Af

skrót od:
1. Air Force;
2. Air Fran­ce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. gw-pl|Górny Śląsk. małpa

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. głu­pia mina

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. wulg. żeń­ski na­rząd roz­rod­czy


Afa (kors. "Afà") – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Kor­sy­ka, w de­par­ta­men­cie Kor­sy­ka Po­łud­nio­wa.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 1726 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 146 osób/km².


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Afabularność

→ afa­bu­lar­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. film. teatr. cecha ut­wo­ru li­te­rac­kie­go, fil­mo­we­go, te­a­tral­ne­go, która po­le­ga na braku tra­dy­cyj­nej fa­bu­ły


Patrz:afabularny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afabularny

nie­ma­ją­cy fa­bu­ły, np. afa­bu­lar­ne wi­do­wi­sko


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który nie ma fa­bu­ły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afagia

cho­ro­bli­wa nie­moż­ność po­ły­ka­nia


Afa­gia – nie­zdol­ność po­ły­ka­nia za­rów­no po­sił­ków, jak i pły­nów. Może być na­stęp­stwem zmian cho­ro­bo­wych do­ty­czą­cych prze­wo­du po­kar­mo­we­go, cho­rób ukła­du ner­wo­we­go lub mię­śni, nie­droż­no­ści prze­ły­ku na sku­tek za­bie­gów me­dycz­nych. Sta­no­wi naj­bar­dziej za­a­wan­so­wa­ny sto­pień dys­fa­gii.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afaik

skrót od: As Far As I Know - z tego, co wiem; afaik, ZTCW (ztcw)


Źródła:

SJP.pl

Afair

skrót od: As Far As I Re­mem­ber - o ile do­brze pa­mię­tam; afair, OIDP


Źródła:

SJP.pl

Afanasjew

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afanazy

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Afantazja

nie­zdol­ność do wy­o­bra­ża­nia obra­zów w umy­śle


Afan­taz­ja – nie­zdol­ność do wy­o­bra­ża­nia obra­zów w umy­śle. Po raz pier­wszy od­kry­ta przez Fran­ci­sa Gal­to­na w 1880.

Sza­cu­je się, że ta przy­pa­dłość do­ty­ka od 2,5 do 4 pro­cent spo­łe­czeń­stwa. Zaz­wy­czaj jest wro­dzo­na, cho­ciaż może także po­ja­wić się pod wpły­wem udaru, urazu głowy lub de­pre­sji. Prze­ci­wień­stwem afan­taz­ji jest hi­per­fan­taz­ja (czyli zdol­ność do wy­o­bra­ża­nia obra­zów tak ży­wych jak wi­dzia­nych ocza­mi).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afanza

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. więz. straż­nik wię­zien­ny


Źródła:

Wiktionary

Afar

język urzę­do­wy Etio­pii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język uży­wa­ny w Afa­rze;


Afar (amh. አፋር) – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we wschod­niej Etio­pii, z sie­dzi­bą władz w mie­ście Asaj­ta. Są­sia­du­je z Ery­treą na pół­noc­nym wscho­dzie, Dżi­bu­ti na wscho­dzie, z re­gio­na­mi: Ti­graj na pół­noc­nym za­cho­dzie, Am­ha­rą na za­cho­dzie, Dyrie Daua na po­łud­nio­wym wscho­dzie, So­ma­li na po­łud­nio­wym wscho­dzie i z Oro­mią na po­łud­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) etn. geogr. do­ty­czą­cy Afaru lub jego miesz­kań­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. zob. język afar.


Źródła:

Wiktionary

Afatyczka

ko­bie­ta dot­knię­ta afaz­ją


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta cier­pią­ca na afaz­ję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afatyczny

od­no­szą­cy się do afaz­ji, czyli utra­ty zdol­no­ści mowy


przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z afaz­ją; cier­pią­cy na afaz­ję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afatyk

w me­dy­cy­nie: osoba cier­pią­ca na afaz­ję (za­bu­rze­nie mowy)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. osoba cier­pią­ca na afaz­ję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afazja

za­bu­rze­nia mowy pow­sta­ją­ce wsku­tek usz­ko­dze­nia niek­tó­rych oko­lic mózgu (przy za­cho­wa­niu spraw­no­ści apa­ra­tu ar­ty­ku­la­cyj­ne­go)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nia mowy lub ro­zu­mie­nia mowy na sku­tek usz­ko­dze­nia mózgu;


Afaz­ja ( αφασία – brak mowy) – za­bu­rze­nie mowy pow­sta­łe w wy­ni­ku usz­ko­dze­nia mózgu, po­le­ga­ją­ce na utra­cie zdol­no­ści do wy­sła­wia­nia się lub ro­zu­mie­nia mowy in­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afazyjny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy afaz­ji


Źródła:

Wiktionary

Afekcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od afekt


Źródła:

Wiktionary

Afekcja

daw­niej:
1. skłon­ność, afekt;
2. po­bu­dze­nie, po­draż­nie­nie;
3. cho­ro­bli­we za­a­ta­ko­wa­nie ja­kie­goś or­ga­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. afekt, skłon­ność ku komu lub czemu

 (1.2) daw. roz­draż­nie­nie, nad­po­bud­li­wość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afekcjonalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. pełen uczu­cia, wy­ra­ża­ją­cy uczu­cie


Źródła:

Wiktionary

Afekt

1. krót­kotr­wa­łe i silne pod­nie­ce­nie, wzbu­rze­nie;
2. ek­spre­sja emo­cji pa­cjen­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. wszel­kie po­ru­sze­nie lub wzru­sze­nie umy­słu

 (1.2) przest. na­mięt­ność, silne uczu­cie


Afekt ( af­fec­tus) – ob­ser­wo­wa­na przez ba­da­ją­ce­go ek­spre­sja emo­cji. Ek­spre­sja ta nie za­wsze współ­gra z opi­sem emo­cji po­da­wa­nym w wy­wia­dzie przez pa­cjen­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afektacja

prze­sa­da, nie­na­tu­ral­ność, zwła­szcza w wy­ra­ża­niu uczuć; eg­zal­ta­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­sa­da w oka­zy­wa­niu uczuć, eg­zal­ta­cja; wy­ra­ża­nie uczuć (po­przez za­cho­wy­wa­nie się, wy­po­wia­da­nie się) w spo­sób prze­sad­ny, sztucz­ny, afek­to­wa­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afektacyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) książk. z afek­ta­cją, z prze­sa­dą


Źródła:

Wiktionary

Afektacyjny

→ afek­ta­cja; nie­na­tu­ral­ny, prze­sad­ny, sztucz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­na­tu­ral­ny, prze­sad­ny, afek­to­wa­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afektonim

czułe przez­wi­sko uży­wa­ne w sy­tu­a­cjach szcze­gól­nych za­ży­ło­ści mię­dzy part­ne­ra­mi ży­cio­wy­mi, człon­ka­mi ro­dzi­ny, bli­ski­mi przy­ja­ciół­mi itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz lub zwrot sto­so­wa­ny w sy­tu­a­cjach szcze­gól­nych za­ży­ło­ści, np. „złot­ko”, „dziub­dziuś”, „misio” itp.;


Afek­to­nim – wyraz lub zwrot sto­so­wa­ny w sy­tu­a­cjach szcze­gól­nych za­ży­ło­ści, np. mię­dzy mał­żon­ka­mi, na­rze­czo­ny­mi, ko­chan­ka­mi. Przy­kła­da­mi afek­to­ni­mów są zwro­ty: misiu, ko­cha­nie, kotku, żabko, złot­ko, sło­necz­ko, wa­ria­cie, dziu­buś, srocz­ko itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afektoterapeuta

spe­cja­li­sta le­czą­cy przez od­dzia­ły­wa­nie na stan emo­cjo­nal­ny pa­cjen­ta


Źródła:

SJP.pl

Afektoterapeutka

→ afek­to­te­ra­pe­u­ta


Patrz:afektoterapeuta

Źródła:

SJP.pl

Afektoterapeutyczny

→ afek­to­te­ra­pia


Patrz:afektoterapia

Źródła:

SJP.pl

Afektoterapia

le­cze­nie po­le­ga­ją­ce na od­dzia­ły­wa­niu na stan emo­cjo­nal­ny pa­cjen­ta


Źródła:

SJP.pl

Afektowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|afek­to­wać.

przy­słó­wek spo­so­bu

 (2.1) książk. w afek­to­wa­ny spo­sób


Źródła:

Wiktionary

Afektowany

eg­zal­to­wa­ny;
1. nie­na­tu­ral­ny, wy­ra­ża­ny w prze­sad­ny spo­sób;
2. ma­ją­cy skłon­no­ści do ta­kie­go wy­ra­ża­nia


przy­miot­nik

 (1.1) prze­sad­ny, sztucz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afektować

