po­ru­sza­ją­cy się po­przez wy­su­wa­nie ni­by­nó­żek;

 (1.2) pot. osoba mało in­te­li­gent­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amebiaza

za­kaź­na cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza, wy­wo­ła­na przez pier­wot­nia­ka - peł­za­ka (amebę); peł­za­ko­wi­ca; czer­won­ka peł­za­ko­wa­ta; ame­bo­za; ame­bio­za


Źródła:

SJP.pl

Amebocyt

ko­mór­ka bez­krę­gow­ców po­ru­sza­ją­ca się ru­cha­mi peł­za­ko­wa­ty­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. ko­mór­ka zwie­rzę­ca niek­tó­rych bez­krę­gow­ców po­dob­na ame­bie - zdol­na do ru­chów peł­za­ko­wa­tych


Nie mylić z: ameba.

Ame­bo­cyt (gr. "ameíbō" ‘zmia­na’, "kýtos" ‘ko­mór­ka’), ko­mór­ka ame­bo­i­dal­na, ko­mór­ka peł­za­ko­wa­ta – ko­mór­ka zdol­na do ru­chów peł­za­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w wielu gru­pach or­ga­niz­mów, peł­nią­ca różne funk­cje, np. ochro­na przed drob­no­u­stro­ja­mi (fa­go­cy­to­za), gro­ma­dze­nie zbęd­nych pro­duk­tów prze­mia­ny ma­te­rii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ameboidalny

po­cho­dzą­cy od ameby; peł­za­ko­wa­ty


przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do ameby


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amebowato

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób wła­ści­wy ame­bom lub przy­po­mi­na­ją­cy amebę


Źródła:

Wiktionary

Amebowaty

po­dob­ny do ameby


przy­miot­nik

 (1.1) biol. po­dob­ny do ameby


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amebowy

zwią­za­ny z amebą


przy­miot­nik

 (1.1) zool. zwią­za­ny z amebą

 (1.2) przen. pot. przy­po­mi­na­ją­cy amebę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ameboza

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza, o prze­bie­gu przew­le­kłym, wy­wo­ły­wa­na przez amebę; ame­bia­za; peł­za­ko­wi­ca; czer­won­ka peł­za­ko­wa; ame­bio­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba wy­wo­ły­wa­na przez pa­so­żyt­ni­cze ameby (pier­wot­nia­ki z ro­dza­ju En­ta­mo­e­ba)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amedeo

wło­skie imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Amedeusz

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Ameka

ameka wspa­nia­ła - ga­tu­nek ryby ak­wa­rio­wej


Źródła:

SJP.pl

Amelia

wro­dzo­ny brak koń­czyn


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) geogr. mia­sto we Wło­szech, w re­gio­nie Um­bria, w pro­win­cji Terni;

 (1.3) geogr. gmina we Wło­szech z sie­dzi­bą władz w Ame­lii (1.2)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amelin

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ame­lii lub z nią zwią­za­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amelinianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ame­li­nia­nin. (miesz­ka­niec Ame­li­na)


Źródła:

Wiktionary

Amelinianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ame­li­nian­ka. (miesz­kan­ka Ame­li­na)


Źródła:

Wiktionary

Ameliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ame­lii lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Amelioracja

daw­niej: po­pra­wia­nie cze­goś, czy­nie­nie lep­szym; ulep­sza­nie


Źródła:

SJP.pl

Amelioracyjny

zwią­za­ny z ame­lio­ra­cją


Źródła:

SJP.pl

Ameliński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ame­li­na


Źródła:

Wiktionary

Amelka

zdrob­nie­nie od: Ama­lia, Ame­lia (imio­na żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Ame­lia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ameloblast

ko­mór­ka po­cho­dze­nia na­błon­ko­we­go, wyt­wa­rza­ją­ca u krę­gow­ców szkli­wo pod­czas roz­wo­ju zębów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ko­mór­ka na­błon­ko­wa wyt­wa­rza­ją­ca szkli­wo pod­czas roz­wo­ju zęba;


Ame­lo­blast, ena­me­lo­blast, ada­man­to­blast – ko­mór­ka szkli­wot­wór­cza po­cho­dze­nia na­błon­ko­we­go. Uczest­ni­czy w pro­ce­sie odon­to­ge­ne­zy, czyli pro­ce­su pow­sta­wa­nia zębów u krę­gow­ców. Ame­lo­bla­sty bu­du­ją wew­nętrz­ną po­je­dyn­czą war­stwę na­rzą­du szkli­wot­wór­cze­go, zwró­co­ną w kie­run­ku bro­daw­ki zę­bo­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amen

1. wyraz sta­no­wią­cy za­koń­cze­nie mod­lit­wy lub roty przy­się­gi;
2. wyraz oz­na­cza­ją­cy pot­wier­dze­nie;
3. fraz. na pewno, z całą pew­no­ścią;
4. osta­tecz­ne za­koń­cze­nie cze­goś, ko­niec


wy­krzy­knik

 (1.1) rel. …uży­wa­ny na za­koń­cze­nie chrze­ści­jań­skiej mod­lit­wy


Amen (z ‏אָמֵן‎ "amen" – „niech się sta­nie”, „wier­ność”, od "amint" – był mocny) – ju­da­i­stycz­na, chrze­ści­jań­ska i mu­zuł­mań­ska uro­czy­sta for­mu­ła koń­czą­ca i za­ra­zem pot­wier­dza­ją­ca mod­lit­wę lub hymn, także w tek­stach bi­blij­nych. Słowo „amen” jest także uży­wa­ne jako zwrot w ro­dza­ju „niech tak bę­dzie”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amencja

ze­spół splą­ta­nia, jeden z ze­spo­łów psy­cho­tycz­nych w psy­chia­trii


Źródła:

SJP.pl

Amenhotep

imię fa­ra­o­nów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amenorrhea

cho­ro­ba ko­biet ob­ja­wia­ją­ca się za­ni­kiem cyklu mie­siącz­ko­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. brak mie­siącz­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amensalizm

od­dzia­ły­wa­nie ujem­ne po­le­ga­ją­ce na ha­mo­wa­niu roz­wo­ju po­pu­la­cji jed­ne­go ga­tun­ku przez drugą po­pu­la­cję, nie­czer­pią­cą z tego pro­ce­su żad­nych ko­rzy­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. typ od­dzia­ły­wa­nia, w któ­rym po­pu­la­cja jed­ne­go ga­tun­ku ha­mu­je roz­wój dru­giej po­pu­la­cji, nie po­no­sząc strat i nie czer­piąc z tego żad­nych ko­rzy­ści


Amen­sa­lizm – jedna z an­ta­go­ni­stycz­nych za­leż­no­ści mię­dzy­ga­tun­ko­wych, w któ­rej obec­ność i czyn­no­ści ży­cio­we jed­ne­go ga­tun­ku lub po­pu­la­cji wpły­wa­ją nie­ko­rzyst­nie na drugi ga­tu­nek lub po­pu­la­cję, przy czym jest to re­la­cja jed­no­stron­na, tj. obec­ność tego dru­gie­go ga­tun­ku dla pier­wsze­go jest obo­jęt­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amentywny

przy­miot­nik od: amen­cja


Źródła:

SJP.pl

Ameo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. mot. jeden z mo­de­li sa­mo­cho­du marki Volks­wa­gen


Źródła:

Wiktionary

Amer.

skrót od: ame­ry­kań­ski


skrót

 (1.1) = ame­ry­kań­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

American

[czy­taj: ame­ri­ka­na] ga­tu­nek mu­zycz­ny wy­wo­dzą­cy się ze Sta­nów Zjed­no­czo­nych, łą­czą­cy w sobie ele­men­ty tra­dy­cyj­nych, ame­ry­kań­skich oraz współ­czes­nych ga­tun­ków mu­zycz­nych ta­kich jak folk, co­un­try, rhythm'n'blues, rock'n'roll


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Americana

[czy­taj: ame­ri­ka­na] ga­tu­nek mu­zycz­ny wy­wo­dzą­cy się ze Sta­nów Zjed­no­czo­nych, łą­czą­cy w sobie ele­men­ty tra­dy­cyj­nych, ame­ry­kań­skich oraz współ­czes­nych ga­tun­ków mu­zycz­nych ta­kich jak folk, co­un­try, rhythm'n'blues, rock'n'roll


Ame­ri­ca­na – bra­zy­lij­skie mia­sto le­żą­ce w sta­nie São Paulo. W roku 2006 mia­sto li­czy­ło 203 845 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Americano

[czy­taj: ame­ri­ka­no] kawa espres­so z dużym do­dat­kiem wody; czar­na kawa


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. spoż. kawa espres­so roz­cień­czo­na wodą


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amerycki

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Spisz. ame­ry­kań­ski


Źródła:

Wiktionary

Ameryk

pro­mie­niot­wór­czy pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Am, otrzy­my­wa­ny sztucz­nie z plu­to­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Am i licz­bie ato­mo­wej 95;


Ame­ryk (Am, łac. "ame­ri­cium") – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy ak­ty­now­ców. Otrzy­mał go Glenn Se­a­borg ze współ­pra­cow­ni­ka­mi w 1944 roku, bom­bar­du­jąc uran-238 przy­spie­szo­ny­mi cząst­ka­mi α: for­mu­la_1 Pow­sta­ły plu­ton-241 ulega spon­ta­nicz­ne­mu roz­pa­do­wi pro­mie­niot­wór­cze­mu β−, w wy­ni­ku któ­re­go pow­sta­je ame­ryk-241. Zo­stał naz­wa­ny na cześć Ame­ry­ki. Jest mięk­kim, sre­brzy­sto­bia­łym me­ta­lem. Wszyst­kie jego izo­to­py są pro­mie­niot­wór­cze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ameryk.

skrót

 (1.1) = ame­ry­kań­ski


Źródła:

Wiktionary

Ameryka

1. część świa­ta skła­da­ją­ca się z 2 kon­ty­nen­tów: Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej
2. pot. USA


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. żart. tyłek


Ame­ry­ka – część świa­ta po­ło­żo­na na za­chod­niej pół­ku­li Ziemi, w skład któ­rej wcho­dzą dwa kon­ty­nen­ty: Ame­ry­ka Pół­noc­na i Ame­ry­ka Po­łud­nio­wa. Roz­cią­ga się na dłu­go­ści ponad 15 ty­się­cy km od Ar­chi­pe­la­gu Ark­tycz­ne­go po Zie­mię Ogni­stą. Nie­kie­dy na oz­na­cze­nie obu Ame­ryk używa się także okre­śleń „Nowy Świat” lub „pół­ku­la za­chod­nia”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amerykan

1. czte­ro­ko­ło­wy po­jazd konny na re­so­rach, uży­wa­ny w pier­wszej po­ło­wie XX wieku; ame­ry­kan­ka;
2. wczes­ny ziem­niak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. czte­ro­ko­ło­wy lub dwu­ko­ło­wy re­so­ro­wa­ny po­jazd konny o od­kry­tym nad­wo­ziu

 (1.2) sport. od­mia­na bi­lar­da


Ame­ry­kan ( Schre­i­bers­dor­fer Mühle) – uro­czy­sko-dawna miej­sco­wość w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie krap­ko­wic­kim, w gmi­nie Strze­lecz­ki. Hi­sto­rycz­nie leży na Gór­nym Ślą­sku, na ziemi prud­nic­kiej.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go. Do 1957 w po­wie­cie prud­nic­kim.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amerykaneczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ame­ry­kan­ka


Źródła:

Wiktionary

Amerykaniec

lek­ce­wa­żą­co o oby­wa­te­lu USA; Ame­ry­ka­niec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. miesz­ka­niec Ame­ry­ki, zwła­szcza Sta­nów Zjed­no­czo­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. mot. sa­mo­chód oso­bo­wy wy­pro­du­ko­wa­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amerykanin

1. oby­wa­tel Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki;
2. miesz­ka­niec Ame­ry­ki Pół­noc­nej lub Po­łud­nio­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ame­ry­ki – kon­ty­nen­tu

 (1.2) miesz­ka­niec Sta­nów Zjed­no­czo­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amerykanista

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ame­ry­ka­ni­sty­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta z dzie­dzi­ny ame­ry­ka­ni­sty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amerykanistka

→ ame­ry­ka­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spe­cja­list­ka z dzie­dzi­ny ame­ry­ka­ni­sty­ki, znaw­czy­ni Ame­ry­ki


Patrz:amerykanista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amerykanistyczny

przy­miot­nik od: ame­ry­ka­ni­sty­ka


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ame­ry­ka­ni­sty­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amerykanistyka

dział li­te­ra­tu­roz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się li­te­ra­tu­rą ame­ry­kań­ską


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. in­ter­dy­scy­pli­nar­na dzie­dzi­na nauki ba­da­ją­ca m.in. hi­sto­rię, kul­tu­rę, li­te­ra­tu­rę i sztu­kę Sta­nów Zjed­no­czo­nych, jak i od­mia­nę ję­zy­ka an­giel­skie­go uży­wa­ną w USA

 (1.2) eduk. kie­ru­nek stu­diów na uczel­ni wyż­szej, któ­re­go przed­mio­tem jest kul­tu­ra, li­te­ra­tu­ra i sztu­ka Sta­nów Zjed­no­czo­nych


Ame­ry­ka­ni­sty­ka ( Ame­ri­can stu­dies) – dzie­dzi­na nauki ba­da­ją­ca hi­sto­rię, kul­tu­rę, li­te­ra­tu­rę i spo­łe­czeń­stwo Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki, a także an­giel­szczyz­nę ame­ry­kań­ską. Ame­ry­ka­ni­sty­ka to rów­nież kie­ru­nek stu­diów w szko­le wyż­szej, któ­re­go przed­mio­tem dy­dak­ty­ki i badań są wy­mie­nio­ne dzie­dzi­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amerykanizacja

pod­da­wa­nie wpły­wom ame­ry­kań­skim, na­da­wa­nie cze­muś cech ty­po­wo ame­ry­kań­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wpro­wa­dza­nie lub na­śla­do­wa­nie stylu życia, zwy­cza­jów pa­nu­ją­cych w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;


Ame­ry­ka­ni­za­cja – cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dru­giej po­ło­wy XX i XXI wieku, ogól­noś­wia­to­wy pro­ces, któ­re­go obiek­tem są in­sty­tu­cje, normy, war­to­ści, zwy­cza­je, za­cho­wa­nia, tech­ni­ki, sym­bo­le czy obra­zy, które (fak­tycz­nie lub rze­ko­mo) są ko­ja­rzo­ne ze Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi. Wpływ kul­tu­ry ame­ry­kań­skiej na inne kul­tu­ry łą­czo­ny jest z mo­car­stwo­wą po­zy­cją Sta­nów Zjed­no­czo­nych i naj­czę­ściej trak­to­wa­ny jest jako zja­wi­sko ne­ga­tyw­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amerykanizacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ame­ry­ka­ni­za­cją, do­ty­czą­cy ame­ry­ka­ni­za­cji, przyj­mo­wa­nia lub na­rzu­ca­nia ame­ry­kań­skich zwy­cza­jów, kul­tu­ry, cy­wi­li­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Amerykanizm

1. wyraz, zwrot cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ję­zy­ka an­giel­skie­go lub hisz­pań­skie­go na te­re­nie Ame­ry­ki;
2. ze­spół cech kul­tu­ry ame­ry­kań­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla kul­tu­ry Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki

 (1.2) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­po­ży­czo­na do ja­kie­goś ję­zy­ka z ję­zy­ka ame­ry­kań­skie­go an­giel­skie­go


Ame­ry­ka­nizm ( Ame­ri­ca­nism) – nazwa ze­spo­łu po­glą­dów te­o­lo­gicz­nych, dusz­pa­ster­skich i do­ty­czą­cych re­la­cji Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go ze spo­łe­czeń­stwem, przy­pi­sy­wa­nych pod ko­niec XIX wieku czę­ści ka­to­li­ków w Sta­nach Zjed­no­czo­nych i ich eu­ro­pej­skim zwo­len­ni­kom. Po­glą­dy okre­śla­ne tym mia­nem zo­sta­ły skry­ty­ko­wa­ne przez pa­pie­ża Leona XIII w li­ście apo­stol­skim "Te­stem be­ne­vo­len­tiae no­strae" z 22 stycz­nia 1899 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amerykanizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kult. na­rzu­ca­nie kul­tu­ry ame­ry­kań­skiej, prze­pro­wa­dza­nie ame­ry­ka­ni­za­cji


Źródła:

Wiktionary

Amerykanizować

pod­da­wać wpły­wom ame­ry­kań­skim, roz­sze­rzać wpły­wy ame­ry­kań­skie, na­da­wać cze­muś cechy ty­po­wo ame­ry­kań­skie


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­me­ry­ka­ni­zo­wać)

 (1.1) kult. na­rzu­cać kul­tu­rę ame­ry­kań­ską, prze­pro­wa­dzać ame­ry­ka­ni­za­cję

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ame­ry­ka­ni­zo­wać się (dk. za­me­ry­ka­ni­zo­wać się)

 (2.1) sta­wać się Ame­ry­ka­ni­nem, na­bie­rać cech ame­ry­kań­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amerykanka

1. duży fotel do sie­dze­nia, roz­kła­da­ny;
2. czte­ro­ko­ło­wy po­jazd konny na re­so­rach, uży­wa­ny w pier­wszej po­ło­wie XX wieku; ame­ry­kan;
3. wolna ame­ry­kan­ka:
a) walka za­pa­śni­cza, w któ­rej wszyst­kie chwy­ty są doz­wo­lo­ne; wol­no­a­me­ry­kan­ka;
b) po­stę­po­wa­nie bez prze­strze­ga­nia ja­kich­kol­wiek norm; wol­no­a­me­ry­kan­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spo­rych roz­mia­rów roz­kła­da­ny fotel, słu­żą­cy za­rów­no do sie­dze­nia, jak i do spa­nia

 (1.2) gwara wię­zien­na okres próby dla kan­dy­da­tów na osoby gryp­su­ją­ce

 (1.3) reg-pl|Poz­nań. kulin. ro­dzaj droż­dżów­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amerykany

ga­tu­nek ziem­nia­ków


Źródła:

SJP.pl

Amerykański

1. zwią­za­ny z Ame­ry­ką (kon­ty­nen­tem)
2. zwią­za­ny ze Sta­na­mi Zjed­no­czo­ny­mi


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ame­ry­ki (kon­ty­nen­tu)

 (1.2) do­ty­czą­cy Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki

 (1.3) do­ty­czą­cy Ame­ry­ki (miej­sco­wo­ści w Pol­sce)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amerykańsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ame­ry­kań­ski, po ame­ry­kań­sku


Źródła:

Wiktionary

Amerykańskość

ze­spół cech wła­ści­wych życiu i kul­tu­rze Ame­ry­ka­nów ze Sta­nów Zjed­no­czo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ame­ry­kań­skie; ame­ry­kań­ski cha­rak­ter cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amerykańszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ame­ry­kań­ska od­mia­na ję­zy­ka an­giel­skie­go

 (1.2) pot. pejor. wszyst­ko co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla kul­tu­ry Sta­nów Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki


Źródła:

Wiktionary

Amerykocentryzm

sku­pia­nie się głów­nie na Sta­nach Zjed­no­czo­nych i oce­nia­nie in­nych re­gio­nów świa­ta wy­łącz­nie z ame­ry­kań­skie­go punk­tu wi­dze­nia


Źródła:

SJP.pl

Amerykon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Ame­ry­ka­nin


Źródła:

Wiktionary

Amerykowy

→ ame­ryk


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ame­ry­ku


Patrz:ameryk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ames

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Ametabolia

roz­wój pro­sty, bez ko­lej­nych sta­diów i przeksz­tał­ceń, spo­ty­ka­ny u niek­tó­rych owa­dów bezs­krzy­dłych, np. u sko­czo­gon­ków i wszy; ame­ta­bo­lizm


Źródła:

SJP.pl

Ametaboliczny

zwią­za­ny z ame­ta­bo­liz­mem


przy­miot­nik

 (1.1) biol. od­no­szą­cy się do ame­ta­bo­liz­mu; bez ko­lej­nych sta­diów i prze­o­bra­żeń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ametabolizm

roz­wój pro­sty, bez ko­lej­nych sta­diów i przeksz­tał­ceń, spo­ty­ka­ny u niek­tó­rych owa­dów bezs­krzy­dłych, np. u sko­czo­gon­ków i wszy; ame­ta­bo­lia


Źródła:

SJP.pl

Ametamorficzny

zwią­za­ny z bra­kiem moż­li­wo­ści prze­o­bra­że­nia


Źródła:

SJP.pl

Ametamorfoza

brak moż­li­wo­ści prze­o­bra­że­nia


Źródła:

SJP.pl

Ametodyczny

przy­miot­nik

 (1.1) bez obra­nej me­to­dy; bez jas­ne­go po­rząd­ku


Źródła:

Wiktionary

Ametropia

wada wzro­ku spo­wo­do­wa­na nie­pra­wi­dło­wym sto­sun­kiem zdol­no­ści sku­pia­ją­cej so­czew­ki oka do dłu­go­ści gałki ocz­nej; nie­mia­ro­wość oka, am­me­tro­pia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wada wzro­ku wy­ni­ka­ją­ca z nie­do­pa­so­wa­nia zdol­no­ści sku­pia­ją­cej oka do jego bu­do­wy ana­to­micz­nej:


Ame­tro­pia, nie­mia­ro­wość oka – wada wzro­ku cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­pra­wi­dło­wym sto­sun­kiem zdol­no­ści sku­pia­ją­cej ukła­du op­tycz­ne­go oka do dłu­go­ści gałki ocz­nej, w wy­ni­ku czego pro­mie­nie świetl­ne nie są ogni­sko­wa­ne na siat­ków­ce. Pro­wa­dzi to do pow­sta­nia ta­kich za­bu­rzeń jak:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ametryn

ka­mień ju­bi­ler­ski, fio­le­to­wo-żółta od­mia­na kwar­cu, bę­dą­ca jed­no­cze­śnie ame­ty­stem i cy­try­nem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. dwu­barw­na, fio­le­to­wo-żółta od­mia­na kwar­cu, bę­dą­ca jed­no­cze­śnie ame­ty­stem i cy­try­nem


Ame­tryn – dwu­barw­na, fio­le­to­wo-żółta od­mia­na kwar­cu, bę­dą­ca jed­no­cze­śnie ame­ty­stem i cy­try­nem (sztucz­nie ame­tryn wyt­wa­rza się ze sto­pów tych dwóch mi­ne­ra­łów). Gra­ni­ca mię­dzy tymi dwie­ma barw­ny­mi od­mia­na­mi jest zaz­wy­czaj nie­o­stra (stop­nio­wa).

