Ad

do... (ad 1, ad 2 itd.)


przy­i­mek

 (1.1) w od­nie­sie­niu do


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ad-Dauha

sto­li­ca Ka­ta­ru; Dauha


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ka­ta­ru;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ad.

skrót od: adiunkt


Źródła:

SJP.pl

Ada

1. imię żeń­skie;
2. zdrob­nie­nie od imion żeń­skich: Adrian­na, Adria­na, Adela, Ade­laj­da, Ade­li­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) zdrobn. Ade­laj­da, Adela, Ade­li­na, Adria­na, Adrian­na

 (1.3) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 523;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adad

Adad – bóg burzy, wia­tru, de­szczu i pio­ru­nów oraz siły ni­szczy­ciel­skiej, jedno z waż­niej­szych bóstw w mi­to­lo­gii ba­bi­loń­skiej. Ge­ne­za Adada sięga okre­su su­me­ryj­skie­go. Był on utoż­sa­mia­ny z pom­niej­szym bó­stwem w pan­te­o­nie su­me­ryj­skim – Isz­ku­rem, któ­re­go cechy roz­wi­nę­ły się w okre­sie ba­bi­loń­skim, a na­stęp­nie asy­ryj­skim, gdy Ada­do­wi przy­pi­sa­no atry­bu­ty i cechy woj­sko­we. O ran­dze Adada świad­czy włą­cza­nie jego imie­nia do imion kró­lów.


Źródła:

Wikipedia

Adadżio

ada­gio;
1. tempo mu­zycz­ne po­wol­ne, szyb­sze niż lento i wol­niej­sze niż an­dan­te;
2. utwór mu­zycz­ny utrzy­ma­ny w tem­pie ada­dżio;
3. wolny, li­rycz­ny ta­niec w ba­le­cie kla­sycz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cho­re­ogr. li­rycz­ny ta­niec dwoj­ga so­li­stów, prze­cho­dze­nie z pozy do pozy oraz pod­no­sze­nie tan­cer­ki przez part­ne­ra;

 (1.2) muz. po­wo­li wy­ko­ny­wa­ny utwór mu­zycz­ny lub jego część

 (1.3) muz. po­wol­ne tempo

przy­miot­nik

 (2.1) muz. wolny, po­wol­ny

przy­słó­wek spo­so­bu

 (3.1) muz. wolno, po­wo­li


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adagietto

[czy­taj: adadż­jet­to] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: dość wolno; tempo nieco szyb­sze niż ada­gio


przy­słó­wek

 (1.1) muz. dość wolno; tempo wy­ko­na­nia ut­wo­ru nieco szyb­sze niż ada­gio


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adagio

ada­dżio;
1. tempo mu­zycz­ne po­wol­ne, szyb­sze niż lento i wol­niej­sze niż an­dan­te;
2. utwór mu­zycz­ny utrzy­ma­ny w tem­pie ada­gio;
3. wolny, li­rycz­ny ta­niec w ba­le­cie kla­sycz­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. zob. ada­dżio.

przy­miot­nik

 (2.1) muz. zob. ada­dżio.

przy­słó­wek

 (3.1) muz. zob. ada­dżio.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adagissimo

[czy­taj: adaDŻIss-imo] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: jak naj­wol­niej


Źródła:

SJP.pl

Adagium

1. daw­niej: przy­sło­wie;
2. sen­ten­cja, for­mu­ła bli­ska przy­sło­wiu, prze­ka­zu­ją­ca myśl ogól­ną; kla­sycz­ną re­a­li­za­cją ada­giów są "Ada­gia" Eraz­ma z Rot­ter­da­mu


Ada­gium – czę­sto utoż­sa­mia­na z przy­sło­wiem ("pro­ver­bium") for­mu­ła ma­ją­ca wy­ra­zić pewną praw­dę ogól­ną. W okre­sie śred­nio­wie­cza oraz w okre­sie re­ne­san­su po­pu­lar­nym było sto­so­wa­nie roz­róż­nie­nia po­ję­cio­we­go: "ada­gium"/"pro­ver­bium" – pier­wszym z tych ter­mi­nów okre­śla­jąc przy­sło­wia i sen­ten­cje po­cho­dzą­ce ze sta­ro­żyt­no­ści po­gań­skiej; dru­gim z nich, na­to­miast: przy­sło­wia po­cho­dzą­ce z Pisma Świę­te­go, np.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adaks

ssak pa­rzy­sto­ko­pyt­ny z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych, za­li­cza­ny do an­ty­lop; ad­daks


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Addax|La­u­ril­lard|ref=tak., ro­dzaj ssaka pa­rzy­sto­ko­pyt­ne­go z po­dro­dzi­ny an­ty­lo­pow­ców;

 (1.2) zool. an­ty­lo­pa z ro­dza­ju adaks (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adalat

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w nad­ci­śnie­niu i dła­wi­cy pier­sio­wej, za­wie­ra­ją­ce­go ni­fe­dy­pi­nę


Źródła:

SJP.pl

Adalberg

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Adalbert

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Adal­bert, Adel­bert – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słów oz­na­cza­ją­cych "adal" (ród szla­chec­ki) i "be­raht" (jasny, bły­szczą­cy), oz­na­cza­ło „po­cho­dzą­ce­go ze szla­chet­ne­go rodu”. Wy­stę­pu­je w wielu od­mia­nach, np.: Al­bert, Ol­bracht.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adalin

nazwa hand­lo­wa hi­sto­rycz­ne­go leku uspo­ka­ja­ją­ce­go i na­sen­ne­go, za­wie­ra­ją­ce­go kar­bro­mal


Ada­lin – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Sălaj, w gmi­nie Dragu. W 2011 roku li­czy­ła 193 miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adalina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. farm. ureid kwasu bro­mod­wu­e­ty­lo­oc­to­we­go, biały kry­sta­licz­ny pro­szek, śro­dek uspo­ka­ja­ją­cy i ła­god­nie na­sen­ny


Źródła:

Wiktionary

Adaltonid

kry­sta­licz­ny zwią­zek che­micz­ny nie­speł­nia­ją­cy prawa sta­ło­ści skła­du; zwią­zek nie­ste­chio­me­trycz­ny, ber­to­lid


Źródła:

SJP.pl

Adam

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. we­dług Księ­gi Ro­dza­ju imię pier­wsze­go czło­wie­ka na Ziemi oraz pro­to­pla­sty rodu ludz­kie­go;

 (1.2) imię|pol­ski|m.;

 (1.3) daw. gw-pl|War­sza­wa. mi­li­cjant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. mia­sto w min­ta­ka­cie Al-Min­ta­kat ad-Da­chi­lij­ja w Oma­nie

 (2.2) geogr. wznie­sie­nie na te­re­nie Czech w Gó­rach Or­lic­kich;

 (2.3) rel. mia­sto bi­blij­ne le­żą­ce nie­o­po­dal Sar­tan, utoż­sa­mia­ne z miej­sco­wo­ścią Tall ad-Da­mi­ja w Jor­da­nii;


Adam – imię mę­skie po­cho­dze­nia se­mic­kie­go. W ję­zy­ku he­braj­skim אדום "adom" oz­na­cza „czer­wo­ny”, od ko­lo­ru ziemi, z któ­rej Adam był ule­pio­ny. Bar­dziej jed­nak praw­do­po­dob­ne, że "Adam" wy­wo­dzi się od he­braj­skie­go słowa "ada­mah", które oz­na­cza „zie­mię, rolę”, wtedy zna­czy­ło­by „rol­nik”, albo „że czło­wiek, z ziemi pow­sta­ły, do ziemi wróci”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamantan

zwią­zek or­ga­nicz­ny uży­wa­ny do wyt­wa­rza­nia leków i po­li­me­rów akry­lo­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, tri­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny;


Ada­man­tan – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, tri­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny.

W tem­pe­ra­tu­rze po­ko­jo­wej jest bia­łym, kry­sta­licz­nym cia­łem o za­pa­chu przy­po­mi­na­ją­cym kam­fo­rę. Nie­wiel­kie ilo­ści ada­man­ta­nu wy­stę­pu­ją w ropie naf­to­wej i niek­tó­rych mi­ne­ra­łach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamastor

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Adamaszek

dwu­stron­na tka­ni­na jed­wab­na lub ba­weł­nia­na o bły­szczą­cym wzo­rze na ma­to­wym tle


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. wzo­rzy­sta tka­ni­na dwu­stron­na, z jed­nej stro­ny ma­to­wa, z dru­giej bły­szczą­ca; ; Glo­ger.

 (1.2) stpol. ak­sa­mit


Ada­ma­szek (łac. "ada­ma­scus", franc. "damas") – tka­ni­na ża­kar­do­wa, dwu­stron­na, naj­czę­ściej jed­wab­na, zwy­kle jed­no­barw­na, z wzo­rem ma­to­wym na bły­szczą­cym tle (lub od­wrot­nie), uzy­ski­wa­nym przez od­po­wied­nie do­bra­nie splo­tów tkac­kich, naj­czę­ściej atła­so­wych i sko­śnych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamaszkowy

→ ada­ma­szek, np. ada­masz­ko­wy obrus


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ada­masz­kiem, do­ty­czą­cy ada­masz­ku, wy­ko­na­ny z ada­masz­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adamawa

wy­ży­na w Afry­ce Za­chod­niej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wy­ży­na w Afry­ce;

 (1.2) geogr. re­gion w Ka­me­ru­nie;

 (1.3) hist. hi­sto­rycz­ne pań­stwo na te­re­nie dzi­siej­sze­go środ­ko­we­go Ka­me­ru­nu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamczak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamczewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Adamczuk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamczyk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamek

1. zdrob­nie­nie od: Adam (imię mę­skie);
2. naz­wi­sko pol­skie


Zo­bacz też: Ada­mek w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Ada­mek – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Stą­por­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamellit

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa, od­mia­na gra­ni­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­mia­na gra­ni­tu;


Ada­mel­lit (ina­czej gra­nit mon­zo­ni­to­wy) – kwa­śna skała głę­bi­no­wa, jedna z od­mian gra­ni­tu.

Skład: bio­tyt, horn­blen­da, kwarc, mika, nie­kie­dy złoto, pla­gio­klaz, ska­leń po­ta­so­wy, rza­dziej też pi­rok­sen.

Wy­stę­pu­je w po­sta­ci roz­le­głych ma­sy­wów lub drob­nych in­truz­ji. W Pol­sce można go zna­leźć w ma­sy­wach gra­ni­to­wych na Dol­nym Ślą­sku (m.in. w Kar­ko­no­szach, Strze­li­nie, Strze­go­miu). Ma za­sto­so­wa­nie w ka­mie­niar­stwie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamellitowy

przy­miot­nik od: ada­mel­lit


Źródła:

SJP.pl

Adamiak

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamianin

czło­nek sekty gło­szą­cej nie­win­ność raj­ską; ada­mi­ta


Źródła:

SJP.pl

Adamianka

→ ada­mia­nin; ada­mit­ka


Źródła:

SJP.pl

Adamici

sekta ist­nie­ją­ca na prze­ło­mie II i III w., gło­szą­ca po­wrót do raj­skiej czy­sto­ści


Ada­mi­ci, ada­mia­nie – zwo­len­ni­cy wspól­no­ty, która dą­ży­ła do odt­wo­rze­nia raj­skiej nie­win­no­ści. Uwa­ża­li na­gość za na­tu­ral­ny stan czło­wie­ka i znak wol­no­ści od grze­chu. Pod­czas ze­brań wy­stę­po­wa­li bez odzie­ży, wie­rząc, że je­dy­nie osoby wy­zby­te cie­les­nych sła­bo­ści po­tra­fią pa­trzeć na nagie ciało bez po­żą­da­nia. Ru­cho­wi przy­pi­sy­wa­no roz­wią­złość oby­cza­jo­wą oraz odrzu­ca­nie wszel­kich norm i na­ka­zów spo­łecz­nych, czyli po­sta­wę an­ty­no­mi­stycz­ną.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamiec

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamiecki

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Adamik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Adamin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki mi­ne­rał z grupy ar­se­nia­nów;


Ada­min (ada­mit) – bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z grupy ar­se­nia­nów. Jego nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska fran­cu­skie­go mi­ne­ra­lo­ga Gil­ber­ta Jo­sep­ha Adama (1795–1881).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adamina

imię żeń­skie


Ada­mi­na – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia/naz­wi­ska Adam. Imie­ni­ny 6 kwiet­nia, 16 maja i 24 grud­nia. Imię po­cho­dzi z ję­zy­ka he­braj­skie­go i oz­na­cza ono „czło­wiek”, a w zna­cze­niu bi­blij­nym „pier­wszy czło­wiek od Boga”.

Osoby no­szą­ce to naz­wi­sko: Ju­a­ni­ta Ada­mi­na (, żona Ro­ber­ta Eg­ger­sa Ada­mi­ny).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamita

czło­nek sekty gło­szą­cej nie­win­ność raj­ską; ada­mia­nin


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek sekty gno­sty­ków gło­szą­cej po­wrót do raj­skiej nie­win­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adamitka

→ ada­mi­ta; ada­mian­ka


Źródła:

SJP.pl

Adamiuk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamkiewicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamkowski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Adamkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adam­ka lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adamkus

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Adamostwo

Adam z mał­żon­ką; Ada­mo­wie


Źródła:

SJP.pl

Adamowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mo­wia­nin. (miesz­ka­niec Ada­mo­wa)


Źródła:

Wiktionary

Adamowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mo­wian­ka. (miesz­kan­ka Ada­mo­wa)


Źródła:

Wiktionary

Adamowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adamowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ada­mo­wic


Źródła:

Wiktionary

Adamowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamowiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mo­wi­cza­nin. (miesz­ka­niec Ada­mo­wic)


Źródła:

Wiktionary

Adamowiczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mo­wi­czan­ka. (miesz­kan­ka Ada­mo­wic)


Źródła:

Wiktionary

Adamowie

Adam z mał­żon­ką; Ada­mo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Adamowo

nazwa kil­ku­na­stu wsi w Pol­sce


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamowski

przy­miot­nik od: Ada­mów


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ada­mo­wa, zwią­za­ny z Ada­mo­wem


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamowy

wła­ści­wy Ada­mo­wi, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Adama


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z bi­blij­nym Ada­mem, do­ty­czą­cy bi­blij­ne­go Adama


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adampol

wieś w Tur­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa miej­sco­wo­ści w Pol­sce;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adampolanin

miesz­ka­niec Adam­po­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Adam­po­la­nin. (miesz­ka­niec Adam­po­la)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adampolanka

miesz­kan­ka Adam­po­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Adam­po­lan­ka. (miesz­kan­ka Adam­po­la)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adampolski

przy­miot­nik od: Adam­pol


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Adam­po­la, zwią­za­ny z Adam­po­lem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adams

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamson

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Adamstown

[czy­taj: Adam­stałn] sto­li­ca Wysp Pit­ca­irn


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Pit­ca­ir­nu;

 (1.2) nazwy kilku miej­sco­wo­ści na świe­cie;


Adam­stown – je­dy­na miej­sco­wość na wy­spie Pit­ca­irn, wcho­dzą­cej w skład Wysp Pit­ca­irn – bry­tyj­skie­go te­ry­to­rium za­leż­ne­go. W Adam­stown w 2008 miesz­ka­ło 48 miesz­kań­ców – cała po­pu­la­cja wyspy. Niek­tó­rzy miesz­kań­cy wyspy emi­gru­ją do Nowej Ze­lan­dii, przez co licz­ba miesz­kań­ców wyspy spada.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamsyt

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy arsen, gaz bo­jo­wy o dzia­ła­niu draż­nią­cym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. wojsk. zwią­zek ar­se­no­or­ga­nicz­ny sto­so­wa­ny jako du­szą­cy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy z pod­gru­py ster­ni­tów;


Adam­syt (chlo­rek fe­nar­sa­zy­ny) – ar­se­no­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako gaz łza­wią­cy, draż­nią­cy bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy z pod­gru­py ster­ni­tów. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska ame­ry­kań­skie­go che­mi­ka Ro­ge­ra Adam­sa, który go po raz pier­wszy otrzy­mał.

W sta­nie czy­stym adam­syt jest sub­stan­cją kry­sta­licz­ną, ko­lo­ru żół­te­go. Pro­dukt tech­nicz­ny ma barwę zie­lo­ną. Adam­syt nie roz­pu­szcza się w wo­dzie, słabo w roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych (pod­grze­wa­nie zwięk­sza roz­pu­szczal­ność).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamsytowy

→ adam­syt


przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z adam­sy­tem, za­wie­ra­ją­cy adam­syt


Patrz:adamsyt

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adamus

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamów

wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. B. lm. od Adam


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adamówczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mów­cza­nin. (miesz­ka­niec Ada­mów­ki)


Źródła:

Wiktionary

Adamówczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ada­mów­czan­ka. (miesz­kan­ka Ada­mów­ki)


Źródła:

Wiktionary

Adamówecki

przy­miot­nik od: Ada­mów­ka, mia­sto gmin­ne w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim


przy­miot­nik

 (1.1) od rze­czow­ni­ka Ada­mów­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adamówek

nazwa dwóch wsi w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adamówka

wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adana

mia­sto w Tur­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Tur­cji;

 (1.2) geogr. pro­win­cja w Tur­cji;


Adana – mia­sto w Azji, w po­łud­nio­wej Tur­cji nad rzeką Se­y­han, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny ilu Adana.

Adana to oś­ro­dek prze­my­sło­wo-hand­lo­wy (tek­sty­lia) w re­gio­nie upra­wy ba­weł­ny i psze­ni­cy oraz węzeł dro­go­wy.