1. za­cho­wy­wać się w spo­sób prze­sad­ny, nie­na­tu­ral­ny; prze­sa­dzać;
2. wy­ra­żać silne za­in­te­re­so­wa­nie, za­chwyt lub uwiel­bie­nie;
3. przy­cią­gać uwagę, bu­dząc silne za­in­te­re­so­wa­nie, za­chwyt lub uwiel­bie­nie


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) prze­sa­dzać, żądać, pra­gnąć

 (1.2) za­cho­wy­wać się w spo­sób nie­na­tu­ral­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afektowny

daw­niej: uczu­cio­wy


przy­miot­nik

 (1.1) daw. uczu­cio­wy

 (1.2) daw. pełen uczuć, na­mięt­ny, żar­li­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afektywność

→ afek­tyw­ny


Patrz:afektywny

Źródła:

SJP.pl

Afektywny

zwią­za­ny z afek­tem, emo­cjo­nal­ny


przy­miot­nik

 (1.1) psych. uczu­cio­wy, emo­cjo­nal­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afelandra

afe­lan­dra ster­czą­ca - ozdob­na ro­śli­na do­nicz­ko­wa z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych


Afe­lan­dra ("Ap­he­lan­dra" R. Br.) – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych lub krze­wów z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych ("Acant­ha­ce­ae"). Na­le­ży do niego 199 ga­tun­ków po­cho­dzą­cych z tro­pi­kal­nych ob­sza­rów Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Ame­ry­ki Środ­ko­wej. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Ap­he­lan­dra pul­cher­ri­ma" (Jacq.) Kunth.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afeliczny

→ afe­lium


Patrz:afelium

Źródła:

SJP.pl

Afelium

naj­bar­dziej od­da­lo­ny od Słoń­ca punkt or­bi­ty oko­ło­sło­necz­nej ciała nie­bie­skie­go; ap­he­lium


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) astr. zob. ap­he­lium.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afelzina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. ap­fel­zi­na.


Źródła:

Wiktionary

Afemia

utra­ta zdol­no­ści mó­wie­nia


Źródła:

SJP.pl

Afera

1. ogól­nie znane wy­da­rze­nie, awan­tu­ra;
2. nie­ucz­ci­we przed­sięw­zię­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­da­rze­nie, które wy­wo­ła­ło skan­dal;

 (1.2) pot. awan­tu­ra

 (1.3) gwara wię­zien­na nie­słusz­ne po­są­dze­nie o na­ru­sze­nie zasad pa­nu­ją­cych wśród gryp­su­ją­cych

 (1.4) gwara wię­zien­na prze­stęp­stwo


Afera – kon­tro­wer­syj­ne zda­rze­nie praw­ne, zwią­za­ne z prze­stęp­stwem, czę­sto upu­blicz­nio­ne w me­diach, o dużym za­się­gu od­dzia­ły­wa­nia.

Na wzór "afery Wa­ter­ga­te" nazwy niek­tó­rych afer two­rzy się do­da­jąc słowo gate (z ang. dosł. brama), np. "Ry­win­ga­te", "Or­len­ga­te", "Be­ger­ga­te", "Vi­sa­ga­te".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aferalność

afe­ral­ny cha­rak­ter ja­kie­goś wy­da­rze­nia


Źródła:

SJP.pl

Aferalny

ma­ją­cy zna­mio­na afery, zwła­szcza afery kry­mi­nal­nej


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z afe­ra­mi, uczest­ni­czą­cy w afe­rach, ma­ją­cy zna­mio­na afery


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aferał

pe­jo­ra­tyw­nie: osoba za­mie­sza­na w afery kry­mi­nal­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. osoba za­mie­sza­na w afery


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afereza

1. w ję­zy­koz­naw­stwie: zanik po­cząt­ko­wej zgło­ski w wy­ra­zie;
2. za­bieg uzy­ski­wa­nia kon­cen­tra­tu pły­tek krwi lub kon­cen­tra­tu krwi­nek bia­łych z krwi peł­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg uzy­ski­wa­nia kon­cen­tra­tu pły­tek krwi lub bia­łych krwi­nek;

 (1.2) jęz. zanik gło­ski lub gło­sek w wy­ra­zie;


Afe­re­za – za­bieg uzy­ski­wa­nia kon­cen­tra­tu pły­tek krwi, bia­łych krwi­nek lub krwi­nek czer­wo­nych po­przez od­se­pa­ro­wa­nie ich z krwi peł­nej czło­wie­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aferka

zdrob­nie­nie od: afera; drob­na afera


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: afera


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aferogenny

sprzy­ja­ją­cy pow­sta­wa­niu afer


przy­miot­nik

 (1.1) zob. afe­rot­wór­czy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aferomania

prze­sad­ne fa­scy­no­wa­nie się afe­ra­mi


Źródła:

SJP.pl

Aferotwórczy

przy­miot­nik

 (1.1) po­wo­du­ją­cy, sprzy­ja­ją­cy pow­sta­wa­niu afery

 (1.2) wy­my­śla­ją­cy, wyt­wa­rza­ją­cy afery (np. na po­trze­by ar­ty­ku­łu w ga­ze­cie)


Źródła:

Wiktionary

Aferowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|afe­ro­wać.


Źródła:

Wiktionary

Aferować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. zaj­mo­wać czymś, nie­po­ko­ić


Źródła:

Wiktionary

Aferowicz

czło­wiek zaj­mu­ją­cy się afe­ra­mi


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się afe­ra­mi, zna­ją­cy się na spra­wach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aferowy

zwią­za­ny z aferą


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aferą, do­ty­czą­cy afery


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aferzysta

męż­czyz­na szu­ka­ją­cy zysku w przed­sięw­zię­ciach nie­ucz­ci­wych, zwy­kle niez­god­nych z pra­wem


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek uczest­ni­czą­cy dla zysku w nie­ucz­ci­wych, ka­ral­nych przed­sięw­zię­ciach

 (1.2) pot. osoba wy­wo­łu­ją­ca lub za­mie­sza­na w skan­da­le, afery to­wa­rzy­skie

 (1.3) pot. osoba do­szu­ku­ją­ca się sen­sa­cji we wszyst­kim

 (1.4) daw. czło­wiek in­te­re­su, biz­nes­men


Afe­rzy­sta (oryg. fr. "Un homme d’af­fa­i­res") – opo­wia­da­nie Ho­no­riu­sza Bal­za­ka z 1844, na­le­żą­ce do "Scen z życia pa­ry­skie­go" cyklu "Ko­me­dia ludz­ka". W 1845 uka­za­ła się jego zmie­nio­na (za­rów­no przez wy­daw­cę, jak i sa­me­go au­to­ra) wer­sja, za­wie­ra­ją­cą de­dy­ka­cję dla słyn­ne­go ban­kie­ra Rot­szyl­da.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aferzystka

ko­bie­ta szu­ka­ją­ca zysku w przed­sięw­zię­ciach nie­ucz­ci­wych, zwy­kle niez­god­nych z pra­wem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­mie­sza­na w aferę kry­mi­nal­ną

 (1.2) ko­bie­ta wy­wo­łu­ją­ca lub za­mie­sza­na w skan­da­le i afery oby­cza­jo­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Affabile

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: po­god­nie, z wdzię­kiem


Źródła:

SJP.pl

Affanasowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Affanato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bez tchu, dy­sząc


Źródła:

SJP.pl

Affannoso

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: ża­ło­śnie, z przy­gnę­bie­niem


Źródła:

SJP.pl

Affenpinczer

rasa psa z grupy pin­cze­rów; pin­czer małpi


Źródła:

SJP.pl

Affettuoso

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: tkli­wie, na­mięt­nie, czule


Źródła:

SJP.pl

Affidavit

[czy­taj: efi­dej­wit] z an­giel­skie­go:
1. do­bro­wol­ne, pi­sem­ne oś­wiad­cze­nie zło­żo­ne pod przy­się­gą;
2. de­kla­ra­cja po­dat­ko­wa skła­da­na pod przy­się­gą przez ob­co­kra­jow­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. do­bro­wol­ne, urzę­do­we, pi­sem­ne oś­wiad­cze­nie pod przy­się­gą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Affirmatim

z ła­ci­ny: twier­dzą­co


Źródła:

SJP.pl

Affogato

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. wło­ski deser z gałki lodów obla­nej go­rą­cą kawą espres­so


Af­fo­ga­to – wło­ski deser (kla­sy­fi­ko­wa­ny rów­nież jako napój ka­wo­wy) skła­da­ją­cy się z gałki lodów za­la­nej go­rą­cym espres­so.