Je­dy­ne złoża o zna­cze­niu go­spo­dar­czym znaj­du­ją się w Bo­li­wii i Bra­zy­lii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ametyst

przez­ro­czy­sta fio­le­to­wa od­mia­na kwar­cu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, ka­mień półsz­la­chet­ny, fio­le­to­wa lub pur­pu­ro­wa, przez­ro­czy­sta od­mia­na krze­mion­ki wzór che­micz­ny|SiO2.;

 (1.2) jubil. ka­mień ju­bi­ler­ski z ame­ty­stu (1.1)

 (1.3) kolor fio­le­to­wy taki jak w ame­ty­ście (1.1)


Zo­bacz też: Ame­tyst (te­le­wi­zor) i Ame­tyst (typ jach­tu).

Ame­tyst – mi­ne­rał, fio­le­to­wa i przez­ro­czy­sta do prześ­wie­ca­ją­cej od­mia­na kwar­cu. Ka­mień półsz­la­chet­ny, uży­wa­ny w ju­bi­ler­stwie. Jego nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go i oz­na­cza „trzeź­wy” (ἀ- "a" – ‘nie’, μέθυστος "méthystos" – ‘pi­ja­ny’), gdyż we­dług grec­kich wie­rzeń, picie wina z czar ame­ty­sto­wych za­bez­pie­cza­ło pi­ją­ce­go przed upi­ciem się.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ametystowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem barwy ame­ty­sto­wej


Źródła:

Wiktionary

Ametystowy

zwią­za­ny z ame­ty­stem, do­ty­czą­cy ame­ty­stu


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jubil. miner. do­ty­czą­cy ame­ty­stu, wy­ko­na­ny z ame­ty­stu, zwią­za­ny z ame­ty­stem, ozdo­bio­ny ame­ty­stem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor fio­le­to­wy, taki jak kolor ame­ty­stu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ametyszczak

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny szpa­ko­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cin­ny­ri­cinc­lus le­u­co­ga­ster|Bod­da­ert|ref=tak., mały ptak wy­stę­pu­ją­cy w Afry­ce z mocno nie­bie­ski po­ły­skiem upie­rze­nia gór­nych par­tii ciała u sam­ców;


Ame­ty­szczak ("Cin­ny­ri­cinc­lus le­u­co­ga­ster") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny szpa­ko­wa­tych (Stur­ni­dae). W trzech pod­ga­tun­kach wy­stę­pu­je na po­łud­nio­wo-za­chod­nim Pół­wy­spie Arab­skim oraz w Afry­ce Sub­sa­ha­ryj­skiej. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ametyścik

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ko­li­brów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ame­tyst


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amezyt

mi­ne­rał, gli­no­krze­mian ma­gne­zu


Źródła:

SJP.pl

Amfa

po­tocz­nie: am­fe­ta­mi­na; pro­szek, biel, szur, szu­waks


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot., uczn. am­fe­ta­mi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfetamina

śro­dek po­bu­dza­ją­cy ak­tyw­ność psy­cho­mo­to­rycz­ną, lik­wi­du­ją­cy m.in. ob­ja­wy zmę­cze­nia i zwięk­sza­ją­cy zdol­ność kon­cen­tra­cji, łatwo uza­leż­nia­ją­cy; psy­che­dry­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o sil­nym dzia­ła­niu psy­cho­tro­po­wym i po­bu­dza­ją­cym oś­rod­ko­wy układ ner­wo­wy;


Am­fe­ta­mi­na, pot. "speed" lub "feta" – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na 2-fe­ny­lo­e­ty­lo­a­mi­ny, sty­mu­lant wy­ko­rzy­sty­wa­ny w le­cze­niu ADHD, nar­ko­lep­sji i oty­ło­ści. Od­kry­ta w 1887, wy­stę­pu­je w dwóch enan­cjo­me­rach, któ­ry­mi są le­wo­am­fe­ta­mi­na i dek­stro­am­fe­ta­mi­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amfetaminista

osoba uza­leż­nio­na od am­fe­ta­mi­ny


Źródła:

SJP.pl

Amfetaministka

→ am­fe­ta­mi­ni­sta


Patrz:amfetaminista

Źródła:

SJP.pl

Amfetaminowy

zwią­za­ny z am­fe­ta­mi­ną, do­ty­czą­cy am­fe­ta­mi­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) farm. med. zwią­za­ny z am­fe­ta­mi­ną, do­ty­czą­cy am­fe­ta­mi­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfi-

prze­dro­stek

 (1.1) obu­stron­nie; obu ro­dza­jów, obu-; wokół, na­o­ko­ło


Źródła:

Wiktionary

Amfiaraos

Am­fia­ra­os – wie­szczek i tłu­macz snów w mi­to­lo­gii grec­kiej. Był synem Oj­kle­sa i Hy­perm­ne­stry oraz ojcem Eu­ry­dy­ki, Am­fi­lo­cho­sa i Alk­me­o­na. We­dług niek­tó­rych podań jego sy­na­mi byli także Ti­bur­tus, Koras i Ka­til­lus. Był ulu­bień­cem Zeusa i Apol­la.

Był wo­jow­ni­kiem i wo­dzem zna­nym z ucz­ci­wo­ści i mę­stwa oraz po­boż­no­ści.


Źródła:

Wikipedia

Amfibia

1. po­jazd me­cha­nicz­ny przy­sto­so­wa­ny do po­ru­sza­nia się za­rów­no po lą­dzie, jak i po wo­dzie;
2. sa­mo­lot przy­sto­so­wa­ny do lą­do­wa­nia i wo­do­wa­nia;
3. zwie­rzę mo­gą­ce żyć za­rów­no na lą­dzie, jak i w wo­dzie; zwie­rzę ziem­no­wod­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. po­jazd lą­do­wo-wodny, sto­so­wa­ny głów­nie przez woj­sko lub służ­by ra­tow­ni­cze

 (1.2) lotn. po­jazd wodno-po­wietrz­ny

 (1.3) zwy­kle w lm.: am­fi­bie – zool. ina­czej płazy

 (1.4) uczn. stary sa­mo­chód


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amfibijny

→ am­fi­bia


przy­miot­nik

 (1.1) herp. przy­sto­so­wa­ny do życia za­rów­no na lą­dzie, jak i w wo­dzie

 (1.2) wojsk. przy­sto­so­wa­ny do po­ru­sza­nia się na lą­dzie i w wo­dzie


Patrz:amfibia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfibiotyczny

przy­sto­so­wa­ny do życia za­rów­no na lą­dzie, jak i w wo­dzie


Źródła:

SJP.pl

Amfiblastula

wolno pły­wa­ją­ca w toni wod­nej larwa gąbek wa­pien­nych, zbu­do­wa­na z dwóch ro­dza­jów ko­mó­rek: więk­szych ma­kro­me­rów i mniej­szych, orzę­sio­nych mi­kro­me­rów, od­po­wia­da­ją­ca roz­wo­jo­wo sta­dium bla­stu­li in­nych zwie­rząt


Am­fi­bla­stu­la – sta­dium lar­wal­ne gąbek wa­pien­nych, ro­dzaj bla­stu­li owal­ne­go kształ­tu, zbu­do­wa­nej z dwóch ro­dza­jów ko­mó­rek: za­o­pa­trzo­nych w wici mi­kro­me­rów i bez­wi­cio­wych ma­kro­me­rów. Larwy te pły­wa­ją swo­bod­nie w mor­skiej toni do mo­men­tu, aż przyt­wier­dzą się do twar­de­go po­dło­ża.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfibol

krze­mian ma­gne­zu, że­la­za, wap­nia lub sodu, mi­ne­rał ska­łot­wór­czy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. mi­ne­rał ska­łot­wór­czy z gro­ma­dy krze­mia­nów łań­cu­cho­wych, bę­dą­cy uwod­nio­nym krze­mia­nem ma­gne­zu, że­la­za, wap­nia lub sodu; przed­sta­wi­ciel dużej grupy mi­ne­ra­łów ska­łot­wór­czych o zmien­nym skła­dzie che­micz­nym, wy­stę­pu­ją­cy po­wszech­nie w ska­łach mag­mo­wych i me­ta­mor­ficz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfibole

krze­mian ma­gne­zu, że­la­za, wap­nia lub sodu, mi­ne­rał ska­łot­wór­czy


Am­fi­bo­le (z ἀμφίβολος "amp­hi­bo­los" – "nie­o­kre­ślo­ny", ze wzglę­du na róż­no­rod­ność ko­lo­ru i formy) – duża grupa mi­ne­ra­łów ska­łot­wór­czych za­li­cza­nych do krze­mia­nów, któ­rych skład che­micz­ny obej­mu­je prze­de wszyst­kim ma­gnez, że­la­zo, wapń, glin, potas lub sód, przy udzia­le nie­wiel­kich ilo­ści wody zwią­za­nej w struk­tu­rze kry­sta­licz­nej. Mi­ne­ra­ły te kry­sta­li­zu­ją w ukła­dzie rom­bo­wym lub jed­no­sko­śnym.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfibolia

dwuz­nacz­ność lub nie­jas­ność wy­po­wie­dzi wy­ni­kła z za­mą­ce­nia bu­do­wy skład­nio­wej, w po­ez­ji współ­czes­nej bywa wpro­wa­dza­na ce­lo­wo; am­fi­bo­lo­gia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na wie­loz­nacz­no­ści zda­nia wy­ni­ka­ją­cej z jego bu­do­wy, a nie tylko z po­je­dyn­czych słów


Am­fi­bo­lia (gr. ἀμφιβολία – atak z dwóch stron), am­fi­bo­lo­gia (gr. „dwuz­nacz­ność” z "amphibállein" „roz­rzu­cać, wąt­pić” od "amphí" „z obu stron” i "bállein" „rzu­cać, ci­skać”) – błąd lo­gicz­ny, wy­po­wiedź wie­loz­nacz­na (tzw. wie­loz­nacz­ność kon­tek­stu). Inna nazwa tego błędu to „wie­loz­nacz­ność skład­nio­wa”. Am­fi­bo­lia to wy­po­wiedź, która może być ro­zu­mia­na na co najm­niej dwa spo­so­by, pow­sta­ją­ca na sku­tek wady skład­ni. Na przy­kład:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amfiboliczny

dzia­ła­ją­cy na dwa spo­so­by, wy­stę­pu­ją­cy w dwóch sta­nach, peł­nią­cy dwie prze­ciw­staw­ne funk­cje; dwo­ja­ki, nie­jed­noz­nacz­ny


Źródła:

SJP.pl

Amfibolit

skała me­ta­mor­ficz­na skła­da­ją­ca się głów­nie z am­fi­bo­lu i pla­gio­kla­zu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. skała me­ta­mor­ficz­na barwy ciem­no­zie­lo­nej lub ciem­no­sza­rej, ma­syw­na i bar­dzo zwię­zła;


Am­fi­bo­lit – skała me­ta­mor­ficz­na barwy ciem­no­zie­lo­nej lub ciem­no­sza­rej, ma­syw­na i bar­dzo zwię­zła.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amfibolitowy

→ am­fi­bo­lit


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z am­fi­bo­li­tem, do­ty­czą­cy am­fi­bo­li­tu


Patrz:amfibolit

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfibologia

dwuz­nacz­ność lub nie­jas­ność wy­po­wie­dzi wy­ni­kła z za­mą­ce­nia bu­do­wy skład­nio­wej, w po­ez­ji współ­czes­nej bywa wpro­wa­dza­na ce­lo­wo; am­fi­bo­lia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) log. wy­po­wiedź dwuz­nacz­na z po­wo­du nie­jed­noz­nacz­nej skład­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfibologiczny

przy­miot­nik od: am­fi­bo­lo­gia


Źródła:

SJP.pl

Amfibolowy

zwią­za­ny z am­fi­bo­lem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) miner. zwią­za­ny z am­fi­bo­la­mi, do­ty­czą­cy am­fi­bo­lów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfibrach

stopa wier­szo­wa zło­żo­na z trzech sylab: krót­kiej, dłu­giej i krót­kiej w me­try­ce an­tycz­nej, bądź z nie­ak­cen­to­wa­nej, ak­cen­to­wa­nej i nie­ak­cen­to­wa­nej w wier­szu sy­la­bo­to­nicz­nym


Am­fi­brach (gr. "amphíbrachys", dosł. "z obu stron krót­ki") w me­try­ce ilo­cza­so­wej – stopa me­trycz­na skła­da­ją­ca się z trzech sylab: jed­nej dłu­giej mię­dzy dwie­ma krót­ki­mi.

W pol­skich wier­szach od­po­wied­ni­kiem jest sek­wen­cja skła­da­ją­ca się z jed­nej sy­la­by ak­cen­to­wa­nej mię­dzy dwie­ma nie­ak­cen­to­wa­ny­mi. W ję­zy­ku pol­skim wy­stę­pu­je bar­dzo czę­sto, pra­wie każdy trzy­sy­la­bo­wy wyraz jest am­fi­bra­chem (np. "ko­le­ga"), łatwo też ukła­dać z am­fi­bra­chów wier­sze sy­la­bo­to­nicz­ne, np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfibrachiczny

→ am­fi­brach


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. zwią­za­ny z am­fi­bra­chem, do­ty­czą­cy am­fi­bra­chu


Patrz:amfibrach

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amficjony

Am­fi­cjo­ny (Amp­hi­cy­o­ni­dae) – wy­mar­ła ro­dzi­na ssa­ków dra­pież­nych ży­ją­cych od póź­ne­go eo­ce­nu do póź­ne­go mio­ce­nu 37-9 mi­lio­nów lat temu (MLT). Z jęz. an­giel­skie­go na­zy­wa­ne niedź­wie­dziop­sa­mi. Wcze­śniej za­li­cza­ne były w ran­dze po­dro­dzi­ny Amp­hi­cy­o­ni­nae do pso­wa­tych.


Źródła:

Wikipedia

Amfid

uner­wio­ny na­rząd zmy­słu che­micz­ne­go wy­stę­pu­ją­cy u ni­cie­ni


Źródła:

SJP.pl

Amfidiploidalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest am­fi­di­plo­i­dal­ne


Źródła:

Wiktionary

Amfifil

zwią­zek che­micz­ny, któ­re­go czą­stecz­ka ma na jed­nym końcu grupę roz­pu­szczal­ną w jed­nym roz­pu­szczal­ni­ku, a na dru­gim - grupę roz­pu­szczal­ną w innym; zwią­zek am­fi­fi­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Amfifilowość

Am­fi­fi­lo­wość, am­fi­pa­tycz­ność – wła­ści­wość niek­tó­rych związ­ków che­micz­nych, po­le­ga­ją­ca na jed­no­czes­nym wy­ka­zy­wa­niu wła­ści­wo­ści hy­dro­fi­lo­wych (lio­fi­lo­wych) i hy­dro­fo­bo­wych (lio­fo­bo­wych).

Związ­ki am­fi­fi­lo­we są zwy­kle dłu­gi­mi czą­stecz­ka­mi, które na jed­nym końcu po­sia­da­ją grupy roz­pu­szczal­ne w jed­nym roz­pu­szczal­ni­ku, a na dru­gim grupy roz­pu­szczal­ne w dru­gim roz­pu­szczal­ni­ku.


Źródła:

Wikipedia

Amfifilowy

czą­stecz­ki am­fi­fi­lo­we - czą­stecz­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce na jed­nym końcu grupy hy­dro­fi­lo­we, a na dru­gim - hy­dro­fo­bo­we


Źródła:

SJP.pl

Amfigonia

rozm­na­ża­nie się płcio­we za po­mo­cą jaj i plem­ni­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. typ rozm­na­ża­nia płcio­we­go, w któ­rym do­cho­dzi do za­płod­nie­nia po­przez zla­nie się gamet po­cho­dzą­cych od dwóch róż­nych osob­ni­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfijon

jon ob­da­rzo­ny do­dat­nim i ujem­nym ła­dun­kiem


Źródła:

SJP.pl

Amfiktionia

związ­ki państw sku­pio­nych wokół świą­ty­ni szcze­gól­nie czczo­ne­go bó­stwa, w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. polit. rel. sta­ro­żyt­na liga ple­mien­ny­e­mien­na lub zwią­zek miast-państw w Gre­cji, ut­wo­rzo­ny w celu wspól­nej ochro­ny świą­tyń, or­ga­ni­zo­wa­nia obrzę­dów re­li­gij­nych oraz po­dej­mo­wa­nia de­cyz­ji po­li­tycz­nych w spra­wach re­gio­nal­nych


Am­fik­tio­nia (stgr. ἀμφικτυονία od ἀμφι-κτίονες „miesz­ka­ją­cy do­ko­ła”) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji zwią­zek po­le­is grec­kich za­war­ty dla ochro­ny okre­ślo­ne­go miej­sca kultu re­li­gij­ne­go.

Do zadań am­fik­tio­nii na­le­ża­ła opie­ka nad sank­tu­a­rium i jego ma­jąt­kiem, re­gu­lo­wa­nie kwe­stii re­li­gij­nych i kul­to­wych, także or­ga­ni­zo­wa­nie igrzysk zwią­za­nych z miej­scem kultu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amfilada

układ wnętrz po­łą­czo­nych wej­ścia­mi na jed­nej osi; pokój w takim ukła­dzie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. ciąg po­mie­szczeń uło­żo­nych jedno za dru­gim, po­łą­czo­nych przej­ścia­mi umie­szczo­ny­mi w jed­nej linii;


Am­fi­la­da (fr. en­fi­la­de) – sze­reg po­mie­szczeń (pokoi, sal) po­łą­czo­nych ze sobą drzwia­mi umie­szczo­ny­mi w jed­nej linii.

Takie usta­wie­nie wew­nątrz bu­dyn­ku, przy ot­war­tych drzwiach, stwa­rza per­spek­ty­wę wi­do­ko­wą. Na krań­cach trak­tu pokoi re­pre­zen­ta­cyj­nych umie­szcza­no czę­sto do­dat­ko­wo okna.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amfiladowy

zwią­za­ny z am­fi­la­dą, two­rzą­cy am­fi­la­dę (np. kom­na­ty am­fi­la­do­we)


przy­miot­nik

 (1.1) ar­chit. zwią­za­ny z am­fi­la­dą; wy­ko­rzy­stu­ją­cy układ prze­strzen­ny taki jak w am­fi­la­dzie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfilina

pa­so­żyt­ni­czy ga­tu­nek pła­ziń­ca, o ciele niecz­ło­no­wa­tym, kształ­tu li­ścia­ste­go


Am­fi­li­na ("Amp­hi­li­na fo­lia­cea") – ga­tu­nek ta­siem­ca za­li­cza­ne­go do pod­gro­ma­dy ta­siem­ców niecz­ło­no­wa­nych (Ce­sto­da­ria). Pa­so­żyt ryb je­sio­tro­wa­tych.