Znaj­du­je się tam sta­cja ko­le­jo­wa Adana, port lot­ni­czy i uni­wer­sy­tet.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Adan­ka. (miesz­kan­ka Adany)


Źródła:

Wiktionary

Adapciak

śro­do­wi­sko­wo: wy­jazd in­te­gra­cyj­ny dla no­wych stu­den­tów


Źródła:

SJP.pl

Adaptabilność

zdol­ność ko­mó­rek, tka­nek i na­rzą­dów or­ga­niz­mu do re­a­go­wa­nia przy­sto­so­waw­cze­go na wszel­kie zmia­ny wa­run­ków jego śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go i wew­nętrz­ne­go; przy­sto­so­waw­czość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. zdol­ność do fiz­jo­lo­gicz­ne­go re­a­go­wa­nia przy­sto­so­waw­cze­go ko­mó­rek, tka­nek, na­rzą­dów or­ga­niz­mu na zmia­ny wa­run­ków jego śro­do­wi­ska;


Adap­ta­bil­ność, przy­sto­so­waw­czość – zdol­ność do adap­ta­cji fiz­jo­lo­gii ko­mó­rek, tka­nek oraz na­rzą­dów do zmian wa­run­ków śro­do­wi­ska wew­nętrz­ne­go i zew­nętrz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adaptabilny

zdol­ny do re­a­go­wa­nia na zmia­ny wa­run­ków śro­do­wi­ska


Źródła:

SJP.pl

Adaptacja

1. przy­sto­so­wa­nie cze­goś do in­ne­go uży­cia niż było przez­na­czo­ne;
2. przy­sto­so­wa­nie, przet­wo­rze­nie dzie­ła li­te­rac­kie­go na utwór in­ne­go ro­dza­ju, np. po­wie­ści na film, a także utwór w ten spo­sób przy­sto­so­wa­ny;
3. przy­sto­so­wy­wa­nie się do okre­ślo­nych wa­run­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­sto­so­wa­nie do no­we­go spo­so­bu użyt­ko­wa­nia, prze­rób­ka

 (1.2) efekt (dzie­ło, przed­miot, bu­dy­nek) do­ko­na­nej adap­ta­cji (1.1)

 (1.3) biol. przy­sto­so­wa­nie się or­ga­niz­mu do no­wych wa­run­ków;

 (1.4) do­sto­so­wa­nie się or­ga­nów do sy­tu­a­cji

 (1.5) psych. przy­sto­so­wa­nie się do nowej sy­tu­a­cji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adaptacjonizm

po­gląd w ra­mach ewo­lu­cjo­niz­mu, we­dług któ­re­go wszyst­kie fe­no­ty­po­we cechy or­ga­niz­mów wy­ni­ka­ją z bez­poś­red­nie­go dzia­ła­nia do­bo­ru na­tu­ral­ne­go; se­lek­cjo­nizm


Adap­ta­cjo­nizm – po­gląd w ra­mach ewo­lu­cjo­niz­mu, przyj­mu­ją­cy, że wszel­kie cechy fe­no­ty­po­we or­ga­niz­mów mają cha­rak­ter adap­ta­cji i pow­sta­ły w dro­dze do­bo­ru na­tu­ral­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adaptacyjno-Rehabilitacyjny

słu­żą­cy za­rów­no adap­ta­cji, jak i re­ha­bi­li­ta­cji (np. oś­ro­dek adap­ta­cyj­no-re­ha­bi­li­ta­cyj­ny)


Źródła:

SJP.pl

Adaptacyjność

zdol­ność przy­sto­so­wy­wa­nia się do zmie­nia­ją­cych się wa­run­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) łat­wość do­sto­so­wy­wa­nia się


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptacyjny

przy­miot­nik od: adap­ta­cja


przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­tra­fi się zmie­niać, do­sto­so­wy­wać do wy­ma­gań albo do oto­cze­nia

 (1.2) techn. układ albo al­go­rytm, który po­tra­fi sam prze­stra­jać swoje pa­ra­me­try

 (1.3) środ. taki, który do­ko­nu­je adap­ta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptator

osoba do­ko­nu­ją­ca adap­ta­cji, naj­czę­ściej ar­ty­sta (re­ży­ser, pi­sarz), który adap­tu­je utwór li­te­rac­ki; adap­tor


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca adap­ta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptatorka

ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca adap­ta­cji, naj­czę­ściej ar­tyst­ka (re­ży­ser, pi­sar­ka), która adap­tu­je utwór li­te­rac­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: adap­ta­tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptatorski

zwią­za­ny z adap­ta­to­rem lub adap­ta­tor­ką (np. doś­wiad­cze­nie adap­ta­tor­skie, in­ge­ren­cja adap­ta­tor­ska)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z adap­ta­to­rem, do­ty­czą­cy adap­ta­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptatywny

ra­dia­cja adap­ta­tyw­na - jedna z form roz­prze­strze­nia­nia się zwie­rząt w celu za­sied­le­nia no­wych śro­do­wisk i osią­gnię­cia przy­sto­so­wa­nia ewo­lu­cyj­ne­go


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­sia­da­ją­cy umie­jęt­ność łat­wej adap­ta­cji do zmien­nych wa­run­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adapter

1. urzą­dze­nie w gra­mo­fo­nie do od­czy­ty­wa­nia dźwię­ku z płyt gra­mo­fo­no­wych;
2. po­tocz­nie: gra­mo­fon;
3. urzą­dze­nie lub pro­gram łą­czą­ce dwa różne urzą­dze­nia, stan­dar­dy, for­ma­ty, w celu za­pew­nie­nia ich pra­wi­dło­wej współ­pra­cy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. głów­ka odt­wa­rza­ją­ca w gra­mo­fo­nie elek­trycz­nym, za­stę­pu­ją­ca mem­bra­nę – wkład­ka gra­mo­fo­no­wa

 (1.2) pot. techn. gra­mo­fon

 (1.3) techn. ele­ment urzą­dze­nia umoż­li­wia­ją­cy za­sto­so­wa­nie go do in­nych celów, niż zo­sta­ło ono prze­wi­dzia­ne

 (1.4) roln. wy­mien­ny ze­spół ro­bo­czy w ma­szy­nach rol­ni­czych, np. część przy­sto­so­wu­ją­ca kom­bajn rol­ni­czy do zbio­ru ku­ku­ry­dzy


Adap­ter (w ję­zy­ku an­giel­skim także "adap­tor"), po­tocz­nie przej­ściów­ka; ele­ment adap­tu­ją­cy tj. przy­sto­so­wu­ją­cy – ele­ment umoż­li­wia­ją­cy za­sto­so­wa­nie urzą­dze­nia do in­nych celów niż zo­sta­ło to pier­wot­nie prze­wi­dzia­ne.

Sze­rzej rzecz uj­mu­jąc jest to ele­ment, lub ze­spół ele­men­tów, łą­czą­cy dwa lub wię­cej ze­spo­łów ja­kie­goś urzą­dze­nia, lub jedno urzą­dze­nie z dru­gim, umoż­li­wia­ją­cy ich współ­pra­cę lub peł­nie­nie okre­ślo­nej funk­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adapterowy

→ adap­ter, np. me­cha­nizm adap­te­ro­wy


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy adap­te­ru, zwią­za­ny z adap­te­rem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptogen

sub­stan­cja na­tu­ral­na zwięk­sza­ją­ca zdol­no­ści adap­ta­cyj­ne or­ga­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. nie­tok­sycz­na sub­stan­cja po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go ma­ją­ca zwięk­szać od­por­ność na stres i wspo­ma­gać utrzy­ma­nie ho­me­o­sta­zy or­ga­niz­mu;


Adap­to­gen, ziele adap­ta­cyj­ne, sub­stan­cja adap­to­gen­na ( adaptō ‘przy­sto­so­wać się’; γένος "genos" ‘ród’, ‘po­cho­dze­nie’) – sub­stan­cja po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go lub su­ro­wiec ro­ślin­ny o ko­rzyst­nym dla zdro­wia nies­wo­i­stym dzia­ła­niu, po­ma­ga­ją­ce w adap­ta­cji or­ga­niz­mu do sze­ro­ko po­ję­te­go ob­cią­że­nia stre­sem, wspo­ma­ga­ją­ce utrzy­ma­nie ho­me­o­sta­zy or­ga­niz­mu i nie­wy­ka­zu­ją­ce dzia­ła­nia mo­du­lu­ją­ce­go ani skut­ków ubocz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adaptogenny

zwięk­sza­ją­cy zdol­no­ści adap­ta­cyj­ne or­ga­niz­mu


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy adap­to­ge­nu, zwią­za­ny z adap­to­ge­nem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaptometr

przy­rząd do ba­da­nia zdol­no­ści przy­sto­so­wa­nia się wzro­ku do ciem­no­ści


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przy­rząd oku­li­stycz­ny ba­da­ją­cy zdol­ność przy­sto­so­wy­wa­nia się wzro­ku do ciem­no­ści;


Adap­to­metr – urzą­dze­nie słu­żą­ce do ba­da­nia adap­ta­cji prę­ci­ków w siat­ków­ce. Ba­da­nia takie prze­pro­wa­dza się w cał­ko­wi­tej ciem­no­ści, po uprzed­nim wpa­try­wa­niu się ba­da­ne­go w źró­dło moc­ne­go świa­tła. Trwa ono około go­dzi­ny. W jego trak­cie stop­nio­wo zmniej­sza się na­tę­że­nie świa­tła, okre­śla­jąc tym samym zdol­ność oka do jego roz­poz­na­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adaptor

osoba do­ko­nu­ją­ca adap­ta­cji, naj­czę­ściej ar­ty­sta (re­ży­ser, pi­sarz), który adap­tu­je utwór li­te­rac­ki; adap­ta­tor


Źródła:

SJP.pl

Adaptorowy

→ adap­tor


Patrz:adaptor

Źródła:

SJP.pl

Adaptowalność

moż­li­wość za­a­dap­to­wa­nia


Źródła:

SJP.pl

Adaptowalny

da­ją­cy się adap­to­wać


Źródła:

SJP.pl

Adaptowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie adap­ta­cji, przy­sto­so­wy­wa­nie cze­goś do in­ne­go niż pier­wot­ny celu

 (1.2) teatr. film. do­ko­ny­wa­nie zmian w ut­wo­rze li­te­rac­kim w celu wy­sta­wie­nia go w te­a­trze albo ze­kra­ni­zo­wa­nia

 (1.3) biol. przy­sto­so­wy­wa­nie się or­ga­niz­mów do zmien­nych wa­run­ków śro­do­wi­ska


Źródła:

Wiktionary

Adaptować

1. do­ko­ny­wać (do­ko­nać) adap­ta­cji (np. Wobec braku środ­ków na za­ło­że­nie ga­le­rii w cen­trum mia­sta, za­czę­li adap­to­wać opu­szczo­ne hale na przed­mie­ściach. Adap­to­wał po­wieść na po­trze­by te­le­wiz­ji.);
2. adap­to­wać się - przy­sto­so­wy­wać się do no­wych wa­run­ków (np. Ro­śli­ny szyb­ko adap­to­wa­ły się do su­ro­we­go kli­ma­tu.)


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny lub do­ko­na­ny (dk. za­a­dap­to­wać)

 (1.1) do­sto­so­wać/do­sto­so­wy­wać do in­ne­go użyt­ku

 (1.2) biol. o or­ga­niz­mach: przy­sto­so­wać się/przy­sto­so­wy­wać się w ciągu roz­wo­ju ewo­lu­cyj­ne­go do zmie­nio­nych wa­run­ków śro­do­wi­ska

 (1.3) do­sto­so­wać/do­sto­so­wy­wać utwór li­te­rac­ki, np. do po­ka­za­nia go na ekra­nie, na sce­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny adap­to­wać się (dk. za­a­dap­to­wać się)

 (2.1) przy­sto­so­wać się do nowej sy­tu­a­cji, no­wych wa­run­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adasieczek

zdrob­nie­nie od: Adam; Adaś


Źródła:

SJP.pl

Adasiowie

Adaś z mał­żon­ką


Źródła:

SJP.pl

Adasiowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ada­sia lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adaszewski

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Adat

nie­pi­sa­ne prawo mu­zuł­mań­skie opie­ra­ją­ce się na zwy­cza­ju albo umo­wie ust­nej, obo­wią­zu­ją­ce na ja­kimś te­re­nie


Na tę stro­nę wska­zu­je „adat”. Zo­bacz też: Ma­gne­to­fon ADAT.

Adat ( ‏ﻋﺎﺪة‎ "ʿāda") – prawa zwy­cza­jo­we lub tra­dy­cje, na któ­rych opie­ra się funk­cjo­no­wa­nie wielu spo­łecz­no­ści lo­kal­nych.

Słowo adat po­cho­dzi z ję­zy­ka arab­skie­go i oz­na­cza przyz­wy­cza­je­nia, czyny, za­sa­dy pow­ta­rza­ne przez długi okres. Uży­wa­ne było przez spo­łecz­no­ści, które przyj­mo­wa­ły islam, dla odróż­nie­nia daw­nych, lo­kal­nych prak­tyk od no­wych, im­ple­men­to­wa­nych wraz z nową re­li­gią.[]


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adaukt

imię mę­skie


Ada­ukt – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od łac. "Ada­uc­tus", od cza­sow­ni­ka "ada­u­geo", 'po­więk­szam, pom­na­żam'.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Adań­czyk. (miesz­ka­niec Adany)


Źródła:

Wiktionary

Adański

→ Adana (mia­sto w Tur­cji)


przy­miot­nik

 (1.1) od rze­czow­ni­ka Adana


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adaś

(zwy­kle w lm - ada­sie) po­tocz­nie: but marki Adi­das; Adi­das


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. wśród szo­fe­rów mło­tek


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adblock

[czy­taj: ad­blok] roz­sze­rze­nie do prze­glą­dar­ki in­ter­ne­to­wej blo­ku­ją­ce re­kla­my; ad­bloc­ker


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adblocker

[czy­taj: ad­blo­ker] roz­sze­rze­nie do prze­glą­dar­ki in­ter­ne­to­wej blo­ku­ją­ce re­kla­my; ad­block


Źródła:

SJP.pl

Adcult

[czy­taj: ed­kalt] kul­tu­ra re­kla­my


Źródła:

SJP.pl

Addaks

ssak pa­rzy­sto­ko­pyt­ny z ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych, za­li­cza­ny do an­ty­lop; adaks


Ad­daks, Addax, Addac (zm. 418) — wład­ca (król) Ala­nów prze­by­wa­ją­cych na Pół­wy­spie Ibe­ryj­skim.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Addar

imię mę­skie


Addar – imię mę­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „wspa­nia­ły”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Addend

rzad­ko:
1. jon lub elek­trycz­nie obo­jęt­na czą­stecz­ka po­łą­czo­ne w związ­kach kom­plek­so­wych z jonem cen­tral­nym za po­mo­cą spe­cjal­ne­go typu wią­za­nia che­micz­ne­go; li­gand;
2. skład­nik sumy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. jon lub elek­trycz­nie obo­jęt­na czą­stecz­ka po­łą­czo­ne w związ­kach kom­plek­so­wych z jonem cen­tral­nym za po­mo­cą spe­cjal­ne­go typu wią­za­nia che­micz­ne­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Addenda

rzad­ko:
1. jon lub elek­trycz­nie obo­jęt­na czą­stecz­ka po­łą­czo­ne w związ­kach kom­plek­so­wych z jonem cen­tral­nym za po­mo­cą spe­cjal­ne­go typu wią­za­nia che­micz­ne­go; li­gand;
2. skład­nik sumy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­dat­ki i uzu­peł­nie­nia do tek­stu pu­bli­ko­wa­ne­go, takie jak anek­sy i ap­pen­dik­sy

 (1.2) za­łącz­ni­ki do pisma urzę­do­we­go lub po­da­nia


Ad­den­da (z łac. "ad­de­re" 'do­da­wać') – do­dat­ki i uzu­peł­nie­nia do tek­stu pu­bli­ko­wa­ne­go, takie jak anek­sy i ap­pen­dik­sy.

W przy­pad­ku książ­ki do­dat­ki takie mogą przyj­mo­wać formę przy­pi­sów, które za­wie­ra­ją źró­dła tre­ści za­war­tych w pu­bli­ka­cji. Aneks wy­ja­śnia lub ak­tu­a­li­zu­je in­for­ma­cje, zwła­szcza te, które wy­kry­te były zbyt późno, aby po­pra­wić pracę głów­ną. Może także in­for­mo­wać czy­tel­ni­ka o wy­stę­pu­ją­cych błę­dach (er­ra­ta).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Addendum

ad­den­da;
1. do­da­tek uzu­peł­nia­ją­cy treść dzie­ła książ­ko­we­go, np. przy­pis, aneks, za­łącz­nik;
2. ob­ja­śnie­nie, ko­men­tarz wy­ja­śnia­ją­cy jakiś tekst


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wszel­kie do­dat­ki uzu­peł­nia­ją­ce treść dzie­ła książ­ko­we­go – przy­pi­sy, do­dat­ki, za­łącz­ni­ki, su­ple­men­ty, anek­sy itp.

 (1.2) za­łącz­ni­ki do pisma urzę­do­we­go (np. do umowy, po­da­nia)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Addio

[czy­taj: ad­di­jo] że­gnaj, bądź zdrów


Źródła:

SJP.pl

Addisabebczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ad­di­sa­beb­czyk. (miesz­ka­niec Addis Abeby; osoba z tego mia­sta)


Źródła:

Wiktionary

Addisabebka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ad­di­sa­beb­ka. (miesz­kan­ka Addis Abeby; ko­bie­ta z tego mia­sta)


Źródła:

Wiktionary

Addisabebski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Addis Abebą, do­ty­czą­cy Addis Abeby


Źródła:

Wiktionary

Addison

naz­wi­sko, np. Tho­mas Ad­di­son (1793-1860), an­giel­ski le­karz, ana­to­mo­pa­to­log


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Additionality

[czy­taj: adi­szi­na­li­ty] za­sa­da mó­wią­ca o tym, że fun­du­sze przez­na­czo­ne przez Unię Eu­ro­pej­ską na roz­wój państw człon­kow­skich mogą być tylko do­dat­ko­wym, a nie głów­nym źró­dłem fi­nan­so­wa­nia pro­gra­mów roz­wo­ju re­a­li­zo­wa­nych przez dane pań­stwo; do­dat­ko­wość


Źródła:

SJP.pl

Addolcendo

[czy­taj: ad­dol­czen­do] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: słod­ko, miło


Źródła:

SJP.pl

Addolorato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bo­le­śnie, smut­no


Źródła:

SJP.pl

Addukcja

ruch koń­czy­ny skie­ro­wa­ny ku środ­ko­wej osi ciała; przy­wo­dze­nie


Ad­duk­cja (przy­wo­dze­nie) – ruch koń­czy­ny w kie­run­ku osi ciała lub jego czę­ści. Przy­kła­dem może być ruch pal­ców koń­czy­ny gór­nej w cza­sie za­my­ka­nia dłoni lub ruch całej koń­czy­ny w stro­nę klat­ki pier­sio­wej. W koń­czy­nie dol­nej są to ruchy pal­ców w stro­nę stopy.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Addukcyjny

→ ad­duk­cja


Patrz:addukcja

Źródła:

SJP.pl

Addukt

po­łą­cze­nie dwóch lub wię­cej związ­ków che­micz­nych np. na sku­tek pow­sta­wa­nia wią­zań wo­do­ro­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. in­dy­wi­du­um czą­stecz­ko­we pow­sta­łe przez po­łą­cze­nie naj­czę­ściej dwóch od­dziel­nych in­dy­wi­du­ów w taki spo­sób, że nie do­cho­dzi do utra­ty ato­mów w obrę­bie czą­ste­czek two­rzą­cych je;


Ad­dukt – in­dy­wi­du­um czą­stecz­ko­we pow­sta­łe przez po­łą­cze­nie naj­czę­ściej dwóch od­dziel­nych in­dy­wi­du­ów w taki spo­sób, że nie do­cho­dzi do utra­ty ato­mów w obrę­bie czą­ste­czek two­rzą­cych ad­dukt. Ad­duk­ty mogą two­rzyć się z dwóch lub wię­cej in­dy­wi­du­ów mo­le­ku­lar­nych, jak rów­nież po­mię­dzy dwie­ma gru­pa­mi ato­mów w obrę­bie tej samej czą­stecz­ki che­micz­nej (ad­duk­ty wew­nątrz­czą­stecz­ko­we). Przy­kła­da­mi ad­duk­tów są po­łą­cze­nia ut­wo­rzo­ne po­mię­dzy kwa­sa­mi i za­sa­da­mi Le­wi­sa (ad­duk­ty Le­wi­sa), #PATRZ i, czy też.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adduktor

mię­sień przy­wo­dzą­cy; przy­wo­dzi­ciel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. mię­sień przy­wo­dzą­cy koń­czy­nę do osi ciała;


Ad­duk­tor, przy­wo­dzi­ciel – mię­sień zbli­ża­ją­cy koń­czy­nę do linii poś­rod­ko­wej ciała lub jego czę­ści. Ruch w kie­run­ku osi ciała na­zy­wa się ad­duk­cją (ruch w kie­run­ku prze­ciw­nym to ab­duk­cja). U czło­wie­ka w obrę­bie koń­czy­ny gór­nej ad­duk­to­ra­mi są mię­śnie zbli­ża­ją­ce kciuk do linii poś­rod­ko­wej dłoni i mię­śnie zbli­ża­ją­ce koń­czy­nę górną do linii poś­rod­ko­wej ciała.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Addycja