Jego pełna nazwa to "af­fo­ga­to al caffe", co po wło­sku oz­na­cza "za­to­pio­ny w kawie" (ni­czym kulka lodów w espres­so). Deser ten nie jest kla­sy­fi­ko­wa­ny jako kawa mro­żo­na, gdyż uży­wa­na w nim kawa musi wedle prze­pi­su być go­rą­ca tak, aby po­wo­li topić lody; do tego nie sto­su­je się w nim lodu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Affrettando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: przy­spie­sza­jąc


Źródła:

SJP.pl

Affreux

[czy­taj: afRÖ] biały na­jem­nik na żoł­dzie kraju afry­kań­skie­go


Źródła:

SJP.pl

Afg.

skrót od: af­gań­ski


Źródła:

SJP.pl

Afgan

1. rasa psa; chart af­gań­ski;
2. ko­bie­rzec z Azji Środ­ko­wej;
3. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Af­ga­ni­sta­nu (1 afgan = 100 puli); af­ga­ni, afg­ha­ni;
4. śro­do­wi­sko­wo: mocna od­mia­na ha­szy­szu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ­ko­wo­az­ja­tyc­ki ko­bie­rzec o ge­o­me­trycz­nych i ro­ślin­nych or­na­men­tach, w któ­rych prze­wa­ża­ją ko­lo­ry: czer­wo­ny, gra­na­to­wy i czar­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. chart af­gań­ski

 (2.2) pot. ha­szysz po­cho­dzą­cy z Af­ga­ni­sta­nu


Zo­bacz też: Af­gan­sy­ah Reza (Afgan) – pio­sen­karz.

Afgan, także ko­bie­rzec af­gań­ski – ro­dzaj ko­bier­ca turk­meń­skie­go gęsto wią­za­ne­go i krót­ko strzy­żo­ne­go ce­chu­ją­ce­go się wy­stę­po­wa­niem pow­ta­rza­ją­ce­go się mo­ty­wu ośmio­bocz­ne­go me­da­lio­nu.

Wyt­wa­rza­ny głów­nie przez ple­mię Er­sa­ri za­miesz­ku­ją­ce ob­sza­ry Turk­me­nii nad rzeką Amu-daria od po­cząt­ku XVII wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afgani

jed­nost­ka mo­ne­tar­na Af­ga­ni­sta­nu (1 af­ga­ni = 100 puli); afg­ha­ni, afgan


rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub ni­ja­ki

 (1.1) monet. wa­lu­ta Af­ga­ni­sta­nu;

przy­miot­nik

 (2.1) af­gań­ski


Af­ga­ni (Afg­ha­ni) – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Af­ga­ni­sta­nu. 1 af­ga­ni (Af) = 100 pul (p).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afganiec

lek­ce­wa­żą­co o Af­gań­czy­ku, oby­wa­te­lu Af­ga­ni­sta­nu; Af­ga­niec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. Af­gań­czyk

 (1.2) pot. z ro­syj­skie­go: ra­dziec­ki we­te­ran wojny w Af­ga­ni­sta­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) go­rą­cy i suchy wiatr pu­styn­ny, wie­ją­cy latem w Ta­dży­ki­sta­nie


Af­ga­niec – pu­styn­ny, go­rą­cy i suchy, po­łud­nio­wo-za­chod­ni lo­kal­ny wiatr, wie­ją­cy w środ­ko­wej Azji na po­gra­ni­czu af­gań­sko-ta­dżyc­kim w gór­nym biegu Amu-darii. Latem czę­sto wy­wo­łu­je burze pia­sko­we. Pręd­kość 17-25 m/s. W Ter­mez wieje przez 40 do 70 dni w roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afganistan

pań­stwo w Azji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Azji Środ­ko­wej ze sto­li­cą w Ka­bu­lu;


Af­ga­ni­stan – śród­lą­do­we pań­stwo uni­tar­ne po­ło­żo­ne w Azji Po­łud­nio­wej, ze sto­li­cą w Ka­bu­lu. Gra­ni­czy pod wzglę­dem dłu­go­ści gra­nic ko­lej­no z: Pa­ki­sta­nem, Ira­nem, Ta­dży­ki­sta­nem, Turk­me­ni­sta­nem, Uzbe­ki­sta­nem i Chi­na­mi. Af­ga­ni­stan jest "de facto" kon­tro­lo­wa­ny przez ta­li­bów jako Is­lam­ski Emi­rat Af­ga­ni­sta­nu od 15 sierp­nia 2021, czyli od upad­ku Is­lam­skiej Re­pu­bli­ki Af­ga­ni­sta­nu, uz­na­wa­nej na are­nie mię­dzy­na­ro­do­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afganistański

przy­miot­nik od: Af­ga­ni­stan; af­gań­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Af­ga­ni­sta­nu (pań­stwa na Środ­ko­wym Wscho­dzie)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afganka

oby­wa­tel­ka Af­ga­ni­sta­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Af­ga­ni­sta­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afgańczyk

oby­wa­tel Af­ga­ni­sta­nu; Afgan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Af­ga­ni­sta­nu


Af­gań­czyk (ang. "The Afg­han") – po­wieść sen­sa­cyj­na bry­tyj­skie­go pi­sa­rza Fre­de­ric­ka For­syt­ha z roku 2006.

Fa­bu­ła do­ty­czy wspól­nej akcji MI6, CIA oraz ISI prze­ciw­ko Al-Ka­i­dzie. Głów­ny bo­ha­ter Mike Mar­tin po­ja­wił już się wcze­śniej w po­wie­ści "Pięść Boga".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afgański

1. przy­miot­nik od: Af­ga­ni­stan; af­ga­ni­stań­ski;
2. przy­miot­nik od: Afgan, Af­gań­czyk


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Af­gań­czy­ków lub Af­ga­ni­sta­nu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. nie­po­praw­na, po­tocz­na nazwa ję­zy­ka pasz­to uży­wa­ne­go przez Pasz­tu­nów w Pa­ki­sta­nie i Af­ga­ni­sta­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afghani

[czy­taj: af­ga­ni] jed­nost­ka mo­ne­tar­na Af­ga­ni­sta­nu (1 af­ga­ni = 100 puli); af­ga­ni, afgan


rze­czow­nik, ro­dzaj męski lub ni­ja­ki

 (1.1) monet. zob. af­ga­ni.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afibrynogenemia

w me­dy­cy­nie: nie­do­bór fi­bry­no­ge­nu, ob­ja­wia­ją­cy się krwa­wie­nia­mi i krwo­to­ka­mi


Źródła:

SJP.pl

Aficionado

[czy­taj: afis-io­na­do] en­tuz­ja­stycz­ny zwo­len­nik cze­goś, za­pa­le­niec, mi­ło­śnik, ama­tor


Źródła:

SJP.pl

Aficyd

śro­dek owa­do­bój­czy do zwal­cza­nia mszyc


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śro­dek mszy­co­o­bój­czy, uniesz­kod­li­wia­ją­cy mszy­ce (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ap­hi­do­morp­ha.);


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afiguralny

taki, który nie ma wy­raź­nych gra­nic


Źródła:

SJP.pl

Afiks

cząst­ka sło­wot­wór­cza wy­ra­zu wy­stę­pu­ją­ca przed rdze­niem, po rdze­niu lub wew­nątrz rdze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. mor­fem bę­dą­cy czę­ścią skła­do­wą wy­ra­zu, różny od rdze­nia, zro­stek;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afiksacja

two­rze­nie wy­ra­zów po­chod­nych przez do­da­wa­nie afik­sów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. two­rze­nie no­wych wy­ra­zów z in­nych, już ist­nie­ją­cych;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afiksalny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. do­ty­czą­cy afik­sów


Źródła:

Wiktionary

Afiliacja

1. przy­ję­cie ja­kiejś osoby lub or­ga­ni­za­cji do dzia­ła­ją­ce­go już sto­wa­rzy­sze­nia;
2. po­wią­za­nie przez poś­red­nie związ­ki;
3. na­wią­zy­wa­nie i utrzy­my­wa­nie bli­skich sto­sun­ków z in­ny­mi;
4. miej­sce za­trud­nie­nia au­to­ra pracy na­u­ko­wej;
5. daw­niej: przy­ję­cie do ro­dzi­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­ję­cie osoby lub or­ga­ni­za­cji do dzia­ła­ją­ce­go już sto­wa­rzy­sze­nia

 (1.2) zwią­zek przez poś­red­nie ogni­wa


Afi­lia­cja ( af­fi­la­tio – „usy­no­wie­nie”, „włą­cze­nie do ro­dzi­ny”) – za­cho­wa­nie po­le­ga­ją­ce na na­wią­za­niu i pod­trzy­ma­niu po­zy­tyw­nych kon­tak­tów i współ­pra­cy przez jed­nost­kę lub grupę, or­ga­ni­za­cję z in­ny­mi gru­pa­mi i or­ga­ni­za­cja­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afiliacyjny