Osią­ga do 5 cm dłu­go­ści. Ma niecz­ło­no­wa­ne ciało owal­ne­go kształ­tu, w przed­niej czę­ści ciała wy­su­wal­ny ryjek, do któ­re­go ucho­dzą gru­czo­ły fron­tal­ne, wy­dzie­la­ją­ce sub­stan­cję roz­pu­szcza­ją­cą ścian­kę je­li­ta ży­wi­cie­la, co ułat­wia pa­so­ży­to­wi wni­knię­cie w nią.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfimacer

kre­tyk, am­fi­makr;
1. w po­ez­ji an­tycz­nej: stopa skła­da­ją­ca się z trzech sylab, dwóch dłu­gich i krót­kiej mię­dzy nimi;
2. w wer­sy­fi­ka­cji no­wo­żyt­nej: stopa po­sia­da­ją­ca nie­ak­cen­to­wa­ną zgło­skę mię­dzy dwoma ak­cen­to­wa­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Amfimakr

am­fi­ma­cer, kre­tyk;
1. w po­ez­ji an­tycz­nej: stopa skła­da­ją­ca się z trzech sylab, dwóch dłu­gich i krót­kiej mię­dzy nimi;
2. w wer­sy­fi­ka­cji no­wo­żyt­nej: stopa po­sia­da­ją­ca nie­ak­cen­to­wa­ną zgło­skę mię­dzy dwoma ak­cen­to­wa­ny­mi


Am­fi­makr, am­fi­ma­cer (gr. "amphímakros", z obu stron długi), kre­tyk (gr. κρητικός, wers kre­teń­ski) – w wer­sy­fi­ka­cji ilo­cza­so­wej stopa me­trycz­na zło­żo­na z trzech sylab: jed­nej krót­kiej mię­dzy dwie­ma dłu­gi­mi.

W wier­szach pol­skich jej od­po­wied­ni­kiem jest sek­wen­cja skła­da­ją­ca się z jed­nej sy­la­by nie­ak­cen­to­wa­nej mię­dzy dwie­ma ak­cen­to­wa­ny­mi. W pol­szczyź­nie nie ma wy­ra­zów bę­dą­cych na­tu­ral­ny­mi am­fi­ma­kra­mi; stopa ta wy­stę­pu­je też rzad­ko w me­try­ce pol­skiej, na przy­kład:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfion

w mi­to­lo­gii grec­kiej: syn Zeusa i An­tio­py


Źródła:

SJP.pl

Amfipatyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. wła­ści­wość związ­ku che­micz­ne­go wy­ni­ka­ją­ca z bu­do­wy po­lar­nej, tj. zdol­ność utrzy­my­wa­nia się na gra­ni­cy wod­nej i li­pi­do­wej dzię­ki obec­no­ści w jego czą­stecz­ce bie­gu­na hy­dro­fi­lo­we­go oraz hy­dro­fo­bo­we­go


Źródła:

Wiktionary

Amfiploidalny

zwią­za­ny z or­ga­niz­mem ro­ślin­nym pow­sta­łym ze skrzy­żo­wa­nia róż­nych ga­tun­ków di­plo­i­dal­nych


Źródła:

SJP.pl

Amfiprion

ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny gar­bi­ko­wa­tych; bła­ze­nek, ryba uk­wia­ło­wa


Am­fi­prion, ryba uk­wia­ło­wa, bła­ze­nek ("Amp­hi­prion per­cu­la") – ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny gar­bi­ko­wa­tych (Po­ma­cen­tri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfiprostylos

typ świą­ty­ni grec­kiej z por­ty­kiem ko­lum­no­wym w fa­sa­dzie głów­nej i tyl­nej


Źródła:

SJP.pl

Amfiprotyczny

sub­stan­cja am­fi­pro­tycz­na - sub­stan­cja za­wie­ra­ją­ca w czą­stecz­ce grupy kwa­so­we i za­sa­do­we; am­fo­lit


przy­miot­nik

 (1.1) chem. zdol­ny do od­da­wa­nia i przyj­mo­wa­nia pro­to­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfisben

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du gadów łu­sko­no­śnych, pro­wa­dzą­cych po­dziem­ny tryb życia; zwit­nik, obrącz­ko­wiec, am­fis­be­na


Źródła:

SJP.pl

Amfisbena

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du gadów łu­sko­no­śnych, pro­wa­dzą­cych po­dziem­ny tryb życia; zwit­nik, obrącz­ko­wiec, am­fis­ben


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfisbeny

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du gadów łu­sko­no­śnych, pro­wa­dzą­cych po­dziem­ny tryb życia; zwit­nik, obrącz­ko­wiec, am­fis­ben


Am­fis­be­ny, obrącz­kow­ce, zwit­ni­ki (Amp­his­ba­e­nia) – klad gadów łu­sko­no­śnych (kla­sy­fi­ko­wa­ny nie­kie­dy w ran­dze po­drzę­du), pro­wa­dzą­cych po­dziem­ny tryb życia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfiteatr

1. wzno­szą­ca się pół­ko­li­ście wi­dow­nia te­a­tru, cyrku, sali wy­kła­do­wej itp.;
2. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: wi­dow­nia ro­zło­żo­na pół­ko­li­ście na wznie­sie­niach ota­cza­ją­cych scenę te­a­tru;
3. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: od­kry­ta bu­dow­la słu­żą­ca przed­sta­wia­niu wi­do­wisk, z ko­li­stą wi­dow­nią wzno­szą­cą się ku górze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ar­chit. od­kry­ta bu­dow­la o kształ­cie elip­sy lub koła z areną lub sceną poś­rod­ku i wzno­szą­cą się wokół niej schod­ko­wą wi­dow­nią; ; Glo­ger.

 (1.2) książk. w te­a­trze, sali kon­cer­to­wej itp.: część wi­dow­ni wzno­szą­ca się ko­li­ście lub pół­ko­li­ście ku górze


Am­fi­te­atr (łac. "amp­hi­te­a­trum", z gr. ἀμφιθέατρον – pod­wój­na wi­dow­nia w kształ­cie kręgu; po­łą­cze­nie dwóch te­a­trów pół­ko­li­stych w jeden) – od­kry­ta arena o kształ­cie elip­sy lub koła, zwy­kle oto­czo­na wzno­szą­cy­mi się schod­ko­wo rzę­da­mi sie­dzeń dla wi­dzów i przez­na­czo­na do pu­blicz­nych po­ka­zów, w tym walk gla­dia­to­rów, walk z dzi­ki­mi zwie­rzę­ta­mi (ve­na­tio), na­u­ma­chii.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amfiteatralność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha prze­strze­ni lub spo­so­bu uksz­tał­to­wa­nia te­re­nu, która przy­po­mi­na bu­do­wę am­fi­te­a­tru: układ schod­ko­wy lub ka­ska­do­wy, gdzie ko­lej­ne rzędy (sie­dzeń, bu­dyn­ków czy warstw te­re­nu) znaj­du­ją się coraz wyżej, ota­cza­jąc cen­tral­ny punkt


Źródła:

Wiktionary

Amfiteatralny

przy­miot­nik od: am­fi­te­atr


Źródła:

SJP.pl

Amfitka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. daw. bal­kon w te­a­trze


Źródła:

Wiktionary

Amfitrion

osoba po­dej­mu­ją­ca gości; go­spo­darz bar­dzo szczo­dry dla swo­ich gości; fun­da­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. przen. czło­wiek hoj­nie po­dej­mu­ją­cy gości; fun­da­tor przy­ję­cia;


Am­fi­trion (gr. Ἀμφιτρύων Amphitrýōn, łac. "Amp­hi­try­on") – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­le­wicz oraz król Ty­ryn­su i Teb.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amfitryta

ga­tu­nek dra­pież­ne­go ssaka mor­skie­go z ro­dzi­ny fo­ko­wa­tych


Am­fi­try­ta ( Ἀμφιτρίτη Amphitrítē, Amp­hi­tri­te, Sa­la­cia ‘ota­cza­ją­ca świat’) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z naj­bar­dziej zna­nych ne­re­id (lub oke­a­nid); (kró­lo­wa Morza), utoż­sa­mia­na z rzym­ską Sa­la­cją.

Ucho­dzi­ła za córkę Ne­re­u­sa i Doris lub Oke­a­no­sa i Te­ty­dy. Ze swoim mężem, bo­giem Po­sej­do­nem, miała syna Try­to­na oraz córki: Rode (Rodos) i Ben­te­si­ky­me.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfiuma

ro­dzaj pła­zów ogo­nia­stych z ro­dzi­ny am­fiu­mo­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Amfiumowate

o ce­chach am­fiu­mo­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


Am­fiu­mo­wa­te, am­fiu­my (Amp­hiu­mi­dae) – ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów ogo­nia­stych (Ca­u­da­ta).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfiumowaty

o ce­chach am­fiu­mo­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


Źródła:

SJP.pl

Amfolit

zwią­zek za­wie­ra­ją­cy w czą­stecz­ce grupy kwa­so­we i za­sa­do­we; sub­stan­cja am­fi­pro­tycz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja che­micz­na, która może za­cho­wy­wać się za­rów­no jak kwas, jak i za­sa­da; zwią­zek che­micz­ny, który może od­da­wać lub przyj­mo­wać pro­ton (H⁺)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amfolityczny

→ am­fo­lit


Patrz:amfolit

Źródła:

SJP.pl

Amfora

grec­kie na­czy­nie sto­ło­we do prze­cho­wy­wa­nia pły­nów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­so­kie, smu­kłe na­czy­nie gli­nia­ne o wy­dłu­żo­nym brzu­ścu z dwoma umie­szczo­ny­mi sy­me­trycz­nie po bo­kach uchwy­ta­mi;

 (1.2) przest. sta­roż. jed­nost­ka miary równa 26,20 litra


Am­fo­ra (łac. "amphǒră", gr. ἀμφορεύς amphoreús) – na­czy­nie z wy­pa­la­nej gliny o wy­dłu­żo­nym ja­jo­wa­tym brzu­ścu na ni­skiej pod­sta­wie (stop­ce), prze­wę­żo­nej szyi z roz­chy­lo­nym brze­giem (wy­le­wem) i z dwoma bocz­ny­mi, umie­szczo­ny­mi sy­me­trycz­nie, pio­no­wy­mi uchwy­ta­mi (ima­dła­mi). Róż­nej wiel­ko­ści, czę­sto ozdob­nie de­ko­ro­wa­ne użyt­ko­wo, za­li­cza­ne było do na­czyń naj­bar­dziej cha­rak­te­ry­stycz­nych dla sta­ro­żyt­no­ści kla­sycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amforiskos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­roż. ceram. w Sta­ro­żyt­nej Gre­cji: ro­dzaj ce­ra­micz­ne­go na­czy­nia na olej­ki wonne;


Am­fo­ri­skos ( αμφορισκος, mała am­fo­ra) – ro­dzaj sta­ro­żyt­ne­go grec­kie­go na­czy­nia ce­ra­micz­ne­go na wonne olej­ki.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amforka

zdrob­nie­nie od: am­fo­ra


Źródła:

SJP.pl

Amforowaty

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) w kształ­cie am­fo­ry


Źródła:

Wiktionary

Amforowy

→ am­fo­ra


Patrz:amfora

Źródła:

SJP.pl

Amforyczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z am­fo­rą; w kształ­cie am­fo­ry

 (1.2) med. przy­po­mi­na­ją­cy dźwięk pow­sta­ją­cy pod­czas dmu­cha­nia w szyj­kę szkla­nej bu­tel­ki, wska­zu­ją­cy na ist­nie­nie jamy w płu­cach


Źródła:

Wiktionary

Amfoteryczność

dwo­i­sta wła­ści­wość niek­tó­rych pier­wiast­ków i związ­ków che­micz­nych po­le­ga­ją­ca na wy­ka­zy­wa­niu przez nie cha­rak­te­ru kwa­so­we­go jak i za­sa­do­we­go


Am­fo­te­rycz­ność – zdol­ność związ­ku che­micz­ne­go do re­ak­cji z kwa­sa­mi i za­ra­zem za­sa­da­mi. Ina­czej, jest to zdol­ność związ­ków che­micz­nych do bycia w jed­nych re­ak­cjach kwa­sa­mi, a w in­nych za­sa­da­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amfoteryczny

zdol­ny do re­ak­cji z kwa­sa­mi oraz z za­sa­da­mi


przy­miot­nik

 (1.1) chem. zdol­ny do re­ak­cji z kwa­sem i za­sa­dą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amg

[czy­taj: a-em-GIE]
1. skrót od: Aka­de­mia Me­dycz­na w Gdań­sku;
2. firma na­le­żą­ca do grupy DaimlerChrysler, zaj­mu­ją­ca się tu­nin­giem sa­mo­cho­dów oso­bo­wych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amga

1. rzeka w Rosji;
2. wieś na Sy­be­rii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Ja­ku­cji; lewy do­pływ Ał­da­nu;


Zo­bacz też: Amga (wieś).

Amga (ros. Амга) – rzeka w Rosji (Ja­ku­cja); lewy (i za­ra­zem naj­dłuż­szy) do­pływ Ał­da­nu; dłu­gość 1462 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 69 300 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ u uj­ścia 190 m³/s.

Źró­dła w Gó­rach Ał­dań­skich; pły­nie w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim, w gór­nym biegu w wą­skiej, głę­bo­kiej do­li­nie; w środ­ko­wym i dol­nym biegu po wschod­niej czę­ści Pła­sko­wy­żu Nad­leń­skie­go. Do­pły­wy sto­sun­ko­wo krót­kie. Że­glow­na na od­cin­ku 472 km od uj­ścia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amguń

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka we wschod­niej Rosji, na te­re­nie Kraju Cha­ba­row­skie­go, le­wo­stron­ny do­pływ Amuru;


Amguń (ros. Амгунь) – rzeka we wschod­niej Rosji, na te­re­nie Kraju Cha­ba­row­skie­go, le­wo­stron­ny do­pływ Amuru.

Rzeka bie­rze swój po­czą­tek u zbie­gu rzek Aja­kit i Suduk, na zbo­czu Gór Bu­rej­skich. Jej dłu­gość wy­no­si 723 km, a po­wierzch­nia do­rze­cza – 55 500 km². Jej głów­nym do­pły­wem jest rzeka Ni­mie­len.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amhara

czło­nek ludu za­miesz­ku­ją­ce­go te­re­ny Etio­pii


Am­ha­ra ( አማራ) – jeden z dwu­na­stu re­gio­nów ad­mi­ni­stra­cyj­nych (tzw. "ki­lo­chów") Etio­pii, głów­na sie­dzi­ba ludu Am­ha­rów.

Am­ha­ra po­ło­żo­na jest w pół­noc­no-za­chod­niej i środ­ko­wej czę­ści Etio­pii, są­sia­du­je z re­gio­na­mi: Ti­graj na pół­no­cy, Afar na wscho­dzie, Oro­mia na po­łud­niu, Be­ni­szen­gul-Gumaz na po­łud­nio­wym za­cho­dzie i z Su­da­nem na za­cho­dzie. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 170 752 km². Sto­li­cą re­gio­nu jest Bahyr Dar.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amharka

miesz­kan­ka Am­ha­ry (re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go Etio­pii)


Źródła:

SJP.pl

Amharowie

lud za­miesz­ku­ją­cy te­re­ny Etio­pii


Am­ha­ro­wie (nazwa włas­na: አማራ "Am­ha­ra") – lud afry­kań­ski, wy­róż­nia­ny na pod­sta­wie kry­te­riów ję­zy­ko­wych oraz et­nicz­nych. Za­miesz­ku­je on cen­tral­ne wy­ży­ny Etio­pii. Przez dłu­gie lata byli do­mi­nu­ją­cą grupą i sta­no­wi­li 1/3 miesz­kań­ców kraju. Am­ha­ro­wie są po­tom­ka­mi sta­ro­żyt­nych Se­mi­tów, któ­rzy wę­dru­jąc na po­łud­nie pod­bi­li pier­wot­nych miesz­kań­ców tego ob­sza­ru, na­le­żą­cych do ludów ku­szyc­kich. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem am­har­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amharski

1. → Am­ha­ra (re­gion lub czło­nek ludu);
2. język am­har­ski - język se­mic­ki z grupy etiop­skiej; am­ha­ra


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Am­ha­ra­mi, do­ty­czą­cy Am­ha­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język se­mic­ki bę­dą­cy ję­zy­kiem ofi­cjal­nym Etio­pii;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amharskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem am­har­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem am­har­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku am­har­skim


Źródła:

Wiktionary

Ami

rze­czow­nik, ro­dzaj męski i żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) rdzen­na grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca Taj­wan;

 (1.2) czło­nek grupy et­nicz­nej Ami (1.1) – męż­czyz­na lub ko­bie­ta

 (1.3) zo­o­nim imię dla psa lub suki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amia

dra­pież­na ryba słod­ko­wod­na z ro­dzi­ny amio­wa­tych; mię­kław­ka, mę­kław­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amiant

mi­ne­rał na­le­żą­cy do grupy am­fi­bo­li, włó­kni­sta od­mia­na ak­ty­no­li­tu; azbest am­fi­bo­lo­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. włó­kni­sta od­mia­na ak­ty­no­li­tu


Amiant, amian­tus Di­scor­di­tes (azbest amian­to­wy, azbest ak­ty­no­li­to­wy) — hand­lo­wa, szla­chet­na od­mia­na azbe­stu ak­ty­no­li­to­we­go.

Jest am­fi­bo­lem - włó­kni­sta od­mia­na ak­ty­no­li­tu.