łą­cze­nie się ze sobą ato­mów lub czą­ste­czek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. mu­ta­cja po­le­ga­ją­ca na wsta­wie­niu jed­nej lub więk­szej licz­by zasad

 (1.2) chem. re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na przy­łą­cze­niu jed­nej czą­stecz­ki do dru­giej, w wy­ni­ku czego pow­sta­je tylko jeden pro­dukt, bez pro­duk­tów ubocz­nych;


Ad­dy­cja, przy­łą­cze­nie – re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na przy­łą­cze­niu jed­nej czą­stecz­ki do dru­giej, w wy­ni­ku czego pow­sta­je tylko jeden pro­dukt, bez żad­nych pro­duk­tów ubocz­nych. W che­mii or­ga­nicz­nej ad­dy­cja prze­bie­ga zwy­kle z ro­zer­wa­niem wią­za­nia wie­lo­krot­ne­go wę­giel-wę­giel lub wę­giel-he­te­ro­a­tom. Ist­nie­ją jed­nak pro­ste re­ak­cje ad­dy­cji, które za­cho­dzą bez zry­wa­nia wią­zań wie­lo­krot­nych, na przy­kład re­kom­bi­na­cja rod­ni­ków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Addycyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ad­dy­cyj­ne


Źródła:

Wiktionary

Addycyjny

pow­sta­ły w wy­ni­ku su­mo­wa­nia skład­ni­ków; ad­dy­tyw­ny


przy­miot­nik

 (1.1) wy­ni­ka­ją­cy z sumy cze­goś, z po­łą­cze­nia skła­do­wych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Addytywnie

→ ad­dy­tyw­ny


Patrz:addytywny

Źródła:

SJP.pl

Addytywność

jedna z włas­no­ści całki oz­na­czo­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ad­dy­tyw­ne


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Addytywny

pow­sta­ły w wy­ni­ku su­mo­wa­nia skład­ni­ków; ad­dy­cyj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z do­da­wa­niem, pow­sta­ją­cy przez do­da­wa­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adeemowski

przy­miot­nik od: ADM (Ad­mi­ni­stra­cja Domów Miesz­kal­nych); ADM-owski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ADM (Ad­mi­ni­stra­cją Domów Miesz­kal­nych)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adehadowiec

osoba z ADHD


Źródła:

SJP.pl

Adehadowy

→ ADHD


Patrz:ADHD

Źródła:

SJP.pl

Adekwatnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób adek­wat­ny


Źródła:

Wiktionary

Adekwatniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: adek­wat­nie


Źródła:

SJP.pl

Adekwatniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: adek­wat­ny; bar­dziej adek­wat­ny


Źródła:

SJP.pl

Adekwatność

zgod­ność z czymś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­po­wied­niość


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adekwatny

od­po­wied­ni, zgod­ny z czymś


przy­miot­nik

 (1.1) do­kład­nie cze­muś od­po­wia­da­ją­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adela

1. imię żeń­skie
2. zdrob­nie­nie od: Ade­laj­da, Ade­li­na (imio­na żeń­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Adela – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Jest ono skró­co­ną formą dwucz­ło­no­wych imion ta­kich jak Adal­ber­ga, Adal­gun­da, Ade­laj­da, Ade­lin­da, tj. imion z pier­wszym czło­nem "adal" oz­na­cza­ją­cym „szla­chet­ny ród”, „szla­chet­ny stan”. Skró­ce­nie to pow­sta­ło na grun­cie ję­zy­ka fran­cu­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adelaida

imię żeń­skie


Źródła:

SJP.pl

Adelaide

[czy­taj: Ade­lejt] mia­sto w Au­stra­lii; Ade­laj­da


Ade­la­i­de (wym.), eg­zo­nim wa­rian­to­wy: Ade­laj­da – mia­sto w Au­stra­lii, sto­li­ca stanu Au­stra­lia Po­łud­nio­wa, po­ło­żo­ne nad Za­to­ką Świę­te­go Win­cen­te­go bę­dą­cą czę­ścią Oce­a­nu In­dyj­skie­go, u uj­ścia rzeki Tor­rens. Piąte co do wiel­ko­ści mia­sto w Au­stra­lii z licz­bą lud­no­ści wy­no­szą­cą 1,45 mln miesz­kań­ców. Mia­sto leży w stre­fie kli­ma­tu sub­tro­pi­kal­ne­go typu śró­dziem­no­mor­skie­go, tem­pe­ra­tu­ry w dzień wa­ha­ją się od 15 °C w lipcu do około 29 °C w stycz­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adelajda

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) geogr. mia­sto w Au­stra­lii;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adelajdziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ade­laj­dy lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adelajdzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ade­laj­dą (Ade­la­i­de), do­ty­czą­cy Ade­laj­dy


Źródła:

Wiktionary

Adelbert

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Adelczyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adeli lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adelfofagia

Adel­fo­fa­gia (łac. "adelp­hop­ha­gia") – ro­dzaj ka­ni­ba­liz­mu, odży­wia­nie się za­rod­ka­mi lub osob­ni­ka­mi tego sa­me­go miotu lub in­nych mio­tów tego sa­me­go lub po­krew­ne­go ga­tun­ku, zja­da­nie osob­ni­ków młod­szych przez star­sze lub samca przez sa­mi­cę w trak­cie albo po ko­pu­la­cji.


Źródła:

Wikipedia

Adelina

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adelininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ade­li­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adeliny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adeli lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adelka

zdrob­nie­nie od: Adela (imię żeń­skie)


Źródła:

SJP.pl

Aden

mia­sto w Je­me­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Je­me­nie, nad Za­to­ką Adeń­ską;


Aden (arab. عدن, Adan) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Je­me­nie, nad Za­to­ką Adeń­ską (Morze Arab­skie), ok. 170 km na wschód od cie­śni­ny Bab al-Man­dab.

Jest głów­nym oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym mu­ha­fa­zy Adenu.

Licz­ba lud­no­ści Adenu w 2026 roku sza­co­wa­na była na 1 194 160 osób. W 2004 mia­sto li­czy­ło 588 938 miesz­kań­ców (dru­gie pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto Je­me­nu, po Sanie). W prze­cią­gu 17 lat (od 1987 do 2004 roku) w Ade­nie od­no­to­wa­no in­ten­syw­ny ponad 71% wzrost licz­by miesz­kań­ców.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adenauer

[czy­taj: ade­na­łer] naz­wi­sko nie­miec­kie, m.in. Kon­rad Ade­na­u­er (1876-1967) - nie­miec­ki po­li­tyk, praw­nik


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adenina

zwią­zek or­ga­nicz­ny, za­sa­da pu­ry­no­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, skład­nik nu­kle­o­ty­dów two­rzą­cych kwasy nu­kle­i­no­we;


Ade­ni­na, 6-ami­no­pu­ry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy puryn, jedna z pię­ciu zasad azo­to­wych, wcho­dzą­cych w skład pod­sta­wo­wych nu­kle­o­ty­dów kwa­sów nu­kle­i­no­wych (DNA i RNA). W dwu­ni­cio­wych kwa­sach nu­kle­i­no­wych ade­ni­na two­rzy parę kom­ple­men­tar­ną z ty­mi­ną lub ura­cy­lem za po­mo­cą dwóch wią­zań wo­do­ro­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adeninowy

→ ade­ni­na


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z ade­ni­ną, do­ty­czą­cy ade­ni­ny


Patrz:adenina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenium

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych


Ade­nium ("Ade­nium" Roem. & Schult.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia 5–6 ga­tun­ków lub tylko jeden ga­tu­nek z 5 pod­ga­tun­ka­mi. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej Afry­ce kon­ty­nen­tal­nej (poza Kot­li­ną Konga) oraz na Pół­wy­spie Arab­skim i wy­spie So­ko­tra. Zwią­za­ne są z sied­li­ska­mi su­chy­mi i dla­te­go są kse­ro­fi­ta­mi o zgru­bia­łych, gru­bo­szo­wa­tych pniach.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adenka

miesz­kan­ka Adenu (mia­sta w Je­me­nie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aden­ka. (miesz­kan­ka Adenu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenoid

mig­da­łek gar­dło­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. zob. mig­da­łek gar­dło­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenoidalny

→ ade­no­id


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ade­no­i­dem, do­ty­czą­cy ade­no­i­du


Patrz:adenoid

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenomyoma

ła­god­ny no­wot­wór skła­da­ją­cy się z tkan­ki gru­czo­ło­wej i tkan­ki mię­śnio­wej gład­kiej; gru­czo­la­ko­mię­śniak


Źródła:

SJP.pl

Adenopatia

cho­ro­bo­we po­więk­sze­nie lub obrzęk wę­złów chłon­nych wsku­tek in­fek­cji lub na tle no­wot­wo­ro­wym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. scho­rze­nie wę­złów chłon­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenotom

przy­rząd me­dycz­ny do usu­wa­nia mig­dał­ka gar­dło­we­go


Źródła:

SJP.pl

Adenotomia

chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie mig­dał­ka gar­dło­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gicz­ny za­bieg la­ryn­go­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu lub ścię­ciu prze­ro­śnię­te­go mig­dał­ka gar­dło­we­go;


Ade­no­to­mia, ade­no­i­dek­to­mia – chi­rur­gicz­ny za­bieg la­ryn­go­lo­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu (przy­cię­ciu) prze­ro­śnię­te­go mig­dał­ka gar­dło­we­go. Za­bieg prze­pro­wa­dza się głów­nie u dzie­ci po­wy­żej 3 roku życia, w znie­czu­le­niu ogól­nym z in­tu­ba­cją. Czę­sto jest prze­pro­wa­dza­ny razem z ton­sil­lo­to­mią (ton­sy­lo­to­mią, przy­cię­ciem mig­dał­ków pod­nie­bien­nych) lub ton­sil­lek­to­mią (ton­sy­lek­to­mią, cał­ko­wi­tym usu­nię­ciem mi­dał­ków pod­nie­bien­nych).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adenowirus

wirus sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny w przy­ro­dzie, wy­stę­pu­ją­cy w wielu od­mia­nach, u czło­wie­ka naj­czę­ściej wy­wo­łu­ją­cy ła­god­ne in­fek­cje dróg od­de­cho­wych o ob­ja­wach prze­zię­bie­nia; ma­sta­de­no­wi­rus


Źródła:

SJP.pl

Adenowirusowy

→ ade­no­wi­rus


Patrz:adenowirus

Źródła:

SJP.pl

Adenozyna

na­tu­ral­ny nu­kle­o­zyd wy­stę­pu­ją­cy we wszyst­kich ko­mór­kach or­ga­niz­mu, od­gry­wa ważną rolę w wielu pro­ce­sach bio­che­micz­nych, jest m.in. no­śni­kiem ener­gii, prze­ka­zu­je in­for­ma­cję ge­ne­tycz­ną, roz­sze­rza na­czy­nia krwio­no­śne, sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­ko aryt­mii serca


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. nu­kle­o­zyd pu­ry­no­wy zło­żo­ny z ade­ni­ny i ry­bo­zy, peł­nią­cy ważne funk­cje bio­lo­gicz­ne, m.in. jako skład­nik ATP, ADP, AMP oraz jako ne­u­ro­prze­kaź­nik; wzór che­micz­ny|C10H13N5O4.;


Ade­no­zy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy nu­kle­o­zy­dów, zbu­do­wa­ny z ade­ni­ny po­łą­czo­nej z pier­wszym wę­glem pier­ście­nia ry­bo­zy wią­za­niem β-"N"9-gli­ko­zy­do­wym.

Ade­no­zy­na od­gry­wa ważną rolę w wielu pro­ce­sach bio­che­micz­nych:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adenozynodifosforan

zwią­zek or­ga­nicz­ny, nu­kle­o­tyd zło­żo­ny z ry­bo­zy, ade­ni­ny i dwóch grup fos­fo­ra­no­wych


Źródła:

SJP.pl

Adenozynodifosforowy

kwas ade­no­zy­no­di­fos­fo­ro­wy (ADP), nu­kle­o­tyd bę­dą­cy po­łą­cze­niem kwasu ade­no­zy­no­mo­no­fos­fo­ro­we­go (AMP) z resz­tą kwasu fos­fo­ro­we­go wią­za­niem wy­so­ko­e­ner­ge­tycz­nym, uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach prze­mia­ny ener­gii u wszyst­kich or­ga­niz­mów


Źródła:

SJP.pl

Adenozynodwufosforowy

kwas ade­no­zy­no­di­fos­fo­ro­wy (ADP) - nu­kle­o­tyd bę­dą­cy po­łą­cze­niem kwasu ade­no­zy­no­mo­no­fos­fo­ro­we­go (AMP) z resz­tą kwasu fos­fo­ro­we­go wią­za­niem wy­so­ko­e­ner­ge­tycz­nym, uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach prze­mia­ny ener­gii u wszyst­kich or­ga­niz­mów


Źródła:

SJP.pl

Adenozynotrifosforan

nu­kle­o­tyd za­wie­ra­ją­cy trzy resz­ty kwasu or­to­fos­fo­ro­we­go, resz­tę ade­ni­no­wą i ry­bo­zę, jeden z pod­sta­wo­wych związ­ków ener­ge­tycz­nych ko­mó­rek ży­wych; ade­no­zy­no­trój­fos­fo­ran


Źródła:

SJP.pl

Adenozynotrifosforowy

kwas ade­no­zy­no­tri­fos­fo­ro­wy (ATP), nu­kle­o­tyd bę­dą­cy po­łą­cze­niem kwasu ade­no­zy­no­di­fos­fo­ro­we­go z resz­tą kwasu fos­fo­ro­we­go wią­za­niem wy­so­ko­e­ner­ge­tycz­nym, uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach prze­mia­ny ener­gii u or­ga­niz­mów


Źródła:

SJP.pl

Adenozynotrójfosforan

nu­kle­o­tyd za­wie­ra­ją­cy trzy resz­ty kwasu or­to­fos­fo­ro­we­go, resz­tę ade­ni­no­wą i ry­bo­zę, jeden z pod­sta­wo­wych związ­ków ener­ge­tycz­nych ko­mó­rek ży­wych; ade­no­zy­no­tri­fos­fo­ran


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. nu­kle­o­tyd ade­ni­no­wy zbu­do­wa­ny z trzech reszt kwasu or­to­fos­fo­ro­we­go, resz­ty ade­ni­no­wej i ry­bo­zy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adenozynotrójfosforowy

kwas ade­no­zy­no­tri­fos­fo­ro­wy (ATP) - nu­kle­o­tyd bę­dą­cy po­łą­cze­niem kwasu ade­no­zy­no­di­fos­fo­ro­we­go z resz­tą kwasu fos­fo­ro­we­go wią­za­niem wy­so­ko­e­ner­ge­tycz­nym, uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach prze­mia­ny ener­gii u or­ga­niz­mów


Źródła:

SJP.pl

Adenozynowy

→ ade­no­zy­na


Patrz:adenozyna

Źródła:

SJP.pl

Adept

1. czło­wiek kształ­cą­cy się w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. zwo­len­nik dok­try­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która się kształ­ci, szcze­gól­nie osoba zdo­by­wa­ją­ca wie­dzę prak­tycz­ną

 (1.2) zwo­len­nik ja­kiejś idei, dok­try­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adeptka

1. ko­bie­ta kształ­cą­ca się w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. zwo­len­nicz­ka dok­try­ny fi­lo­zo­ficz­nej, kie­run­ku po­li­tycz­ne­go itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. szt. fant. ko­bie­ta zdo­by­wa­ją­ca wie­dzę, w szcze­gól­no­ści prak­tycz­ną, ta­jem­ną lub ma­gicz­ną

 (1.2) książk. filoz. rel. zwo­len­nicz­ka ja­kiejś idei, dok­try­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adermina

zwią­zek che­micz­ny z grupy związ­ków he­te­ro­cy­klicz­nych, po­chod­na pi­ry­dy­ny; pi­ry­dok­sy­na; pi­ry­dok­sal


Źródła:

SJP.pl

Adeńczyk

miesz­ka­niec Adenu (mia­sta w Je­me­nie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Adeń­czyk. (miesz­ka­niec Adenu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adeński

→ Aden


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ade­nem, do­ty­czą­cy Adenu (mia­sta w Je­me­nie)


Patrz:Aden

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adh

hor­mon syn­te­ty­zo­wa­ny w podwz­gó­rzu, dzia­ła­ją­cy kur­czą­co na na­czy­nia krwio­no­śne, zwięk­sza­ją­cy ci­śnie­nie krwi i za­trzy­mu­ją­cy wodę w ustro­ju; an­ty­diu­re­ty­na, hor­mon an­ty­diu­re­tycz­ny, wa­zo­pre­sy­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adhan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. mu­zuł­mań­skie wez­wa­nie do mod­lit­wy, wy­gła­sza­ne m.in. przez mu­e­zi­na z mi­na­re­tu;


Adhan (arab. أذان "adhan") – wez­wa­nie wyz­naw­ców is­la­mu do mod­lit­wy (salat), która na­le­ży do obo­wiąz­ków każ­de­go mu­zuł­ma­ni­na. Adhan zo­stał przy­ję­ty przez twór­cę i pro­ro­ka Ma­ho­me­ta ok. roku 624. Wy­gła­sza­ny jest z mi­na­re­tu przez mu­e­zi­na, który pięć razy w ciągu dnia wzywa do mod­lit­wy. Wy­po­wia­da­nie i de­kla­ma­cja adhan skła­da się z 7 for­muł:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adhd

skrót od: At­ten­tion De­fi­cit Hy­pe­rac­ti­vi­ty Di­sor­der - ze­spół nad­po­bud­li­wo­ści psy­cho­ru­cho­wej z za­bu­rze­nia­mi kon­cen­tra­cji uwagi


skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = med. psych. At­ten­tion De­fi­cit Hy­pe­rac­ti­vi­ty Di­sor­der → ze­spół nad­po­bud­li­wo­ści psy­cho­ru­cho­wej


ADHD (od at­ten­tion de­fi­cit hy­pe­rac­ti­vi­ty di­sor­der), ze­spół nad­po­bud­li­wo­ści psy­cho­ru­cho­wej z de­fi­cy­tem uwagi, ze­spół nad­po­bud­li­wo­ści psy­cho­ru­cho­wej z bra­kiem kon­cen­tra­cji uwagi, w kla­sy­fi­ka­cji ICD-10 jako za­bu­rze­nia hi­per­ki­ne­tycz­ne – ze­spół ne­u­ro­roz­wo­jo­wych za­bu­rzeń psy­chicz­nych ob­ja­wia­ją­cy się znacz­ny­mi pro­ble­ma­mi z funk­cja­mi wy­ko­naw­czy­mi (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adherencja

1. sta­wa­nie po czy­jejś stro­nie, po­pie­ra­nie kogoś;
2. w bio­lo­gii: zdol­ność grzy­bów, bak­te­rii do przy­le­ga­nia do ko­rzyst­ne­go dla nich po­dło­ża


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­li­da­ry­zo­wa­nie się z kimś, po­pie­ra­nie kogoś


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adherent

zwo­len­nik, stron­nik, po­plecz­nik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. stron­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adherentka

książ­ko­wo: czy­jaś zwo­len­nicz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. zwo­len­nicz­ka ja­kiejś idei, dok­try­ny, osoby lub ugru­po­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adhezja

1. daw­niej: przy­stą­pie­nie, przy­łą­cze­nie się do cze­goś (np. do par­tii, sto­wa­rzy­sze­nia);
2. zja­wi­sko łą­cze­nia się po­wierzch­nio­wych warstw dwóch róż­nych ciał zet­knię­tych ze sobą


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. przy­cią­ga­nie się wza­jem­ne czą­ste­czek sty­ka­ją­cych się po­wierzch­ni róż­nych ciał;

 (1.2) biol. spe­cy­ficz­ne lub nie­spe­cy­ficz­ne przy­cze­pia­nie się mi­kro­or­ga­niz­mów do po­dło­ża lub in­nych ko­mó­rek

 (1.3) daw. przy­łą­cze­nie się, przy­stą­pie­nie do cze­goś


Ad­hez­ja (łac. "ad­ha­e­sio" – przy­le­ga­nie) – łą­cze­nie się ze sobą po­wierzch­nio­wych warstw ciał fi­zycz­nych lub faz (sta­łych lub cie­kłych).