→ afi­lia­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z afi­lia­cją, do­ty­czą­cy afi­lia­cji


Patrz:afiliacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afiliowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) two­rze­nie filii

 (1.2) przeksz­tał­ca­nie do­tych­czas sa­mo­dziel­nej in­sty­tu­cji w filię


Źródła:

Wiktionary

Afiliować

1. ut­wo­rzyć, two­rzyć filię ja­kiejś in­sty­tu­cji albo przy­łą­czyć, przy­łą­czać jakąś in­sty­tu­cję jako filię;
2. rzad­ko: przy­jąć, przyj­mo­wać osobę lub or­ga­ni­za­cję do dzia­ła­ją­ce­go sto­wa­rzy­sze­nia


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ut­wo­rzyć filię ja­kiejś in­sty­tu­cji, przy­jąć już ist­nie­ją­cą in­sty­tu­cję jako filię innej

 (1.2) daw. do­ko­nać afi­lia­cji, przy­łą­czyć do ro­dzi­ny, herbu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afinacja

oczy­szcza­nie sub­stan­cji z do­mie­szek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. techn. oczy­szcza­nie sub­stan­cji z ob­cych do­mie­szek


Afi­na­cja ( af­fi­ner) – oczy­szcza­nie sub­stan­cji z do­mie­szek. Pro­ces sto­so­wa­ny głów­nie w cu­krow­niach do oczy­szcza­nia krysz­ta­łów cukru z sy­ro­pu cu­kro­we­go, a także do wy­do­by­wa­nia z rudy me­ta­li szla­chet­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afiniczny

w ma­te­ma­ty­ce:
a) przeksz­tał­ce­nie afi­nicz­ne - przeksz­tał­ce­nie wza­jem­nie jed­noz­nacz­ne za­cho­wu­ją­ce współ­li­nio­wość punk­tów;
b) ge­o­me­tria afi­nicz­na - dział ge­o­me­trii obej­mu­ją­cy włas­no­ści figur w przeksz­tał­ce­niach afi­nicz­nych


przy­miot­nik

 (1.1) mat. zwią­za­ny z przeksz­tał­ce­nia­mi afi­nicz­ny­mi, czyli wza­jem­nie jed­noz­nacz­ny­mi przesz­tał­ce­nia­mi ge­o­me­trycz­ny­mi, odw­zo­ro­wu­ją­cy­mi pro­ste na pro­ste


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afinowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. oczy­szcza­nie sub­stan­cji z ob­cych do­mie­szek


Źródła:

Wiktionary

Afinować

w che­mii: oczy­szczać sub­stan­cje z ob­cych do­mie­szek


Źródła:

SJP.pl

Afirmacja

1. zgoda na coś, pot­wier­dze­nie, uz­na­nie cze­goś za dobre; apro­ba­ta, ak­cep­ta­cja;
2. w fi­lo­zo­fii:
a) po­zy­tyw­ny sto­su­nek do życia mimo roz­cza­ro­wań;
b) stwier­dze­nie praw­dy, ist­nie­nia cze­goś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot­wier­dze­nie, ut­wier­dze­nie, ak­cep­ta­cja

 (1.2) uz­na­nie cze­goś za dobre, słusz­ne


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afirmacyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób afir­ma­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Afirmacyjny

po­zy­tyw­ny, przy­chyl­ny; afir­ma­tyw­ny, apro­ba­tyw­ny


przy­miot­nik

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy zgodę, przyz­wo­le­nie, po­par­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afirmant

osoba apro­bu­ją­ca, pot­wier­dza­ją­ca lub uz­na­ją­ca coś


Źródła:

SJP.pl

Afirmatysta

osoba afir­mu­ją­ca coś, zga­dza­ją­ca się na coś, po­pie­ra­ją­ca coś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. ten, kto afir­mu­je, pot­wier­dza coś, zga­dza się na coś, po­pie­ra coś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afirmatywa

daw­niej: głos po­par­cia pod­czas gło­so­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. głos pot­wier­dza­ją­cy w gło­so­wa­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afirmatywnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób afir­ma­tyw­ny; twier­dzą­co, pot­wier­dza­ją­co, apro­bu­ją­co, po­zy­tyw­nie


Źródła:

Wiktionary

Afirmatywny

apro­bu­ją­cy coś, pot­wier­dza­ją­cy, po­zy­tyw­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. apro­bu­ją­cy coś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afirmowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|afir­mo­wać.


Źródła:

Wiktionary

Afirmować

od­no­sić się do cze­goś z uz­na­niem, wy­ra­żać apro­ba­tę


cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) uz­na­wać ist­nie­nie cze­goś i ak­cep­to­wać to


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afirmująco

→ afir­mu­ją­cy


Patrz:afirmujący

Źródła:

SJP.pl

Afisz

ogło­sze­nie, zwy­kle dru­ko­wa­ne, umie­szcza­ne w miej­scach wi­docz­nych, po­wia­da­mia­ją­ce o im­pre­zie pu­blicz­nej lub ma­ją­ce cha­rak­ter re­kla­mo­wy; pla­kat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­ligr. pla­kat in­for­mu­ją­cy o ja­kiejś im­pre­zie pu­blicz­nej lub akcji, na­wo­łu­ją­cy do cze­goś; ; Glo­ger.


Afisz – ro­dzaj wy­ro­bu po­li­gra­ficz­ne­go za­li­cza­ny do ak­cy­den­sów in­for­ma­cyj­nych. Druk jed­no­stron­ny, ra­czej du­że­go for­ma­tu, o cha­rak­te­rze in­for­ma­cyj­nym, pro­pa­gan­do­wym lub re­kla­mo­wym, słu­żą­cy do umie­szcza­nia w sta­łych, pu­blicz­nych miej­scach (roz­kle­ja­ny, umie­szcza­ny w wi­try­nach). Prze­ka­zu­je in­for­ma­cje przy uży­ciu tek­stu, uni­ka­jąc uroz­ma­i­ceń ar­ty­stycz­nych. Naj­po­pu­lar­niej­szy stał się afisz te­a­tral­ny, który na­stęp­nie stał się in­spi­ra­cją do two­rze­nia pla­ka­tów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afiszer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. roz­no­si­ciel, roz­le­piacz afi­szów


Źródła:

Wiktionary

Afiszowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pu­blicz­ne ek­spo­no­wa­nie swo­je­go wy­glą­du, za­cho­wa­nia itp. w celu zwró­ce­nia na sie­bie uwagi


Źródła:

Wiktionary

Afiszować

1. roz­gła­szać, osten­ta­cyj­nie uka­zy­wać coś;
2. afi­szo­wać się - ob­no­sić się z czymś prze­sad­nie, zwra­cać po­wszech­ną uwagę na swoje cechy, ko­nek­sje itp.


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ujaw­niać, po­ka­zy­wać, ogła­szać coś w spo­sób osten­ta­cyj­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny afi­szo­wać się (dk. brak)

 (2.1) zwra­cać na sie­bie uwagę oto­cze­nia swoim za­cho­wa­niem; po­pi­sy­wać się; prze­sad­nie coś ujaw­niać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afiszowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest afi­szo­we; cecha tych, któ­rzy są afi­szo­wi


Źródła:

Wiktionary

Afiszowy

zwią­za­ny z afi­szem


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z afi­szem; taki jak na afi­szach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afk

skrót od: Away From Ke­y­bo­ard - z dala od kla­wia­tu­ry; afk


Źródła:

SJP.pl

Aflaston

ozdob­na fi­gu­ra na dzio­bie stat­ku; ga­lion


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. ga­lion


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aflatoksyna

ra­kot­wór­cza mi­ko­tok­sy­na syn­te­ty­zo­wa­na przez grzy­by z ga­tun­ku Asper­gil­lus fla­vus


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. chem. ra­kot­wór­cza tok­sy­na wyt­wa­rza­na przez grzy­by z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Asper­gil­lus|ref=tak.;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afleksyjność

→ aflek­syj­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. brak flek­sji; cecha nie­po­sia­da­nia od­mia­ny wy­ra­zów


Patrz:afleksyjny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afleksyjny

o ję­zy­ku: nie ma­ją­cy flek­sji, zwła­szcza flek­sji koń­ców­ko­wej


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. o ję­zy­ku, który nie ma od­mia­ny wy­ra­zów, nie ma form flek­syj­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afodos

w sta­ro­żyt­nym te­a­trze grec­kim: zej­ście chóru ze sceny po za­koń­cze­niu dra­ma­tu; ap­ho­dos


Źródła:

SJP.pl

Afonia

utra­ta dźwięcz­no­ści głosu wy­stę­pu­ją­ca naj­czę­ściej na sku­tek cho­rób krta­ni i strun gło­so­wych; bez­głos


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie po­le­ga­ją­ce na braku głosu;


 "Zo­bacz też: Afo­nia (film)."