Cza­sa­mi jest też okre­śla­ny nazwą bys­so­lit (amiant i bys­so­lit na­le­żą do sze­re­gu horn­blen­dy; oba na­da­ją się do tka­nia i prze­rób­ki na tek­tu­rę).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amiantowy

zwią­za­ny z amian­tem, do­ty­czą­cy amian­tu


Źródła:

SJP.pl

Amica

[czy­taj: amika] marka sprzę­tu AGD i firma


Amica SA – naj­więk­szy pol­ski pro­du­cent prze­my­słu elek­tro­ma­szy­no­we­go, głów­nie sprzę­tu AGD, za­ło­żo­ny w 1945 roku we Wron­kach. Od 1997 spół­ka jest no­to­wa­na na Gieł­dzie Pa­pie­rów War­to­ścio­wych w War­sza­wie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amicis

[czy­taj: ami­czis] naz­wi­sko wło­skie


Źródła:

SJP.pl

Amicycja

daw­niej: przy­jaźń; ami­cy­ja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. przy­jaźń


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amicyja

daw­niej: przy­jaźń; ami­cy­cja


Źródła:

SJP.pl

Amid

po­chod­na amo­nia­ku, zwią­zek or­ga­nicz­ny ma­ją­cy w swej bu­do­wie grupę ami­do­wą, sto­so­wa­ny m.in. w lecz­nict­wie i wy­ro­bie włó­kien sztucz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. po­chod­na kwasu or­ga­nicz­ne­go, w któ­rej grupa hy­drok­sy­lo­wa zo­sta­ła za­stą­pio­na grupą ami­no­wą;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amida

mod­lit­wa od­ma­wia­na po cichu w cza­sie każ­de­go na­bo­żeń­stwa, sta­no­wią­ca jego kul­mi­na­cję, pow­ta­rza­na w cza­sie mod­lit­wy po­ran­nej i wie­czor­nej na głos przez kan­to­ra


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amidaza

sub­stan­cja che­micz­na na­le­żą­ca do grupy hy­dro­laz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym hy­dro­li­tycz­ny, który roz­kła­da wią­za­nia ami­do­we w związ­kach che­micz­nych na kwasy kar­bok­sy­lo­we i aminy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amidazy

sub­stan­cja che­micz­na na­le­żą­ca do grupy hy­dro­laz


Ami­da­zy – grupa en­zy­mów ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych, za­li­cza­nych do hy­dro­laz, uczest­ni­czą­cych w me­ta­bo­liz­mie bia­łek. Ka­ta­li­zu­ją od­wra­cal­ne od­szcze­pie­nie amo­nia­ku lub mocz­ni­ka od ami­dów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amidek

po­chod­na amo­nia­ku, w któ­rej jedno wią­za­nie z wo­do­rem zo­sta­ło za­stą­pio­ne wią­za­niem z me­ta­lem


Źródła:

SJP.pl

Amidol

be­zbarw­ny krysz­tał roz­pu­szcza­ny w kwa­sach i za­sa­dach; sto­so­wa­ny do pro­duk­cji barw­ni­ków i jako wy­wo­ły­wacz fo­to­gra­ficz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. nietr­wa­ła sub­stan­cja kry­sta­licz­na sto­so­wa­na w wy­wo­ły­wa­czach fo­to­gra­ficz­nych;


Ami­dol, 2,4-dia­mi­no­fe­nol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy fe­no­li i amin aro­ma­tycz­nych. Ma wła­ści­wo­ści re­du­ku­ją­ce. W po­sta­ci dich­lo­ro­wo­dor­ku () sto­so­wa­ny jest w sze­re­gu wy­wo­ły­wa­czy fo­to­gra­ficz­nych, za­rów­no w fo­to­gra­fii czar­no-bia­łej, jak i barw­nej (pro­ces C-41).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amidolowy

przy­miot­nik od: ami­dol


Źródła:

SJP.pl

Amidowy

przy­miot­nik od: amida, amid


przy­miot­nik

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy amidu (–C(=O)–NH– albo skró­to­wo –CONH–)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amidy

po­chod­na amo­nia­ku, zwią­zek or­ga­nicz­ny ma­ją­cy w swej bu­do­wie grupę ami­do­wą, sto­so­wa­ny m.in. w lecz­nict­wie i wy­ro­bie włó­kien sztucz­nych


Amidy – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce grupę ami­do­wą #PATRZ, gdzie R = resz­ta kwa­so­wa; R′, R″ = wodór lub do­wol­na grupa or­ga­nicz­na. Amidy sze­ro­ko wy­stę­pu­ją w przy­ro­dzie. Są po­chod­ny­mi kwa­sów (za­rów­no or­ga­nicz­nych, jak i nie­or­ga­nicz­nych). Ami­da­mi są też po­li­me­ry na­zy­wa­ne po­lia­mi­da­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amidystyczny

→ ami­dyzm


Patrz:amidyzm

Źródła:

SJP.pl

Amidyzm

bud­dyj­ski nurt re­li­gij­ny w Ja­po­nii, kult Amidy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. jeden z naj­waż­niej­szych nur­tów bud­dyz­mu ja­poń­skie­go, któ­re­go pod­sta­wę sta­no­wi wiara w nie­o­gra­ni­czo­ne mi­ło­sier­dzie Buddy Amidy (Ami­tab­ha)


Ami­dyzm (od Amida, ja­poń­skie­go imie­nia buddy Ami­tab­hy) – ja­poń­skie od­ga­łę­zie­nie Szko­ły Czy­stej Kra­i­ny i jeden z naj­waż­niej­szych nur­tów ja­poń­skie­go bud­dyz­mu. Cza­sa­mi nazwy ami­dyzm używa się na okre­śle­nie kultu Ami­tab­hy jako ta­kie­go, rów­nież w bud­dyz­mie innym niż ja­poń­ski.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amielia

nie­wyksz­tał­ce­nie się rdze­nia krę­go­we­go


Źródła:

SJP.pl

Amiens

[czy­taj: amJĘ] mia­sto we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­nej Fran­cji, nad Sommą; oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny re­gio­nu Pi­kar­dia i de­par­ta­men­tu Somma;


Amiens () – mia­sto w pół­noc­nej Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny de­par­ta­men­tu Somma, po­ło­żo­ne nad rzeką Sommą. We­dług da­nych na rok 2018 mia­sto za­miesz­ki­wa­ło 136 545 osób, a gę­stość wy­nio­sła 2760,7 osób/km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amieński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Amiens, do­ty­czą­cy Amiens


Źródła:

Wiktionary

Amiga

marka kom­pu­te­rów


Amiga (hiszp. "amiga" – przy­ja­ciół­ka) – marka kom­pu­te­rów oso­bi­stych pro­du­ko­wa­nych od 1985 r. przez firmę Com­mo­do­re, która szczy­to­wą po­pu­lar­ność w Pol­sce osią­gnę­ła pier­wszej po­ło­wie lat 90. XX wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amigdalina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w na­sio­nach owo­ców pest­ko­wych, na­da­ją­cy im gorz­ki smak i mig­da­ło­wy aro­mat; amyg­da­li­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. gli­ko­zyd cy­ja­no­gen­ny na­tu­ral­nie wy­stę­pu­ją­cy w niek­tó­rych na­sio­nach ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych


Amig­da­li­na (z łac. "amyg­da­lum" – mig­dał, z gr. "αμυγδάλη" – mig­dał) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zy­dów cy­ja­no­gen­nych (syn. ni­try­lo­zy­dów), wy­stę­pu­ją­cy w na­sio­nach wielu ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych ("Ro­sa­ce­ae"), głów­nie mig­da­łow­ca zwy­czaj­ne­go ("Amyg­da­lus com­mu­nis"), a także pigwy po­spo­li­tej ("Cy­do­nia oblon­ga"), cze­rem­chy ("Padus") i in­nych drzew owo­co­wych (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amigurumi

ja­poń­ska sztu­ka szy­deł­ko­wa­nia ma­sko­tek


Ami­gu­ru­mi (jap. 編みぐるみ) – ja­poń­ska sztu­ka szy­deł­ko­wa­nia wy­py­cha­nych za­ba­wek (ma­sko­tek), zwy­kle zwie­rząt, a czę­sto także po­sta­ci z anime, fil­mów, gier lub przed­mio­tów z ludz­ki­mi ce­cha­mi (np. ocza­mi). Ma­skot­ka za­li­cza się do ami­gu­ru­mi, gdy jest zde­for­mo­wa­na w spo­sób na­zy­wa­ny "chibi" (głowa nie­pro­por­cjo­nal­nie duża wobec tu­ło­wia, małe koń­czy­ny, oczy nie­pro­por­cjo­nal­nie duże wobec twa­rzy). Po­czą­tek ich po­pu­lar­no­ści przy­pa­da na 2003 rok.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amikoszoneria

prze­sad­na, nad­mier­na po­u­fa­łość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbyt­nie, prze­sad­ne spo­u­fa­le­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amikron

bar­dzo drob­na cząst­ka nie­wy­kry­wal­na w ul­tra­mi­kro­sko­pie


Źródła:

SJP.pl

Amikus

daw­niej: przy­ja­ciel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. przy­ja­ciel


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amilkar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Amimia

za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na upo­śle­dze­niu niek­tó­rych mię­śni twa­rzy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. utra­ta mi­mi­ki


Ami­mia – za­bu­rze­nia lub cał­ko­wi­ta utra­ta mi­mi­ki (tzw. „ma­sko­wa­tość twa­rzy”) wsku­tek upo­śle­dze­nia ru­chów mię­śni mi­micz­nych twa­rzy, bę­dą­ce­go na­stęp­stwem po­za­pi­ra­mi­do­we­go usz­ko­dze­nia mo­to­ry­ki. Wy­stę­pu­je w cho­ro­bie Par­kin­so­na. Czę­sto to­wa­rzy­szy także aki­nez­ji oraz afaz­ji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amina

ogól­na nazwa każ­de­go związ­ku or­ga­nicz­ne­go z pew­nej grupy związ­ków che­micz­nych, bę­dą­cych po­chod­ny­mi amo­nia­ku, sto­so­wa­nych m.in. w prze­my­śle far­ma­ce­u­tycz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny za­wie­ra­ją­cy w bu­do­wie jedną lub wię­cej grup ami­no­wych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aminaza

w en­zy­mo­lo­gii: ami­na­za ade­ni­no­wa - enzym ka­ta­li­zu­ją­cy z grupy hy­dro­laz; ami­no­hy­dro­la­za ade­ni­ny


Źródła:

SJP.pl

Aminek

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych, ros­ną­ca w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych, po­cho­dzą­ca z re­jo­nu śró­dziem­no­mor­skie­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pie­rza­sty­mi liść­mi i bia­ły­mi kwia­to­sta­na­mi ze­bra­ny­mi w bal­da­chy;


Ami­nek ("Ammi" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. W tra­dy­cyj­nym, sze­ro­kim uję­ciu ro­dzaj obej­mu­je 6 ga­tun­ków. Ana­li­zy fi­lo­ge­ne­tycz­ne wy­ka­za­ły jed­nak, że za­li­cza­no tu dwie bar­dzo od­le­gle spo­krew­nio­ne grupy ga­tun­ków, w efek­cie wy­o­dręb­nio­no ro­dzaj "Vis­na­ga". Nie­za­leż­nie od uję­cia za­li­cza­ne tu ga­tun­ki wy­stę­pu­ją w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go i w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aminoacylowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. re­ak­cja przy­łą­cze­nia grupy ami­no­a­cy­lo­wej do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Aminoalkohol

al­ko­hol ma­ją­cy w struk­tu­rze czą­stecz­ki grupę ami­no­wą


Źródła:

SJP.pl

Aminoalkohole

grupa związ­ków za­wie­ra­ją­cych grupę hy­drok­sy­lo­wą i ami­no­wą


Ami­no­al­ko­ho­le, hy­drok­sy­a­mi­ny, al­ko­ho­lo­a­mi­ny, al­ka­mi­ny – związ­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce grupę hy­drok­sy­lo­wą (-OH) oraz grupę ami­no­wą (-NH2, -NHR lub -NR2, gdzie R jest grupą al­ki­lo­wą lub ary­lo­wą).

Naj­prost­szym ami­no­al­ko­ho­lem jest hy­drok­sy­lo­a­mi­na, HO-NH2.

Do waż­niej­szych ami­no­al­ko­ho­li na­le­żą cho­li­na, eta­no­lo­a­mi­na i adre­na­li­na. Inne to pro­pa­no­lo­a­mi­na (ami­no­pro­pa­nol), me­ty­lo­a­mi­no­e­ta­nol, di­me­ty­lo­a­mi­no­e­ta­nol.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aminobenzen

ole­i­sta ciecz słu­żą­ca do wy­ro­bu barw­ni­ków syn­te­tycz­nych, leków i in­nych związ­ków; fe­ny­lo­a­mi­na; ani­li­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny o wzo­rze C₆H₅NH₂, zło­żo­ny z pier­ście­nia ben­ze­no­we­go (C₆H₆) po­łą­czo­ne­go z grupą ami­no­wą (NH₂)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aminocukier

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. zwią­zek che­micz­ny na­le­żą­cy do grupy cu­krów, w któ­rym jedna z grup hy­drok­sy­lo­wych (–OH) zo­sta­ła za­stą­pio­na grupą ami­no­wą (–NH₂) albo jej po­chod­ną (np. –NHAc);


Źródła:

Wiktionary

Aminocukry

Ami­no­cu­kry – po­chod­ne cu­krów, które za­wie­ra­ją jedną lub rza­dziej kilka grup ami­no­wych (–NH2) w miej­scu wy­stę­po­wa­nia grupy hy­drok­sy­lo­wej. Ami­no­cu­kry wy­stę­pu­ją­ce w przy­ro­dzie, mogą mieć grupę ami­no­wą za­rów­no przy C2, jak i po­zy­cjach 3, 4, 5 lub 6 cukru. Mogą łą­czyć się w po­lia­mi­no­cu­kry, czego przy­kła­dem jest chi­ty­na, któ­rej mo­no­me­rem jest 2-de­ok­sy-2-amino-D-glu­ko­pi­ra­no­za zwana też glu­ko­za­mi­ną lub glu­ko­zo­a­mi­ną.


Źródła:

Wikipedia

Aminofenazon

lek o dzia­ła­niu prze­ciw­bó­lo­wym, prze­ciw­go­rącz­ko­wym i prze­ciw­za­pal­nym, po­chod­na pi­ra­zo­lo­nu, wy­co­fa­ny z uży­cia ze wzglę­du na tok­sycz­ne dzia­ła­nie na szpik kost­ny; pi­ra­mi­don


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. nie­ste­ro­i­do­wy lek prze­ciw­za­pal­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C13H17N3O., ma­ją­cy tok­sycz­ne dzia­ła­nie m.in. na wą­tro­bę i szpik kost­ny;


Ami­no­fe­na­zon, ami­do­pi­ry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, nie­ste­ro­i­do­wy lek prze­ciw­za­pal­ny z grupy po­chod­nych pi­ra­zo­lo­nów o bu­do­wie che­micz­nej zbli­żo­nej do me­ta­mi­zo­lu, wpro­wa­dzo­ny do lecz­nict­wa w 1896. Po raz pier­wszy zsyn­te­ty­zo­wa­ny przez Frie­dri­cha Stol­za w 1893. Ostat­nia pol­ska mo­no­gra­fia su­row­ca far­ma­ce­u­tycz­ne­go znaj­du­je się w "Far­ma­ko­pei Pol­skiej IV".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aminofenol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. kry­sta­licz­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o wła­ści­wo­ściach re­duk­cyj­nych, za­wie­ra­ją­cy pier­ścień ben­ze­no­wy z jed­no­cze­śnie pod­sta­wio­ny­mi gru­pa­mi: ami­no­wą (–NH₂) i hy­drok­sy­lo­wą (–OH); amina aro­ma­tycz­na i fenol za­ra­zem; wzór che­micz­ny|C6H7NO.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Aminofilina

po­chod­na al­ka­lo­i­du - te­o­fi­li­ny, dzia­ła roz­kur­cza­ją­co na mię­śnie gład­kie na­czyń krwio­no­śnych ob­ni­ża­jąc ci­śnie­nie krwi, roz­sze­rza os­krze­la, sto­so­wa­na w le­cze­niu astmy os­krze­lo­wej


Ami­no­fi­li­na ( ami­nop­hyl­li­num) – mie­sza­ni­na or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych sto­so­wa­na jako lek o dzia­ła­niu roz­sze­rza­ją­cym os­krze­la. Skła­da się z te­o­fi­li­ny, która jest sub­stan­cją czyn­ną, oraz ety­le­no­dia­mi­ny bę­dą­cej roz­pu­szczal­ni­kiem, ok. 20-krot­nie zwięk­sza­ją­cym roz­pu­szczal­ność (ob­ję­to­ścio­wo w sto­sun­ku 2:1, wa­go­wo te­o­fi­li­na to około 85%).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aminofosfonian

sub­stan­cja che­micz­na, in­hi­bi­tor me­ta­bo­liz­mu pro­li­ny


Źródła:

SJP.pl

Aminofosfoniany

sub­stan­cja che­micz­na, in­hi­bi­tor me­ta­bo­liz­mu pro­li­ny


Źródła:

SJP.pl

Aminoglikozyd

bak­te­rio­bój­czy an­ty­bio­tyk zwal­cza­ją­cy za­ka­że­nia wy­wo­ła­ne bak­te­ria­mi Gram-ujem­ny­mi; an­ty­bio­tyk ami­no­gli­ko­zy­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Aminokwas

zwią­zek or­ga­nicz­ny roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, bę­dą­cy pod­sta­wo­wą jed­nost­ką bu­dul­co­wą wszyst­kich bia­łek, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. jako su­ro­wiec w syn­te­zie leków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, ma­te­riał bu­dul­co­wy bia­łek;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aminokwasowy

przy­miot­nik od: ami­nok­was


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ami­nok­wa­su


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aminokwasy

zwią­zek or­ga­nicz­ny roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, bę­dą­cy pod­sta­wo­wą jed­nost­ką bu­dul­co­wą wszyst­kich bia­łek, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. jako su­ro­wiec w syn­te­zie leków


Ami­nok­wa­sy, kwasy ami­no­we (skrót aa lub AA, od amino acids) – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych za­wie­ra­ją­cych za­sa­do­wą grupę ami­no­wą oraz grupę kar­bok­sy­lo­wą #PATRZ lub, w ogól­niej­szym uję­ciu, do­wol­ną grupę kwa­so­wą.

Przy­kła­dem ami­nok­wa­su z grupą sul­fo­no­wą #PATRZ jest ta­u­ry­na (kwas 2-ami­no­e­ta­no­sul­fo­no­wy), a za­wie­ra­ją­ce­go grupę fos­fo­no­wą #PATRZ jest ci­lia­ty­na (kwas 2-ami­no­e­ta­no­fos­fo­no­wy).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aminoliza

re­ak­cja che­micz­na aminy z innym związ­kiem che­micz­nym, np. estrem


Ami­no­li­za – re­ak­cja che­micz­na po­mię­dzy związ­ka­mi che­micz­ny­mi róż­ne­go typu i aminą. W che­mii or­ga­nicz­nej jest to czę­sto re­ak­cja po­chod­nych kwa­sów kar­bok­sy­lo­wych z aminą, prze­bie­ga­ją­ca we­dług me­cha­niz­mu sub­sty­tu­cji nu­kle­o­fi­lo­wej. Aminy dru­go­rzę­do­we, zwła­szcza o dużej za­wa­dzie prze­strzen­nej, są w re­ak­cjach tego typu znacz­nie mniej re­ak­tyw­ne od amin pier­wszo­rzę­do­wych. Pro­duk­ta­mi ami­no­li­zy są zaz­wy­czaj amidy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aminooctowy

kwas ami­no­oc­to­wy - naj­prost­szy ami­nok­was wcho­dzą­cy w skład wszyst­kich bia­łek


Źródła:

SJP.pl

Aminopeptydaza

enzym tra­wien­ny je­li­ta cien­kie­go, na­le­żą­cy do eg­zo­pep­ty­daz


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym pro­te­o­li­tycz­ny od­ci­na­ją­cy po­je­dyn­cze ami­nok­wa­sy z końca ami­no­we­go (N-końca) pep­ty­du lub biał­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aminoplast

pro­dukt kon­den­sa­cji związ­ków che­micz­nych za­wie­ra­ją­cych grupy ami­no­we i al­de­hy­dów; uży­wa­ny do pro­duk­cji kle­jów, farb i la­kie­rów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. two­rzy­wo sztucz­ne pow­sta­ją­ce w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nej amin z for­mal­de­hy­dem, które na­stęp­nie jest ut­war­dza­ne cie­płem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aminoplasty

pro­dukt kon­den­sa­cji związ­ków che­micz­nych za­wie­ra­ją­cych grupy ami­no­we i al­de­hy­dów; uży­wa­ny do pro­duk­cji kle­jów, farb i la­kie­rów


Ami­no­pla­sty – grupa syn­te­tycz­nych two­rzyw ter­mo­ut­war­dzal­nych, otrzy­my­wa­nych w re­ak­cji po­li­kon­den­sa­cji związ­ków ami­no­wych (za­wie­ra­ją­cych grupy ami­no­we) (-NH2) np. mocz­nik, me­la­mi­na, ani­li­na, di­cy­ja­no­dia­mid głów­nie z for­mal­de­hy­dem (al­de­hy­dem mrów­ko­wym). Pow­sta­ją na bazie żywic mocz­ni­ko­wych i me­la­mi­no­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aminosacharyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. po­chod­na cukru, w któ­rej przy­najm­niej jedna grupa hy­drok­sy­lo­wa (–OH) zo­sta­ła za­stą­pio­na grupą ami­no­wą (–NH₂)


Źródła:

Wiktionary

Aminotoluen

amin aro­ma­tycz­ny sto­so­wa­ny w syn­te­zie bia­łek; to­lu­i­dy­na


Źródła:

SJP.pl

Aminotransferaza

tran­sa­min­za; enzym bio­rą­cy udział w prze­mia­nach ami­nok­wa­sów, np. AspAT, AlAt


Źródła:

SJP.pl

Aminowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. re­ak­cja wpro­wa­dza­nia grupy ami­no­wej (–NH2) lub pod­sta­wio­nych grup ami­no­wych (–NHR i –NR2) do czą­ste­czek związ­ków or­ga­nicz­nych;


Źródła:

Wiktionary

Aminować

do­da­wać grupy ami­no­we do czą­ste­czek


Źródła:

SJP.pl

Aminowy

zwią­za­ny z ami­na­mi, za­wie­ra­ją­cy aminy (np. grupa ami­no­wa, związ­ki ami­no­we)


Źródła:

SJP.pl

Aminy

ogól­na nazwa każ­de­go związ­ku or­ga­nicz­ne­go z pew­nej grupy związ­ków che­micz­nych, bę­dą­cych po­chod­ny­mi amo­nia­ku, sto­so­wa­nych m.in. w prze­my­śle far­ma­ce­u­tycz­nym


Aminy – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce w swo­jej bu­do­wie grupę ami­no­wą, bę­dą­cą or­ga­nicz­ną po­chod­ną amo­nia­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amiodaron

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek sto­so­wa­ny prze­ciw­ko aryt­mii


Amio­da­ron – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek zwięk­sza­ją­cy czas trwa­nia po­ten­cja­łu bło­no­we­go. Na­le­ży do III grupy leków an­ty­a­ryt­micz­nych zgod­nie z po­dzia­łem we­dług.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amiokształtne

rząd dra­pież­nych ryb pro­mie­nio­płet­wych


Amioksz­tałt­ne, mę­kław­koksz­tałt­ne (Amii­for­mes) – rząd słod­ko­wod­nych, dra­pież­nych ryb z gro­ma­dy ryb pro­mie­nio­płet­wych (Ac­ti­nop­te­ry­gii) obej­mu­ją­cy ga­tun­ki o pry­mi­tyw­nych ce­chach bu­do­wy. Wraz z ni­szczu­koksz­tałt­ny­mi są za­li­cza­ne do przej­ściow­ców (Ho­lo­stei).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amiokształtny

o ce­chach amioksz­tałt­nych (rząd ryb)


Źródła:

SJP.pl

Amiotrofia

zanik mię­śni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) utra­ta masy mię­śnio­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amiowate

ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb z rzędu amioksz­tałt­nych


Amio­wa­te, mię­kław­ko­wa­te (Amii­dae) – ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb pro­mie­nio­płet­wych z rzędu amioksz­tałt­nych (Amii­for­mes).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amiowaty

o ce­chach amio­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


Źródła:

SJP.pl

Amiranty

wyspy na Oce­a­nie In­dyj­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. na­le­żą­cy do Se­sze­li, ar­chi­pe­lag wysp ko­ra­lo­wych na Oce­a­nie In­dyj­skim, na pół­noc­ny wschód od Ma­da­ga­ska­ru;


Ami­ran­ty ( Ami­ran­te Is­lands) – ar­chi­pe­lag ok. 150 wysp ko­ra­lo­wych na Oce­a­nie In­dyj­skim, na pół­noc­ny wschód od Ma­da­ga­ska­ru, na­le­żą­cy do Se­sze­li. Wcho­dzi w skład Wysp Zew­nętrz­nych.