Ad­hez­ji nie na­le­ży mylić z ko­hez­ją, gdyż ko­hez­ja jest zja­wi­skiem zwią­za­nym z od­dzia­ły­wa­nia­mi mię­dzy­czą­stecz­ko­wy­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi wew­nątrz ciała, pod­czas gdy ad­hez­ja do­ty­czy od­dzia­ły­wań po­wierzch­nio­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adhezyjność

→ ad­he­zyj­ny


Patrz:adhezyjny

Źródła:

SJP.pl

Adhezyjny

1. zwią­za­ny z ad­hez­ją (np. zja­wi­ska ad­he­zyj­ne)
2. umowa ad­he­zyj­na - w pra­wie: umowa, którą na­le­ży w ca­ło­ści przy­jąć lub odrzu­cić, nie­pod­le­ga­ją­ca ne­go­cja­cjom


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z ad­hez­ją, do­ty­czą­cy ad­hez­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adhokracja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ustrój or­ga­ni­za­cyj­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się tym­cza­so­wo­ścią i zre­du­ko­wa­ną do mi­ni­mum struk­tu­rą for­mal­ną;

 (1.2) pań­stwo lub or­ga­ni­za­cja cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się ad­ho­kra­tycz­nym za­rzą­dem


Ad­ho­kra­cja (ang. "ad­ho­cra­cy") – okre­śle­nie or­ga­ni­za­cji cha­rak­te­ry­zu­ją­cej się tym­cza­so­wo­ścią (łac. "ad hoc „do tego”") i zre­du­ko­wa­ną do mi­ni­mum struk­tu­rą for­mal­ną, na którą skła­da­ją się ze­spo­ły po­wo­ły­wa­ne w celu re­a­li­za­cji kon­kret­ne­go za­da­nia lub roz­wią­za­nia kon­kret­ne­go pro­ble­mu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adhortacja

pa­pie­ski do­ku­ment skie­ro­wa­ny do ka­pła­nów i wier­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. za­chę­ta

 (1.2) daw. upom­nie­nie


Ad­hor­ta­cja ( ad­hor­ta­tio – upom­nie­nie, na­pom­nie­nie, za­chę­ta) – do­ku­ment zwy­czaj­ne­go na­u­cza­nia pa­pie­skie­go o cha­rak­te­rze dusz­pa­ster­skim, adre­so­wa­ny do okre­ślo­nej grupy osób (na przy­kład za­kon­ni­ków, ro­dzin) albo do ca­łe­go Ko­ścio­ła. Naj­czę­ściej sta­no­wi pod­su­mo­wa­nie Sy­no­du Bi­sku­pów i ze­sta­wie­nie wnio­sków, jakie wy­pły­wa­ją z sy­no­du. Ad­hor­ta­cje wy­da­wa­ne są co kilka lat po za­koń­cze­niu da­ne­go sy­no­du.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adhortacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ad­hor­ta­cją, do­ty­czą­cy ad­hor­ta­cji


Źródła:

Wiktionary

Adi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|m. Adrian


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adi.

skrót od: adiec­ti­vum (w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­miot­nik)


Źródła:

SJP.pl

Adi.poss.

skrót od: adiec­ti­vum pos­ses­si­vum (w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­miot­nik dzier­żaw­czy); adi. poss.


Źródła:

SJP.pl

Adiabata

linia na wy­kre­sie przed­sta­wia­ją­ca pro­ces prze­bie­ga­ją­cy bez wy­mia­ny cie­pła z oto­cze­niem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. krzy­wa odz­wier­cied­la­ją­ca pro­ces adia­ba­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiabatycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) fiz. w spo­sób adia­ba­tycz­ny, bez wy­mia­ny cie­pła z oto­cze­niem


Źródła:

Wiktionary

Adiabatyczny

pro­ces adia­ba­tycz­ny, prze­mia­na adia­ba­tycz­na: pro­ces ter­mo­dy­na­micz­ny, pod­czas któ­re­go nie za­cho­dzi wy­mia­na cie­pła mię­dzy ukła­dem a oto­cze­niem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. taki, który prze­bie­ga bez wy­mia­ny cie­pła z oto­cze­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiabatyzm

w fi­zy­ce, che­mii: pro­ces zmia­ny ob­ję­to­ści ciała bez wy­mia­ny cie­pła z oto­cze­niem


Źródła:

SJP.pl

Adiacencki

opła­ta adia­cenc­ka - opła­ta ui­szcza­na przez wła­ści­cie­la nie­ru­cho­mo­ści, któ­rej war­tość wzro­sła wsku­tek zmia­ny struk­tu­ry (sca­le­nia, po­dzia­łu) lub ro­zbu­do­wy in­fra­struk­tu­ry tech­nicz­nej, np. do­pro­wa­dze­nia wody, gazu, ka­na­li­za­cji itp.


Źródła:

SJP.pl

Adiacent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. wła­ści­ciel, użyt­kow­nik lub na­jem­ca nie­ru­cho­mo­ści lub dział­ki, która przy­le­ga do cze­goś (np. ulicy, drogi, ścież­ki, plaży, szla­ku wod­ne­go)


Źródła:

Wiktionary

Adiafora

1. w fi­lo­zo­fii: to, co jest mo­ral­nie obo­jęt­ne (nie­o­ce­nia­ne w ka­te­go­riach: dobro - zło);
2. w fi­lo­zo­fii: obo­jęt­ność wobec świa­ta zew­nętrz­ne­go;
3. w re­li­gii: ce­re­mo­niał, obrzą­dek lub zwy­czaj, który jest do­pu­szczal­ny, ale nie na­ka­za­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. rzecz, po­ję­cie, które jest obo­jęt­ne pod wzglę­dem mo­ral­nym (ani dobre ani złe);

 (1.2) ry­tu­ał re­li­gij­ny, który jest spra­wą su­mie­nia danej osoby; taki, który nie jest na­ka­za­ny ani za­ka­za­ny


Adia­fo­ra (l.mn. od ἀδιάφορον, "adiap­ho­ron" – obo­jęt­ne) – rzecz czy kwe­stia mo­ral­nie obo­jęt­na. Po­ję­cie wy­wo­dzi się z fi­lo­zo­fii sta­ro­żyt­nej. Na­stęp­nie zo­sta­ło prze­ję­te przez chrze­ści­jań­stwo, gdzie oz­na­cza obrzą­dek, zwy­czaj, ce­re­mo­niał, który jest do­pu­szczal­ny, ale nie na­ka­za­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adiaforyczny

→ adia­fo­ra


Patrz:adiafora

Źródła:

SJP.pl

Adiantowate

ro­dzi­na pa­pro­ci


Źródła:

SJP.pl

Adiantowaty

o ce­chach adian­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


przy­miot­nik

 (1.1) bot. o ce­chach ro­ślin z ro­dzi­ny adian­to­wa­tych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiantum

ga­tu­nek pa­pro­ci z ro­dzi­ny adian­to­wa­tych, po­cho­dzą­cej z tro­pi­kal­nej dżun­gli Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


Adian­tum, nie­kro­pień, zło­to­włos ("Adian­tum") – ro­dzaj pa­pro­ci. Liczy ponad 230 ga­tun­ków. Są to pa­pro­cie na­ziem­ne i na­skal­ne. Naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej. Je­dy­nym ga­tun­kiem ros­ną­cym dziko w Eu­ro­pie jest adian­tum wła­ści­we "A. ca­pil­lus-ve­ne­ris". W pol­skiej flo­rze ga­tu­nek ten ma sta­tus tylko przej­ścio­wo dzi­cze­ją­ce­go z upraw (efe­me­ro­fi­ta).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adiantyt

ko­pal­na pa­proć na­sien­na


Źródła:

SJP.pl

Adiaterma

daw­niej: adia­ba­ta - linia na wy­kre­sie przed­sta­wia­ją­ca pro­ces prze­bie­ga­ją­cy bez wy­mia­ny cie­pła z oto­cze­niem


Źródła:

SJP.pl

Adidas

1. po­tocz­nie: but spor­to­wy;
2. eu­fe­mi­stycz­nie:
a) AIDS;
b) osoba chora na AIDS


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. sport. obuw. but spor­to­wy z twar­dą po­desz­wą (w szcze­gól­no­ści wy­pro­du­ko­wa­ny przez firmę Adi­das) (zwy­kle w licz­bie mno­giej)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) slang. uczn. pejor. AIDS

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) slang. uczn. pejor. osoba chora na AIDS


Adi­das AG – nie­miec­kie przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce obu­wie i odzież spor­to­wą, za­ło­żo­ne w 1924 przez braci Adol­fa i Ru­dol­fa Dass­le­rów w domu ich matki w He­rzo­ge­na­u­rach jako "Gebrüder Dass­ler Schuh­fa­brik" (tłum". Fa­bry­ka obu­wia braci Dass­ler)".

Nazwa po­cho­dzi od zdrob­nie­nia imie­nia Adol­fa ("„Adi”") i trzech pier­wszych liter naz­wi­ska ("„Das”").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adidasek

zdrob­nie­nie od: adi­das (po­tocz­nie: but spor­to­wy)


Źródła:

SJP.pl

Adidasowy

→ adi­das


Patrz:adidas

Źródła:

SJP.pl

Adidasy

po­tocz­nie: obu­wie spor­to­we


Źródła:

SJP.pl

Adideacja

in­ter­pre­ta­cja zna­cze­nia wy­ra­zu przez sko­ja­rze­nie go z innym po­dob­nym wy­ra­zem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. zmia­na zna­cze­nia wy­ra­że­nia po­przez sko­ja­rze­nie z wy­ra­że­niem o po­dob­nej for­mie;


Adi­de­a­cja – pro­ces przeksz­tał­ce­nia wy­ra­zu dla osią­gnię­cia no­we­go zna­cze­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adiectivum

[czy­taj: ad­jek­ti­wum] w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­miot­nik


Źródła:

SJP.pl

Adiektywizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. przeksz­tał­ca­nie się in­nych czę­ści mowy w przy­miot­ni­ki;


Adiek­ty­wi­za­cja – pro­ces two­rze­nia przy­miot­ni­ków od wy­ra­zów in­nych ka­te­go­rii gra­ma­tycz­nych lub wy­ra­żeń.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adiektywizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. przeksz­tał­ca­nie w przy­miot­nik, na­da­wa­nie cech przy­miot­ni­ko­wych


Źródła:

Wiktionary

Adiektywizować

przeksz­tał­cać w przy­miot­nik; ad­jek­ty­wi­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Adiektywny

od­no­szą­cy się do przy­miot­ni­ka


Źródła:

SJP.pl

Adieu

[czy­taj: adJE] forma po­że­gna­nia; bądź zdrów, do wi­dze­nia, że­gnaj


wy­krzy­knik

 (1.1) książk. zwrot uży­wa­ny przy po­że­gna­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adinol

skała me­ta­mor­ficz­na skła­da­ją­ca się głów­nie z al­bi­tu i kwar­cu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. ro­dzaj skały zło­żo­nej głów­nie z al­bi­tu i kwar­cu;


Adi­nol, adi­no­lit – ro­dzaj skały me­ta­mor­ficz­nej.

Skła­da się głów­nie z al­bi­tu i kwar­cu (drob­no­kry­sta­licz­ne­go). Adi­nol ma barwę jas­no­sza­rą, jest twar­dy, ma prze­łam musz­lo­wy.

Pow­sta­je na sku­tek me­ta­mor­fo­zy skał osa­do­wych, zaz­wy­czaj ila­stych, pod wpły­wem in­truz­ji skał za­sa­do­wych lub go­rą­cych rozt­wo­rów pro­we­nien­cji mag­mo­wej, bo­ga­tych w sole so­do­we i krze­mion­kę. Two­rzy się w spągu skał wy­lew­nych lub na kon­tak­tach z in­truz­ja­mi hi­pa­by­sal­ny­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adios

[czy­taj: adi­jos] po­tocz­nie: że­gnaj, do zo­ba­cze­nia


wy­krzy­knik

 (1.1) pot. do wi­dze­nia, do zo­ba­cze­nia


Adios – je­de­na­sty album stu­dyj­ny nie­miec­kie­go ze­spo­łu in­du­strial­ne­go KMFDM, wy­da­ny 20 kwiet­nia 1999 roku przez Wax Trax! Re­cords. Po wy­da­niu al­bu­mu ze­spół się roz­padł - człon­ko­wie En Esch i Günter Schulz za­ło­ży­li ze­spół Slick Idiot. "Adios" zo­stał na­gra­ny w Se­att­le w USA (stan Wa­szyng­ton). Po roz­pa­dzie, lider KMFDM Sas­cha Ko­nietz­ko za­ło­żył ze­spół MDFMK, po czym w 2002 roku po­no­wił dzia­łal­ność KMFDM. Wer­sja zre­ma­ste­ro­wa­na zo­sta­ła wy­da­na 8 maja 2007 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adipocyt

ko­mór­ka tłu­szczo­wa; ady­po­cyt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ko­mór­ka syn­te­ty­zu­ją­ca i ma­ga­zy­nu­ją­ca trój­gli­ce­ry­dy (tłu­szcze pro­ste)


Adi­po­cyt (ady­po­cyt, ko­mór­ka tłu­szczo­wa) – głów­ny ro­dzaj ko­mó­rek, z któ­rych zbu­do­wa­na jest tkan­ka tłu­szczo­wa. Pod­sta­wo­wą rolą adi­po­cy­tu jest syn­te­za i ma­ga­zy­no­wa­nie ener­gii pod po­sta­cią tłu­szczów pro­stych (trój­gli­ce­ry­dy).

Adi­po­cy­ty mogą się roz­ra­stać w dwo­ja­ki spo­sób: na sku­tek hi­per­tro­fii (zwięk­sze­nie roz­mia­ru ko­mó­rek), hi­per­plaz­ji (zwięk­sze­nie licz­by ko­mó­rek).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adirato

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: gniew­nie, z wście­kło­ścią


Źródła:

SJP.pl

Adirondack

[czy­taj: adeRONdak] ob­szar wy­żyn­no-gór­ski w USA


mar­gin-left: auto; mar­gin-right:auto;">


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adiu

[czy­taj: adju] tylko w żar­to­bli­wych kon­tek­stach: prze­pa­dło, skoń­czy­ło się, nic z tego nie bę­dzie (z fra­ze­o­lo­giz­mu "adiu Fru­ziu")


wy­krzy­knik

 (1.1) tylko żart. Adiu Fru­ziu: wy­ra­że­nie wy­krzy­kni­ko­we oz­na­cza­ją­ce, że coś prze­pa­dło, grozi jakaś stra­ta, szko­da itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiudykacja

1. są­do­we przyz­na­nie prawa włas­no­ści;
2. przy­są­dze­nie nie­ru­cho­mo­ści na pu­blicz­nej li­cy­ta­cji są­do­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. de­cyz­ja są­do­wa, przyz­na­ją­ca prawo włas­no­ści

 (1.2) na­by­cie prawa włas­no­ści w dro­dze li­cy­ta­cji;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adiunkt

1. pra­cow­nik na­u­ko­wo-dy­dak­tycz­ny w szko­łach wyż­szych i pla­ców­kach na­u­ko­wo-ba­daw­czych;
2. w niek­tó­rych za­wo­dach: osoba zaj­mu­ją­ca śred­nie w hie­rar­chii za­wo­do­wej sta­no­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­no­wi­sko w in­sty­tu­cji na­u­ko­wej zaj­mo­wa­ne przez pra­cow­ni­ków po­sia­da­ją­cych co najm­niej sto­pień dok­to­ra;

 (1.2) tytuł za­wo­do­wy w bi­blio­te­kar­stwie oraz w do­ku­men­ta­cji i in­for­ma­cji na­u­ko­wej

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) ko­bie­ta za­trud­nio­na jako adiunkt (1.1)

 (2.2) ko­bie­ta za­trud­nio­na jako adiunkt (1.2)


Adiunkt (z niem. od adiunc­tus „przy­przę­żo­ny” od ad + iungo „przy­przę­gam, przy­łą­czam”) – sta­no­wi­sko w pol­skich szko­łach wyż­szych i pla­ców­kach na­u­ko­wo-ba­daw­czych dla pra­cow­ni­ków na­u­ko­wych lub na­u­ko­wo-dy­dak­tycz­nych po­sia­da­ją­cych co najm­niej sto­pień na­u­ko­wy dok­to­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adiunktka

→ adiunkt


Patrz:adiunkt

Źródła:

SJP.pl

Adiunktowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. żona adiunk­ta


Źródła:

Wiktionary

Adiunktowski

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. do­ty­czą­cy osoby lub sta­no­wi­ska adiunk­ta


Źródła:

Wiktionary

Adiunktura

1. tytuł lub sta­no­wi­sko adiunk­ta na uczel­ni;
2. ogół adiunk­tów na uczel­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tytuł, funk­cja lub sta­no­wi­sko adiunk­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiuretyna

ciało czyn­ne wy­wo­łu­ją­ce skurcz mię­śni gład­kich na­czyń krwio­no­śnych


Źródła:

SJP.pl

Adiustacja

przy­go­to­wa­nie tek­stu do druku, opra­co­wa­nie sty­li­stycz­ne, gra­ficz­ne, or­to­gra­ficz­ne


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opra­co­wa­nie tek­stu do druku, w tym or­to­gra­fii, in­ter­punk­cji i ukła­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiustacyjny

przy­miot­nik od: adiu­sta­cja (np. po­praw­ki adiu­sta­cyj­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z adiu­sta­cją, do­ty­czą­cy adiu­sta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiustator

osoba do­ko­nu­ją­ca adiu­sta­cji, przy­go­to­wa­nia tek­stu do druku


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca adiu­sta­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiustatorka

ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca adiu­sta­cji (przy­go­to­wa­nia tek­stu do druku, opra­co­wa­nia sty­li­stycz­ne­go, gra­ficz­ne­go, or­to­gra­ficz­ne­go)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: adiu­sta­tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiustatorski

zwią­za­ny z adiu­sta­to­rem lub adiu­sta­tor­ką (np. ze­spół adiu­sta­tor­ski)


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy adiu­sta­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiustowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­go­to­wy­wa­nie tek­stu do druku pod wzglę­dem or­to­gra­ficz­nym, in­ter­punk­cyj­nym, sty­li­stycz­nym i gra­ficz­nym


Źródła:

Wiktionary

Adiustować

do­ko­ny­wać adiu­sta­cji (przy­go­to­wy­wać tekst do druku)