Afo­nia (bez­głos) – utra­ta dźwięcz­no­ści głosu. Przy­czy­ną mogą być za­bu­rze­nia czyn­no­ści krta­ni (po­ra­że­nie ner­wów krta­nio­wych lub za­bu­rze­nia ner­wi­co­we), albo znieksz­tał­ce­nia fał­dów gło­so­wych spo­wo­do­wa­ne przez cho­ro­by za­pal­ne lub no­wot­wo­ro­we krta­ni. Czę­ścio­wa lub cał­ko­wi­ta afo­nia jest czę­stym ob­ja­wem ner­wi­cy lę­ko­wej. Skraj­ny sto­pień hi­ste­rycz­nej afo­nii z zu­peł­ną utra­tą mowy (nawet szep­ta­nej) to ap­si­ty­ria.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afoniczny

bezdź­więcz­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bezdź­więcz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afordancja

w psy­cho­lo­gii: moż­li­wo­ści od­dzia­ły­wa­nia na obiek­ty


Źródła:

SJP.pl

Aforysta

ten, kto ukła­da afo­ryz­my; twór­ca afo­ryz­mów


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) twór­ca afo­ryz­mów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aforystka

pi­sar­ka two­rzą­ca afo­ryz­my


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) twór­czy­ni afo­ryz­mów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aforystycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) od: afo­ry­stycz­ny


Źródła:

Wiktionary

Aforystyczność

→ afo­ry­stycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co afo­ry­stycz­ne


Patrz:aforystyczny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aforystyczny

ma­ją­cy cechy afo­ryz­mu: zwię­zły, bły­skot­li­wy, uj­mu­ją­cy sedno spra­wy (np. afo­ry­stycz­ny wstęp)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy afo­ryz­mów, zwią­za­ny z afo­ryz­ma­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aforystyka

pi­sa­nie afo­ryz­mów; także: zbiór afo­ryz­mów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pi­sa­nie afo­ryz­mów

 (1.2) zbiór afo­ryz­mów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aforyzm

mak­sy­ma, sen­ten­cja, złota myśl; zwię­zła wy­po­wiedź, for­mu­łu­ją­ca w bły­skot­li­wej for­mie ogól­ne spo­strze­że­nie, myśl fi­lo­zo­ficz­ną, mo­ral­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zwię­zła, la­pi­dar­na, prze­waż­nie jed­no­zda­nio­wa wy­po­wiedź, wy­ra­ża­ją­ca ogól­ną praw­dę fi­lo­zo­ficz­ną lub mo­ral­ną, w spo­sób za­ska­ku­ją­cy i bły­skot­li­wy;


Afo­ryzm ( ap­ho­ris­mus, gr. "ap­ho­ris­mós"), złota myśl, sen­ten­cja, mak­sy­ma, gnoma, apof­teg­mat – zwię­zła, la­pi­dar­na, prze­waż­nie jed­no­zda­nio­wa wy­po­wiedź, wy­ra­ża­ją­ca ogól­ną praw­dę fi­lo­zo­ficz­ną lub mo­ral­ną, w spo­sób za­ska­ku­ją­cy i bły­skot­li­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aforyzmowy

→ afo­ryzm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zob. afo­ry­stycz­ny.


Patrz:aforyzm

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afotyczny

przy­miot­nik

 (1.1) po­zba­wio­ny świa­tła, nie­wy­star­cza­ją­co oś­wiet­lo­ny; bez do­stę­pu świa­tła


Źródła:

Wiktionary

Afp

[czy­taj: a-ef-PE] skrót od:
a) Agen­ce Fran­ce Pres­se (ofi­cjal­na fran­cu­ska agen­cja pra­so­wa);
b) alfa-fe­to­pro­te­i­na (biał­ko pło­do­we)


skró­to­wiec

 (1.1) = franc. Agen­ce Fran­ce-Pres­se → Fran­cu­ska Agen­cja Pra­so­wa


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afr.

skrót od: afry­kań­ski


skrót

 (1.1) = afry­kań­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Afrakta

flota stat­ków wio­sło­wych sta­ro­żyt­nej Gre­cji, ma­ją­cych po­stać galer z od­kry­ty­mi sta­no­wi­ska­mi dla wio­śla­rzy


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) żegl. hist. po­zba­wio­ne po­kła­du sta­ro­żyt­ne stat­ki grec­kie po­ru­sza­ne za po­mo­cą wio­seł, od­kry­te ga­le­ry;


Afrak­ta (l.mn. od gr. ἄφρακτος áphraktos – dosł. „nie­o­gro­dzo­ny, nie­za­bez­pie­czo­ny”) – okre­śle­nie grec­kich bez­po­kła­do­wych stat­ków wio­sło­wych, uży­wa­nych w sta­ro­żyt­no­ści.

Ter­min ten w od­nie­sie­niu do bar­dzo daw­nych jed­no­stek mor­skich użyty zo­stał przez Tu­ki­dy­de­sa w "Woj­nie pe­lo­po­ne­skiej" (I 10, 4). Okręt lub sta­tek z kry­tym (peł­nym) po­kła­dem Grecy okre­śla­li jako "naus ka­taph­rak­tos" (ναῦς κατάφρακτος); przez Rzy­mian jed­nost­ki takie były na­zy­wa­ne "ca­taph­rac­tae" lub "tec­tae".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aframon

ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Afra­mo­mum|K.Schum|ref=tak., ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych;

 (1.2) bot. by­li­na z ro­dza­ju afra­mon (1.1)

 (1.3) spoż. aro­ma­tycz­na przy­pra­wa z zia­ren niek­tó­rych afra­mo­nów (1.2), głów­nie afra­mo­nu ma­da­ga­skar­skie­go


Afra­mon, afra­mo­nek ("Afra­mo­mum" K.Schum) – ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych. Liczy ok. 55 ga­tun­ków, ros­ną­cych dziko w tro­pi­kal­nej sfe­rze Afry­ki i na Ma­da­ga­ska­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afrik.

skrót od: afri­ka­ans


Źródła:

SJP.pl

Afrikaans

po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ska od­mia­na ję­zy­ka ho­len­der­skie­go, język Burów; jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych w RPA


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. język afry­ka­ner­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afro

1. fry­zu­ra, w któ­rej mocno skrę­co­ne, ster­czą­ce ku górze włosy two­rzą kształt kuli;
2. po­tocz­nie o wło­sach: po­skrę­ca­ne i na­stro­szo­ne;
3. ga­tu­nek mu­zycz­no-ta­necz­ny na­wią­zu­ją­cy do tra­dy­cyj­nych ryt­mów afry­kań­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­dzaj fry­zu­ry w for­mie kuli z na­pu­szo­nych, drob­no skrę­co­nych locz­ków;

 (1.2) uczn. krę­co­ne włosy

 (1.3) uczn. nie­mod­ne ucze­sa­nie

przy­miot­nik

 (2.1) krę­co­ny (o wło­sach)


Afro – spo­sób uło­że­nia wło­sów. Są to włosy krę­co­ne, uło­żo­ne ster­czą­co – te z brze­gu na boki, poś­rod­ku ku górze tak, aby fry­zu­ra two­rzy­ła kształt kuli. Nazwa po­cho­dzi od ame­ry­kań­skie­go wy­ra­że­nia „Afro-Ame­ri­cans”, od­no­szą­ce­go się do czar­no­skó­rych Ame­ry­ka­nów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afro-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z Afry­ką


Źródła:

Wiktionary

Afro-Beat

[czy­taj: afro­bit] ga­tu­nek mu­zycz­ny łą­czą­cy afry­kań­skie rytmy z fun­kiem i jaz­zem, pow­sta­ły w po­ło­wie lat 60. XX wieku w Afry­ce; afro­be­at


Źródła:

SJP.pl

Afroamerykanin

miesz­ka­niec Sta­nów Zjed­no­czo­nych rasy czar­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eufem. etn. czar­no­skó­ry Ame­ry­ka­nin po­cho­dze­nia sub­sa­ha­ryj­skie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afroamerykanka

miesz­kan­ka Sta­nów Zjed­no­czo­nych rasy czar­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eufem. etn. czar­no­skó­ra Ame­ry­kan­ka po­cho­dze­nia sub­sa­ha­ryj­skie­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afroamerykański

do­ty­czą­cy Afro­a­me­ry­ka­nów, wła­ści­wy Afro­a­me­ry­ka­nom


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Afro­a­me­ry­ka­nów, czar­no­skó­rych miesz­kań­ców Sta­nów Zjed­no­czo­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afroazjatycki

do­ty­czą­cy Afry­ki i Azji


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny za­rów­no z Afry­ką, jak i Azją