Po­wierzch­nia – 10,3 km², lud­ność około 200 miesz­kań­ców na po­cząt­ku lat 70. XX w., także około 200 w roku 2000. Obej­mu­je pom­niej­sze grupy wysp, jak na przy­kład Afri­can Is­lands, Po­iv­re, Saint Jo­seph Is­lands oraz sa­mot­ne wyspy: Bo­u­de­u­se Cay, D’Arros, Re­mi­re, Des­ro­ches, Marie Lo­u­i­se.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amiski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ami­sza­mi, do­ty­czą­cy ami­szów


Źródła:

Wiktionary

Amisz

czło­nek pro­te­stanc­kiej wspól­no­ty re­li­gij­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek chrze­ści­jań­skiej wspól­no­ty pro­te­stanc­kiej w USA, wy­wo­dzą­cej się ze Szwaj­ca­rii;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amiszka

→ amisz


Patrz:amisz

Źródła:

SJP.pl

Amitabha

Budda Nie­o­gra­ni­czo­ne­go Świa­tła (skt. "Amitābha" (अमिताभ), tyb. "Opame" འོད་དཔག་མེད (Wylie 'od dpag med); chin. upr. 阿弥陀佛; chin. trad. 阿彌陀佛, pi­ny­in "Ēmítuó Fó"; kor. "Amit’abul" 아미타불; jap. "Amida Ny­o­rai" 阿弥陀如来; wiet. "A Di Đà Phât") – naj­bar­dziej czczo­ny z tzw.


Źródła:

Wikipedia

Amitotyczny

1. zwią­za­ny z ami­to­zą;
2. pow­sta­ły na dro­dze ami­to­zy


Źródła:

SJP.pl

Amitoza

bez­poś­red­ni po­dział jądra ko­mór­ko­we­go, prze­bie­ga­ją­cy bez wy­o­dręb­nia­nia się chro­mo­so­mów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pro­sty, bez­poś­red­ni po­dział jądra ko­mór­ko­we­go bez mi­to­zy


Ami­to­za (gr. "a-" ‘nie’ + "mítos" ‘nić’, ‘tkan­ka’) – rzad­ko wy­stę­pu­ją­cy bez­poś­red­ni po­dział jądra ko­mór­ko­we­go przez prze­wę­że­nie i ut­wo­rze­nie dwóch czę­ści, za­wie­ra­ją­cych nie­jed­na­ko­wą, przy­pad­ko­wo roz­dzie­lo­ną ilość chro­ma­ty­ny. W po­dzia­le tym chro­mo­so­my są nie­wi­docz­ne i wrze­cio­no po­dzia­ło­we się nie wyksz­tał­ca, a cy­to­plaz­ma nie ulega po­dzia­ło­wi, co pro­wa­dzi do pow­sta­nia ko­mór­ki dwu­ją­dro­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amitraza

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako aka­ry­cyd i pe­sty­cyd


Ami­tra­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako aka­ry­cyd i pe­sty­cyd.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amizol

1. nazwa hand­lo­wa leku an­ty­de­pre­syj­ne­go za­wie­ra­ją­ce­go ami­tryp­ty­li­nę;
2. nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go za­wie­ra­ją­ce­go me­tro­ni­da­zol


Źródła:

SJP.pl

Amlodypina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lek z grupy blo­ke­rów ka­na­łu wap­nio­we­go;


Am­lo­dy­pi­na ( am­lo­di­pi­num) – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy pi­ry­dyn, lek sto­so­wa­ny w te­ra­pii nad­ci­śnie­nia tęt­ni­cze­go, o dzia­ła­niu blo­ku­ją­cym ka­na­ły wap­nio­we, a więc za­li­cza­ją­cy się do an­ta­go­ni­stów ka­na­łu wap­nio­we­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amman

sto­li­ca Jor­da­nii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Jor­da­nii;

 (1.2) geogr. rzeka w Walii prze­pły­wa­ją­ca przez Am­man­ford

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) rel. zob. Ma­riam­man.


Amman ( ‏عمان‎, hist. Rab­bat Ammon, Rabba, Fi­la­del­fia) – sto­li­ca Jor­da­nii, po­ło­żo­na na pła­sko­wy­żu w pół­noc­nej czę­ści kraju na wy­so­ko­ści około 850 m n.p.m., na wschód od Rowu Jor­da­nu. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny mu­ha­fa­zy Pro­win­cja Sto­łecz­na. Lud­ność: 2 367 000 miesz­kań­ców (2010), w tym duża licz­ba uchodź­ców pa­le­styń­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ammanka

miesz­kan­ka Am­ma­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Am­man­ka. (miesz­kan­ka Am­ma­nu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ammann

[czy­taj: aman] naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ammańczyk

miesz­ka­niec Am­ma­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Am­mań­czyk. (miesz­ka­niec Am­ma­nu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ammański

→ Amman


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Am­ma­nu (sto­li­cy Jor­da­nii)


Patrz:Amman

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ammetropia

wada wzro­ku spo­wo­do­wa­na nie­pra­wi­dło­wym sto­sun­kiem zdol­no­ści sku­pia­ją­cej so­czew­ki oka do dłu­go­ści gałki ocz­nej; nie­mia­ro­wość oka, ame­tro­pia


Źródła:

SJP.pl

Ammon

imię mę­skie


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ammonici

Am­mo­ni­ci – sta­ro­żyt­ne ple­mię ara­mej­skie, które w XII w. p.n.e. osied­li­ło się na te­ry­to­rium Za­jor­da­nia, na pół­noc­ny wschód od Moabu, mię­dzy lewym do­pły­wem Jor­da­nu (Jab­bo­kiem) i rzeką Arnon na po­łud­niu. Kraj Am­mo­ni­tów zwany był Am­mo­nem.

We­dług Bi­blii ple­mię wy­wo­dzą­ce się od Ben-Am­mie­go, syna młod­szej córki Lota, który po uciecz­ce z So­do­my ukrył się wraz ze swo­i­mi dwie­ma cór­ka­mi w gó­rach.


Źródła:

Wikipedia

Ammonicki

→ Am­mo­ni­ci


Patrz:Ammonici

Źródła:

SJP.pl

Ammozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­chi­za­u­rów


Am­mo­za­ur ("Am­mo­sa­u­rus major") – za­u­ro­po­do­morf z ro­dzi­ny an­chi­za­u­rów (An­chi­sa­u­ri­dae); jego nazwa zna­czy "pia­sko­wy ja­szczur".

Żył w okre­sie wczes­nej jury (ok. 195-176 mln lat temu) na te­re­nach Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Dłu­gość ciała ok. 2,5-4 m, wy­so­kość ok. 60 cm, masa ok. 50 kg. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w USA (Con­nec­ti­cut i Ari­zo­na) i w Ka­na­dzie (Nowa Szko­cja).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amnestia

1. da­ro­wa­nie lub zła­go­dze­nie kary za pewne prze­stęp­stwa lub wy­kro­cze­nia; uła­ska­wie­nie;
2. akt praw­ny o da­ro­wa­niu lub zła­go­dze­niu tych kar


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. da­ro­wa­nie lub zła­go­dze­nie kar dla niek­tó­rych ska­za­nych;

 (1.2) pot. uczn. ko­niec pracy, ko­niec lek­cji


Am­ne­stia (gr. ἀμνηστία "amnēstía" „za­pom­nie­nie” por. am­nez­ja) – jed­no­ra­zo­we da­ro­wa­nie lub zła­go­dze­nie pra­wo­moc­nie orze­czo­nych kar lub środ­ków kar­nych za po­peł­nio­ne prze­stęp­stwa lub wy­kro­cze­nia okre­ślo­ne­go ro­dza­ju po­przez wy­da­nie aktu praw­ne­go.

W odróż­nie­niu od uła­ska­wie­nia am­ne­stia ma cha­rak­ter zbio­ro­wy, co wy­ni­ka z isto­ty usta­wy jako aktu ge­ne­ral­ne­go i ab­strak­cyj­ne­go. Am­ne­stia zaz­wy­czaj łączy się z abo­li­cją.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amnestionowana

ko­bie­ta, któ­rej zła­go­dzo­no karę lub cał­ko­wi­cie da­ro­wa­no na mocy am­ne­stii


Źródła:

SJP.pl

Amnestionowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) udzie­la­nie am­ne­stii


Źródła:

Wiktionary

Amnestionowany

czło­wiek, któ­re­mu da­ro­wa­no lub zła­go­dzo­no karę na mocy am­ne­stii


Źródła:

SJP.pl

Amnestionować

udzie­lić lub udzie­lać am­ne­stii; am­ne­stio­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) udzie­lać / udzie­lić am­ne­stii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amnestiowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) udzie­la­nie lub udzie­le­nie am­ne­stii


Źródła:

Wiktionary

Amnestiować

udzie­lić lub udzie­lać am­ne­stii; am­ne­stio­no­wać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) polit. udzie­lać am­ne­stii; obej­mo­wać kogoś am­ne­stią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amnestyczny

→ am­nez­ja; am­ne­zyj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) med. psych. do­ty­czą­cy utra­ty pa­mię­ci


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amnestyja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. am­ne­stia, uła­ska­wie­nie


Źródła:

Wiktionary

Amnestyjny

do­ty­czą­cy am­ne­stii (np. de­kret am­ne­styj­ny)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. zwią­za­ny z am­ne­stią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amnezja

osła­bie­nie lub utra­ta pa­mię­ci, zwła­szcza po ura­zach głowy, prze­by­tych cho­ro­bach, za­tru­ciach; nie­pa­mięć


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zanik pa­mię­ci


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amnezjak

po­tocz­nie: czło­wiek cier­pią­cy na am­nez­ję


Źródła:

SJP.pl

Amnezyjny

→ am­nez­ja; am­ne­stycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Amniocenteza

za­bieg po­le­ga­ją­cy na na­kłu­ciu igłą punk­cyj­ną jamy owod­nio­wej przez po­wło­ki brzusz­ne i po­bra­niu płynu owod­nio­we­go do ba­da­nia; am­nio­punk­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. po­bra­nie pró­bek płynu owod­nio­we­go pod kon­tro­lą USG, przez na­kłu­cie jamy owod­ni w ma­ci­cy cię­żar­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amnion

wew­nętrz­ny płat błony ota­cza­ją­cej płód u krę­gow­ców; owod­nia


Źródła:

SJP.pl

Amniopunkcja

za­bieg po­le­ga­ją­cy na na­kłu­ciu igłą punk­cyj­ną jamy owod­nio­wej przez po­wło­ki brzusz­ne i po­bra­niu płynu owod­nio­we­go do ba­da­nia; am­nio­cen­te­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. in­wa­zyj­ne ba­da­nie pre­na­tal­ne, dia­gno­stycz­ny za­bieg me­dycz­ny po­le­ga­ją­cy na na­kłu­ciu pę­che­rza pło­do­we­go (owod­ni) w celu po­bra­nia prób­ki płynu owod­nio­we­go;


Am­nio­punk­cja (am­nio­cen­te­za) – in­wa­zyj­na me­to­da dia­gno­stycz­na po­le­ga­ją­ca na na­kłu­ciu igłą jamy owod­ni. Z re­gu­ły wy­ko­ny­wa­na jest pod kon­tro­lą ul­tra­so­no­gra­fii. Wy­ko­nu­je się am­nio­punk­cję późną (mię­dzy 15. a 20. ty­god­niem) i am­nio­punk­cję wczes­ną (przed ukoń­czo­nym 14. ty­god­niem).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amnioskopia

wzro­ko­wa ocena dol­ne­go bie­gu­na pę­che­rza pło­do­we­go


Am­nio­sko­pia – ba­da­nie po­le­ga­ją­ce na oce­nie wzro­ko­wej dol­ne­go bie­gu­na pę­che­rza pło­do­we­go przy po­mo­cy wzier­ni­ka na­zy­wa­ne­go am­nio­sko­pem. Wzier­nik wpro­wa­dza­ny jest przez po­chwę do szyj­ki ma­ci­cy. W am­nio­sko­pii można stwier­dzić barwę i ilość płynu owod­nio­we­go i oce­nić stan błon pło­do­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amnon

Amnon (hebr. אַמְנוֹן), (ur. po 1010 p.n.e. w He­bro­nie, zm. przed 970 p.n.e. w Baal-Cha­sor) – kró­le­wicz iz­ra­el­ski, naj­star­szy syn króla Da­wi­da. Zgwał­cił swoją przy­rod­nią sio­strę Tamar. Zo­stał za­mor­do­wa­ny przez jej ro­dzo­ne­go brata Ab­sa­lo­ma.


Źródła:

Wikipedia

Amobarbital

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, śro­dek psy­cho­tro­po­wy i uspo­ka­ja­ją­cy


Amo­bar­bi­tal – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek z grupy bar­bi­tu­ra­nów. Jest ob­ję­ty Kon­wen­cją o sub­stan­cjach psy­cho­tro­po­wych z 1971 roku (wykaz III). W Pol­sce jest w gru­pie III-P Usta­wy o prze­ciw­dzia­ła­niu nar­ko­ma­nii. Uży­wa­ny w te­ście Wady de­ter­mi­nu­ją­cym do­mi­na­cję jed­nej z pół­kul mózgu nad drugą. W cza­sie an­gio­gra­fii wlewu kro­plo­we­go do każ­dej z tęt­nic szyj­nych wew­nętrz­nych amo­bar­bi­tal szyb­ko prze­ry­wa mowę w przy­pad­ku wstrzy­knię­cia go po stro­nie pół­ku­li do­mi­nu­ją­cej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amobium

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych; zło­ci­szek


Źródła:

SJP.pl

Amofos

fos­fo­ran azo­to­wy, nawóz mi­ne­ral­ny


Amo­fos (amo­fos­fat) – dwus­kład­ni­ko­wy nawóz mi­ne­ral­ny typu NP. Jest mie­sza­ni­ną fos­fo­ra­nów amonu. Wszyst­kie skład­ni­ki mi­ne­ral­ne są przys­wa­jal­ne przez ro­śli­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amofoska

marka sztucz­nych na­wo­zów mi­ne­ral­nych


Źródła:

SJP.pl

Amok

1. gwał­tow­na żądza mor­do­wa­nia bę­dą­ca na­stęp­stwem de­pre­sji, ob­ser­wo­wa­na wśród lud­no­ści tu­byl­czej na Ma­la­jach;
2. po­tocz­nie: atak szału;
3. po­tocz­nie: silne pod­nie­ce­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. stan nie­kon­tro­lo­wa­nej agre­sji;

 (1.2) stan sil­ne­go pod­nie­ce­nia, eu­fo­rii lub agre­sji

 (1.3) pot. za­pa­mię­ta­nie w czymś


Amok – szał, stan nie­kon­tro­lo­wa­nej emo­cji po­łą­czo­nej z żądzą mordu. Okre­śle­nie to po­cho­dzi od ma­laj­skie­go słowa "amuk", oz­na­cza­ją­ce­go „osza­la­ły z gnie­wu”.

Słowo to było uży­wa­ne także w In­diach, w cza­sach pa­no­wa­nia Im­pe­rium Bry­tyj­skie­go. Okre­śla­no nim za­cho­wa­nie sło­nia od­dzie­lo­ne­go od swo­je­go stada. Gdy wpa­dał w szał, pę­dził na oślep ni­szcząc wszyst­ko na swo­jej dro­dze. Okre­śle­nie to zy­ska­ło po­pu­lar­ność dzię­ki opo­wia­da­niom Ru­dy­ar­da Ki­plin­ga o cza­sach ko­lo­nial­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amoksycylina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. an­ty­bio­tyk bę­dą­cy pół­syn­te­tycz­ną po­chod­ną pe­ni­cy­li­ny (z grupy ami­no­pe­ni­cy­lin)


Amok­sy­cy­li­na (nie­po­praw­ne: "amok­sy­cy­kli­na") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk β-lak­ta­mo­wy o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym, na­le­żą­cy do grupy ami­no­pe­ni­cy­lin, wraż­li­wy na dzia­ła­nie β-lak­ta­ma­zy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amol

nazwa hand­lo­wa pre­pa­ra­tu zio­ło­we­go za­wie­ra­ją­ce­go mie­szan­kę olej­ków ete­rycz­nych (np. mięta, eu­ka­lip­tus, goź­dzik, anyż, kam­fo­ra)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. uni­wer­sal­ny pre­pa­rat zio­ło­wy marki Amol


Amol, Āmol (pers. آمل) – mia­sto w pół­noc­nym Ira­nie, w osta­nie Ma­zan­da­ran, u pół­noc­ne­go pod­nó­ża gór El­burs. Po­ło­żo­ne jest 19 km od uj­ścia rzeki Haraz do Morza Ka­spij­skie­go. W VIII wieku było po­pu­lar­nym oś­rod­kiem hand­lo­wym i na­u­ko­wym. W przesz­ło­ści mia­sto wie­lo­krot­nie było na­wie­dza­ne przez trzę­sie­nia ziemi i po­wo­dzie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amolet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­le­śnik


Źródła:

Wiktionary

Amoleta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kulin. na­le­śnik


Źródła:

Wiktionary

Amolok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cu­kie­rek mię­to­wy


Źródła:

Wiktionary

Amon

ka­tion soli amo­no­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. jon ut­wo­rzo­ny przez po­łą­cze­nie atomu azotu z czte­re­ma ato­ma­mi wo­do­ru;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amonal

ma­te­riał wy­bu­cho­wy kru­szą­cy, bę­dą­cy mie­sza­ni­ną azo­ta­nu amo­no­we­go, trój­ni­tro­to­lu­e­nu i me­ta­licz­ne­go glinu; sto­so­wa­ny gł. do wy­bu­chów pod­wod­nych oraz do robót skal­nych; alu­ma­tol


Amo­nal – kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy, ro­dzaj amo­ni­tu. Są to mie­sza­ni­ny wy­bu­cho­we zło­żo­ne z azo­ta­nu amonu, alu­mi­nium i tro­ty­lu lub in­ne­go sil­ne­go ma­te­ria­łu wy­bu­cho­we­go, np. DNT lub RDX. Mają wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę pro­duk­tów wy­bu­chu, ze wzglę­du na sil­nie eg­zo­ter­micz­ną re­ak­cję ut­le­nia­nia glinu, która w amo­na­lach prze­bie­ga głów­nie zgod­nie z rów­na­niem:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amoniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od amo­niak

 (1.2) kulin. cia­sto z do­dat­kiem amo­nia­ku w roli spulch­nia­cza


Źródła:

Wiktionary

Amoniak

zwią­zek azotu z wo­do­rem, nie­przy­jem­nie pach­ną­cy zwią­zek che­micz­ny za­war­ty m.in. w moczu niek­tó­rych or­ga­niz­mów, znaj­du­ją­cy za­sto­so­wa­nie w wielu dzie­dzi­nach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, zwią­zek azotu z wo­do­rem, be­zbarw­ny gaz o ostrym za­pa­chu;