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) druk. wy­ko­ny­wać adiu­sta­cję, przy­go­to­wy­wać tekst na po­trze­by póź­niej­sze­go druku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiutancik

żar­to­bli­wie lub po­gard­li­wie: adiu­tant


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: adiu­tant


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiutancki

→ adiu­tant, np. służ­ba adiu­tanc­ka


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze sta­no­wi­skiem adiu­tan­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiutant

ofi­cer przy­bocz­ny wyż­sze­go do­wód­cy lub do­wództ­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. żoł­nierz asy­stu­ją­cy do­wód­cy;

 (1.2) pot. osoba, która cią­gle komuś to­wa­rzy­szy, nad­ska­ku­je


W Pol­sce, za Sta­ni­sła­wa Au­gu­sta, fli­ge­la­diu­tan­ci no­si­li mun­dur biały z nie­bie­ski­mi wy­ło­ga­mi, ka­mi­zel­kę i spod­nie nie­bie­skie, ozdo­by złote. Za Księ­stwa War­szaw­skie­go było czte­rech fli­ge­la­diu­tan­tów (płk Hi­po­lit Błe­szyń­ski, płk Fran­ci­szek Pasz­kow­ski, płk Cze­sław Pa­kosz i mjr Piotr Strzy­żew­ski), któ­rzy no­si­li mun­dur adiu­tan­tów po­lo­wych ze srebr­ną szar­fecz­ką na pra­wym ra­mie­niu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adiutantka

→ adiu­tant


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: adiu­tant


Patrz:adiutant

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiutantostwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) peł­nie­nie służ­by adiu­tan­ta


Źródła:

Wiktionary

Adiutantowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) peł­nie­nie służ­by adiu­tan­ta


Źródła:

Wiktionary

Adiutantować

w woj­sku: peł­nić obo­wiąz­ki adiu­tan­ta


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) być adiu­tan­tem, peł­nić służ­bę obo­wiąz­ki adiu­tan­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiutantura

1. sta­no­wi­sko, funk­cja adiu­tan­ta;
2. miej­sce pracy adiu­tan­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urząd, sta­no­wi­sko, miej­sce pracy adiu­tan­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adiuwant

sub­stan­cja sto­so­wa­na w szcze­pion­kach, wzma­ga­ją­ca dzia­ła­nie an­ty­ge­nu; ad­ju­want


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adjani

[czy­taj: ad-żaNI] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Adjektywizować

przeksz­tał­cać w przy­miot­nik; adiek­ty­wi­zo­wać


Źródła:

SJP.pl

Adjutoryzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. obo­pól­na pomoc ga­tun­ków tego sa­me­go po­zio­mu tro­ficz­ne­go;


Ad­ju­to­ryzm (łac. "ad­ju­tor" lub "adiu­tor" – „po­moc­nik”) – wza­jem­na pomoc ga­tun­ków tego sa­me­go po­zio­mu tro­ficz­ne­go (wspól­ne po­lo­wa­nia róż­nych ga­tun­ków pta­ków dra­pież­nych)

Ter­min ar­cha­icz­ny, rzad­ko obec­nie uży­wa­ny.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adjuwant

sub­stan­cja sto­so­wa­na w szcze­pion­kach, wzma­ga­ją­ca dzia­ła­nie an­ty­ge­nu; adiu­want


Źródła:

SJP.pl

Adjuwantowy

→ ad­ju­want


Patrz:adjuwant

Źródła:

SJP.pl

Adjónk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. prak­ty­kant na ad­mi­ni­stra­to­ra pry­wat­ne­go ma­jąt­ku ziem­skie­go


Źródła:

Wiktionary

Adlatus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. po­moc­nik, przy­bocz­ny, za­u­fa­ny


Źródła:

Wiktionary

Adler

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adleryzm

kie­ru­nek w psy­cho­a­na­li­zie trak­tu­ją­cy spo­łecz­ną ak­tyw­ność czło­wie­ka jako formę kom­pen­sa­cji kom­plek­su niż­szo­ści pow­sta­łe­go w dzie­ciń­stwie na sku­tek sła­bo­ści dziec­ka wobec do­ro­słych i ota­cza­ją­ce­go je świa­ta, uz­na­ją­cy nie­moż­ność ta­kiej kom­pen­sa­cji za pro­wa­dzą­cą do ner­wi­cy


Źródła:

SJP.pl

Adm

[czy­taj: a-de-EM] skrót od: Ad­mi­ni­stra­cja Domów Miesz­kal­nych


skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) = Ad­mi­ni­stra­cja Domów Miesz­kal­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adm-Owski

→ ADM (Ad­mi­ni­stra­cja Domów Miesz­kal­nych); ade­e­mow­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ADM (Ad­mi­ni­stra­cją Domów Miesz­kal­nych)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adm.

skrót od:
1. ad­mi­ni­stra­tor, ad­mi­ni­stra­cja, ad­mi­ni­stra­cyj­ny; ad­mi­nistr.;
2. ad­mi­rał


Źródła:

SJP.pl

Adma

Adma – we­dług Księ­gi Ro­dza­ju (Rdz 10,19) mia­sto w Rowie Jor­da­nu, zlo­ka­li­zo­wa­ne na gra­ni­cy Ka­na­a­nu, zgła­dzo­ne zgod­nie z prze­ka­zem Księ­gi Pow­tó­rzo­ne­go Prawa (Pwt 29,24) wraz z So­do­mą i Go­mo­rą. Zgod­nie z re­la­cją Księ­gi Ro­dza­ju (Rdz 14,1–10) król Admy Szi­nab zo­stał po­ko­na­ny przez ela­mic­kie­go króla Ke­dor­la­o­me­ra.


Źródła:

Wikipedia

Admet

Admet (gr. Ἄδμητος Ádmētos, łac. Ad­me­tus) – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, syn Fe­re­sa i Kli­me­ny, który pa­no­wał w Te­sa­lii jako król mia­sta Feraj. Był uczest­ni­kiem wy­pra­wy Ar­go­na­u­tów oraz słyn­ne­go po­lo­wa­nia na dzika ka­li­doń­skie­go.

W mi­to­lo­gii grec­kiej opi­sa­ny jest jako go­spo­darz, na któ­re­go dwo­rze przez dzie­więć lat mu­siał spę­dzić Apol­lo, uwię­zio­ny tam przez Zeusa za za­bi­cie Cy­klo­pa i słu­żyć jako pa­sterz-nie­wol­nik.


Źródła:

Wikipedia

Admin

po­tocz­nie: ad­mi­ni­stra­tor (osoba za­rzą­dza­ją­ca czymś)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. in­form. zob. ad­mi­ni­stra­tor.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administr.

adm.; skrót od:
1. ad­mi­ni­stra­cja;
2. ad­mi­ni­stra­tor;
3. ad­mi­ni­stra­cyj­ny


Źródła:

SJP.pl

Administracja

1. or­ga­ny wła­dzy pań­stwo­wej lub sa­mo­rzą­do­wej;
2. kie­row­nict­wo ja­kiejś in­sty­tu­cji, przed­się­bior­stwa itp.;
3. bu­dy­nek, w któ­rym mie­ści się kie­row­nict­wo ja­kiejś in­sty­tu­cji, przed­się­bior­stwa itp.;
4. za­rzą­dza­nie czymś; ad­mi­ni­stro­wa­nie;
5. rząd Sta­nów Zjed­no­czo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­stem or­ga­nów pań­stwo­wych i sa­mo­rzą­do­wych, słu­żą­cy spra­wo­wa­niu wła­dzy wy­ko­naw­czej w pań­stwie;

 (1.2) kie­row­nict­wo ja­kiejś in­sty­tu­cji, przed­się­bior­stwa itp.

 (1.3) za­rzą­dza­nie czymś, ad­mi­ni­stro­wa­nie


Ad­mi­ni­stra­cja ( ad­mi­ni­stra­re – być po­moc­nym, ob­słu­gi­wać, za­rzą­dzać, mi­ni­stra­re – słu­żyć) – dzia­łal­ność or­ga­ni­za­tor­ska re­a­li­zo­wa­na przy po­mo­cy apa­ra­tu urzęd­ni­cze­go, obej­mu­ją­ca za­kres spraw o cha­rak­te­rze pu­blicz­nym, re­gu­lo­wa­na przez ogól­ne normy praw­ne. W innym uję­ciu może także oz­na­czać za­rzą­dza­nie ja­ki­mi­kol­wiek spra­wa­mi, włas­ny­mi (np. go­spo­dar­stwem do­mo­wym) lub cu­dzy­mi (np. czy­imś przed­się­bior­stwem).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Administracyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pod wzglę­dem ad­mi­ni­stra­cji

 (1.2) na pod­sta­wie ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go za­rzą­dze­nia, z po­mi­nię­ciem drogi są­do­wej


Źródła:

Wiktionary

Administracyjno-Prawny

do­ty­czą­cy prawa i ad­mi­ni­stra­cji


Źródła:

SJP.pl

Administracyjnoprawny

do­ty­czą­cy prawa ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go


przy­miot­nik

 (1.1) przym. od prawo ad­mi­ni­stra­cyj­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administracyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ad­mi­ni­stra­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są ad­mi­ni­stra­cyj­ni


Źródła:

Wiktionary

Administracyjny

przy­miot­nik od: ad­mi­ni­stra­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ad­mi­ni­stra­cją i ad­mi­ni­stro­wa­niem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administrator

męż­czyz­na, który ad­mi­ni­stru­je, za­rzą­dza czymś; za­rząd­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­rzą­dza­ją­ca czymś

 (1.2) in­form. osoba lub grupa osób na­dzo­ru­ją­ca sy­stem kom­pu­te­ro­wy lub sieć kom­pu­te­ro­wą, zwy­kle też przy­dzie­la­ją­ca ich użyt­kow­ni­kom konta i prawa do­stę­pu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Administratorka

ko­bie­ta, która ad­mi­ni­stru­je, za­rzą­dza czymś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która jest ad­mi­ni­stra­to­rem, za­rzą­dza­ją­ca czymś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administratorski

→ ad­mi­ni­stra­tor, np. upraw­nie­nia ad­mi­ni­stra­tor­skie


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ad­mi­ni­stra­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administratorstwo

za­rzą­dza­nie, ad­mi­ni­stro­wa­nie czymś


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­rzą­dza­nie, ad­mi­ni­stro­wa­nie czymś, także. upraw­nie­nia do wy­ko­ny­wa­nia ta­kich czyn­no­ści

 (1.2) ad­mi­ni­stra­tor z żoną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administratura

prze­sta­rza­łe okre­śle­nie na urząd ad­mi­ni­stra­to­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urząd ad­mi­ni­stra­to­ra


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administratywista

spe­cja­li­sta w za­kre­sie prawa ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. spe­cja­li­sta w za­kre­sie prawa ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Administratywistka

→ ad­mi­ni­stra­ty­wi­sta


Patrz:administratywista

Źródła:

SJP.pl

Administrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ko­ny­wa­nie czyn­no­ści za­rząd­czych, na­le­żą­cych do ad­mi­ni­stra­to­ra


Źródła:

Wiktionary

Administrować

za­rzą­dzać czymś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) spra­wo­wać za­rząd, kie­ro­wać jakąś wy­o­dręb­nio­ną dzie­dzi­ną dzia­łal­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adminka

po­tocz­nie: ad­mi­ni­stra­tor­ka (ko­bie­ta za­rzą­dza­ją­ca czymś)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: admin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admiracja

książ­ko­wo: po­dziw, uwiel­bie­nie, za­chwyt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. daw. prze­jaw po­dzi­wu i uwiel­bie­nia dla kogoś lub cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admiracyjny

przy­miot­nik od: ad­mi­ra­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zwią­za­ny z ad­mi­ra­cją, do­ty­czą­cy ad­mi­ra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admiralicja

1. grupa naj­wyż­szych rangą ofi­ce­rów ma­ry­nar­ki wo­jen­nej;
2. w wielu kra­jach (np. w Wlk. Bry­ta­nii): kie­row­nict­wo ma­ry­nar­ki wo­jen­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wła­dze na­czel­ne ma­ry­nar­ki wo­jen­nej

 (1.2) kor­pus ad­mi­ra­łów

 (1.3) bu­dy­nek mie­szczą­cy ad­mi­ra­li­cję (1.1)


Ad­mi­ra­li­cja – urząd spra­wu­ją­cy zwierzch­nict­wo nad ma­ry­nar­ką wo­jen­ną, zaj­mu­ją­cy się mię­dzy in­ny­mi pla­no­wa­niem roz­wo­ju sił mor­skich, a także kor­pus ad­mi­ra­łów.

Jest to także nazwa włas­na m.in. bry­tyj­skie­go i fran­cu­skie­go kie­row­nict­wa ma­ry­nar­ki wo­jen­nej (zob. ad­mi­ra­li­cja bry­tyj­ska). W niek­tó­rych pań­stwach (m.in. Wiel­ka Bry­ta­nia) ad­mi­ra­li­cja pełni funk­cję mi­ni­ster­stwa sił mor­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Admiralicyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z ad­mi­ra­li­cją


Źródła:

Wiktionary

Admiralski

→ ad­mi­rał, np. flaga ad­mi­ral­ska


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze sta­no­wi­skiem ad­mi­ra­ła, na­le­żą­cy do ad­mi­ra­ła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admiralstwo

tytuł, god­ność ad­mi­ra­ła


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mar. urząd, god­ność ad­mi­ra­ła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admirator

wiel­bi­ciel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. wiel­bi­ciel


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admiratorka

ko­bie­ta ad­mi­ru­ją­ca (da­rzą­ca po­dzi­wem) kogoś lub coś


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wiel­bi­ciel­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admirał

naj­wyż­szy sto­pień w ma­ry­nar­ce wo­jen­nej; ofi­cer ma­ją­cy ten sto­pień


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mar. naj­wyż­szy sto­pień (do­wód­ca) w ma­ry­nar­ce wo­jen­nej, rów­no­waż­ny stop­nio­wi ge­ne­ra­ła broni w armii lą­do­wej, na­czel­ny wódz floty;

 (1.2) mar. ofi­cer ma­ją­cy sto­pień ad­mi­ra­ła (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ent. ru­sał­ka ad­mi­rał, motyl z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


Ad­mi­rał (adm.) – woj­sko­wy sto­pień ofi­cer­ski w pol­skiej ma­ry­nar­ce wo­jen­nej, od­po­wia­da­ją­cy ge­ne­ra­ło­wi w Woj­skach Lą­do­wych i Si­łach Po­wietrz­nych. Jego od­po­wied­ni­ki znaj­du­ją się także w ma­ry­nar­kach wo­jen­nych in­nych państw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Admirałostwo

ad­mi­rał z mał­żon­ką


Źródła:

SJP.pl

Admirałowa

mał­żon­ka ad­mi­ra­ła


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona ad­mi­ra­ła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admirałowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ad­mi­ra­łem

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ad­mi­ra­ła


Źródła:

Wiktionary

Admirowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. albo podn. po­dzi­wia­nie, uwiel­bia­nie kogoś lub cze­goś


Źródła:

Wiktionary

Admirować

prze­sta­rza­łe: po­dzi­wiać, uwiel­biać kogoś lub coś


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. książk. po­dzi­wiać kogoś, uwiel­biać go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admisja

daw­niej: do­pu­szcze­nie do cze­goś, zwła­szcza do ja­kiejś czyn­no­ści praw­nej; przy­ję­cie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. do­pu­szcze­nie; wzglę­dy u kogoś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admisyjny

→ ad­mi­sja


Patrz:admisja

Źródła:

SJP.pl

Admitancja

prze­wod­ność czyn­na w rów­no­le­głych ukła­dach elek­trycz­nych R, L, C (re­zy­stor, cewka, kon­den­sa­tor)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. wiel­kość fi­zycz­na bę­dą­ca od­wrot­no­ścią im­pe­dan­cji, cał­ko­wi­ta prze­wod­ność elek­trycz­na w ob­wo­dach prądu prze­mien­ne­go;


Ad­mi­tan­cja, droż­ność, prze­wod­ność elek­trycz­na po­zor­na – wiel­kość fi­zycz­na w ob­wo­dach prądu prze­mien­ne­go, od­wrot­ność im­pe­dan­cji:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Admitancyjny

→ ad­mi­tan­cja


Patrz:admitancja

Źródła:

SJP.pl

Admonicja

prze­sta­rza­łe: po­u­cze­nie, na­pom­nie­nie, na­ga­na, re­pry­men­da


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. na­ga­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Admonicyja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) śrpol. upom­nie­nie


Źródła:

Wiktionary

Adn

skrót od: All­ge­me­i­ner De­uts­cher Na­chrich­ten­dienst - agen­cja in­for­ma­cyj­na byłej NRD


Źródła:

SJP.pl

Adnominalny

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. łą­czą­cy się z rze­czow­ni­kiem; przy­rze­czow­ni­ko­wy;
2. przy­pa­dek ad­no­mi­nal­ny - przy­pa­dek, któ­rym rzą­dzi rze­czow­nik, np. do­peł­niacz: dom ojca


przy­miot­nik

 (1.1) jęz. zob. przy­rze­czow­ni­ko­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adnotacja

krót­ka, do­dat­ko­wa no­tat­ka, in­for­ma­cja; do­pi­sek, przy­pis, przy­pi­sek


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uwaga, do­pi­sek, przy­pi­sek, no­tat­ka

 (1.2) in­form. w Javie: me­ta­da­ne do­da­wa­ne na po­zio­mie kodu źró­dło­we­go do klas, metod, zmien­nych, pa­kie­tów i pa­ra­me­trów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adnotacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ad­no­ta­cją; ma­ją­cy cha­rak­ter ad­no­ta­cji, przy­pi­su


Źródła:

Wiktionary

Adnotowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pi­sa­nie ad­no­ta­cji


Źródła:

Wiktionary

Adnotować

pisać no­tat­ki, przy­pi­sy, do­dat­ko­we uwagi


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pisać ad­no­ta­cje, no­tat­ki, uwagi, przy­pi­sy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adnumeratywny

ope­ra­tor ad­nu­me­ra­tyw­ny - lek­sem nie­sa­mo­dziel­ny skład­nio­wo, two­rzą­cy zwią­zek z li­czeb­ni­kiem, np. ponad, nie­speł­na, około; przy­li­czeb­nik


Źródła:

SJP.pl

Adobe

[czy­taj: edoł­bi] ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo kom­pu­te­ro­we, pro­du­cent opro­gra­mo­wa­nia gra­ficz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. bud. su­szo­na na słoń­cu, nie­wy­pa­la­na cegła


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adolescencja

wiek mło­dzień­czy, mło­dość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wiek mło­dzień­czy;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adolescencyjny

→ ado­le­scen­cja; mło­dzień­czy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. mło­dzień­czy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adolescent

do­ra­sta­ją­cy mło­dzie­niec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) do­ra­sta­ją­ca osoba


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adolescentka

→ ado­le­scent


Patrz:adolescent

Źródła:

SJP.pl

Adoleskaria

sta­dium w roz­wo­ju niek­tó­rych przywr, np. mo­ty­li­cy wą­tro­bo­wej, kiedy cer­ka­rie w wo­dzie two­rzą osło­nę przetr­wal­ni­ko­wą


Ado­le­ska­ria – typ me­ta­cer­ka­rii (tj. larw przywr wnętrz­nia­ków), któ­rych wy­stę­po­wa­nie ogra­ni­czo­ne jest wy­łącz­nie do śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adolf

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. lek­cew. Nie­miec


Adolf – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słów: "adal" – „szla­chet­ny” oraz "wolf" – „wilk”. W Pol­sce imię to spo­ty­ka­ne jest od XII–XIII w. Inne formy: Adulf, Odolf. Od tego imie­nia wy­wo­dzi się także imię Ado (Adon, Addo, Addon), bę­dą­ce jego zdrob­nie­niem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adolfa

imię żeń­skie


Adol­fa – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Adolf (o zna­cze­niu „szla­chet­ny wilk”).