 (1.2) jęz. okre­śla­ją­cy ro­dzi­nę ję­zy­ków uży­wa­nych w pół­noc­nej Afry­ce, Rogu Afry­ki i na Bli­skim Wscho­dzie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrobeat

[czy­taj: afro­bit] ga­tu­nek mu­zycz­ny łą­czą­cy afry­kań­skie rytmy z fun­kiem i jaz­zem, pow­sta­ły w po­ło­wie lat 60. XX wieku w Afry­ce; afro-beat


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) muz. ga­tu­nek mu­zycz­ny, pow­sta­ły w Afry­ce w po­ło­wie lat 60. XX wieku, łą­czą­cy afry­kań­skie rytmy z fun­kiem i jaz­zem;


Afro­be­at – ga­tu­nek mu­zycz­ny, pow­sta­ły w Afry­ce w po­ło­wie lat 60. XX wieku, łą­czą­cy afry­kań­skie rytmy i tech­ni­ki wo­kal­ne oraz tra­dy­cyj­ną mu­zy­kę ni­ge­ryj­skie­go ple­mie­nia Jo­ru­ba z fun­kiem i jaz­zem. Afro­be­at po­ja­wił się w la­tach 60. Jego ko­rze­nie się­ga­ją mu­zy­ki Yo­ru­ba – po­cho­dzą­cej z Ni­ge­rii, opar­tej na bęb­nach i mocno za­ko­rze­nio­nej w lo­kal­nej tra­dy­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afrobeatowy

→ afro­be­at [czy­taj: afro­bi­to­wy]


Źródła:

SJP.pl

Afrobrazylijski

→ Afro­bra­zy­lij­czyk


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Afro­bra­zy­lij­czy­ka­mi, do­ty­czą­cy Afro­bra­zy­lij­czy­ków


Patrz:Afrobrazylijczyk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrodyta

robak na­le­żą­cy do wolno ży­ją­cych wie­lo­szcze­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni mi­ło­ści;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.;


Afro­dy­ta (gr. Ἀφροδίτη Aphrodítē – wdzięk, urok; łac. Venus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bo­gi­ni mi­ło­ści, pię­kna, kwia­tów, po­żą­da­nia i płod­no­ści. Naj­bar­dziej uro­dzi­wa z bogiń an­tycz­nych mitów.

Jej rzym­ską od­po­wied­nicz­ką była Wenus (We­ne­ra).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afrodyzja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Ana­to­lii, dawny oś­ro­dek kultu Afro­dy­ty;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Afrodyzjak

ro­śli­na albo lek wzma­ga­ją­ce popęd płcio­wy czło­wie­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. śro­dek (ro­śli­na, lek itp.) po­bu­dza­ją­cy popęd sek­su­al­ny, wzma­ga­ją­cy po­ten­cję lub doz­na­nia ero­tycz­ne;


Afro­dyz­ja­ki – sub­stan­cje, co do któ­rych pa­nu­je opi­nia, że po­wo­du­ją one zwięk­szo­ny popęd płcio­wy lub po­ten­cję. Zwy­kle dzia­ła­ją bez­poś­red­nio lub poś­red­nio na prze­wod­nict­wo do­pa­mi­ner­gicz­ne lub mo­dy­fi­ku­ją po­ziom hor­mo­nów płcio­wych. Czę­sto są to zwy­kłe po­kar­my i na­po­je. Uważa się, że dzia­ła­nie takie ma szam­pan, kawa z do­dat­kiem im­bi­ru, cy­na­mo­nu i ko­zie­go mleka, owoce morza, mo­re­le zmik­so­wa­ne z mlecz­kiem pszcze­lim. Jed­nym z naj­sil­niej­szych afro­dyz­ja­ków jest jo­him­bi­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afrodyzjakalny

→ afro­dyz­jak; afro­dyz­ja­ko­wy


przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z afro­dyz­ja­kiem; ma­ją­cy dzia­ła­nie afro­dyz­ja­ku; po­bu­dza­ją­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrodyzjakowy

→ afro­dyz­jak; afro­dyz­ja­kal­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z afro­dyz­ja­kiem, do­ty­czą­cy afro­dyz­ja­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrodyzje

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: świę­to ku czci Afro­dy­ty (bo­gi­ni mi­ło­ści i pię­kna), ob­cho­dzo­ne zwy­kle w wio­sen­ną noc


Afro­dyz­je ( Ἀφροδίσια "Aphrodísia", Aph­ro­di­sia) – świę­to usta­no­wio­ne ku czci bo­gi­ni mi­ło­ści Afro­dy­ty. Naj­bar­dziej uro­czy­ście było ob­cho­dzo­ne w Pafos na Cy­prze, nie­da­le­ko miej­sca jej na­ro­dzin, gdzie wy­ło­ni­ła się z piany mor­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afroeuropejczyk

czar­no­skó­ry Eu­ro­pej­czyk


Źródła:

SJP.pl

Afroeuropejka

czar­no­skó­ra Eu­ro­pej­ka


Źródła:

SJP.pl

Afrojerzyk

afro­je­rzyk mysi - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny je­rzy­ko­wa­tych


Źródła:

SJP.pl

Afrojeż

ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny je­żo­wa­tych


Afro­jeż ("Ate­le­rix") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny jeży (Eri­na­ce­i­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny je­żo­wa­tych (Eri­na­ce­i­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afrokonwersja

w eko­no­mii: forma spła­ty za­dłu­że­nia po­le­ga­ją­ca na jego za­mia­nie na in­we­sty­cje w za­dłu­żo­nym pań­stwie afry­kań­skim


Źródła:

SJP.pl

Afrokrólik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Po­e­la­gus|St. Leger|ref=tak., ssak z ro­dzi­ny za­ją­co­wa­tych wy­stę­pu­ją­cy w Afry­ce


Źródła:

Wiktionary

Afrokubański

do­ty­czą­cy kul­tu­ry ku­bań­skiej wy­wo­dzą­cej się z Afry­ki


Źródła:

SJP.pl

Afrokulczyk

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny łu­ska­czy


Źródła:

SJP.pl

Afrolatynos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. męż­czyz­na lub chło­piec, któ­re­go przod­ko­wie po­cho­dzą z Afry­ki i Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej;


Źródła:

Wiktionary

Afrolatynoski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Afro­la­ty­no­sa­mi, do­ty­czą­cy Afro­la­ty­no­sów


Źródła:

Wiktionary

Afrolok

gęsty, sprę­ży­sty lok w stylu afro


Źródła:

SJP.pl

Afronauta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) Afry­ka­nin la­ta­ją­cy w kos­mos, afry­kań­ski astro­na­u­ta


Źródła:

Wiktionary

Afroncik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od afront


Źródła:

Wiktionary

Afront

obraź­li­we za­cho­wa­nie się wobec kogoś, wy­rzą­dze­nie przy­kro­ści; znie­wa­ga, obel­ga, dys­ho­nor, de­spekt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. znie­wa­ga, lek­ce­wa­żą­ce za­cho­wa­nie, zaz­wy­czaj pu­blicz­ne


Afront – łódz­ka grupa hip-ho­po­wa w skład któ­rej wcho­dzi dwóch ra­pe­rów – Janek i Ka­si­na.

Po­cząt­ki ich wspól­nej dzia­łal­no­ści mu­zycz­nej się­ga­ją roku 1997 i stwo­rze­nia grupy LWC (Li­rycz­nie Wy­su­bli­mo­wa­ne Chamy) z O.S.T.R.’em, Mus­sim (obec­nie To­mi­la – Ta­ba­sko) i Ah­me­dem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afrontowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. czy­nie­nie komuś afron­tu


Źródła:

Wiktionary

Afrontować

czy­nić komuś afront; znie­wa­żać, uchy­biać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. czy­nić komuś afront, uchy­biać, znie­wa­żać


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afropitek

duża, ko­pal­na małpa człe­koksz­tałt­na z wczes­ne­go mio­ce­nu, o ma­syw­nej czasz­ce i dłu­gim, wą­skim pysku


Źródła:

SJP.pl

Afropolak

czar­no­skó­ry Polak


Źródła:

SJP.pl

Afrorock

[czy­taj: afro­rok] od­mia­na mu­zy­ki roc­ko­wej, po­łą­cze­nie rocka z tra­dy­cyj­ną mu­zy­ką ludów afry­kań­skich


Źródła:

SJP.pl

Afrosorkowce

rząd ssa­ków ło­ży­sko­wych


Afro­sor­kow­ce (Afro­so­ri­ci­da) – rząd ssa­ków z in­fra­gro­ma­dy ło­ży­skow­ców (Eut­he­ria) wy­ło­nio­ny z owa­do­żer­nych na pod­sta­wie badań mo­le­ku­lar­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afrotrogon

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny tro­go­nów


Źródła:

SJP.pl

Afrowiórka

ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych


Afro­wiór­ka ("Xerus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny afro­wió­rek (Xe­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych (Sciu­ri­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afrycki

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. afry­kań­ski


Źródła:

Wiktionary

Afryczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Afry­cza­nin. (miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Afry­ka)

 (1.2) pl-re­for­ma2026|Afry­cza­nin. (osoba po­cho­dzą­ca z miej­sco­wo­ści Afry­ka, uro­dzo­na w miej­sco­wo­ści Afry­ka)


Źródła:

Wiktionary

Afryczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Afry­czan­ka. (miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Afry­ka)

 (1.2) pl-re­for­ma2026|Afry­czan­ka. (ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z miej­sco­wo­ści Afry­ka, uro­dzo­na w miej­sco­wo­ści Afry­ka)


Źródła:

Wiktionary

Afryka

śro­do­wi­sko­wo:
1. bieda, głód, ubó­stwo;
2. eg­zo­ty­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczn. kłót­nia, awan­tu­ra

 (1.2) slang. prze­stęp. więz. gwał­tow­ne zda­rze­nie, awan­tu­ra


Afry­ka – drugi pod wzglę­dem wiel­ko­ści kon­ty­nent na Ziemi. Zaj­mu­je 30,37 mln km², czyli ponad 20,3% ogól­nej po­wierzch­ni lą­do­wej Ziemi. Prze­cho­dzą przez nią: po­łud­nik 0°, obyd­wa zwrot­ni­ki i rów­nik.

We­dług da­nych z 2022 r. Afry­kę za­miesz­ku­je 1 450 000 000 osób, co sta­no­wi około 1/5 lud­no­ści świa­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afrykan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Afry­kan – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, oz­na­cza­ją­ce "po­cho­dzą­ce­go z Afry­ki". Wśród pa­tro­nów tego imie­nia – św. Afry­kan, wspo­mi­na­ny razem ze św. Te­ren­cju­szem i św. Pom­pe­ju­szem.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Afrykaner

biały miesz­ka­niec Afry­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) biały miesz­ka­niec Afry­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykanerka

biała miesz­kan­ka Afry­ki Po­łud­nio­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biała miesz­kan­ka Afry­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykanerski

przy­miot­nik od: Afry­ka­ner, afry­ka­ner


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Afry­ka­ne­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język z grupy ger­mań­skich, uży­wa­ny w po­łud­nio­wej Afry­ce;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykanerskojęzyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem afry­ka­ner­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem afry­ka­ner­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku afry­ka­ner­skim


Źródła:

Wiktionary

Afrykanerzy

biały miesz­ka­niec Afry­ki


Afry­ka­ne­rzy ( Afri­ka­ners czyli do­słow­nie „Afry­ka­nie”) – biali miesz­kań­cy Re­pu­bli­ki Po­łud­nio­wej Afry­ki oraz Na­mi­bii, ży­ją­cy rów­nież w dia­spo­rze w in­nych kra­jach Afry­ki: w Zim­bab­we, Le­sot­ho, Es­wa­ti­ni, Mo­zam­bi­ku, An­go­li, Zam­bii, Bots­wa­nie oraz Kenii, po 1994 roku rów­nież w Wiel­kiej Bry­ta­nii, Au­stra­lii, Ka­na­dzie, Nowej Ze­lan­dii, USA, Bel­gii, Ho­lan­dii, Niem­czech, ZEA, na Taj­wa­nie oraz w Gruz­ji, mó­wią­cy ję­zy­kiem afri­ka­ans i wyz­na­ją­cy głów­nie kal­wi­nizm.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afrykaniec

po­tocz­nie, po­gard­li­wie: czło­wiek na­le­żą­cy do rasy czar­nej, Mu­rzyn


Źródła:

SJP.pl

Afrykanin

miesz­ka­niec Afry­ki; Afry­kań­czyk (rza­dziej)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Afry­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykanista

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie afry­ka­ni­sty­ki (nauki o ję­zy­kach i kul­tu­rach afry­kań­skich)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) znaw­ca, ba­dacz ję­zy­ków, kul­tu­ry i hi­sto­rii Afry­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykanistka

spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie afry­ka­ni­sty­ki (nauki o ję­zy­kach i kul­tu­rach afry­kań­skich)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) znaw­czy­ni, ba­dacz­ka ję­zy­ków, kul­tu­ry i hi­sto­rii Afry­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykanistyczny

zwią­za­ny z afry­ka­ni­sty­ką, afry­ka­ni­stą lub afry­ka­nist­ką (np. in­sty­tut afry­ka­ni­stycz­ny, sek­cja afry­ka­ni­stycz­na)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy za przed­miot ba­da­nie ję­zy­ków, kul­tu­ry i hi­sto­rii ludów Afry­ki, obej­mu­ją­cy te ba­da­nia, do­ty­czą­cy tych badań


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykanistyka

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ków, hi­sto­rii i kul­tu­ry ludów Afry­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o ję­zy­kach i kul­tu­rach kra­jów afry­kań­skich;


Afry­ka­ni­sty­ka – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ków, li­te­ra­tu­ry, kul­tur, spo­łe­czeństw, hi­sto­rii, po­li­ty­ki i go­spo­dar­ki kra­jów afry­kań­skich. Jedną z dzie­dzin afry­ka­ni­sty­ki jest etio­pi­sty­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afrykanizacja

pro­ces opa­no­wy­wa­nia przez Afry­kań­czy­ków róż­nych dzie­dzin życia w Afry­ce i wy­pie­ra­nia z nich bia­łych, bę­dą­cy wy­ni­kiem bu­dze­nia się świa­do­mo­ści na­ro­do­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kult. polit. pro­ces przej­mo­wa­nia przez rdzen­nych Afry­ka­nów kon­tro­li nad niek­tó­ry­mi ob­sza­ra­mi Afry­ki i wy­pie­ra­nia z nich bia­łych

 (1.2) na­da­wa­nie lub przy­wra­ca­nie cze­muś afry­kań­skie­go cha­rak­te­ru lub wła­ści­wo­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykanizm

ele­ment ję­zy­ko­wy lub kul­tu­ro­wy cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ję­zy­ka afry­kań­skie­go lub kul­tu­ry afry­kań­skiej


Źródła:

SJP.pl

Afrykanizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­da­wa­nie cze­muś afry­kań­skie­go cha­rak­te­ru

 (1.2) so­cjol. polit. usu­wa­nie bia­łych z róż­nych dzie­dzin życia przez czar­nych


Źródła:

Wiktionary

Afrykanizować

na­da­wać lub przy­wra­cać cze­muś cha­rak­ter afry­kań­ski


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­fry­ka­ni­zo­wać)

 (1.1) kult. na­rzu­cać afry­kań­skość, przy­mu­szać kogoś do zo­sta­nia Afry­ka­ni­nem, zmie­niać coś na afry­kań­skie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny afry­ka­ni­zo­wać się (dk. za­fry­ka­ni­zo­wać się)

 (2.1) sta­wać się Afry­ka­ni­nem, na­bie­rać cech afry­kań­skich


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykanka

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny papug afry­kań­skich


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Afry­ki


Afry­kan­ka ( L'Afri­ca­i­ne) – opera w 5 ak­tach Gia­co­ma Me­y­er­be­e­ra do li­bret­ta (w ję­zy­ku fran­cu­skim) Eugène’a Scri­be’a. Choć prace nad ut­wo­rem kom­po­zy­tor roz­po­czął już w 1837 r., z wielu wzglę­dów – jak czę­ste zmia­ny li­bret­ta – ukoń­czył je do­pie­ro w 1864 r. Pre­mie­ra miała miej­sce w Pa­ry­żu 28 kwiet­nia 1865 r.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afrykanolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie afry­ka­no­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Afrykanologia

nauka ba­da­ją­ca język, dzie­je i kul­tu­rę ludów Afry­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. afry­ka­ni­sty­ka.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykanologiczny

→ afry­ka­no­lo­gia


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z afry­ka­no­lo­gią, do­ty­czą­cy afry­ka­no­lo­gii


Patrz:afrykanologia

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykarium

oce­a­na­rium poś­wię­co­ne fa­u­nie i flo­rze afry­kań­skiej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) park roz­ryw­ki pre­zen­tu­ją­cy oce­a­nicz­ną oraz mor­ską faunę i florę kon­ty­nen­tu afry­kań­skie­go


Afry­ka­rium – oce­a­na­rium pre­zen­tu­ją­ce eko­sy­ste­my wodne (mor­skie i słod­ko­wod­ne) oraz lą­do­we fauny Afry­ki na te­re­nie Ogro­du Zo­o­lo­gicz­ne­go we Wroc­ła­wiu. Kom­pleks ot­war­to 26 paź­dzier­ni­ka 2014 roku – jest pier­wszym tego typu obiek­tem w Pol­sce.