Amo­niak, azan, tri­hy­dry­do­a­zot, – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny azotu i wo­do­ru.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amoniakalnia

dział kok­sow­ni gdzie od­by­wa się wy­my­wa­nie amo­nia­ku z gazu kok­sow­ni­cze­go


Źródła:

SJP.pl

Amoniakalny

→ amo­niak; amo­nia­ko­wy


przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z amo­nia­kiem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amoniakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. roln. do­da­wa­nie do pasz amo­nia­ku w celu ich wzbo­ga­ca­nia w azot


Źródła:

Wiktionary

Amoniakować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­a­mo­nia­ko­wać)

 (1.1) chem. na­sy­cać lub trak­to­wać coś amo­nia­kiem


Źródła:

Wiktionary

Amoniakowy

→ amo­niak; amo­nia­kal­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z amo­nia­kem; za­wie­ra­ją­cy amo­niak


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amonicki

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Am­mo­nem lub Am­mo­ni­ta­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język amo­nic­ki (am­mo­nic­ki);


Źródła:

Wiktionary

Amonifikacja

pro­ces bio­che­micz­ny pow­sta­wa­nia amo­nia­ku z azo­to­wych związ­ków or­ga­nicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pro­ces bio­lo­gicz­ne­go roz­kła­du or­ga­nicz­nych związ­ków azotu na amo­niak (NH₃) lub jon amo­no­wy (NH₄⁺) przez mi­kro­or­ga­niz­my


Amo­ni­fi­ka­cja ( am­mo­nia­cum ‘amo­niak’, "facio" ‘czy­nię’) – pro­ces prze­mia­ny azotu za­war­te­go w związ­kach or­ga­nicz­nych (głów­nie w biał­kach, kwa­sach nu­kle­i­no­wych, mocz­ni­ku i kwa­sie mo­czo­wym), po­cho­dzą­ce­go ze szcząt­ków ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych, do amo­nia­ku, za­cho­dzą­cy przy udzia­le mi­kro­or­ga­niz­mów (zwła­szcza bak­te­rii amo­ni­fi­ka­cyj­nych).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amonioteliczny

wyt­wa­rza­ją­cy amo­niak jako pro­dukt ubocz­ny prze­mia­ny ma­te­rii


Źródła:

SJP.pl

Amonit

ko­pal­ny gło­wo­nóg, prze­waż­nie o spi­ral­nie skrę­co­nej musz­li o śred­ni­cy od 1 cen­ty­me­tra do 2 me­trów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. ko­pal­ny gło­wo­nóg z pod­gro­ma­dy nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Am­mo­no­i­dea|ref=tak., amo­ni­to­wa­tych o pła­skiej spi­ral­nej sko­ru­pie o śred­ni­cy od 1 cm do 3 m, ży­ją­cy w okre­sie od de­wo­nu do kredy;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) chem. techn. ma­te­riał wy­bu­cho­wy bę­dą­cy mie­sza­ni­ną azo­ta­nu amonu z tro­ty­lem i in­ny­mi do­dat­ka­mi, uży­wa­ny głów­nie w gór­nict­wie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amonitowate

pod­gro­ma­da wy­mar­łych gło­wo­no­gów; amo­ni­ty


Źródła:

SJP.pl

Amonitowy

przy­miot­nik od: amo­nit


przy­miot­nik

 (1.1) pa­le­ont. zwią­za­ny z amo­ni­ta­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amonity

ko­pal­ny gło­wo­nóg, prze­waż­nie o spi­ral­nie skrę­co­nej musz­li o śred­ni­cy od 1 cen­ty­me­tra do 2 me­trów


Amo­ni­ty, amo­ni­to­wa­te (Am­mo­no­i­dea) – pod­gro­ma­da wy­mar­łych gło­wo­no­gów (Cep­ha­lo­po­da), prze­waż­nie o sy­me­trycz­nej, pła­sko­spi­ral­nej sko­ru­pie. Nie­licz­ne ro­dza­je miały nie­ty­po­we kształ­ty, np. pro­stej musz­li, spi­ra­li zwi­nię­tej w pio­nie, spi­ra­li o nie­sty­ka­ją­cych się skrę­tach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amonowanie

do­da­wać związ­ki amonu do paszy w celu pod­nie­sie­nia jej war­to­ści odżyw­czej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. do­da­wa­nie soli amo­no­wych do paszy w celu po­pra­wy jej wła­ści­wo­ści odżyw­czych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amonować

do­da­wać związ­ki amonu do paszy w celu pod­nie­sie­nia jej war­to­ści odżyw­czej


Źródła:

SJP.pl

Amonowy

do­ty­czą­cy amonu, za­wie­ra­ją­cy amon (np. sa­le­tra amo­no­wa)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z amo­nem, do­ty­czą­cy amonu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amontillado

ga­tu­nek je­re­zu ciem­niej­szy od fino


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­mia­na wy­traw­ne­go, bia­łe­go je­re­zu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amor

1. wy­o­bra­że­nie w sztu­ce rzym­skie­go bożka mi­ło­ści; amo­rek;
2. prze­no­śnie: mi­łość;
3. po­tocz­nie: amor­ty­za­tor; amo­rek


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. bóg i uo­so­bie­nie mi­ło­ści oraz na­mięt­no­ści cie­les­nej, utoż­sa­mia­ny z grec­kim Ero­sem;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1221;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amoralista

zwo­len­nik amo­ra­liz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na odrzu­ca­ją­cy normy mo­ral­ne i etycz­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amoralistka

→ amo­ra­li­sta


Patrz:amoralista

Źródła:

SJP.pl

Amoralizm

za­cho­wa­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się bra­kiem wszel­kich ha­mul­ców mo­ral­nych; także: ze­spół po­glą­dów uza­sad­nia­ją­cych takie za­cho­wa­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­gląd odrzu­ca­ją­cy normy mo­ral­ne i etycz­ne


Amo­ra­lizm (ina­czej im­mo­ra­lizm, mo­ral­ny ni­hi­lizm) – po­gląd, który odrzu­ca normy mo­ral­ne i etycz­ne. Ist­nie­je roz­róż­nie­nie na dwie za­sad­ni­cze ga­łę­zie amo­ra­liz­mu - spo­łecz­ny i ab­so­lut­ny. Pier­wszy z nich nie jest amo­ra­liz­mem w ści­słym zna­cze­niu. Amo­ra­li­sta­mi spo­łecz­ny­mi byli fi­lo­zo­fo­wie, któ­rych etyka za­prze­cza­ła obo­wią­zu­ją­cym w danym cza­sie nor­mom (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amoralnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób amo­ral­ny


Źródła:

Wiktionary

Amoralność

odrzu­ce­nie norm, ocen, wzo­rów po­stę­po­wa­nia obo­wią­zu­ją­cych w okre­ślo­nym śro­do­wi­sku i cza­sie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest amo­ral­ne; cecha tych, któ­rzy są amo­ral­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amoralny

nie­sto­su­ją­cy zasad mo­ral­nych, prze­ciw­ny im, sprzecz­ny z nimi (np. amo­ral­ne po­stę­po­wa­nie, amo­ral­na osoba)


przy­miot­nik

 (1.1) niez­god­ny z za­sa­da­mi po­strze­ga­ny­mi w danej spo­łecz­no­ści za dobre i słusz­ne

 (1.2) nie­wi­dzą­cy róż­ni­cy mię­dzy do­brem a złem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amorejski

→ Amo­rej­czyk; emo­rej­ski, amo­ryc­ki


Źródła:

SJP.pl

Amorek

1. wy­o­bra­że­nie w sztu­ce rzym­skie­go bożka mi­ło­ści; amor;
2. motyw de­ko­ra­cyj­ny, po­stać na­gie­go chłop­czy­ka ze skrzy­dła­mi; ku­pi­dyn, ku­pi­do, putto;
3. po­tocz­nie: amor­ty­za­tor; amor


Źródła:

SJP.pl

Amorevole

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: tkli­wie, z mi­ło­ścią; amo­ro­so


Źródła:

SJP.pl

Amorfa

mało znany w Pol­sce krzew ozdob­ny z Ame­ry­ki Pół­noc­nej


Amor­fa ("Amorp­ha" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych. Obej­mu­je 15 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na ob­sza­rze od po­łud­nio­wej Ka­na­dy po pół­noc­ny Mek­syk, przy czym naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amorfia

bez­po­sta­cio­wość


Źródła:

SJP.pl

Amorficzność

nie­po­sia­da­nie żad­ne­go okre­ślo­ne­go kształ­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest amor­ficz­ne; cecha tych, któ­rzy są amor­ficz­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amorficzny

1. bez­po­sta­cio­wy, o nie­o­kre­ślo­nych kształ­tach;
2. o ję­zy­ku: o słabo roz­wi­nię­tej struk­tu­rze mor­fe­mów gra­ma­tycz­nych;
3. w fi­zy­ce: nie­ma­ją­cy upo­rząd­ko­wa­nej struk­tu­ry czą­ste­czek


przy­miot­nik

 (1.1) bezksz­tałt­ny, nie­ma­ją­cy okre­ślo­nej bu­do­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amorfik

czło­wiek o spo­koj­nym uspo­so­bie­niu i sto­no­wa­nym oka­zy­wa­niu emo­cji, łatwo ule­ga­ją­cy wpły­wom oto­cze­nia, skłon­ny do le­ni­stwa i nied­ba­ło­ści, rzad­ko wy­ka­zu­ją­cy ini­cja­ty­wę do pod­ję­cia dzia­łań


Źródła:

SJP.pl

Amorfizm

1. bez­po­sta­cio­wość, brak upo­rząd­ko­wa­nej bu­do­wy;
2. w li­te­ra­tu­rze: okre­śle­nie ze­spo­łu cech li­te­ra­tu­ry no­wa­tor­skiej, re­zy­gnu­ją­cej z kla­sycz­nych ukła­dów kom­po­zy­cyj­nych;
3. w fi­zy­ce: brak bu­do­wy kry­sta­licz­nej w ciele sta­łym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. bez­po­sta­cio­wość, brak wła­ści­wej formy


Amor­fizm, bez­po­sta­cio­wość (gr. "ámorphos" = bezksz­tałt­ny) – okre­śle­nie w po­wo­jen­nych dy­sku­sjach li­te­rac­kich, które uży­wa­ne było w ba­da­niach ut­wo­rów li­te­rac­kich (zwła­szcza po­wie­ścio­wej).

Uży­wa­ne było w przy­pad­ku okre­śle­nia ut­wo­ru lub ut­wo­rów, które nie po­sia­da­ją wy­raź­nej formy, są luźne i nie na­wią­zu­ją do tra­dy­cyj­nych wzor­ców i naj­czę­ściej są w for­mie cha­o­tycz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amorfofalus

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; dzi­wi­dło


Źródła:

SJP.pl

Amorgos

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na Morzu Egej­skim, w ar­chi­pe­la­gu Cy­kla­dy, po­ło­żo­na na wschód od Nak­sos;

 (1.2) geogr. miej­sco­wość, sto­li­ca wyspy Amor­gos (1.1)

 (1.3) geogr. adm. dimos w Gre­cji obej­mu­ją­cy wyspę Amor­gos (1.1) i kilka mniej­szych


Amor­gós ( Αμoργός) – wyspa na Morzu Egej­skim, w ar­chi­pe­la­gu Cy­kla­dy, pow. 127 km² po­ło­żo­na na wschód od Nak­sos.

Leży w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Wyspy Egej­skie, w re­gio­nie Wyspy Egej­skie Po­łud­nio­we, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Nak­sos, w gmi­nie Amor­gos.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amorka

stru­no­wy in­stru­ment mu­zycz­ny; wil­da­mo­ra, al­tów­ka mi­łos­na, viola d'amore


Źródła:

SJP.pl

Amoroso

[czy­taj: amo­ro­zo] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: czule, tkli­wie, pie­szczot­li­wie


przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) muz. pie­szczot­li­wie, tkli­wie, z uczu­ciem, mi­ło­ścią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amorowy

po­tocz­nie: mi­łos­ny, ero­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl

Amortyzacja

1. wy­ra­żo­ny w pie­nią­dzu koszt utra­ty war­to­ści wsku­tek zu­ży­cia (mo­ral­ne­go, tech­nicz­ne­go) skład­ni­ka ma­jąt­ku trwa­łe­go przed­się­bior­stwa (np. bu­dyn­ku, ma­szy­ny, urzą­dze­nia);
2. ła­go­dze­nie w różny spo­sób przy po­mo­cy spe­cjal­nych urzą­dzeń wstrzą­sów i ude­rzeń w po­ja­zdach, ma­szy­nach itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. stop­nio­wa utra­ta war­to­ści środ­ków trwa­łych wsku­tek ich zu­ży­wa­nia się oraz koszt zwią­za­ny ze stop­nio­wym zu­ży­wa­niem się środ­ków trwa­łych

 (1.2) techn. ła­go­dze­nie ude­rzeń, wstrzą­sów w ma­szy­nach, po­ja­zdach za po­mo­cą spe­cjal­nych urzą­dzeń


Amor­ty­za­cja – w pra­wie bi­lan­so­wym i po­dat­ko­wym oz­na­cza koszt zwią­za­ny ze stop­nio­wym zu­ży­wa­niem się środ­ków trwa­łych oraz war­to­ści nie­ma­te­rial­nych i praw­nych. Amor­ty­za­cja jest kosz­tem, który nie wiąże się z wy­pły­wem środ­ków pie­nięż­nych. Z amor­ty­za­cją łączy się po­ję­cie umo­rze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amortyzacyjny

1. po­kry­wa­ją­cy stra­ty;
2. ła­go­dzą­cy wstrzą­sy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy amor­ty­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amortyzator

spe­cjal­ne urzą­dze­nie róż­ne­go typu ła­go­dzą­ce wstrzą­sy i ude­rze­nia w po­ja­zdach, ma­szy­nach itp.; resor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do ła­go­dze­nia skut­ków wstrzą­sów, ude­rzeń, drgań, na­tę­że­nia dźwię­ku w po­ja­zdach lub ma­szy­nach;


Amor­ty­za­tor, ła­god­nik – me­cha­nizm, któ­re­go za­da­niem jest prze­chwy­cić i roz­pro­szyć nad­miar ener­gii w ukła­dzie me­cha­nicz­nym. Uży­wa­ny jest w celu za­bez­pie­cze­nia urzą­dze­nia lub ope­ra­to­ra przed ne­ga­tyw­nym od­dzia­ły­wa­niem drgań i zwięk­sze­nia kom­for­tu ek­splo­a­ta­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amortyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|amor­ty­zo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Amortyzować

1. do­ko­ny­wać od­pi­sów amor­ty­za­cyj­nych (wy­ra­ża­ją­cych zu­ży­cie) w cię­żar kosz­tów;
2. ła­go­dzić w różny spo­sób i za po­mo­cą róż­nych urzą­dzeń wstrzą­sy i ude­rze­nia w po­ja­zdach, ma­szy­nach itp.


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ekon. za­li­czać do kosz­tów da­ne­go okre­su część kosz­tu środ­ka trwa­łe­go od­po­wia­da­ją­cą sto­sun­ko­wi tego okre­su do pla­no­wa­ća­no­wa­nej dłu­go­ści okre­su użyt­ko­wa­nia tego środ­ka

 (1.2) techn. ła­go­dzić w różny spo­sób i za po­mo­cą róż­nych urzą­dzeń wstrzą­sy i ude­rze­nia w po­ja­zdach, ma­szy­nach itp.

 (1.3) książk. ła­go­dzić nie­ko­rzyst­ne skut­ki cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amory

po­tocz­nie: za­bie­gi ma­ją­ce na celu po­zy­ska­nie wzglę­dów osoby płci od­mien­nej, sta­ra­nia o czy­jąś rękę; umiz­gi, umizg (daw­niej), flirt, kon­ku­ry, za­lo­ty, za­le­can­ki


Amory – mia­sto w sta­nie Mis­si­si­pi, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amoryci

lud se­mic­ki po­krew­ny Ka­na­nej­czy­kom


Amo­ry­ci (sum. "MAR.TU", akad. "Amur­ru") – lud se­mic­ki, po­krew­ny Ka­na­nej­czy­kom, który na prze­ło­mie III i II ty­siąc­le­cia p.n.e. opa­no­wał więk­szość Me­zo­po­ta­mii i roz­le­głe ob­sza­ry Syrii. Spo­wo­do­wa­li oni upa­dek su­me­ro-aka­dyj­skie­go pań­stwa III dy­na­stii z Ur, two­rząc na jego gru­zach sze­reg zwal­cza­ją­cych się ma­łych państw, z któ­rych osta­tecz­nie zwy­cięz­cą oka­zał się Ba­bi­lon Ham­mu­ra­bie­go. Amo­ry­ci prze­ję­li kul­tu­rę su­me­ro-aka­dyj­ską i stwo­rzy­li pod­sta­wy państw ba­bi­loń­skie­go i asy­ryj­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amorycki

→ Amo­ry­ci


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Amo­ry­ta­mi, do­ty­czą­cy Amo­ry­tów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język amo­ryc­ki;


Patrz:Amoryci

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amoryczny

ero­tycz­ny, mi­łos­ny


przy­miot­nik

 (1.1) rzad. ero­tycz­ny, mi­łos­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amoryta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. przed­sta­wi­ciel za­chod­nio­se­mic­kie­go ple­mię­e­mie­nia, które na prze­ło­mie III i II ty­siąc­le­cia p.n.e. opa­no­wa­ło więk­szość Me­zo­po­ta­mii;


Źródła:

Wiktionary

Amorytka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. etn. przed­sta­wi­ciel­ka za­chod­nio­se­mic­kie­go ple­mię­e­mie­nia, które na prze­ło­mie III i II ty­siąc­le­cia p.n.e. opa­no­wa­ło więk­szość Me­zo­po­ta­mii;


Źródła:

Wiktionary

Amos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na, pro­rok;

 (1.2) imię|pol­ski|m.


Amos – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od hebr. עמוס "amos" – „mocny, dźwi­ga­ją­cy cię­ża­ry”. Pa­tro­nem tego imie­nia jest Amos, jeden z dwu­na­stu pro­ro­ków mniej­szych, któ­re­go imie­niem naz­wa­na jest jedna z ksiąg bi­blij­nych – Księ­ga Amosa. Ob­cho­dzi imie­ni­ny 31 marca.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amosek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Amos


Źródła:

Wiktionary

Amosowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Amosa


Źródła:

Wiktionary

Amp

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Amp.

skrót

 (1.1) = farm. am­puł­ka


Źródła:

Wiktionary

Amp.-Strz.

skrót

 (1.1) = med. am­puł­ko­strzy­kaw­ka


Źródła:

Wiktionary

Ampeks

ampex;
1. spo­sób za­pi­su obra­zu i dźwię­ku pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go na ta­śmie ma­gne­tycz­nej;
2. urzą­dze­nie do do­ko­ny­wa­nia ta­kie­go za­pi­su i jego odt­wa­rza­nia


Źródła:

SJP.pl

Ampeksowy

→ am­peks; am­pe­xo­wy


Źródła:

SJP.pl

Ampelografia

ca­łoksz­tałt wie­dzy o wi­no­ro­śli


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział bo­ta­ni­ki oraz eno­lo­gii zaj­mu­ją­cy się opi­sem, kla­sy­fi­ka­cją i roz­róż­nia­niem od­mian wi­no­ro­śli


Am­pe­lo­gra­fia (gr. "ámpelos" = winna la­to­rośl) – nauka o wi­no­ro­ślach ("Vitis" spp.), zaj­mu­ją­ca się opi­sy­wa­niem i kla­sy­fi­ko­wa­niem tych ro­ślin. Daw­niej głów­ną me­to­dą była ob­ser­wa­cja i po­rów­ny­wa­nie kształ­tu i barwy owo­ców i liści wi­no­ro­śli. Współ­cze­śnie nauka ta zre­wo­lu­cjo­ni­zo­wa­na zo­sta­ła za spra­wą badań mo­le­ku­lar­nych DNA.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ampelograficzny

przy­miot­nik od: am­pe­lo­gra­fia


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy am­pe­lo­gra­fii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ampelologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) bot. zwią­za­ny z am­pe­lo­lo­gią, do­ty­czą­cy am­pe­lo­lo­gii, upra­wy wi­no­ro­śli


Źródła:

Wiktionary

Amper

pod­sta­wo­wa jed­nost­ka na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. elektr. pod­sta­wo­wa jed­nost­ka na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go w ukła­dzie SI, oz­na­cza­na sym­bo­lem A;

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. wia­dro


Amper – jed­nost­ka na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go (na­zy­wa­ne też po pro­stu "prą­dem elek­trycz­nym"). Jest jed­nost­ką pod­sta­wo­wą w ukła­dzie SI i ukła­dzie MKSA oz­na­cza­ną w obu ukła­dach sym­bo­lem A.