Adol­fa imie­ni­ny ob­cho­dzi: 11 lu­te­go, 14 lu­te­go, 19 kwiet­nia, 17 czerw­ca, 8 lipca i 21 sierp­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adolfek

zdrob­nie­nie od: Adolf


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrob­nia­ła, po­u­fa­ła forma mę­skie­go imie­nia Adolf


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adolfik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: Adolf


Źródła:

Wiktionary

Adolfina

imię żeń­skie


Adol­fi­na – żeń­ski od­po­wied­nik (obok Adol­fy) imie­nia Adolf.

Adol­fi­na imie­ni­ny ob­cho­dzi: 9 lipca, na pa­miąt­kę św. Adol­fi­ny Diercks.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adolfininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adol­fi­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adolfiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adol­fy lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adolfostwo

Adolf z mał­żon­ką; Adol­fo­wie


Źródła:

SJP.pl

Adolfowie

Adolf z mał­żon­ką; Adol­fo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Adolfowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adol­fa lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adonai

jedno z za­stęp­czych imion Boga wy­stę­pu­ją­ce w Sta­rym Te­sta­men­cie, uży­wa­ne w li­tur­gii ży­dow­skiej (spo­ra­dycz­nie rów­nież w chrze­ści­jań­skiej) za­miast szcze­gól­nie czczo­ne­go imie­nia Jahwe; Ado­naj


Ado­nai lub Ado­naj ( ‏אדוני‎ „Mój Pan”; jid. Ado­noj) – okre­śle­nie Boga Jahwe od­da­wa­ne w prze­kła­dach jako "Pan" lub "[Wszech­wład­ny] Pan". Okre­śle­nie "Ado­nai" wy­wo­dzo­ne jest od he­braj­skie­go słowa "adon", sto­so­wa­ne­go do oz­na­cze­nia osoby spra­wu­ją­cej wła­dzę. Naj­czę­ściej bywa ono tłu­ma­czo­ne jako „pan”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adonaj

jedno z za­stęp­czych imion Boga wy­stę­pu­ją­ce w Sta­rym Te­sta­men­cie, uży­wa­ne w li­tur­gii ży­dow­skiej (spo­ra­dycz­nie rów­nież w chrze­ści­jań­skiej) za­miast szcze­gól­nie czczo­ne­go imie­nia Jahwe; Ado­nai


Źródła:

SJP.pl

Adoniasz

Ado­niasz (?-970 p.n.e.), syn Da­wi­da, zgła­dzo­ny na roz­kaz swego brata - Sa­lo­mo­na, ry­wa­la do tronu Iz­ra­e­la


Ado­niasz (hebr. "אדוניה", "Panem jest Jah") (ur. po 1010 p.n.e. w He­bro­nie, zm. ok. 970 p.n.e.) – syn Da­wi­da, króla Iz­ra­e­la i Judy. U schył­ku życia ojca ry­wa­li­zo­wał o suk­ce­sję ze swoim przy­rod­nim bra­tem Sa­lo­mo­nem. Po śmier­ci ojca i ob­ję­ciu rzą­dów przez Sa­lo­mo­na zo­stał na po­le­ce­nie tego ostat­nie­go stra­co­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adoniczny

wiersz ado­nicz­ny - wiersz w po­ez­ji an­tycz­nej uży­wa­ny w in­wo­ka­cjach do Ado­ni­sa; wiersz ado­nij­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. w wer­sy­fi­ka­cji: skła­da­ją­cy się z dak­ty­la i tro­che­ja (lub dak­ty­li i tro­che­jów)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adonidyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­ją­cy w miłku wio­sen­nym, lek na­ser­co­wy


Źródła:

SJP.pl

Adonijski

wiersz ado­nij­ski - wiersz w po­ez­ji an­tycz­nej uży­wa­ny w in­wo­ka­cjach do Ado­ni­sa; wiersz ado­nicz­ny


Źródła:

SJP.pl

Adonik

wiersz ado­nij­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. wiersz ado­nicz­ny (ado­nij­ski)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adonis

pię­kny, zad­ba­ny męż­czyz­na nad­ska­ku­ją­cy ko­bie­tom


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przen. książk. żart. lub iron. pię­kny, przy­stoj­ny, zwy­kle młody męż­czyz­na prze­sad­nie dba­ją­cy o swoją urodę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ent. zob. mo­dra­szek ado­nis.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) bot. zob. miłek.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adonisowy

przy­miot­nik od: ado­nis


Źródła:

SJP.pl

Adopciak

po­tocz­nie: adop­to­wa­ne zwie­rzę


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. adop­to­wa­ny pies lub kot


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adopciny

żar­to­bli­wie: rocz­ni­ca dnia adop­cji zwie­rzę­cia do­mo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Adopcja

1. akt praw­ny do­ty­czą­cy uz­na­nia cu­dze­go dziec­ka za włas­ne; przy­spo­so­bie­nie, usy­no­wie­nie; adop­ta­cja;
2. przy­ję­cie ob­ce­go prawa za prawo obo­wią­zu­ją­ce w danym kraju;
3. daw­niej: przy­ję­cie do rodu szla­chec­kie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. praw­ne uz­na­nie ob­ce­go dziec­ka za włas­ne;

 (1.2) przy­gar­nię­cie zwie­rzę­cia (np. be­zdom­ne­go, ze schro­ni­ska)

 (1.3) praw. przy­ję­cie przez jeden kraj prawa in­ne­go kraju

 (1.4) daw. przy­ję­cie do rodu, stanu ry­cer­skie­go itp.


Adop­cja (łac. "adop­tio"), przy­spo­so­bie­nie, usy­no­wie­nie – forma przy­ję­cia do ro­dzi­ny osoby obcej, stwa­rza­ją­ca sto­su­nek po­dob­ny do po­kre­wień­stwa. Jest to przy­bra­nie dziec­ka (czę­sto w wieku dzie­cię­cym) za swoje.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adopcjanizm

dok­try­na te­o­lo­gicz­na z końca II wieku gło­szą­ca, że Chry­stus stał się Synem Bożym do­pie­ro w wy­ni­ku adop­cji przez Boga


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. po­gląd te­o­lo­gicz­ny we­dług któ­re­go Jezus nie był na­tu­ral­nym Synem Bożym a zo­stał usy­no­wio­ny do­pie­ro po na­ro­dzi­nach lub po chrzcie w Jor­da­nie albo tuż przed śmier­cią;


Adop­cja­nizm – zróż­ni­co­wa­ny ze­spół po­glą­dów te­o­lo­gicz­nych gło­szą­cych, że Jezus był tylko adop­to­wa­nym, a nie na­tu­ral­nym Synem Bożym, zbli­żo­ny do mo­nar­chia­niz­mu, przez Ko­ściół ka­to­lic­ki uz­na­ny za he­rez­ję. Po raz pier­wszy wy­stą­pił u ebio­ni­tów, na­stęp­nie w te­o­lo­gii an­tio­cheń­skiej (np. u Pawła z Sa­mo­sa­ty), w VIII-wiecz­nej Hisz­pa­nii i na XII-wiecz­nym Za­cho­dzie. W XVI i XVII w. po­glą­dy adop­cja­ni­stycz­ne przy­ję­li Bra­cia Pol­scy (m.in. Szy­mon Budny i Faust Socyn).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adopcyjny

przy­miot­nik od: adop­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z adop­cją, do­ty­czą­cy adop­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adoptacja

w pra­wie: akt praw­ny, na mocy któ­re­go adop­to­wa­ne dziec­ko na­by­wa praw do naz­wi­ska i do dzie­dzi­cze­nia; przy­spo­so­bie­nie, usy­no­wie­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. adop­cja, usy­no­wie­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adoptowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie lub do­ko­na­nie adop­cji


Źródła:

Wiktionary

Adoptować

do­ko­ny­wać (do­ko­nać) adop­cji


cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) do­ko­ny­wać / do­ko­nać adop­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adoracja

1. uwiel­bie­nie, po­dzi­wia­nie, wy­ra­ża­ne w wi­docz­ne dla in­nych lub ado­ro­wa­nej osoby spo­sób;
2. w re­li­gii: od­da­wa­nie czci Bogu lub świę­tym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. za­chwyt kimś wy­ra­ża­ny w taki spo­sób, aby ten ktoś to wi­dział

 (1.2) rel. ce­re­mo­nia od­da­wa­nia czci Bogu lub świę­tym

 (1.3) szt. rel. motyw w sztu­ce re­li­gij­nej przed­sta­wia­ją­cy od­da­wa­nie czci nowo na­ro­dzo­ne­mu Chry­stu­so­wi


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adoracyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ado­ra­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są ado­ra­cyj­ni


Źródła:

Wiktionary

Adoracyjny

przy­miot­nik od: ado­ra­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ado­ro­wa­niem kogoś lub czego

 (1.2) rel. zwią­za­ny z ado­ra­cją Najś­więt­sze­go Sa­kra­men­tu, uży­wa­ny pod­czas ado­ra­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adorant

w ma­lar­stwie i rzeź­bie: po­stać (naj­czę­ściej wy­o­bra­ża­ją­ca fun­da­to­ra) ze zło­żo­ny­mi rę­ka­mi w ge­ście uwiel­bie­nia (ado­ra­cji), klę­czą­ca u stóp Chry­stu­sa lub Marii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. rel. w sztu­ce sa­kral­nej po­stać klę­czą­ca u stóp Chry­stu­sa lub Maryi w ge­ście uwiel­bie­nia;


Ado­rant – w ma­lar­stwie lub rzeź­bie sa­kral­nej po­stać klę­czą­ca u stóp po­sta­ci Je­zu­sa Chry­stu­sa lub Marii, skła­da­ją­ca ręce w ge­ście uwiel­bie­nia, czyli ado­ra­cji.

Naj­czę­ściej w tej po­sta­ci można się do­pa­trzeć fun­da­to­ra dzie­ła. W iko­no­gra­fii chrze­ści­jań­skiej ele­ment ten po­ja­wia się w okre­sie sztu­ki bi­zan­tyj­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adorator

książ­ko­wo: męż­czyz­na za­bie­ga­ją­cy o wzglę­dy ko­bie­ty; amant, wiel­bi­ciel, uwo­dzi­ciel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na za­bie­ga­ją­cy o wzglę­dy dru­giej osoby


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adoratorka

1. książ­ko­wo: ko­bie­ta za­bie­ga­ją­ca o wzglę­dy męż­czyz­ny; amant­ka, wiel­bi­ciel­ka, uwo­dzi­ciel­ka;
2. człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Ado­ra­to­rek Krwi Chry­stu­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: ado­ra­tor


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adoratorki

1. książ­ko­wo: ko­bie­ta za­bie­ga­ją­ca o wzglę­dy męż­czyz­ny; amant­ka, wiel­bi­ciel­ka, uwo­dzi­ciel­ka;
2. człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Ado­ra­to­rek Krwi Chry­stu­sa


Źródła:

SJP.pl

Adorno

The­o­dor Ador­no (wła­ści­wie The­o­dor Wie­sen­grund) (1903-69), nie­miec­ki fi­lo­zof, so­cjo­log i mu­zy­ko­log


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adornowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. ozda­bia­nie

 (1.2) daw. po­więk­sza­nie, uzu­peł­nia­nie


Źródła:

Wiktionary

Adornować

daw­niej:
1. upięk­szać, de­ko­ro­wać, zdo­bić;
2. po­więk­szać, uzu­peł­niać


cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) daw. ozda­biać, de­ko­ro­wać; ozdo­bić, ude­ko­ro­wać

 (1.2) daw. po­więk­szać, uzu­peł­niać; po­więk­szyć, uzu­peł­nić


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uwiel­bia­nie kogoś, za­chwy­ca­nie się kimś, ota­cza­nie kogoś uwiel­bie­niem

 (1.2) rel. od­da­wa­nie czci Bogu lub obiek­tom kultu re­li­gij­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Adorować

1. sta­rać się o czy­jeś wzglę­dy, za­chwy­cać się kimś lub czymś; ad­mi­ro­wać;
2. od­da­wać cześć re­li­gij­ną


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) uwiel­biać kogoś, za­chwy­cać się kimś, ota­czać go uwiel­bie­niem

 (1.2) rel. od­da­wać cześć Bogu lub obiek­tom kultu re­li­gij­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adp

[czy­taj: a-de-pe] ade­no­zy­no­di­fos­fo­ran


Źródła:

SJP.pl

Adra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ja­śniej­sza lub ciem­niej­sza żyła na ka­mie­niu albo na drze­wie, na­tu­ral­na lub sztucz­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adrar

1. mia­sto i oaza w środ­ko­wej Al­gie­rii;
2. pu­styn­ny pła­sko­wyż w Ma­u­re­ta­nii


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adrastea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) astr. jeden z księ­ży­ców Jo­wi­sza;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adrenalina

hor­mon, me­dia­tor ukła­du ner­wo­we­go na­le­żą­cy do ka­te­cho­la­min, wyt­wa­rza­ny przez rdzeń nad­ner­czy i za­koń­cze­nia włó­kien po­zaz­wo­jo­wych współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go; su­pra­re­ni­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. hor­mon wy­dzie­la­ny w sy­tu­a­cjach za­gro­że­nia i stre­su;


Adre­na­li­na, epi­ne­fry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, hor­mon zwie­rzę­cy i ne­u­ro­prze­kaź­nik ka­te­cho­la­mi­no­wy wyt­wa­rza­ny przez gru­czo­ły do­krew­ne po­cho­dzą­ce z grze­bie­nia ner­wo­we­go (rdzeń nad­ner­czy, ciał­ka przyz­wo­jo­we, ko­mór­ki C tar­czy­cy) i wy­dzie­la­ny na za­koń­cze­niach włó­kien współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adrenalinowy

→ adre­na­li­na


przy­miot­nik

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z adre­na­li­ną, do­ty­czą­cy dzia­ła­nia adre­na­li­ny


Patrz:adrenalina

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adrenergiczny

w fiz­jo­lo­gii: dzia­ła­ją­cy dzię­ki adre­na­li­nie lub no­ra­dre­na­li­nie


przy­miot­nik

 (1.1) farm. za­wie­ra­ją­cy lub wy­dzie­la­ją­cy adre­na­li­nę


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adrenokortykotropina

hor­mon wyt­wa­rza­ny przez przed­ni płat przy­sad­ki; kor­ty­ko­tro­pi­na; ACTH


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. hor­mon po­bu­dza­ją­cy korę nad­ner­czy do wyt­wa­rza­nia przez nią hor­mo­nów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adrenokortykotropowy

→ adre­no­kor­ty­ko­tro­pi­na


Patrz:adrenokortykotropina

Źródła:

SJP.pl

Adres

1. okre­śle­nie miej­sca za­miesz­ka­nia;
2. ciąg zna­ków kie­ru­ją­cy na czy­jąś stro­nę w sieci kom­pu­te­ro­wej;
3. do­kład­nie okre­ślo­ne miej­sce prze­cho­wy­wa­nia da­nych w pa­mię­ci elek­tro­nicz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) poczt. urz. in­for­ma­cje o tym, gdzie znaj­du­je się jakiś bu­dy­nek lub gdzie ktoś miesz­ka

 (1.2) in­form. numer ko­mór­ki pa­mię­ci kom­pu­te­ra

 (1.3) in­form. ciąg zna­ków iden­ty­fi­ku­ją­cy urzą­dze­nie, konto E-mail, stro­nę WWW itp. w sieci kom­pu­te­ro­wej, w szcze­gól­no­ści w In­ter­ne­cie

 (1.4) przest. zbio­ro­wa pe­ty­cja do władz lub jej wy­so­kie­go przed­sta­wi­cie­la

 (1.5) daw. zręcz­ność, spryt


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adresacja

w in­for­ma­ty­ce: przy­dzie­la­nie adre­su IP


Źródła:

SJP.pl

Adresant

osoba wy­sy­ła­ją­ca list; na­daw­ca


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto wy­sy­ła prze­kaz, wia­do­mość, list, itp.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresantka

→ adre­sant


Patrz:adresant

Źródła:

SJP.pl

Adresarka

ma­szy­na do dru­ko­wa­nia adre­sów na prze­sył­kach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ma­szy­na do dru­ko­wa­nia adre­sów na ma­so­wych prze­sył­kach;


Adre­sar­ka, adre­ma, adre­so­graf, adre­sa­tor, ma­szy­na adre­su­ją­ca – ma­szy­na do dru­ko­wa­nia krót­kich tek­stów (zwy­kle adre­sów) na ma­so­wych prze­sył­kach.

W kla­sycz­nej wer­sji tek­sty do na­dru­ko­wa­nia wy­tła­cza­ne były na me­ta­lo­wych płyt­kach (cyn­ko­wych lub alu­mi­nio­wych), wy­bie­ra­nych w adre­sar­ce ze spe­cjal­ne­go po­daj­ni­ka. W naj­no­wszych roz­wią­za­niach jest to ro­dzaj ste­ro­wa­nej kom­pu­te­rem dru­kar­ki typu "heavy duty".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adresat

od­bior­ca;
1. osoba, do któ­rej jest adre­so­wa­ny list, prze­sył­ka itp.;
2. grupa osób, okre­ślo­ne śro­do­wi­sko, do któ­re­go kie­ro­wa­na jest wy­po­wiedź, utwór li­te­rac­ki, fil­mo­wy itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) poczt. osoba, do któ­rej ktoś wy­sy­ła list, prze­sył­kę itp.

 (1.2) osoba, do któ­rej ktoś kie­ru­je słowa, dla któ­rej jest przez­na­czo­ny jakiś utwór, odez­wa itp.


Adre­sat (od fr. "adres­se" – adres) – pod­miot wska­za­ny przez na­daw­cę jako od­bior­ca prze­sył­ki pocz­to­wej lub kwoty pie­nięż­nej okre­ślo­nej w prze­ka­zie pocz­to­wym. Osoba, do któ­rej ktoś wy­sy­ła list, prze­sył­kę, kart­kę pocz­to­wą; od­bior­ca.