Obiekt po­dzie­lo­no na część zew­nętrz­ną pre­zen­tu­ją­ce wy­brze­że Na­mi­bii w po­sta­ci dwóch ba­se­nów z pla­ża­mi dla ko­ti­ków afry­kań­skich (3600 m³) oraz ping­wi­nów przy­ląd­ko­wych (2460 m³), roz­dzie­lo­nych od sie­bie bu­dyn­kiem w kształ­cie stat­ku, w któ­rym ulo­ko­wa­no re­sta­u­ra­cje z ta­ra­sem wi­do­ko­wym oraz część wew­nętrz­ną z bu­dyn­kiem żel­be­to­wym o dłu­go­ści 160,1 me­trów, sze­ro­ko­ści 53,9 me­trów oraz wy­so­ko­ści 15-12 me­trów, w któ­rym pre­zen­to­wa­ne są ek­spo­zy­cje czte­rech bio­to­pów:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Afrykata

spół­gło­ska zwar­to-szcze­li­no­wa typu: c, dz, ć, dź, cz, dż itd.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. spół­gło­ska zwar­to-szcze­li­no­wa;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykatyzacja

pro­ces, w wy­ni­ku któ­re­go dana spół­gło­ska staje się afry­ka­tą - spół­gło­ską zwar­to-szcze­li­no­wą


Źródła:

SJP.pl

Afrykańczyk

miesz­ka­niec Afry­ki; Afry­ka­nin (czę­ściej)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. Afry­ka­nin.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykański

przy­miot­nik od: Afry­ka


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Afry­ką, do­ty­czą­cy Afry­ki, za­miesz­ku­ją­cy Afry­kę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afrykańskość

ze­spół cech wła­ści­wych miesz­kań­com Afry­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co afry­kań­skie; afry­kań­ski cha­rak­ter cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afryt

w arab­skich wie­rze­niach lu­do­wych: zły duch, upiór; efryt; ifryt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) w arab­skich wie­rze­niach lu­do­wych: zły duch, upiór


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afta

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) małe, bo­les­ne owrzo­dze­nie pow­sta­ją­ce na bło­nie ślu­zo­wej jamy ust­nej; za­pa­le­nie af­to­we


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. mały bo­les­ny pę­che­rzyk po­kry­ty bia­ła­wym włó­kni­stym na­lo­tem i oto­czo­ny czer­wo­ną za­pal­ną ob­wód­ką, pow­sta­ją­cy na bło­nie ślu­zo­wej jamy ust­nej w wy­ni­ku za­ka­że­nia wi­ru­so­we­go;


Afta (łac. "aph­to­sis") – ot­war­te owrzo­dze­nie zlo­ka­li­zo­wa­ne na bło­nie ślu­zo­wej jamy ust­nej, warg lub ję­zy­ka z wyt­wo­rze­niem miej­sco­we­go stanu za­pal­ne­go. Może im to­wa­rzy­szyć po­więk­sze­nie oko­licz­nych wę­złów chłon­nych. Czę­sto afty wy­stę­pu­ją z na­wro­ta­mi (na­wra­ca­ją­ce af­to­we za­pa­le­nie jamy ust­nej). Jeśli po­ja­wia­ją się czę­ściej niż raz w roku, na­le­ży roz­wa­żać do­dat­ko­we ba­da­nia celem stwier­dze­nia, czy nie to­wa­rzy­szy im inne scho­rze­nie. Af­to­za na­wro­to­wa wy­stę­pu­je nieco czę­ściej u ko­biet.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aftarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. haf­ciar­ka


Źródła:

Wiktionary

After

po­tocz­nie: luź­niej­sza im­pre­za po więk­szym wy­da­rze­niu; after party, af­ter­par­ty, af­ter­ka, af­te­rek


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afterbeat

prze­su­nię­cie ak­cen­tu na dźwięk nie­ak­cen­to­wa­ny; syn­ko­pa


Źródła:

SJP.pl

Afterek

po­tocz­nie: luź­niej­sza im­pre­za po więk­szym wy­da­rze­niu; after party, af­ter­par­ty, af­ter­ka, after


Źródła:

SJP.pl

Afterka

po­tocz­nie: luź­niej­sza im­pre­za po więk­szym wy­da­rze­niu; after party, af­ter­par­ty, af­ter­ka, after


Źródła:

SJP.pl

Afterować

po­tocz­nie: uczest­ni­czyć w luź­niej­szej im­pre­zie po więk­szym wy­da­rze­niu


Źródła:

SJP.pl

Afterownia

po­tocz­nie: klub ot­war­ty dłu­żej niż inne kluby


Źródła:

SJP.pl

Afterparty

[czy­taj: af­ter­par­ty lub af­ter­par­ti] po­tocz­nie: luź­niej­sza im­pre­za po więk­szym wy­da­rze­niu; after party, af­ter­ka, af­te­rek, after


Af­ter­par­ty (także: "after party", "after-party"; z ang. „im­pre­za po”) – im­pre­za or­ga­ni­zo­wa­na bez­poś­red­nio po innym, więk­szym wy­da­rze­niu (np. kon­cer­cie, meczu, gali, pre­mie­rze te­a­tral­nej lub fil­mo­wej). W za­leż­no­ści od kon­tek­stu może oz­na­czać ka­me­ral­ne spot­ka­nie „po im­pre­zie” albo zam­knię­te przy­ję­cie dla za­pro­szo­nych gości, na­stę­pu­ją­ce po wy­da­rze­niu głów­nym. Af­ter­par­ty bywa or­ga­ni­zo­wa­ne w lo­ka­lu (np. klu­bie) lub w prze­strze­ni pry­wat­nej i ma zwy­kle mniej for­mal­ny cha­rak­ter niż wy­da­rze­nie głów­ne; w czę­ści kon­tek­stów jest to im­pre­za „eks­klu­zyw­na”, przez­na­czo­na dla ogra­ni­czo­nej licz­by za­pro­szo­nych gości (np. po pre­mie­rach fil­mo­wych, kon­cer­tach, ga­lach).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afterpik

wo­do­szczel­na ko­mo­ra zde­rze­nio­wa na rufie stat­ku; ach­ter­pik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. tylna, skraj­na część ka­dłu­ba stat­ku, znaj­du­ją­ca się za ostat­nią gro­dzią wo­do­szczel­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aftersztag

lina sta­lo­wa bie­gną­ca od topu masz­tu do rufy; ach­tersz­tag


Źródła:

SJP.pl

Aftonit

rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­ko­so­li; te­tra­e­dryt


Źródła:

SJP.pl

Aftoniusz

imię mę­skie


Af­to­niusz z An­tio­chii (łac. "Apht­ho­nius", gr. Ἀφθόνιος Aft­ho­nios) – grec­ki retor i so­fi­sta z IV wieku n.e. czyn­ny we wschod­nim ce­sar­stwie rzym­skim.

We­dług Ge­mi­sto­na Ple­to­na dzia­łał w An­tio­chii. Był au­to­rem za­gi­nio­ne­go ko­men­ta­rza do dzie­ła Her­mo­ge­ne­sa oraz pow­sta­łej przed 391 ro­kiem "Pro­gym­nas­ma­ty", która za­cho­wa­ła się do cza­sów współ­czes­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aftowy

→ afta


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy afty


Patrz:afta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Afty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. afta.


Źródła:

Wiktionary

Aftyka

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Aftyzacja

sztucz­ne za­ka­że­nie wszyst­kich zwie­rząt w go­spo­dar­stwie za­raz­kiem pry­szczy­cy, w celu skró­ce­nia okre­su kwa­ran­tan­ny


Af­ty­za­cja – nie­sto­so­wa­ny obec­nie za­bieg po­le­ga­ją­cy na sztucz­nym za­ka­ża­niu zwie­rząt do­mo­wych za­raz­kiem pry­szczy­cy, celem wy­wo­ła­nia rów­no­czes­ne­go za­cho­ro­wa­nia ca­łe­go stada. Przyś­pie­sza­ło to prze­bieg epi­zo­o­tii i samej cho­ro­by.

Af­ty­za­cję prze­pro­wa­dza­no pod na­dzo­rem władz we­te­ry­na­ryj­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Afyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Vac­ci­nium myr­til­lus|L.|ref=tak., bo­rów­ka czer­ni­ca


Źródła:

Wiktionary