Nazwa "amper" po­cho­dzi od naz­wi­ska fran­cu­skie­go fi­zy­ka André Marie Ampère’a.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amperaż

war­tość na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. na­tę­że­nie prądu elek­trycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amperogodzina

jed­nost­ka ilo­ści elek­trycz­no­ści (ła­dun­ku elek­trycz­ne­go) od­po­wia­da­ją­ca prze­pły­wo­wi prądu o na­tę­że­niu 1 am­pe­ra przez prze­krój po­przecz­ny da­ne­go prze­wod­ni­ka w ciągu 1 go­dzi­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. jed­nost­ka po­jem­no­ści elek­trycz­nej, równa ilo­ści ener­gii jaką w ciągu go­dzi­ny prze­no­si prąd elek­trycz­ny o na­tę­że­niu 1 am­pe­ra;


Am­pe­ro­go­dzi­na [Ah] – miara ła­dun­ku elek­trycz­ne­go ogniw gal­wa­nicz­nych (nie­pra­wi­dło­wo zwa­ne­go po­jem­no­ścią), w tym aku­mu­la­to­rów elek­trycz­nych. Okre­śla ona zdol­ność do za­si­la­nia przez ten aku­mu­la­tor ob­wo­du elek­trycz­ne­go prą­dem o danym na­tę­że­niu przez okre­ślo­ny czas.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amperogodzinowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy am­pe­ro­go­dzi­ny


Źródła:

Wiktionary

Amperometr

przy­rząd do po­mia­ru na­tę­że­nia prądu w ob­wo­dzie elek­trycz­nym, po­da­ją­cy wynik w am­pe­rach; am­pe­ro­mierz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go w ob­wo­dzie, zwy­kle wy­ra­ża­ne­go w am­pe­rach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amperometria

dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi na­tę­że­nia prądu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. me­to­da ana­li­tycz­na w che­mii po­le­ga­ją­ca na po­mia­rze na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go w funk­cji stę­że­nia oz­na­cza­nej sub­stan­cji


Am­pe­ro­me­tria – tech­ni­ka ana­li­tycz­na, ba­zu­ją­ca na po­mia­rze za­leż­no­ści na­tę­że­nia prądu od stę­że­nia sub­stan­cji elek­tro­ak­tyw­nej przy sta­łym po­ten­cja­le. Sto­su­je się układ elek­tro­dy pra­cu­ją­cej i od­nie­sie­nia za­nu­rzo­nych w ba­da­nym rozt­wo­rze skła­da­ją­cym się z elek­tro­li­tu i ba­da­nej sub­stan­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amperometryczny

→ am­pe­ro­me­tria


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy am­pe­ro­me­trii


Patrz:amperometria

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amperomierz

przy­rząd do po­mia­ru na­tę­że­nia prądu w ob­wo­dzie elek­trycz­nym, po­da­ją­cy wynik w am­pe­rach; am­pe­ro­metr


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. elektr. przy­rząd do po­mia­ru na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go;


Am­pe­ro­mierz – przy­rząd po­mia­ro­wy słu­żą­cy do po­mia­ru na­tę­że­nia prądu elek­trycz­ne­go. W za­leż­no­ści od za­kre­su am­pe­ro­mie­rza uży­wa­ne są też nazwy: ki­lo­am­pe­ro­mierz, mi­liam­pe­ro­mierz, mi­kro­am­pe­ro­mierz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amperosekunda

jed­nost­ka ilo­ści elek­trycz­no­ści (ła­dun­ku elek­trycz­ne­go) od­po­wia­da­ją­ca prze­pły­wo­wi prądu o na­tę­że­niu 1 am­pe­ra przez prze­krój po­przecz­ny da­ne­go prze­wod­ni­ka w ciągu 1 se­kun­dy; ku­lomb


Źródła:

SJP.pl

Amperowoltomierz

mier­nik na­pię­cia i/lub na­tę­że­nia prądu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. przy­rząd elek­trycz­ny łą­czą­cy funk­cje am­pe­ro­mie­rza i wol­to­mie­rza; urzą­dze­nie do po­mia­rów na­tę­że­nia i na­pię­cia prądu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amperowy

→ amper


przy­miot­nik

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z am­pe­rem (jed­nost­ką na­tę­że­nia prądu)


Patrz:amper

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amperozwój

dawna jed­nost­ka siły ma­gne­to­mo­to­rycz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. fiz. jed­nost­ka siły ma­gne­to­mo­to­rycz­nej w ukła­dzie MKS równa prze­pły­wo­wi jed­ne­go am­pe­ra prądu sta­łe­go przez jeden zwój so­le­no­i­du;


Am­pe­roz­wój (Az) – po­za­u­kła­do­wa (MKS) jed­nost­ka siły ma­gne­to­mo­to­rycz­nej o wy­mia­rze am­pe­ra, równa prze­pły­wo­wi jed­ne­go am­pe­ra prądu sta­łe­go przez po­je­dyn­czy zam­knię­ty zwój so­le­no­i­du.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ampersand

znak "&", znaj­du­ją­cy się na stan­dar­do­wej ame­ry­kań­skiej kla­wia­tu­rze nad cyfrą 7


Źródła:

SJP.pl

Ampex

am­peks;
1. spo­sób za­pi­su obra­zu i dźwię­ku pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go na ta­śmie ma­gne­tycz­nej;
2. urzą­dze­nie do do­ko­ny­wa­nia ta­kie­go za­pi­su i jego odt­wa­rza­nia


Źródła:

SJP.pl

Ampexowy

→ ampex; am­pek­so­wy


Źródła:

SJP.pl

Ampfutbol

od­mia­na piłki noż­nej dla osób po jed­no­stron­nej am­pu­ta­cji koń­czyn; amp fut­bol


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. ro­dzaj piłki noż­nej, któ­rej gra­cza­mi są osoby po am­pu­ta­cji koń­czy­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ampfutbolista

za­wod­nik gra­ją­cy w amp fut­bol


Źródła:

SJP.pl

Ampfutbolistka

→ amp­fut­bo­li­sta


Patrz:ampfutbolista

Źródła:

SJP.pl

Ampfutbolowy

→ amp­fut­bol


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z amp fut­bo­lem, do­ty­czą­cy amp fut­bo­lu


Patrz:ampfutbol

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ampicylina

pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk z grupy pe­ni­cy­lin cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. an­ty­bio­tyk β-lak­ta­mo­wy z grupy pe­ni­cy­lin pół­syn­te­tycz­nych, sto­so­wa­ny w le­cze­niu za­ka­żeń bak­te­ryj­nych, o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym (ha­mu­je syn­te­zę ścia­ny ko­mór­ko­wej bak­te­rii); po­chod­na kwasu 6-ami­no­pe­ni­cy­la­no­we­go


Am­pi­cy­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk β-lak­ta­mo­wy z grupy ami­no­pe­ni­cy­lin o sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia, wraż­li­wy na bak­te­ryj­ne β-lak­ta­ma­zy. W po­rów­na­niu do pe­ni­cy­lin na­tu­ral­nych jest mniej sku­tecz­ny w sto­sun­ku do bak­te­rii Gram-do­dat­nich (2–5 krot­nie), ale 10-krot­nie bar­dziej w sto­sun­ku do Gram-ujem­nych (m.in.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ampla

lampa wi­szą­ca lub klosz kie­ru­ją­cy świa­tło ku górze


Źródła:

SJP.pl

Amplatz

[czy­taj: am­plac] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Amplatzer

[czy­taj: am­pla­cer] za­tycz­ka sto­so­wa­na do za­my­ka­nia ubyt­ku w ko­mo­rze serca; za­pin­ka Am­plat­za


Źródła:

SJP.pl

Ampleksus

odruch płcio­wy u pła­zów be­zo­go­no­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) herp. po­zy­cja go­do­wa pła­zów głów­nie be­zo­go­no­wych, w któ­rej sa­miec trzy­ma sa­mi­cę za przed­nie od­nó­ża


Am­plek­sus (łac. "am­ple­xus" – „uścisk”) – odruch płcio­wy wy­stę­pu­ją­cy u pła­zów be­zo­go­no­wych. Jest to po­zy­cja nie­zbęd­na do zło­że­nia jaj przez sa­mi­cę i wy­rzu­ce­nia na­sie­nia do wody przez samca. Po­nad­to wy­stę­pu­je u niek­tó­rych pła­zów ogo­nia­stych, np. u sa­la­man­dry pla­mi­stej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amplidyna

prąd­ni­ca prądu sta­łe­go o dwu­stop­nio­wym wzmoc­nie­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. spe­cja­li­stycz­ny ro­dzaj wzmac­nia­cza elek­tro­ma­szy­no­we­go, który kon­struk­cyj­nie jest prąd­ni­cą prądu sta­łe­go o spe­cy­ficz­nej bu­do­wie, poz­wa­la­ją­cy na ste­ro­wa­nie bar­dzo du­ży­mi mo­ca­mi wyj­ścio­wy­mi za po­mo­cą sy­gna­łów o nie­wiel­kiej mocy;


Am­pli­dy­na – hi­sto­rycz­ny wzmac­niacz elek­tro­ma­szy­no­wy w for­mie prąd­ni­cy prądu sta­łe­go. Po­sia­da 4 bie­gu­ny w sto­ja­nie, ale stru­mień ma­gne­tycz­ny po­dłuż­ny Φd wy­wo­ła­ny prą­dem ma­gne­su­ją­cym ma­gne­su­je dwa z nich, np. 1 i 2 w jed­nym kie­run­ku, a, po­zo­sta­łe dwa, np. 3 i 4, w dru­gim kie­run­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amplifikacja

1. ro­zbu­do­wa­nie ja­kie­goś te­ma­tu lub mo­ty­wu słu­żą­ce głęb­sze­mu jego uka­za­niu, po­le­ga­ją­ce na wzbo­ga­ca­niu i do­peł­nia­niu go w ko­lej­nych zda­niach tek­stu;
2. w ge­ne­ty­ce: zwie­lo­krot­nie­nie licz­by genów;
3. wzmoc­nie­nie, zwie­lo­krot­nie­nie ja­kiejś wiel­ko­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amplifikacyjny

→ am­pli­fi­ka­cja


Patrz:amplifikacja

Źródła:

SJP.pl

Amplifikator

daw­niej: wzmac­niacz elek­trycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. wzmac­niacz elek­trycz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amplifikatorka

prze­sta­rza­łe: ko­bie­ta opo­wia­da­ją­ca z prze­sa­dą, wy­ol­brzy­mia­ją­ca fakty


Źródła:

SJP.pl

Amplifikatornia

ze­spół urzą­dzeń do wzmac­nia­nia prą­dów o czę­stot­li­wo­ści aku­stycz­nej


Źródła:

SJP.pl

Amplifikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. ubar­wia­nie, uwz­nio­śla­nie lub nad­mier­ne roz­sze­rza­nie mo­ty­wu, te­ma­tu, tre­ści cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Amplifikować

wzmac­niać, wy­ol­brzy­miać


Źródła:

SJP.pl

Amplistat

ro­dzaj trans­for­ma­to­ro­we­go wzmac­nia­cza ma­gne­tycz­ne­go


Am­pli­stat wzbu­dze­nia – spe­cjal­ny trans­for­ma­to­ro­wy wzmac­niacz ma­gne­tycz­ny umoż­li­wia­ją­cy bez­sty­ko­wą, bez­stop­nio­wą i be­zo­po­ro­wą re­gu­la­cję na­tę­że­nia prądu w ob­wo­dach elek­trycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amplitron

sze­ro­ko­pas­mo­wa, wzmac­nia­ją­ca lampa mi­kro­fa­lo­wa


Am­pli­tron – wzmac­nia­ją­ca lampa mi­kro­fa­lo­wa, sze­ro­ko­pas­mo­wa, dużej mocy, za­li­cza­na do lamp o fali wstecz­nej typu M. W bu­do­wie przy­po­mi­na ma­gne­tron, lecz linia opóź­nia­ją­ca jest ot­war­ta – jeden ko­niec linii sta­no­wi wej­ście sy­gna­łu wzmac­nia­ne­go, a drugi wyj­ście dla sy­gna­łu wzmoc­nio­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amplitud

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. plu­ral|am­pli­tu­da.


Źródła:

Wiktionary

Amplituda

1. naj­wyż­sze od­chy­le­nie da­nych war­to­ści od śred­niej;
2. w fi­zy­ce: za­kres wa­ha­nia - naj­więk­sze od­chy­le­nie ciała drga­ją­ce­go lub wa­ha­ją­ce­go się od śred­niej lub spo­czyn­ko­wej po­zy­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. naj­więk­sze wy­chy­le­nie cechy, funk­cji, cha­rak­te­ry­sty­ki okre­so­wo zmien­nej;

 (1.2) fiz. po­ło­wa róż­ni­cy mię­dzy war­to­ścią mak­sy­mal­ną i mi­ni­mal­ną

 (1.3) pot. za­kres


Am­pli­tu­da – wspól­na nazwa kilku bli­sko po­wią­za­nych pojęć ma­te­ma­tycz­nych, sto­so­wa­nych głów­nie w fi­zy­ce, na­u­kach tech­nicz­nych i na­u­kach o Ziemi. We wszyst­kich tych przy­pad­kach am­pli­tu­da to pewna licz­ba rze­czy­wi­sta cha­rak­te­ry­zu­ją­ca pewną funk­cję rze­czy­wi­stą, na przy­kład:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amplitudo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. od am­pli­tu­da


Źródła:

Wiktionary

Amplitudowy

→ am­pli­tu­da


przy­miot­nik

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z am­pli­tu­dą


Patrz:amplituda

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amplituner

[czy­taj: ampliTIUner lub ampliTUner] wzmac­niacz (am­pli­fi­ka­tor) i od­bior­nik ra­dio­wy (tuner) we wspól­nej obu­do­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. po­łą­cze­nie od­bior­ni­ka ra­dio­we­go i wzmac­nia­cza;


Am­pli­tu­ner – po­łą­cze­nie wzmac­nia­cza elek­tro­a­ku­stycz­ne­go ( am­pli­fier) i od­bior­ni­ka ra­dio­we­go (ang. "tuner") we wspól­nej obu­do­wie i zaz­wy­czaj o wspól­nym za­si­la­czu.

W am­pli­tu­ne­rze wy­o­dręb­nia się na­stę­pu­ją­ce ele­men­ty skła­do­we:

Am­pli­tu­ner sta­no­wi pod­sta­wo­wy ele­ment prost­szych ze­sta­wów mu­zycz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ampula

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: na­czyń­ko w kształ­cie spła­szczo­ne­go dzban­ka bez uchwy­tów; am­pul­la


Źródła:

SJP.pl

Ampulla

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: na­czyń­ko w kształ­cie spła­szczo­ne­go dzban­ka bez uchwy­tów; am­pu­la


Źródła:

SJP.pl

Ampulowy

klucz am­pu­lo­wy - ro­dzaj wkrę­ta­ka o prze­kro­ju sze­ścio­ką­ta fo­rem­ne­go; klucz in­bu­so­wy, klucz im­bu­so­wy, imbus, inbus


Źródła:

SJP.pl

Amputacja

ope­ra­cyj­ne, czę­ścio­we lub cał­ko­wi­te usu­nię­cie ja­kiejś czę­ści ciała, or­ga­nu; od­ję­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ope­ra­cyj­ne lub wy­pad­ko­we usu­nię­cie czę­ści lub ca­łe­go na­rzą­du, zwy­kle koń­czy­ny;


Am­pu­ta­cja ( am­pu­ta­tio) – za­bieg ope­ra­cyj­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu na­rzą­du lub jego czę­ści. Naj­czę­ściej zda­rza­ją się am­pu­ta­cje koń­czyn spo­wo­do­wa­ne za­a­wan­so­wa­nym nie­dokr­wie­niem (wy­wo­ła­nym np. po­stę­pu­ją­cym stward­nie­niem za­ro­sto­wym tęt­nic) lub znacz­nym usz­ko­dze­niem ura­zo­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amputacyjny

zwią­za­ny z am­pu­ta­cją, słu­żą­cy do am­pu­ta­cji (np. za­bieg am­pu­ta­cyj­ny, na­rzę­dzia am­pu­ta­cyj­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z am­pu­ta­cją; słu­żą­cy do am­pu­ta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amputant

osoba, któ­rej ope­ra­cyj­nie usu­nię­to koń­czy­nę lub na­rząd


Źródła:

SJP.pl

Amputowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. wy­ko­ny­wa­nie am­pu­ta­cji


Źródła:

Wiktionary

Amputować

1, do­ko­nać, do­ko­ny­wać am­pu­ta­cji (ope­ra­cyj­ne­go usu­nię­cia koń­czy­ny lub in­ne­go na­rzą­du);
2. prze­no­śnie: po­zba­wić, po­zba­wiać cze­goś waż­ne­go


cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) do­ko­ny­wać am­pu­ta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ampuła

ab­so­lut­nie szczel­ne na­czy­nie la­bo­ra­to­ryj­ne, szkla­ne lub two­rzy­wo­we, słu­żą­ce do dłu­gotr­wa­łe­go prze­cho­wy­wa­nia cie­kłych i rza­dziej sta­łych sub­stan­cji che­micz­nych


Am­pu­ła – ro­dzaj ko­mór­ki ko­ni­diot­wór­czej u grzy­bów. Jest to koń­co­wa strzęp­ka, na któ­rej wyt­wa­rza­ne są bezpł­cio­wo za­rod­ni­ki zwane ko­ni­dia­mi.

Am­pu­ła swoim kształ­tem przy­po­mi­na na­pęcz­nia­łą głów­kę z krót­ki­mi wy­rost­ka­mi zwa­ny­mi ste­ryg­ma­mi. Na ste­ryg­mach tych po­przez pącz­ko­wa­nie pow­sta­ją ko­ni­dia – u niek­tó­rych ga­tun­ków pow­sta­je rów­no­cze­śnie kilka ko­ni­diów na każ­dej ste­ryg­mie, u in­nych ko­lej­no po jed­nym. Am­pu­ła ma tyle punk­tów za­rod­ni­ko­wa­nia, ile jest na niej ste­rygm, czyli jest po­li­bla­stycz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ampułczarnia

dział wyt­wór­ni leków, w któ­rym na­peł­nia się am­puł­ki le­kiem; am­puł­kar­nia


Źródła:

SJP.pl

Ampułeczka

zdrob­nie­nie od: am­puł­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: am­puł­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ampułka

1. małe na­czy­nie szkla­ne, fiol­ka;
2. u sta­ro­żyt­nych Rzy­mian: na­czy­nie do prze­cho­wy­wa­nia pły­nów;
3. małe na­czy­nie do wina lub wody uży­wa­ne przy mszy lub chrzcie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. kos­met. med. szkla­ny her­me­tycz­nie zam­knię­ty po­jem­nik z jed­no­ra­zo­wą dawką leku;

 (1.2) rel. mały dzba­nek do po­da­wa­nia wina i wody ka­pła­no­wi; ; Glo­ger.

 (1.3) hist. szkla­ne na­czy­nie na leki i sub­stan­cje za­pa­cho­we

 (1.4) uczn. męż­czyz­na, który przyj­mu­je ste­ry­dy

 (1.5) daw. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bulla am­pul­la|L.|ref=tak.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ampułkarnia

dział wyt­wór­ni leków, w któ­rym na­peł­nia się am­puł­ki le­kiem; am­puł­czar­nia


Źródła:

SJP.pl

Ampułkostrzykawka

ro­dzaj strzy­kaw­ki, która do­dat­ko­wo pełni funk­cję am­puł­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. strzy­kaw­ka peł­nią­ca do­dat­ko­wo rolę am­puł­ki;


Am­puł­ko­strzy­kaw­ka, am­puł­ka-strzy­kaw­ka, strzy­kaw­ko­am­puł­ka – po­łą­cze­nie am­puł­ki z le­kiem i strzy­kaw­ki, go­to­we do na­tych­mia­sto­we­go wstrzy­knię­cia leku. Jej od­mia­ną jest strzy­kaw­ka au­to­ma­tycz­na (au­to­strzy­kaw­ka), czyli strzy­kaw­ka z me­cha­niz­mem (zwy­kle sprę­ży­no­wym) wy­py­cha­ją­cym za­war­tą w niej ciecz. Am­puł­ko­strzy­kaw­ki są (z de­fi­ni­cji) jed­no­ra­zo­we­go użyt­ku, na­to­miast strzy­kaw­ki au­to­ma­tycz­ne mogą być jed­no­ra­zo­we lub wie­lo­ra­zo­we. Szcze­gól­nym ro­dza­jem au­to­strzy­kaw­ki jest pen in­su­li­no­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ampułkowy

→ am­puł­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z am­puł­ką, do­ty­czą­cy am­puł­ki


Patrz:ampułka

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amrita

w hin­du­iz­mie: mi­tycz­ny napój bogów, nek­tar nie­śmier­tel­no­ści; am­ry­ta


Źródła:

SJP.pl

Amritsar

mia­sto w In­diach


Am­rit­sar (pendż. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ"," "Sa­dzaw­ka Nek­ta­ru Nie­śmier­tel­no­ści," hindi अमृतसर) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich In­diach, w sta­nie Pen­dżab, sto­li­ca dy­stryk­tu Am­rit­sar

Leży w po­bli­żu gra­ni­cy z Pa­ki­sta­nem. Około 1,1 mln miesz­kań­ców. W mie­ście tym znaj­du­je się naj­waż­niej­szy obiekt kultu sik­hów – Złota Świą­ty­nia zwana "Dar­bar Sahib" ( Dwór Pana) lub "Har­man­dir" ( Świą­ty­nia Boża), w któ­rej prze­cho­wy­wa­ny jest ory­gi­nał świę­tej księ­gi sik­hów „"Sri Guru Granth Sahib"”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amritsarski

→ Am­rit­sar


Patrz:Amritsar

Źródła:

SJP.pl

Amrock

[czy­taj: amrok] ame­ry­kań­ska rasa kur; amrok


Źródła:

SJP.pl

Amrok

ame­ry­kań­ska rasa kur; am­rock


Źródła:

SJP.pl

Amryta

w hin­du­iz­mie: mi­tycz­ny napój bogów, nek­tar nie­śmier­tel­no­ści; am­ri­ta


Am­ry­ta (de­wa­na­ga­ri अमृत, pali amata; tyb. dutsi; jap. kanro, ang. am­ri­ta) – w hin­du­iz­mie boski napój da­ją­cy pi­ją­ce­mu nie­śmier­tel­ność; in­dyj­ski od­po­wied­nik grec­kie­go nek­ta­ru. Ter­min po­ja­wia­ją­cy się czę­sto w We­dach oraz tek­stach bud­dyj­skich. Nie­biań­ski napój dewów i dewi da­ją­cy nie­śmier­tel­ność lub inne moce oraz usu­wa­ją­cy cier­pie­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amsonia

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych


Am­so­nia, am­zo­nia ("Am­so­nia" Wal­ter) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych. Obej­mu­je 16 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one we wschod­niej czę­ści ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go (jeden ga­tu­nek – "Am­so­nia orien­ta­lis" – bar­dzo rzad­ki w sta­nie dzi­kim), w Ja­po­nii (także jeden ga­tu­nek) i Ame­ry­ce Pół­noc­nej (cała resz­ta, z cen­trum zróż­ni­co­wa­nia w sta­nie Ari­zo­na, gdzie ro­śnie 8 ga­tun­ków). Ro­śli­ny te za­sied­la­ją lasy, brze­gi rzek i wy­sy­cha­ją­ce latem mo­kra­dła. Kilka ga­tun­ków upra­wia­nych jest jako ro­śli­ny ozdob­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amstaf

ras psa z grupy te­rie­rów; am­staff


Źródła:

SJP.pl

Amstaff

[czy­taj: am­staf] ras psa z grupy te­rie­rów; am­staf


Źródła:

SJP.pl

Amstaffka

[czy­taj: am­staf­ka] suka am­staf­fa (am­sta­fa); am­staf­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kynol. suka rasy ame­ry­kań­ski staf­fords­hi­re te­rier, sa­mi­ca am­staf­fa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amstafka

suka am­sta­fa (am­staf­fa); am­staff­ka


Źródła:

SJP.pl

Amsterdam

mia­sto w Ho­lan­dii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Ho­lan­dii;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 11945;

 (1.3) geogr. fran­cu­ska wyspa w po­łud­nio­wej czę­ści Oce­a­nu In­dyj­skie­go;


Am­ster­dam – mia­sto i sto­li­ca kon­sty­tu­cyj­na Ho­lan­dii, w pro­win­cji Ho­lan­dia Pół­noc­na.

Więk­szość in­sty­tu­cji rzą­do­wych oraz przed­sta­wi­cielstw ob­cych państw znaj­du­je się w Hadze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amsterdamczyk

miesz­ka­niec Am­ster­da­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Am­ster­dam­czyk. (miesz­ka­niec Am­ster­da­mu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amsterdamianka

miesz­kan­ka Am­ster­da­mu; Am­ster­dam­ka (czę­ściej)


Źródła:

SJP.pl

Amsterdamka

1. od­mia­na mar­chew­ki;
2. ro­dzaj du­że­go ro­we­ru, ko­ja­rzo­ne­go z Ho­lan­dią


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Am­ster­dam­ka. (miesz­kan­ka Am­ster­da­mu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amsterdamski

→ Am­ster­dam


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Am­ster­da­mu (mia­sta w Ho­lan­dii)


Patrz:Amsterdam

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amstrad

marka kom­pu­te­rów i firma


Am­strad – bry­tyj­skie przed­się­bior­stwo elek­tro­nicz­ne. Sie­dzi­ba przed­się­bior­stwa, za­ło­żo­ne­go w 1968 roku przez Alana Su­ga­ra, mie­ści się w Brent­wo­od w hrab­stwie Essex. Nazwa "Am­strad" jest skró­tem od "Alan Mi­cha­el Sugar Tra­ding".

Przed­się­bior­stwo za­sły­nę­ło w la­tach 80.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amtować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. urzę­do­wać gdzieś, rzą­dzić, sie­dzieć


Źródła:

Wiktionary

Amu-Daria

rzeka w Azji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Azji Środ­ko­wej, pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Wachsz i Pandż, ucho­dzi do Je­zio­ra Aral­skie­go;


Amu-daria (w sta­ro­żyt­no­ści Ὦξος, Oxus, Tran­so­xa­na, Tran­sok­sja­na; arab. "Dża­ja­hun") – rzeka w Uzbe­ki­sta­nie, Turk­me­ni­sta­nie i Af­ga­ni­sta­nie, jej od­ci­nek sta­no­wi także gra­ni­cę Ta­dży­ki­sta­nu (na całej swej dłu­go­ści sta­no­wi od­cin­ki gra­ni­cy af­gań­sko-ta­dżyc­kiej, af­gań­sko-uzbec­kiej, af­gań­sko-turk­meń­skiej oraz turk­meń­sko-uzbec­kiej). Dłu­gość 1425 km, po­wierzch­nia do­rze­cza 465,5 tys. km².


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amudaryjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Amu-darią, do­ty­czą­cy Amu-darii


Źródła:

Wiktionary

Amulecik

zdrob­nie­nie od: amu­let


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od amu­let


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amulet

przed­miot, naj­czę­ściej drob­nych roz­mia­rów, który ma chro­nić po­sia­da­cza przed nie­szczę­ścia­mi, cho­ro­ba­mi, cza­ra­mi etc.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ezot. przed­miot, który ma w ma­gicz­ny spo­sób chro­nić swo­je­go wła­ści­cie­la przed cza­ra­mi, nie­szczę­ścia­mi lub złem;


Amu­let ( amu­le­tum) – oso­bi­sty przed­miot o cha­rak­te­rze ma­gicz­nym, z przy­pi­sy­wa­nym mu dzia­ła­niem ochron­nym, po­sia­da­ją­cy różny kształt i formę, na­wią­zu­ją­cy do sym­bo­li­ki lub bó­stwa, czę­ści ludz­kie­go ciała, mo­ty­wu ro­ślin­ne­go, czy zwie­rzę­ce­go. Także w for­mie ta­blicz­ki z na­pi­sem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amuletowy

→ amu­let


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy amu­le­tu


Patrz:amulet

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amundsen

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amundsenka

ro­dzaj czap­ki z gru­bej wełny, no­szo­nej przez spor­tow­ców


Źródła:

SJP.pl

Amunicja

na­bo­je broni pal­nej i ich czę­ści skła­do­we


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. na­bo­je do broni pal­nej

 (1.2) wojsk. ogół ra­kiet, na­bo­jów ar­ty­le­ryj­skich, min, bomb lot­ni­czych, tor­ped, bomb głę­bi­no­wych, gra­na­tów ręcz­nych oraz naboi do broni strze­lec­kiej;


Amu­ni­cja – ogół na­bo­jów, gra­na­tów, ra­kiet, min, bomb i tor­ped.

W uję­ciu woj­sko­wym amu­ni­cja służy do ni­szcze­nia (lub obez­wład­nia­nia) siły żywej, punk­tów ognio­wych, sprzę­tu, umoc­nień a także do szko­leń i tre­nin­gów. W uję­ciu cy­wil­nym amu­ni­cja strze­lec­ka wy­ko­rzy­sty­wa­na jest rów­nież w spor­cie i my­śli­stwie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amunicyjny

zwią­za­ny z amu­ni­cją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z amu­ni­cją, do­ty­czą­cy amu­ni­cji


Amu­ni­cyj­ny – żoł­nierz od­po­wie­dzial­ny za opie­kę nad amu­ni­cją do broni wy­ma­ga­ją­cej ob­słu­gi przez wię­cej niż jedną osobę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amur

ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. słod­ko­wod­na ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych po­cho­dzą­ca ze wschod­niej Azji; ,


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amurowy

→ amur


Patrz:amur

Źródła:

SJP.pl

Amursk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne w Kraju Cha­ba­row­skim, nad Amu­rem;


Amursk ( Амурск) – mia­sto w Rosji, po­ło­żo­ne w Kraju Cha­ba­row­skim, nad Amu­rem, 45 km na pół­noc od


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amurski

→ Amur


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Amu­rem, do­ty­czą­cy Amuru

 (1.2) zwią­za­ny z Amur­skiem, do­ty­czą­cy Amur­ska


Patrz:Amur

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amuzja

nie­u­mie­jęt­ność roz­poz­na­wa­nia me­lo­dii wsku­tek usz­ko­dze­nia kory móz­go­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nie­zdol­ność do roz­poz­na­wa­nia i do odt­wa­rza­nia me­lo­dii spo­wo­do­wa­na usz­ko­dze­niem mózgu;


Amuz­ja ( amu­sia) – głu­cho­ta wy­biór­cza w sto­sun­ku do tonów mu­zycz­nych. Może to­wa­rzy­szyć afaz­ji lub roz­wi­nąć się sa­mo­dziel­nie. Roz­róż­niać na­le­ży amuz­ję czu­cio­wą sen­so­rycz­ną (wy­ra­ża­ją­cą się w utra­cie wy­o­bra­żeń mu­zycz­nych) i amuz­ję ru­cho­wą lub kon­struk­tyw­ną (mo­to­rycz­ną).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amw

[czy­taj: a-em-WU]
1. skrót: Agen­cja Mie­nia Woj­sko­we­go;
2. skrót od: Aka­de­mia Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej;
3. skrót od: Ar­chi­wum Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amway

[czy­taj: AMłej] ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo hand­lo­we


Amway – mię­dzy­na­ro­do­wa firma zaj­mu­ją­ca się sprze­da­żą bez­poś­red­nią. Mar­ka­mi firmy Amway są: Nu­tri­li­te (su­ple­men­ty diety), Amway Home (środ­ki czy­sto­ści), Ar­ti­stry (kos­me­ty­ki), eSpring (sy­ste­my do oczy­szcza­nia wody), XS (su­ple­men­ty spor­to­we, na­po­je ener­ge­tycz­ne), Gli­ster (hi­gie­ny jamy ust­nej), iCook (na­czy­nia ku­chen­ne i ak­ce­so­ria), Sa­ti­ni­que (pie­lę­gna­cja wło­sów, G&H (pie­lę­gna­cji ciała) oraz At­mosp­he­re Sky(sy­ste­my oczy­szcza­nia po­wie­trza).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amy

1. [czy­taj: ejmi] obce imię żeń­skie;
2. [czy­taj: aMI] naz­wi­sko fran­cu­skie


Amy – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Oise.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 342 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 27 osób/km² (wśród 2293 gmin Pi­kar­dii Amy pla­su­je się na 658. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 291.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amygdalina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w na­sio­nach owo­ców pest­ko­wych, na­da­ją­cy im gorz­ki smak i mig­da­ło­wy aro­mat; amig­da­li­na


Źródła:

SJP.pl

Amyl

1. grupa al­ki­lo­wa o pię­ciu ato­mach węgla; pen­tyl;
2. azo­tyn amylu - zwią­zek or­ga­nicz­ny (ciecz), sto­so­wa­ny m.in. jako lek w dła­wi­cy pier­sio­wej; azo­tyn pen­ty­lu, pen­ty­lu azo­tan(III)


Źródła:

SJP.pl

Amylaza

enzym roz­kła­da­ją­cy wie­lo­cu­kry na cukry o mniej­szych czą­stecz­kach; dia­sta­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym roz­kła­da­ją­cy cukry zło­żo­ne;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Amylen

wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny wy­stę­pu­ją­cy w czte­rech od­mia­nach izo­me­rycz­nych; pen­ten


Źródła:

SJP.pl

Amylina

hor­mon pep­ty­do­wy zbu­do­wa­ny z 37 ami­nok­wa­sów wyt­wa­rza­ny w trzust­ce


Amy­li­na ( Islet Amy­lo­id Po­ly­pep­ti­de, IAPP) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, hor­mon pep­ty­do­wy zbu­do­wa­ny z 37 ami­nok­wa­sów, wyt­wa­rza­ny przez ko­mór­ki beta wysp Lan­ger­han­sa w trzust­ce.

Amy­li­na jest wy­dzie­la­na do krwio­bie­gu wraz z wy­dzie­la­niem pod­sta­wo­wym in­su­li­ny, a także w od­po­wie­dzi na bo­dziec po­kar­mo­wy (spo­ży­cie po­sił­ku zwięk­sza jej uwal­nia­nie).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Amylodekstryna

pro­dukt poś­red­ni hy­dro­li­zy skro­bi ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle


Źródła:

SJP.pl

Amylograf

Amy­lo­graf – (grek. "amy­lum" – kroch­mal + -graf), apa­rat słu­żą­cy do po­mia­ru war­to­ści wy­pie­ko­wej mąki żyt­niej, oraz do po­mia­ru zdol­no­ści skro­bi do kle­i­ko­wa­nia.


Źródła:

Wikipedia

Amyloid

1. wę­glo­wo­dan znaj­du­ją­cy się w ro­śli­nach
2. sub­stan­cja biał­ko­wa o cha­rak­te­rze pa­to­lo­gicz­nym, gro­ma­dzą­ca się w róż­nych tkan­kach or­ga­niz­mu przy przew­le­kłych sta­nach cho­ro­bo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. med. nie­roz­pu­szczal­ne biał­ko fi­bry­lar­ne, które gro­ma­dzi się w tkan­kach or­ga­niz­mu i two­rzy włó­kni­ste złogi;


Amy­lo­id – szkod­li­we, nie­pra­wi­dło­we biał­ko przy­po­mi­na­ją­ce skro­bię, pow­sta­ją­ce w or­ga­niz­mie w wy­ni­ku dłu­gie­go prze­bie­gu wy­ni­szcza­ją­cych cho­rób, gro­ma­dzą­ce się mię­dzy na­czy­nia­mi wło­so­wa­ty­mi a tkan­ka­mi niek­tó­rych na­rzą­dów. Po­wo­du­je to ucisk i utrud­nie­nie (lub unie­moż­li­wie­nie) wy­mia­ny sub­stan­cji mię­dzy krwią i ko­mór­ka­mi. Scho­rze­nie to na­zy­wa­ne jest amy­lo­i­do­zą (skro­bia­wi­cą).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amyloidowy

→ amy­lo­id


Patrz:amyloid

Źródła:

SJP.pl

Amyloidoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba spi­chrze­nio­wa, w któ­rej w na­rzą­dach od­kła­da się pa­to­lo­gicz­ne biał­ko – amy­lo­id


Amy­lo­i­do­za, ina­czej skro­bia­wi­ca lub be­ta­fi­bry­lo­za – scho­rze­nie po­le­ga­ją­ce na po­za­ko­mór­ko­wym od­kła­da­niu róż­nych ro­dza­jów bio­lo­gicz­nie nie­ak­tyw­ne­go biał­ka o bu­do­wie nie­roz­ga­łę­zio­nej i kon­fi­gu­ra­cji β-pliku, da­ją­ce­go cha­rak­te­ry­stycz­ny obraz w kry­sta­lo­gra­fii rent­ge­now­skiej, uo­gól­nio­ne lub zlo­ka­li­zo­wa­ne na­rzą­do­wo, naj­czę­ściej w ner­kach, wą­tro­bie, śle­dzio­nie, sercu i tar­czy­cy.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Amylopektyna

wie­lo­cu­kier wcho­dzą­cy w skład skro­bi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. wie­lo­cu­kier (a do­kład­niej roz­ga­łę­zio­ny po­li­mer glu­ko­zy) bę­dą­cy głów­nym skład­ni­kiem skro­bi; pod­sta­wo­wy po­li­sa­cha­ryd ro­ślin wyż­szych, peł­nią­cy rolę ma­te­ria­łu za­pa­so­we­go;


Amy­lo­pek­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, mocno roz­ga­łę­zio­ny wie­lo­cu­kier. Jest głów­nym skład­ni­kiem skro­bi, sta­no­wi otocz­kę jej zia­re­nek (ok. 80% masy). Od­po­wia­da za efekt pęcz­nie­nia skro­bi i jej zdol­no­ści do two­rze­nia zoli. Ma bar­dzo dużą masę czą­stecz­ko­wą (kilka mi­lio­nów u). Jej czą­stecz­kę two­rzą roz­ga­łę­zio­ne łań­cu­chy zbu­do­wa­ne z około 1000 reszt glu­ko­zy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amyloplast

be­zbarw­ne ciał­ko ko­mór­ki ro­ślin­nej syn­te­ty­zu­ją­ce skro­bię za­pa­so­wą i ma­ga­zy­nu­ją­ce ją w po­sta­ci zia­ren skro­bi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. le­u­ko­plast od­po­wie­dzial­ny za syn­te­zę i ma­ga­zy­no­wa­nie skro­bi w ko­mór­kach ro­ślin­nych


Amy­lo­plast – ro­dzaj le­u­ko­pla­stu wyt­wa­rza­ją­cy i ma­ga­zy­nu­ją­cy skro­bię. Pow­sta­ją one bez­poś­red­nio z pro­pla­sty­dów. Pod wpły­wem świa­tła przeksz­tał­ca­ją się w chlo­ro­pla­sty.

Wy­stę­pu­ją w ko­mór­kach or­ga­nów spi­chrzo­wych, w ko­mór­kach cza­pecz­ki ko­rze­nia i w ko­mór­kach me­ry­ste­ma­tycz­nych w po­sta­ci jed­ne­go du­że­go ziar­na (np. ziem­niak, żyto, psze­ni­ca) lub wielu drob­nych (np. owies, ryż).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amylowy

1. → amyl;
2. al­ko­hol amy­lo­wy - głów­ny skład­nik oleju fuz­lo­we­go, ubocz­ne­go pro­duk­tu w prze­my­śle spi­ry­tu­so­wym


Źródła:

SJP.pl

Amyloza

skład­nik skro­bi zbu­do­wa­ny z glu­ko­zy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. li­nio­wy po­li­sa­cha­ryd zbu­do­wa­ny z reszt α-D-glu­ko­zy po­łą­czo­nych wią­za­nia­mi α(1→4); jeden z dwóch głów­nych skład­ni­ków skro­bi


Nie mylić z: amy­la­zą.

Amy­lo­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, zło­żo­ny wie­lo­cu­kier, jeden ze skład­ni­ków skro­bi. Jest zbu­do­wa­na z nie­roz­ga­łę­zio­nych, skrę­co­nych śru­bo­wo łań­cu­chów glu­ko­zy, po­łą­czo­nych wią­za­nia­mi α-gli­ko­zy­do­wy­mi. Jej masa czą­stecz­ko­wa wy­no­si 10000–60000 u.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Amyn

wy­krzy­knik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. rel. amen


Źródła:

Wiktionary

Amynt

wy­krzy­knik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. …uży­wa­ny na za­koń­cze­nie chrze­ści­jań­skiej mod­lit­wy


Źródła:

Wiktionary

Amzonia

ro­śli­na z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w około 30 ga­tun­kach we wschod­nich re­jo­nach Azji i w Ame­ry­ce Pół­noc­nej


Źródła:

SJP.pl