Aby prze­sył­ka pocz­to­wa do­tar­ła do adre­sa­ta, musi zo­stać opa­trzo­na jego adre­sem pocz­to­wym. Pol­ski urzę­do­wy wzór adre­so­wa­nia za­wie­ra: imię i naz­wi­sko adre­sa­ta lub nazwę in­sty­tu­cji, ulicę, numer bu­dyn­ku, numer miesz­ka­nia, miej­sco­wość za­miesz­ka­nia oraz kod pocz­to­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adresatka

od­bior­czy­ni;
1. ko­bie­ta, do któ­rej jest adre­so­wa­ny list, prze­sył­ka itp.;
2. ko­bie­ta, do któ­rej coś jest skie­ro­wa­ne, np. film, wy­po­wiedź, pro­jekt


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, do któ­rej coś jest adre­so­wa­ne


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresatywny

do­ty­czą­cy bez­poś­red­nio adre­sa­ta, np. forma adre­sa­tyw­na


Źródła:

SJP.pl

Adresik

zdrob­nie­nie od: adres


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: adres


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresograf

urzą­dze­nie do dru­ko­wa­nia adre­sów; adre­sar­ka


Źródła:

SJP.pl

Adresografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. me­to­da na­dru­ko­wy­wa­nia adre­sów na prze­sył­kach

 (1.2) dział przed­się­bior­stwa zaj­mu­ją­cy się gro­ma­dze­niem da­nych adre­so­wych osób i in­sty­tu­cji


Źródła:

Wiktionary

Adresomania

mania skła­da­nia adre­sów (pism zbio­ro­wych wy­sto­so­wa­nych do władz lub osób wy­bit­nych, zaj­mu­ją­cych wy­so­kie sta­no­wi­sko)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. mania skła­da­nia adre­sów (zbio­ro­wych pe­ty­cji do władz lub jej wy­so­kich przed­sta­wi­cie­li)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresowalność

→ adre­so­wal­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest adre­so­wal­ne


Patrz:adresowalny

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresowalny

spe­cjal­ny, zin­dy­wi­du­a­li­zo­wa­ny, np. re­kla­my adre­so­wal­ne


Źródła:

SJP.pl

Adresowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) umie­szcza­nie adre­su na li­ście lub innej prze­sył­ce

 (1.2) przen. od­no­sze­nie, kie­ro­wa­nie cze­goś do ja­kiejś osoby lub pod­mio­tu


Źródła:

Wiktionary

Adresować

1. wpi­sy­wać adres
2. kie­ro­wać do kogoś wy­po­wiedź, utwór li­te­rac­ki, fil­mo­wy itp.


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) umie­szczać adres na li­ście, prze­sył­kę

 (1.2) od­no­sić się, zwra­cać się do okre­ślo­nej osoby lub grupy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresownik

notes do za­pi­sy­wa­nia adre­sów


Źródła:

SJP.pl

Adresowo-Wysyłkowy

zwią­za­ny z adre­so­wa­niem, jak i wy­sył­ką (np. adre­so­wo-wy­sył­ko­we usłu­gi)


Źródła:

SJP.pl

Adresowy

zwią­za­ny z adre­sem, do­ty­czą­cy adre­su


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy adre­su, zwią­za­ny z adre­sem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adresówka

1. mały iden­ty­fi­ka­tor zwie­rzę­cia do­mo­we­go, do­cze­pia­ny do obro­ży;
2. śro­do­wi­sko­wo: fir­mo­wa pie­cząt­ka z adre­sem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mały iden­ty­fi­ka­tor z imie­niem zwie­rzę­cia do­mo­we­go (psa, kota, rza­dziej fret­ki), adre­sem za­miesz­ka­nia i/lub nu­me­rem te­le­fo­nu jego opie­ku­na do­cze­pia­ny do obro­ży zwie­rzę­cia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adret

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. stok góry lub wzgó­rza bę­dą­cy bar­dziej na­sło­necz­nio­ny w sto­sun­ku do prze­ciw­ne­go stoku tego sa­me­go wznie­sie­nia bądź pasma gór­skie­go;


Adret ("do­sło­necz­ny stok") – ter­min ge­o­gra­ficz­ny okre­śla­ją­cy stok góry lub wzgó­rza bę­dą­ce bar­dziej na­sło­necz­nio­ne w sto­sun­ku do prze­ciw­ne­go stoku tego sa­me­go wznie­sie­nia bądź pasma gór­skie­go. Na pół­ku­li pół­noc­nej są to stoki po­łud­nio­we (ek­spo­no­wa­ne na po­łud­nie), na­to­miast na pół­ku­li po­łud­nio­wej – pół­noc­ne (ek­spo­no­wa­ne na pół­noc).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adria

tka­ni­na weł­nia­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj tka­ni­ny weł­nia­nej;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adrian

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Adria­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adriana

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Adrian


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adrianeczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od: Adrian


Źródła:

Wiktionary

Adrianek

zdrob­nie­nie od: Adrian (imię mę­skie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: Adrian


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adrianiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adria­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adrianna

imię żeń­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Adrian­na, Adria­na – imię żeń­skie; żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Adrian, które po­ja­wi­ło się w śred­nio­wie­czu. Po­cho­dzi od mę­skie­go imie­nia Ha­drian lub Adrian, to zna­czy "na­le­żą­cy do mia­sta Ha­drii" w Pi­ce­num (Wło­chy). Czę­ściej – w for­mie Adrian – na­da­wa­no je chłop­com. Jako imię żeń­skie w za­pi­skach po raz pier­wszy zna­la­zło się około 1350 roku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adrianniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adrian­ny lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adrianopol

mia­sto w eu­ro­pej­skiej czę­ści Tur­cji (tu­rec­ka nazwa: Edir­ne)


Źródła:

SJP.pl

Adrianopolski

→ Adria­no­pol (dawna nazwa Edir­ne, mia­sta w Tur­cji)


Źródła:

SJP.pl

Adrianostwo

Adrian z mał­żon­ką; Adria­no­wie


Źródła:

SJP.pl

Adrianowie

Adrian z mał­żon­ką; Adria­no­stwo


Źródła:

SJP.pl

Adrianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Adria­na lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adriatycki

→ Adria­tyk


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Adria­ty­ku, zwią­za­ny z Adria­ty­kiem (Mo­rzem Adria­tyc­kim)


Patrz:Adriatyk

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adriatyk

Morze Adria­tyc­kie; morze u po­łud­nio­wych wy­brze­ży Eu­ro­py


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. zob. Morze Adria­tyc­kie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ko­ny­wa­nie sztucz­nych adr, in­kru­sto­wa­nie wy­ro­bów sto­lar­skich drze­wem lub me­ta­lem


Źródła:

Wiktionary

Adrować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­ko­ny­wać sztucz­ne adry, in­kru­sto­wać wy­ro­by sto­lar­skie drze­wem lub me­ta­lem


Źródła:

Wiktionary

Adryjański

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. adria­tyc­ki


Źródła:

Wiktionary

Adryjski

przy­miot­nik od: Adria (mia­sto we Wło­szech)


Źródła:

SJP.pl

Adscripticii

[czy­taj: ad­skrip­tic-i-i] w śred­nio­wie­czu pod­da­ni chło­pi, któ­rzy nie mogli opu­ścić ziemi bez zgody pana


Źródła:

SJP.pl

Adsl

[czy­taj: a-de-es-EL] skrót an­giel­skie­go: Asym­me­tric Di­gi­tal Subs­cri­ber Line - od­mia­na tech­no­lo­gii DSL, umoż­li­wia­ją­ca asy­me­trycz­ny do­stęp do In­ter­ne­tu (prze­sył da­nych do użyt­kow­ni­ka od­by­wa się z więk­szą pręd­ko­ścią niż od użyt­kow­ni­ka)


Źródła:

SJP.pl

Adsorbat

sub­stan­cja, która ulega ad­sorp­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja ule­ga­ją­ca za­gę­szcze­niu w pro­ce­sie ad­sorp­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adsorbent

sub­stan­cja stała, na któ­rej po­wierzch­ni za­cho­dzi ad­sorp­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja, na któ­rej po­wierzch­ni za­cho­dzi ad­sorp­cja


Ad­sor­bent – ciało o bar­dzo roz­wi­nię­tej po­wierzch­ni, na któ­rej za­cho­dzi pro­ces po­le­ga­ją­cy na po­wierzch­nio­wym wią­za­niu czą­ste­czek płynu (cie­czy lub gazu) przez cząst­ki cie­czy lub ciała sta­łe­go, zwany ad­sorp­cją. Po­wo­du­je to za­tę­ża­nie sub­stan­cji roz­cień­czo­nej (ad­sor­ba­tu). Ad­sor­ben­ty można po­dzie­lić we­dług róż­nych cech:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adsorber

urzą­dze­nie prze­my­sło­we wy­ko­rzy­sty­wa­ne w pro­ce­sie ad­sorp­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. urzą­dze­nie słu­żą­ce do od­dzie­la­nia skład­ni­ków z mie­sza­ni­ny ga­zo­wej lub cie­kłej


Ad­sor­ber – urzą­dze­nie słu­żą­ce do pro­wa­dze­nia pro­ce­su ad­sorp­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adsorbowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. fiz. sku­pia­nie, wią­za­nie czą­stecz­ki cie­czy lub gazu na po­wierzch­ni ciała sta­łe­go


Źródła:

Wiktionary

Adsorbować

wią­zać cząst­ki cie­czy lub gazu; do­ko­ny­wać ad­sorp­cji


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) chem. wią­zać czą­stecz­ki cie­czy lub gazu na po­wierzch­ni ciała sta­łe­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adsorpcja

1. wią­za­nie czą­ste­czek cie­czy lub gazu przez ciało stałe;
2. jeden z eta­pów in­fek­cji wi­ru­so­wej po­le­ga­ją­cy na przyl­gnię­ciu wi­ru­sa do zew­nętrz­nej stro­ny błony ko­mór­ko­wej ko­mór­ki ży­wi­cie­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. fiz. gro­ma­dze­nie się sub­stan­cji roz­pu­szczo­nych w cie­czy lub obec­nych w gazie na po­wierzch­ni ciała sta­łe­go lub cie­czy;


Ad­sorp­cja – pro­ces wią­za­nia się czą­ste­czek, ato­mów lub jonów na po­wierzch­ni lub gra­ni­cy faz fi­zycz­nych, po­wo­du­ją­cy lo­kal­ne zmia­ny stę­że­nia. Ad­sorp­cji nie na­le­ży mylić z ab­sorp­cją, która jest pro­ce­sem wni­ka­nia do wnę­trza fazy. Ad­sorp­cję, ab­sorp­cję i wy­mia­nę jo­no­wą przy­ję­ło się wspól­nie na­zy­wać pro­ce­sa­mi sorp­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adsorpcyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ad­sorp­cyj­ne


Źródła:

Wiktionary

Adsorpcyjny

→ ad­sorp­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ad­sorp­cją, do­ty­czą­cy ad­sorp­cji


Patrz:adsorpcja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adstrat

ro­dzaj ję­zy­ka, z któ­re­go bie­rze się za­po­ży­cze­nia w pań­stwach wie­lo­ję­zycz­nych


Źródła:

SJP.pl

Adstryngencja

Ad­stryn­gen­cja – miara skłon­no­ści garb­ni­ka do wią­za­nia się z biał­kiem skóry. Są to wła­ści­wo­ści ścią­ga­ją­ce, cha­rak­te­ry­stycz­ne dla garb­ni­ków ro­ślin­nych. Ina­czej po­wi­no­wact­wo che­micz­ne garb­ni­ka do skóry.

Garb­ni­ki, które po­sia­da­ją małą ad­stryn­gen­cję prze­ni­ka­ją po­wo­li przez splot włó­kien, w przy­pad­ku dużej ad­stryn­gen­cji garb­ni­ki szyb­ko wiążą się z biał­kiem i nie prze­ni­ka­ją w głąb splo­tu ko­la­ge­no­we­go. War­tość ad­stryn­gen­cji za­le­ży od stop­nia jego stę­że­nia, jego ła­dun­ku elek­trycz­ne­go danej skóry.


Źródła:

Wikipedia

Adsubstantywny

ope­ra­tor ad­sub­stan­ta­tyw­ny - lek­sem ma­ją­cy cechy wła­ści­we li­czeb­ni­kom, jed­nak wcho­dzą­cy w związ­ki z przy­im­ka­mi w wy­ra­że­niach przy­im­ko­wych, np. tuż, zaraz, gdzieś; przy­wy­ra­zek


Źródła:

SJP.pl

Adua

mia­sto w Etio­pii


Zo­bacz też: Adua (wul­kan).

Adua (także: Adowa, Adwa, Aduwa) – mia­sto w pół­noc­nej Etio­pii, w pro­win­cji Ti­graj (dawna nazwa Tigre), na wy­so­ko­ści 2000 m n.p.m. Była sto­li­ca Etio­pii. Liczy ok. 25 tys. miesz­kań­ców (1994). Oś­ro­dek okrę­gu o rol­ni­czym cha­rak­te­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aduański

przy­miot­nik od: Adua (mia­sto w Etio­pii)


Źródła:

SJP.pl

Adukat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Ma­ło­pol­ska,Bu­ko­wi­na,Hu­cul­szczyz­na, Spisz. ad­wo­kat


Źródła:

Wiktionary

Adular

przez­ro­czy­sty, be­zbarw­ny mi­ne­rał, od­mia­na or­to­kla­zu, nazwa po­cho­dzą­ca od gór Adula w Al­pach gdzie zo­stał zna­le­zio­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów;


Nie mylić z: Adu­mar.

Adu­lar – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, przez­ro­czy­sta i be­zbarw­na od­mia­na ska­le­nia po­ta­so­we­go. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od gór Adula w Al­pach (oko­li­ce Prze­łę­czy Św. Go­tar­da w Szwaj­ca­rii).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adularowy

→ adu­lar


Patrz:adular

Źródła:

SJP.pl

Adulator

daw­niej: poch­leb­ca


Źródła:

SJP.pl

Adulterium

daw­niej: cu­dzo­łó­stwo, czyli sto­su­nek płcio­wy z cudzą żoną lub cu­dzym mężem


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. cu­dzo­łó­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adultyzm

[czy­taj: adul­tyzm lub edol­tyzm] dy­skry­mi­na­cja mło­dych ze wzglę­du na wiek


Adul­tyzm – ro­dzaj dy­skry­mi­na­cji ze wzglę­du na wiek. Od age­iz­mu różni się tym, że skie­ro­wa­ny jest prze­ciw­ko mło­dym do­ro­słym, na­sto­lat­kom, a nawet dzie­ciom.

Adul­tyz­mem bar­dzo czę­sto okre­śla się po­strze­ga­nie do­ro­słych (szcze­gól­nie tych, któ­rzy peł­no­let­niość osią­gnę­li sto­sun­ko­wo nie­daw­no) jako osób nie­doj­rza­łych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aduś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od: Adrian


Źródła:

Wiktionary

Adv.

skrót od: ad­ver­bium (w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­słó­wek)


Źródła:

SJP.pl

Adverbium

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­słó­wek; ad­wer­bium


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gram. przy­słó­wek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Advocaat

[czy­taj: ad­wo­kat] gęsty li­kier z żół­tek, cukru, śmie­ta­ny i aro­ma­tu wa­ni­lio­we­go; ad­vo­cat, ad­wo­kat, ajer­ko­niak, ja­jecz­nik


Ad­vo­ca­at [wym. ad­wo­kat], ad­wo­kat – ho­len­der­ski li­kier o dużej lep­ko­ści, któ­re­go głów­ny­mi skład­ni­ka­mi są jajka, cu­kier i bran­dy. Tru­nek zo­stał wy­na­le­zio­ny przez Ho­len­dra Eu­ge­na Ver­po­or­te­na w He­ins­ber­gu (dzi­siej­sza Na­dre­nia Pół­noc­na-West­fa­lia). Pro­du­ko­wa­ny z bran­dy o ni­skiej mocy (15-25%), cukru lub miodu, żół­tek jaj, śmie­ta­ny (lub skon­den­so­wa­ne­go mleka) oraz aro­ma­tu wa­ni­lio­we­go. Naj­bar­dziej zna­ny­mi pro­du­cen­ta­mi ad­vo­ca­a­tu są Bols, DeKuyper i Ver­po­or­ten.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Advocat

[czy­taj: ad­wo­kat] gęsty li­kier z żół­tek, cukru, śmie­ta­ny i aro­ma­tu wa­ni­lio­we­go; ad­vo­ca­at, ad­wo­kat, ajer­ko­niak, ja­jecz­nik


Źródła:

SJP.pl

Adw.

skrót

 (1.1) = ad­wo­kat

 (1.2) = ad­wo­kac­ki


Źródła:

Wiktionary

Adwaita

kon­cep­cja mo­ni­stycz­nej fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej, we­dług któ­rej dusza in­dy­wi­du­al­na two­rzy nie­ro­zer­wal­ną ca­łość z brah­ma­nem, a świat wi­dzial­ny jest tylko jego od­bi­ciem; ad­waj­ta


Źródła:

SJP.pl

Adwajta

kon­cep­cja mo­ni­stycz­nej fi­lo­zo­fii in­dyj­skiej, we­dług któ­rej dusza in­dy­wi­du­al­na two­rzy nie­ro­zer­wal­ną ca­łość z brah­ma­nem, a świat wi­dzial­ny jest tylko jego od­bi­ciem; ad­wa­i­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mo­ni­stycz­ny kie­ru­nek we­dan­ty;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adware

[czy­taj: adłer] ro­dzaj opro­gra­mo­wa­nia utrzy­my­wa­ne­go z re­klam


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. opro­gra­mo­wa­nie roz­po­wszech­nia­ne za darmo, któ­re­go pro­du­cent otrzy­mu­je wy­na­gro­dze­nie za wyś­wiet­la­nie re­klam zle­ca­nych przez spon­so­rów;

 (1.2) in­form. ro­dzaj szkod­li­we­go opro­gra­mo­wa­nia, które w na­tręt­ny spo­sób wyś­wiet­la nie­po­żą­da­ne przez od­bior­cę re­kla­my;


Ad­wa­re (opro­gra­mo­wa­nie re­kla­mo­we) – spo­sób dy­stry­bu­cji opro­gra­mo­wa­nia. Ad­wa­re jest opro­gra­mo­wa­niem roz­po­wszech­nia­nym za darmo, któ­re­go pro­du­cent otrzy­mu­je wy­na­gro­dze­nie za wyś­wiet­la­nie re­klam zle­ca­nych przez spon­so­rów.

Mia­nem "ad­wa­re" okre­śla się rów­nież ro­dzaj szkod­li­we­go opro­gra­mo­wa­nia, które w na­tręt­ny spo­sób wyś­wiet­la nie­po­żą­da­ne przez od­bior­cę re­kla­my.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adwekcja

na­pływ prze­mie­szcza­ją­cych się po­zio­mo mas po­wie­trza at­mos­fe­rycz­ne­go nad okre­ślo­ne ob­sza­ry, bę­dą­cy jedną z przy­czyn zmian po­go­dy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. po­zio­my ruch mas po­wie­trza o in­nych wła­ści­wo­ściach niż po­wie­trze uprzed­nio za­le­ga­ją­ce;

 (1.2) fiz. w me­cha­ni­ce pły­nów: uno­sze­nie sub­stan­cji przez prze­pły­wa­ją­cy płyn, tak że pręd­kość uno­szo­nej sub­stan­cji jest równa pręd­ko­ści prze­pły­wa­ją­ce­go płynu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adwekcyjny

przy­miot­nik od: ad­wek­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) me­te­o­rol. / fiz. zwią­za­ny z ad­wek­cją, do­ty­czą­cy ad­wek­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwena

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. przy­cho­dzień, przy­bysz


Źródła:

Wiktionary

Adwent

w li­tur­gii rzym­sko­ka­to­lic­kiej: okres czte­rech ty­god­ni po­prze­dza­ją­cych świę­to Bo­że­go Na­ro­dze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kult. rel. w ka­len­da­rzu chrze­ści­jań­skim okres około czte­rech ty­god­ni (daw­niej czter­dzie­stu dni) przed Bożym Na­ro­dze­niem, przy­go­to­wu­ją­cy do uro­czy­sto­ści Na­ro­dze­nia Pań­skie­go, sym­bo­li­zu­ją­cy ocze­ki­wa­nie na przyj­ście Me­sja­sza; ; Glo­ger.

 (1.2) przest. dzień Bo­że­go Na­ro­dze­nia


Zo­bacz też: Ad­went (po­wieść).

Ad­went ( ad­ven­tus – przyj­ście) – w Ko­ścio­łach za­chod­nich (ła­ciń­skim, an­gli­kań­skim i pro­te­stanc­kich) okres li­tur­gicz­ny, po­prze­dza­ją­cy uro­czy­stość Bo­że­go Na­ro­dze­nia. Ad­went poś­wię­co­ny jest ocze­ki­wa­niu na pow­tór­ne przyj­ście Je­zu­sa Chry­stu­sa, a jed­no­cze­śnie przy­po­mi­na hi­sto­rycz­ne ocze­ki­wa­nie na Me­sja­sza. Ten okres li­tur­gicz­ny jest także cza­sem „ra­dos­ne­go ocze­ki­wa­nia na przyj­ście Chry­stu­sa”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adwenta

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ad­went


Źródła:

Wiktionary

Adwentnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. gru­dzień


Źródła:

Wiktionary

Adwentowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Adwentowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ad­wen­to­wy


Źródła:

Wiktionary

Adwentowy

→ ad­went, np. spot­ka­nie ad­wen­to­we


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kult. rel. zwią­za­ny z ad­wen­tem, do­ty­czą­cy ad­wen­tu, od­by­wa­ją­cy się w ad­wen­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwentura

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Lon­dyn. przy­go­da


Źródła:

Wiktionary

Adwentysta

czło­nek jed­nej z chrze­ści­jań­skich wspól­not re­li­gij­nych gło­szą­cych ry­chły ko­niec świa­ta i pow­tór­ne na­dej­ście Chry­stu­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek pro­te­stanc­kie­go Ko­ścio­ła chrze­ści­jań­skie­go, gło­szą­ce­go bli­skie po­now­ne przyj­ście Chry­stu­sa, chrzest tylko do­ro­słych, so­bo­tę jako dzień świę­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwentystka

człon­ki­ni jed­nej z chrze­ści­jań­skich wspól­not re­li­gij­nych gło­szą­cych ry­chły ko­niec świa­ta i pow­tór­ne na­dej­ście Chry­stu­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. człon­ki­ni pro­te­stanc­kie­go Ko­ścio­ła chrze­ści­jań­skie­go, gło­szą­ce­go bli­skie po­now­ne przyj­ście Chry­stu­sa, chrzest tylko do­ro­słych, so­bo­tę jako dzień świę­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwentystyczny

→ ad­wen­ty­sta


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z ad­wen­ty­sta­mi, do­ty­czą­cy ad­wen­ty­stów


Patrz:adwentysta

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwentyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. chrze­ści­jań­ski ruch pod­kre­śla­ją­cy zbli­ża­ją­ce się pow­tór­ne przyj­ście Chry­stu­sa na Zie­mię;


Ad­wen­tyzm (z ad­ven­tus: „przyj­ście”) – Ko­ścio­ły i inne wspól­no­ty chrze­ści­jań­skie wy­wo­dzą­ce się lub na­wią­zu­ją­ce do XIX-wiecz­ne­go ame­ry­kań­skie­go prze­bu­dze­nia es­cha­to­lo­gicz­no-me­sja­ni­stycz­ne­go w łonie ewan­ge­li­ka­liz­mu, któ­re­mu prze­wo­dził Wil­liam Mil­ler. Cechą wy­róż­nia­ją­cą ad­wen­tyzm na tle chrze­ści­jań­skie­go ogółu jest ak­cen­to­wa­nie zbli­ża­ją­ce­go się pow­tór­ne­go przyj­ścia Je­zu­sa Chry­stu­sa na Zie­mię, które za­koń­czy hi­sto­rię obec­ne­go świa­ta. Wyz­naw­cy ad­wen­tyz­mu to ad­wen­ty­ści.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adwentyści

grupa pro­te­stanc­kich związ­ków wyz­na­nio­wych gło­szą­cych ry­chły ko­niec świa­ta i pow­tór­ne na­dej­ście Chry­stu­sa


Źródła:

SJP.pl

Adwerbalny

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. łą­czą­cy się z cza­sow­ni­kiem; przy­cza­sow­ni­ko­wy;
2. przy­pa­dek ad­wer­bal­ny - przy­pa­dek, któ­rym rzą­dzi cza­sow­nik, np. bier­nik: czy­tam książ­kę


przy­miot­nik

 (1.1) jęz. zob. przy­cza­sow­ni­ko­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwerbializacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pro­ces ję­zy­ko­wy, w któ­rym inne czę­ści mowy przeksz­tał­ca­ją się w przy­słów­ki


Źródła:

Wiktionary

Adwerbialność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ad­wer­bial­ne


Źródła:

Wiktionary

Adwerbialny

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­słów­ko­wy


przy­miot­nik

 (1.1) jęz. zob. przy­słów­ko­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwerbium

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­słó­wek; ad­ver­bium


Źródła:

SJP.pl

Adwersarka

prze­sta­rza­łe: prze­ciw­nicz­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ciw­nicz­ka w spo­rze


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwersarz

prze­ciw­nik, zwła­szcza w dy­sku­sji lub spo­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. opo­nent, rywal


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokacik

zdrob­nie­nie od ad­wo­kat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ad­wo­kat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokacina

ek­spre­syw­nie: ad­wo­kat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. kiep­ski ad­wo­kat


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. opie­ka wład­cy świec­kie­go nad Ko­ścio­łem


Źródła:

Wiktionary

Adwokacki

przy­miot­nik od: ad­wo­kat


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ad­wo­ka­tem lub ad­wo­ka­tu­rą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokacko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ad­wo­kac­ki


Źródła:

Wiktionary

Adwokat

1. praw­nik zaj­mu­ją­cy się pro­wa­dze­niem spraw w są­dzie; obroń­ca są­do­wy
2. osoba wy­stę­pu­ją­ca w obro­nie lub wsta­wia­ją­ca się za kimś lub za czymś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. praw­nik udzie­la­ją­cy porad i pro­wa­dzą­cy spra­wy klien­tów w są­dzie;

 (1.2) przen. rzecz­nik ja­kiejś spra­wy

 (1.3) środ. uczn. grzecz­ny uczeń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) kulin. ro­dzaj li­kie­ru ja­jecz­ne­go;


Ad­wo­kat (łac. "ad­vo­ca­tus" „przy­wo­ła­ny [do po­mo­cy]”) – zawód za­u­fa­nia pu­blicz­ne­go, praw­nik świad­czą­cy pomoc praw­ną, upraw­nio­ny do wy­stę­po­wa­nia przed or­ga­na­mi ści­ga­nia, są­da­mi i urzę­da­mi, udzie­la­niu porad praw­nych, spo­rzą­dza­niu opi­nii praw­nych, opra­co­wy­wa­niu pro­jek­tów aktów praw­nych, two­rze­niem umów, sta­tu­tów a także in­nych do­ku­men­tów, ma­ją­cych cha­rak­ter praw­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adwokata

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od: ad­wo­kat


Źródła:

Wiktionary

Adwokatka

→ ad­wo­kat


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ko­bie­ta ad­wo­kat


Patrz:adwokat

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokatowa

prze­sta­rza­le: żona ad­wo­ka­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona ad­wo­ka­ta


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokatowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bra­nie kogoś w obro­nę, uj­mo­wa­nie się za kimś

 (1.2) pot. wy­ko­ny­wa­nie za­wo­du ad­wo­ka­ta


Źródła:

Wiktionary

Adwokatować

1. w zna­cze­niu po­tocz­nym: być ad­wo­ka­tem;
2. prze­no­śnie: bro­nić kogoś, ad­wo­ka­to­wać komuś


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. praw. być ad­wo­ka­tem, peł­nić rolę, obo­wiąz­ki ad­wo­ka­ta

 (1.2) przen. wsta­wiać się za kimś, wy­stę­po­wać w czy­jejś obro­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adwokatowy

→ ad­wo­kat (li­kier)


Źródła:

SJP.pl

Adwokatura

1. za­ję­cie ad­wo­ka­ta;
2. ogół ad­wo­ka­tów; pa­le­stra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) peł­nie­nie czyn­no­ści ad­wo­ka­ta, zawód, pro­fe­sja, sta­no­wi­sko ad­wo­ka­ta

 (1.2) ze­spół ad­wo­ka­tów


Ad­wo­ka­tu­ra (tra­dy­cyj­nie pa­le­stra) – ogół ad­wo­ka­tów i apli­kan­tów ad­wo­kac­kich.

W sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, w cza­sie re­pu­bli­ki, ad­wo­ka­tem ( ad­vo­ca­ti) zwano po­moc­ni­ka stro­ny (który po­cząt­ko­wo nie mógł wy­stę­po­wać za­miast niej) sta­wia­ją­ce­go wnio­ski pro­ce­so­we (łac.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adwynt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. ad­went (okres)


Źródła:

Wiktionary

Ady

[czy­taj: Odi] naz­wi­sko


par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Poz­nań,Ze­brzy­do­wi­ce,Ku­ja­wy,Ka­li­skie,Kie­lec­kie,Szo­łaj­dy,Opocz­no. sącz.fakt. ale, prze­cież


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adyfenina

śro­dek dzia­ła­ją­cy roz­kur­cza­ją­co na mię­śnie gład­kie


Źródła:

SJP.pl

Adyga

1. rzeka we Wło­szech;
2. Try­dent-Górna Adyga: re­gion au­to­no­micz­ny we Wło­szech; Górna Adyga; Tyrol Wło­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­nych Wło­szech ucho­dzą­ca do Za­to­ki We­nec­kiej;


Adyga (wł. "Adige"; łac. "At­he­sis"; niem. "Etsch") – rzeka w pół­noc­nych Wło­szech o dłu­go­ści 409 km i po­wierzch­ni do­rze­cza 12,1 tys. km².

Wy­pły­wa ze źró­deł koło prze­łę­czy Res­chen­pass w Al­pach Ötztalskich, w po­bli­żu gra­ni­cy z Au­strią, pły­nie przez Alpy i Ni­zi­nę Pa­dań­ską, a na po­łud­nie od mia­sta Chiog­gia ucho­dzi do Za­to­ki We­nec­kiej (Morze Adria­tyc­kie). Two­rzy nad­da­tek delty Padu stycz­ny od jej stro­ny pół­noc­nej. Adyga że­glow­na jest na dłu­go­ści 300 km, znaj­du­ją się na niej elek­trow­nie wodne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adygea

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zob. Ady­ge­ja.


Źródła:

Wiktionary

Adygeja

au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w Rosji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w skła­dzie Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, le­żą­ca na po­łud­niu jej eu­ro­pej­skiej czę­ści; sto­li­cą jest Maj­kop;


Ady­ge­ja (cza­sem okre­śla­na także jako "Ady­gea"; oficj. Re­pu­bli­ka Ady­gei, Республика Адыгея, "Rie­spu­bli­ka Ady­gie­ja", , "Adygè Re­spu­blik") – au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka wcho­dzą­ca w skład Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, le­żą­ca na po­łud­niu jej eu­ro­pej­skiej czę­ści.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adygejczyk

1. czło­nek rdzen­ne­go ludu za­chod­nie­go Ka­u­ka­zu;
2. miesz­ka­niec Ady­gei


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek na­ro­du Ady­gej­czy­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adygejka

1. człon­ki­ni rdzen­ne­go ludu za­chod­nie­go Ka­u­ka­zu;
2. miesz­kan­ka Ady­gei


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. człon­ki­ni na­ro­du Ady­gej­czy­ków


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adygejsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, w Ady­gei;


Ady­gejsk ( Адыгейск, ) – mia­sto w Rosji, w Re­pu­bli­ce Ady­gei, 100 km na pół­noc­ny za­chód od Maj­ko­pu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Adygejski

1. przy­miot­nik od:
a) Ady­ge­ja (re­pu­bli­ka na­le­żą­ca do Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej; Re­pu­bli­ka Ady­gei);
b) Adyga (rzeka we Wło­szech);
2. język ady­gej­ski - język na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ję­zy­ków ab­cha­sko-ady­gij­skich, uży­wa­ny głów­nie w Re­pu­bli­ce Ady­gei; ady­gej­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ady­gei lub Ady­gej­czy­ków

 (1.2) od­no­szą­cy się do Ady­gej­ska

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ady­gej­ski;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adygejskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ady­gej­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ady­gej­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ady­gej­skim


Źródła:

Wiktionary

Adygijski

przy­miot­nik

 (1.1) daw. jęz. o ro­dzi­nie ję­zy­ko­wej ady­gej­ski


Źródła:

Wiktionary

Adynamia

utra­ta siły, sła­bość wy­wo­ła­na sta­ro­ścią, przew­le­kłą cho­ro­bą, gło­dem


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. czę­ścio­wa lub cał­ko­wi­ta utra­ta sił fi­zycz­nych


Ady­na­mia (gr. "bez­sil­ność") – zja­wi­sko utra­ty sił lub sła­bo­ści spo­wo­do­wa­nej roz­ma­i­ty­mi czyn­ni­ka­mi na­tu­ral­ny­mi lub pa­to­lo­gicz­ny­mi, jak sta­rość, głód lub cho­ro­ba (np. ze­spół Cus­hin­ga, ze­spół She­e­ha­na).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adynamiczny

→ ady­na­mia


Patrz:adynamia

Źródła:

SJP.pl

Adynata

w li­te­ra­tu­rze fa­bu­lar­nej: ab­sur­dal­ne mo­ty­wy uka­zu­ją­ce nie­moż­li­we i nie­wy­tłu­ma­czal­ne zda­rze­nia, sy­tu­a­cje


Ady­na­ta – wy­stę­pu­ją­ce w ut­wo­rach fa­bu­lar­nych mo­ty­wy non­se­now­ne, gro­te­sko­we, rze­czy nie­moż­li­we, kłó­cą­ce się ze zdro­wym roz­sąd­kiem (np. Baron Münchhausen wy­cią­ga­ją­cy się sam za włosy z bagna). Ady­na­ta wy­stę­pu­ją naj­czę­ściej w opo­wie­ściach hu­mo­ry­stycz­nych, li­te­ra­tu­rze lu­do­wej i li­te­ra­tu­rze so­wiz­drzal­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adypinian

sól kwasu ady­pi­no­we­go


Źródła:

SJP.pl

Adypinowy

kwas ady­pi­no­wy - ali­fa­tycz­ny kwas di­kar­bok­sy­lo­wy


Źródła:

SJP.pl

Adypocyt

ko­mór­ka tłu­szczo­wa; adi­po­cyt


Źródła:

SJP.pl

Adyton

po­mie­szcze­nie w grec­kim sank­tu­a­rium bę­dą­ce miej­scem prze­cho­wy­wa­nia świę­to­ści do­stęp­nych tylko ka­pła­nom bądź oso­bom wy­bra­nym


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ukry­ta prze­strzeń w sank­tu­a­rium grec­kim (np. w świą­ty­ni, gaju, gro­cie), do­stęp­na tylko dla ka­pła­nów i osób wy­bra­nych, które przesz­ły obrzęd oczy­szcze­nia, gdzie prze­cho­wy­wa­ne były świę­to­ści: posąg bó­stwa, przed­mio­ty kultu i dary dla niego, cza­sem mie­ści­ła się tam także wy­rocz­nia;


Ady­ton ( ἄδυτον "nie­do­stęp­ny") – miej­sce świę­te, ukry­ta część sta­ro­żyt­ne­go sank­tu­a­rium, świą­ty­ni, gaju świę­te­go lub groty, do któ­rej do­stęp mieli wy­łącz­nie ka­pła­ni i osoby wy­bra­ne. Prze­cho­wy­wa­no w nim naj­cen­niej­sze świę­to­ści (cu­dow­ne wi­ze­run­ki, re­lik­wie). Zwy­kle mie­ści­ło też kul­to­wy posąg bó­stwa, a cza­sa­mi było miej­scem wy­rocz­ni. Ady­ton zaz­wy­czaj mie­ścił się w tyl­nej czę­ści naosu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adziamski

przy­miot­nik

 (1.1) daw. per­ski


Źródła:

Wiktionary

Adziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ady lub z nią zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Adzuki

fa­so­la adzu­ki - ro­śli­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych o na­sio­nach po­dob­nych do fa­so­li; fa­so­la azuki


Źródła:

SJP.pl

Adźiwika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. hist. jeden z nur­tów fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­nych w In­diach gło­szą­cy de­ter­mi­nizm, asce­tyzm i swo­i­sty ate­izm


Źródła:

Wiktionary

Adźwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji prze­du­ral­skiej, prawy do­pływ Usy w do­rze­czu Pe­czo­ry


Źródła:

Wiktionary

Adżanta

1. miej­sco­wość w In­diach;
2. pasmo gór­skie w In­diach


Źródła:

SJP.pl

Adżantyjski

przy­miot­nik od: Adżan­ta (miej­sco­wość w In­diach)


Źródła:

SJP.pl

Adżar

miesz­ka­niec Adża­rii (au­to­no­micz­nej re­pu­bli­ki w Gruz­ji)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. miesz­ka­niec Adża­rii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżaria

au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w Gruz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na w Gruz­ji, le­żą­ca nad Mo­rzem Czar­nym;


Adża­ria, Adżar­ska Re­pu­bli­ka Au­to­no­micz­na ( აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, "Acz’aris Awt’ono­miu­ri Resp’ublik’a") – re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na w Gruz­ji, le­żą­ca nad Mo­rzem Czar­nym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adżarka

miesz­kan­ka Adża­rii (au­to­no­micz­nej re­pu­bli­ki w Gruz­ji)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. miesz­kan­ka Adża­rii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżarski

→ Adża­ria


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Adża­rią lub Adża­ra­mi


Patrz:Adżaria

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżika

pasta z czer­wo­nej pa­pry­ki oraz czosn­ku i ziół; adży­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. zob. adży­ka.


Adżi­ka, adży­ka (z abch. „sól”) – do­da­tek ku­li­nar­ny wy­wo­dzą­cy się z kuch­ni ka­u­ka­skiej i po­pu­lar­ny w Gruz­ji (we­dług źró­deł gru­ziń­skich po­cho­dzi z Me­gre­lii i Ab­chaz­ji), Ar­me­nii, Tur­cji oraz Rosji[]. Jest to pasta z czer­wo­nej pa­pry­ki z do­dat­kiem soli, czosn­ku, ziół (w tym chme­li-su­ne­li) oraz orze­chów wło­skich.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Adżman

1. emi­rat w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich;
2. mia­sto w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Adżmanin

miesz­ka­niec Adż­ma­nu (emi­ra­tu w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich)


Źródła:

SJP.pl

Adżmanka

miesz­kan­ka Adż­ma­nu (emi­ra­tu w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Adż­ma­nu, emi­ra­tu w ZEA


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżmański

przy­miot­nik od: Adż­man (emi­rat w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Adż­ma­nem, do­ty­czą­cy Adż­ma­nu (mia­sta lub emi­ra­tu w ZEA)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżmer

mia­sto w In­diach


Źródła:

SJP.pl

Adżmerski

przy­miot­nik od: Adż­mer (mia­sto w In­diach)


Źródła:

SJP.pl

Adżwan

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych, uży­wa­ny jako przy­pra­wa w kuch­ni in­dyj­skiej; ajo­wan, chro­pa­wiec wonny, kmi­nek in­dyj­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tra­chy­sper­mum ammi|ref=tak., ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych po­cho­dzą­cy z Indii;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Adżyka

pasta z czer­wo­nej pa­pry­ki oraz czosn­ku i ziół; adżi­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. pasta z czer­wo­nej pa­pry­ki z do­dat­kiem soli, czosn­ku, ziół oraz orze­cha wło­skie­go, po­cho­dzą­ca z kuch­ni ka­u­ka­skiej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary