Ac

sym­bol ak­ty­nu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


skrót

 (1.1) = akr


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ac.

skrót od: a conto; ac, a.c.


Źródła:

SJP.pl

Acai

ga­tu­nek jagód po­cho­dzą­cy z Ama­zo­nii, po­pu­lar­ny su­ple­ment diety


Źródła:

SJP.pl

Acajou

[czy­taj: akaŻU]
1. owoc na­ner­cza za­chod­nie­go;
2. drew­no drzew z ro­dza­ju Khaya; mahoń afry­kań­ski


Źródła:

SJP.pl

Acan

daw­niej: tytuł grzecz­no­ścio­wy, skrót od wy­ra­że­nia "wasz­mość pan", zwy­kle jako zwrot kie­ro­wa­ny wprost do roz­mów­cy, od­po­wia­da­ją­cy dzi­siej­sze­mu "pan", "wy" (zwy­kle z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia); aćpan, acpan, aspan, wać­pan, wac­pan, wa­span, acan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zwrot grzecz­no­ścio­wy adre­so­wa­ny do męż­czyz­ny, cza­sa­mi z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acanek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zdrobn. od: acan (zwrot grzecz­no­ścio­wy)


Źródła:

Wiktionary

Acani

uży­wa­ny daw­niej skrót od: wasz­mość pani; asani


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pani.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acanka

daw­niej: tytuł grzecz­no­ścio­wy, skrót od wy­ra­że­nia "wasz­mość pani", zwy­kle jako zwrot kie­ro­wa­ny wprost do roz­mów­czy­ni, od­po­wia­da­ją­cy dzi­siej­sze­mu "pani", "wy" (cza­sem z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. fż. od: acan


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acanna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. wasz­mość panna.


Źródła:

Wiktionary

Acapulco

[czy­taj: aka­pul­ko] mia­sto w Mek­sy­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Aca­pul­co de Juárez, mia­sto w Mek­sy­ku;


Aca­pul­co de Juárez – mia­sto, port i ku­rort w Mek­sy­ku (stan Gu­er­re­ro) nad Oce­a­nem Spo­koj­nym. Licz­ba miesz­kań­ców: 673 tys. (2010). Ze­spół miej­ski około 1,1 mln miesz­kań­ców.

Aca­pul­co jest głów­nym por­tem w sta­nie Gu­er­re­ro, u wy­brze­ży Oce­a­nu Spo­koj­ne­go w Mek­sy­ku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acariasis

[czy­taj: aka­rias-is] na­ro­śle spo­wo­do­wa­ne przez bar­dzo drob­ne pa­ję­cza­ki (Aca­ri­na), pa­so­ży­tu­ją­ce na ro­śli­nach


Źródła:

SJP.pl

Acaństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pań­stwo.


Źródła:

Wiktionary

Acc.

skrót od: ac­cu­sa­ti­vus (aku­za­ti­wus, aku­za­tyw)


Źródła:

SJP.pl

Acc.c.inf.

łac. Ac­cu­sa­ti­vus cum in­fi­ni­ti­vo


Źródła:

SJP.pl

Accabadora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. hist. w tra­dy­cyj­nej spo­łecz­no­ści Sar­dy­nii, ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się eu­ta­naz­ją nie­u­le­czal­nie cho­rych i cier­pią­cych w za­mian za jał­muż­nę;


Źródła:

Wiktionary

Accel.

skród od: ac­ce­le­ran­do


Źródła:

SJP.pl

Accelerando

[czy­taj: acz­cze­le­ran­do] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: przyś­pie­sza­jąc


rze­czow­nik

 (1.1) muz. w no­ta­cji mu­zycz­nej oz­na­cze­nie przy­spie­sze­nia tempa;

 (1.2) muz. frag­ment ut­wo­ru mu­zycz­ne­go wy­ko­ny­wa­ne­go w taki spo­sób

przy­miot­nik

 (2.1) muz. (okre­śle­nie wy­ko­naw­cze) przy­spie­sza­ją­cy, coraz szyb­szy

przy­słó­wek spo­so­bu

 (3.1) muz. (okre­śle­nie wy­ko­naw­cze) przy­spie­sza­jąc, coraz szyb­ciej


Ac­ce­le­ran­do (wł. "przy­spie­sza­jąc") – w no­ta­cji mu­zycz­nej oz­na­cze­nie przy­spie­sze­nia tempa. Przy­spie­sze­nie na­stę­pu­je stop­nio­wo na prze­strze­ni jed­ne­go lub kilku tak­tów. Po­wrót do ory­gi­nal­ne­go tempa może na­stą­pić przez stop­nio­we zwal­nia­nie "ri­tar­dan­do" lub rap­tow­nie po znaku "a tempo".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Accent

[czy­taj: ak­sent] model sa­mo­cho­du marki Hy­un­dai


Źródła:

SJP.pl

Accentato

[czy­taj: acz­czen­ta­to] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: ak­cen­tu­jąc, z na­ci­skiem


Źródła:

SJP.pl

Access

[czy­taj: akses] pro­gram kom­pu­te­ro­wy do ob­słu­gi re­la­cyj­nych baz da­nych w śro­do­wi­sku Win­dows


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acciaccato

[czy­taj: acz­cziak­ka­to] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: miaż­dżą­co, szorst­ko


Źródła:

SJP.pl

Acciaccatura

[czy­taj: acz­cziak­ka­tu­ra lub acz­czak­ka­tu­ra] ro­dzaj zdob­ni­ka mu­zycz­ne­go nie­po­sia­da­ją­ce­go włas­nej war­to­ści ryt­micz­nej, zmniej­sza­ją­ce­go war­tość nuty, przy któ­rym stoi


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ozdob­nik, przed­nut­ka zmniej­sza­ją­ca war­tość nuty, przed którą stoi;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Accompagnato

[czy­taj: ak­kom­pa­nia­to] w mu­zy­ce: ro­dzaj re­cy­ta­ty­wu


Źródła:

SJP.pl

Accord

[czy­taj: akord] model sa­mo­cho­du marki Honda


Ac­cord – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Ul­ster.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Accordare

[czy­taj: ak­kor­da­re] z wło­skie­go - stro­ić in­stru­ment


Źródła:

SJP.pl

Account

[czy­taj: ekAłnt] ra­chu­nek lub zle­ce­nie, rów­nież prace wy­ko­ny­wa­ne przez agen­cję re­kla­mo­wą dla re­kla­mo­daw­cy lub okre­ślo­nej marki


Źródła:

SJP.pl

Accountant

[czy­taj: ekałn­tent] pra­cow­nik dzia­łu księ­go­wo­ści; księ­go­wy


Źródła:

SJP.pl

Accusativus

[czy­taj: aku­za­ti­wus] aku­za­ti­wus, aku­za­tyw, bier­nik; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. czwar­ty przy­pa­dek w pol­skiej de­kli­na­cji, od­po­wia­da­ją­cy na py­ta­nia: kogo? co?, który w zda­niu pełni funk­cję do­peł­nie­nia bliż­sze­go;
2. forma wy­ra­zo­wa tego przy­pad­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. zob. bier­nik.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acedia

apa­tia, obo­jęt­ność, bez­tro­ska, wy­czer­pa­nie; ake­dia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. stan apa­tii, smut­ku i wy­czer­pa­nia, w śred­nio­wie­czu uwa­ża­ny za grzech;


Ace­dia (gr. "akēdía", "akedeía" – „brak tro­ski o włas­ny byt i ist­nie­nie, obo­jęt­ność” od "kēdía" (tro­ska) lub we­dług Hi­po­kra­te­sa i Ga­le­na "aci­di­tas", czyli "kwa­śność" czar­nej żółci, me­lan­cho­lia) – w te­o­lo­gii wy­pa­le­nie re­li­gij­ne, apa­tia (psy­cho­lo­gia) i obo­jęt­ność, tzw. cho­ro­ba mni­chów, „de­pre­sja” du­cho­wa, nie­kie­dy utoż­sa­mia­na rów­nież z le­ni­stwem lub gnu­śno­ścią.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acefalia

wada roz­wo­jo­wa płodu, po­le­ga­ją­ca na nie­wyksz­tał­ce­niu głowy lub wyksz­tał­ce­niu jej w for­mie szcząt­ko­wej; bez­gło­wie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­tal­na wada wro­dzo­na płodu o cha­rak­te­rze mal­for­ma­cji, po­le­ga­ją­ca na nie­wyksz­tał­ce­niu głowy lub wyksz­tał­ce­niu jej w for­mie zre­du­ko­wa­nej;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acena

acena sina - ame­ry­kań­ska ro­śli­na dar­nio­wa z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych, w Pol­sce upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na


Acena ("Aca­e­na") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. Obej­mu­je od około 40 do około 100 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na róż­nych kon­ty­nen­tach, głów­nie pół­ku­li po­łud­nio­wej. Sze­reg ga­tun­ków jest upra­wia­nych jako ro­śli­ny ozdob­ne. Brak w tym ro­dza­ju ga­tun­ków ro­dzi­mych dla flory Pol­ski, niek­tó­re ga­tun­ki znaj­du­ją się w ko­lek­cjach ogro­dów bo­ta­nicz­nych, niek­tó­re są upra­wia­ne jako ro­śli­ny ozdob­ne, jako efe­me­ro­fit wy­stę­pu­je acena sina.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acenaften

trój­pier­ście­nio­wy wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny wy­stę­pu­ją­cy w smole wę­glo­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­li­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny


Ace­naf­ten – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­li­cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny, skład­nik smoły wę­glo­wej.

Jest to be­zbarw­ny, kry­sta­licz­ny trój­pier­ście­nio­wy wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny. Po­chod­ne ace­naf­te­nu są sto­so­wa­ne do syn­tez or­ga­nicz­nych m.in. leków, barw­ni­ków, two­rzyw sztucz­nych, środ­ków grzy­bo­bój­czych i owa­do­bój­czych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acenokumarol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. med. farm. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­za­krze­po­wy bę­dą­cy po­chod­ną ku­ma­ry­ny, an­ta­go­ni­sta wi­ta­mi­ny K;


Ace­no­ku­ma­rol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­za­krze­po­wy bę­dą­cy po­chod­ną ku­ma­ry­ny, an­ta­go­ni­sta wi­ta­mi­ny K. Ha­mu­je syn­te­zę pro­trom­bi­ny w wą­tro­bie. Sto­so­wa­ny w le­cze­niu i pre­wen­cji po­wi­kłań za­krze­po­wo-za­to­ro­wych w ta­kich jed­nost­kach cho­ro­bo­wych jak m.in. mi­go­ta­nie przed­sion­ków oraz za­krze­pi­ca żył głę­bo­kich.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Acenol

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go i prze­ciw­go­rącz­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go pa­ra­ce­ta­mol; Apap, Pa­na­dol


Źródła:

SJP.pl

Acer

marka kom­pu­te­rów i firma


Acer (IPA:) – przed­się­bior­stwo za­ło­żo­ne w 1976 r. na Taj­wa­nie, ofe­ru­ją­ce sprzęt, opro­gra­mo­wa­nie i usłu­gi z sek­to­ra IT. Zaj­mu­je się także ba­da­nia­mi, pro­jek­to­wa­niem, mar­ke­tin­giem, sprze­da­żą i ob­słu­gą pos­prze­da­żo­wą sprzę­tu kom­pu­te­ro­we­go i urzą­dzeń mo­bil­nych. Ofer­ta Acer kie­ro­wa­na jest do użyt­kow­ni­ków in­dy­wi­du­al­nych, przed­się­biorstw oraz do sek­to­ra edu­ka­cji. Piąty co do wiel­ko­ści pro­du­cent kom­pu­te­rów oso­bi­stych na świe­cie (za Le­no­vo, HP i Del­lem).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acerodon

ro­dzaj nie­to­pe­rzy z ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych


Ace­ro­don ("Ace­ro­don") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Pte­ro­po­di­nae w obrę­bie ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych (Pte­ro­po­di­dae).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acerola

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny mal­pi­gio­wa­tych, o ja­dal­nych czer­wo­nych owo­cach; mal­pi­gia gra­na­to­list­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mal­pig­hia gla­bra|L.|ref=tak., mal­pi­gia gra­na­to­list­na

 (1.2) kulin. owoc ace­ro­li (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acerra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skrzyn­ka z brązu lub mar­mu­ru, słu­żą­ca w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie do prze­cho­wy­wa­nia ka­dzi­dła do ofiar;

 (1.2) mały, prze­no­śny oł­ta­rzyk, usta­wia­ny przed zmar­łym, na któ­rym pa­lo­no per­fu­my, uży­wa­ny też jako prze­no­śny oł­tarz w cza­sie uro­czy­sto­ści po­grze­bo­wych;


Acer­ra (łac. "Acer­rae") – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Kam­pa­nia, w pro­win­cji Ne­a­pol, nad rzeką Cia­nis.

We­dług da­nych z 2026 r. gminę za­miesz­ki­wa­ło 58 585 osób, 822,2 os./km².


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Acesulfam

ace­sul­fam k, ace­sul­fam po­ta­so­wy - zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako sło­dzik (sym­bol E950)


Źródła:

SJP.pl

Acetabularia

glon mor­ski z ga­tun­ku zie­le­nic


Ace­ta­bu­la­ria, pa­ra­so­lo­wiec ("Ace­ta­bu­la­ria") – ro­dzaj jed­no­ko­mór­ko­wych i jed­no­ją­drza­stych glo­nów mor­skich do­ra­sta­ją­cych do ogrom­nych roz­mia­rów (jak na or­ga­niz­my jed­no­ko­mór­ko­we), na­le­żą­cy do zie­le­nic.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acetabulum

1. owal­ne lub okrą­głe za­głę­bie­nie w kości, two­rzą­ce część stawu, w któ­rej znaj­du­je się głów­ka innej kości; pa­new­ka;
2. u przywr, ta­siem­ców i pi­ja­wek: pro­sta przys­saw­ka w po­sta­ci umię­śnio­ne­go za­głę­bie­nia w ciele;
3. u owa­dów: pa­new­ka sta­wo­wa od­nó­ża


Źródła:

SJP.pl

Acetal

zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ły wsku­tek dzia­ła­nia al­ko­ho­lu na al­de­hyd


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny otrzy­my­wa­ny w wy­ni­ku dzia­ła­nia al­ko­ho­lu na al­de­hyd lub keton, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w prze­my­śle far­ma­ce­u­tycz­nym i per­fu­me­ryj­nym oraz w syn­te­zie or­ga­nicz­nej;

 (1.2) chem. skr. ace­tal die­ty­lo­wy al­de­hy­du oc­to­we­go – jeden z czę­ściej spo­ty­ka­nych ace­ta­li (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acetaldehyd

al­de­hyd oc­to­wy; eta­nal


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. CH3CHO, or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­de­hy­dów;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acetalowy

→ ace­tal


przy­miot­nik

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ace­ta­lem, od­no­szą­cy się do ace­ta­li


Patrz:acetal

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acetamid

zwią­zek or­ga­nicz­ny, amid kwasu oc­to­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ami­dów o wzo­rze su­ma­rycz­nym C2H5NO, po­chod­na kwasu oc­to­we­go, be­zbarw­ne kry­sta­licz­ne ciało stałe, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w prze­my­śle two­rzyw sztucz­nych, w spa­wal­nict­wie oraz do pro­duk­cji la­kie­rów i ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych;


Ace­ta­mid, eta­no­a­mid – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­dów, po­chod­na kwasu oc­to­we­go. W śro­do­wi­sku za­sa­do­wym i kwa­śnym łatwo hy­dro­li­zu­je.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acetaminofen

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w le­kach prze­ciw­bó­lo­wych i prze­ciw­go­rącz­ko­wych; pa­ra­ce­ta­mol


Źródła:

SJP.pl

Acetanilid

zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na ani­li­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C8H9NO., po­chod­na ani­li­ny, be­zbarw­na sub­stan­cja kry­sta­licz­na, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji leków i barw­ni­ków;


Ace­ta­ni­lid, an­ty­fe­bry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ace­ty­lo­wa po­chod­na ani­li­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acetarsol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek sto­so­wa­ny głów­nie w le­cze­niu rzę­sist­ko­wi­cy i czer­won­ki peł­za­ko­wej


Ace­tar­sol – ar­se­no­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy kwa­sów ar­so­no­wych, sto­so­wa­ny jako lek o dzia­ła­niu m.in. kręt­ko­bój­czym, czer­wio­bój­czym. Obec­nie sto­so­wa­ny w lecz­nict­wie bar­dzo rzad­ko (w gi­ne­ko­lo­gii w le­cze­niu rzę­sist­ko­wi­cy). Jego swo­i­stą od­trut­ką jest BAL (di­mer­ka­prol).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acetat

pół­syn­te­tycz­ne włó­kno ce­lu­lo­zo­we


Źródła:

SJP.pl

Acetator

zbior­nik ze stali kwa­so­od­por­nej, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji octu z al­ko­ho­lu ety­lo­we­go


Ace­ta­tor – zbior­nik ze stali kwa­so­od­por­nej, uży­wa­ny do pro­duk­cji octu z roz­cień­czo­ne­go al­ko­ho­lu ety­lo­we­go. Przy pro­duk­cji ace­ta­to­rem wy­ko­rzy­stu­je się me­to­dę fer­men­ta­cji wgłęb­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acetatowy

→ ace­tat


Patrz:acetat

Źródła:

SJP.pl

Acetobacter

[czy­taj: ace­to­bak­ter] ro­dzaj bak­te­rii kwasu oc­to­we­go


Ace­to­bac­ter – ro­dzaj bezwz­ględ­nie tle­no­wych bak­te­rii kwasu oc­to­we­go prze­pro­wa­dza­ją­cych fer­men­ta­cję oc­to­wą.

Są to gra­mu­jem­ne pa­łecz­ki o wy­mia­rach 0,6–0,8 × 1,0–4,0 µm. Wy­stę­pu­ją po­je­dyn­czo, w pa­rach lub w for­mie łań­cusz­ków. Mogą być pe­ty­try­chal­nie urzę­sio­ne (oko­ło­rzę­se) lub nie­ruch­li­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acetobakteria

kwa­so­lub­na bak­te­ria


Źródła:

SJP.pl

Acetofenon

naj­prost­szy keton ali­fa­tycz­no-aro­ma­tycz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy ke­to­nów o wzo­rze su­ma­rycz­nym C8H8O, naj­prost­szy keton al­ki­lo-aro­ma­tycz­ny, ciecz o przy­jem­nym za­pa­chu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji leków, sub­stan­cji za­pa­cho­wych oraz jako roz­pu­szczal­nik;


Ace­to­fe­non – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów (cza­sem oz­na­cza­ny skró­tem PhAc), jeden z naj­prost­szych ke­to­nów aro­ma­tycz­nych. Ma dość in­ten­syw­ny, przy­jem­ny za­pach ko­ja­rzą­cy się z za­su­szo­ny­mi ró­ża­mi. Jest waż­nym pre­kur­so­rem uży­wa­nym w pro­duk­cji związ­ków za­pa­cho­wych i żywic.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acetoina

zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny w aro­ma­tach spo­żyw­czych, aro­ma­tach do e-pa­pie­ro­sów


Źródła:

SJP.pl

Acetometr

przy­rząd do okre­śla­nia za­war­to­ści kwasu oc­to­we­go w rozt­wo­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zob. oc­to­mierz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aceton

zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy keton ali­fa­tycz­ny, be­zbarw­na, lotna ciecz znaj­du­ją­ca sze­ro­kie za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle i go­spo­dar­stwie do­mo­wym, np. jako zmy­wacz do paz­nok­ci


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, naj­prost­szy przed­sta­wi­ciel grupy ke­to­nów o wzo­rze C3H6O, be­zbarw­na, łat­wo­pal­na i tok­sycz­na ciecz o ostrym za­pa­chu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w syn­te­zie che­micz­nej i jako roz­pu­szczal­nik;


Ace­ton, pro­pan-2-on – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów, naj­prost­szy keton ali­fa­tycz­ny. Ma ostry, cha­rak­te­ry­stycz­ny za­pach. Mie­sza się w każ­dych pro­por­cjach z wodą, eta­no­lem, ete­ra­mi i in­ny­mi ke­to­na­mi o ni­skiej masie czą­stecz­ko­wej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acetonemia

gro­ma­dze­nie się we krwi ciał ace­to­no­wych świad­czą­ce o nie­pra­wi­dło­wej prze­mia­nie ma­te­rii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. gro­ma­dze­nie się we krwi ciał ace­to­no­wych, świad­czą­ce o nie­pra­wi­dło­wej prze­mia­nie ma­te­rii


Ace­to­ne­mia – me­dycz­ne okre­śle­nie pod­wyż­szo­ne­go po­zio­mu ace­to­nu w su­ro­wi­cy krwi. Pow­sta­je pod­czas cu­krzy­cy lub w okre­sie dłu­gotr­wa­łe­go głodu, wsku­tek wzmo­żo­ne­go ka­ta­bo­liz­mu tłu­szczów. Jej ob­ja­wa­mi są: wy­mio­ty, od­wod­nie­nie, kwa­si­ca ke­to­no­wa, ace­to­nu­ria, a także cha­rak­te­ry­stycz­ny za­pach wy­dy­cha­ne­go po­wie­trza, przy­po­mi­na­ją­cy woń fer­men­tu­ją­cych ja­błek.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acetonemiczny

→ ace­to­ne­mia; ke­to­ne­micz­ny


Źródła:

SJP.pl

Acetonitryl

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy ni­tryl; ni­tryl kwasu oc­to­we­go


Na tę stro­nę wska­zu­je „ACN”. Zo­bacz też: ar­ty­kuł o przed­się­bior­stwie ACN.

Ace­to­ni­tryl, cy­ja­no­me­tan, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, naj­prost­szy ni­tryl (ni­tryl kwasu oc­to­we­go). Ace­to­ni­tryl jest łat­wo­pal­ny, ma ete­ro­wy za­pach, bez ogra­ni­czeń mie­sza się z wodą. Jest mało re­ak­tyw­ny dla­te­go jest po­pu­lar­nie sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik m.in. w chro­ma­to­gra­fii (LC, HPLC), elek­tro­che­mii, syn­te­zie or­ga­nicz­nej i nie­or­ga­nicz­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acetonowy

przy­miot­nik od: ace­ton


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ace­to­nem, za­wie­ra­ją­cy ace­ton


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acetonuria

obec­ność ciał ke­to­no­wych w moczu, wy­stę­pu­ją­cy przy ace­to­ne­mii


Źródła:

SJP.pl

Acetyl

rod­nik kwasu oc­to­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. ro­dzaj grupy funk­cyj­nej typu acy­lo­we­go wy­wo­dzą­cej się z kwasu oc­to­we­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acetylacja

przy­łą­cze­nie resz­ty kwasu oc­to­we­go i for­my­la­cja


Źródła:

SJP.pl

Acetylen

zwy­cza­jo­wa nazwa etynu, łat­wo­pal­ny gaz uży­wa­ny w pal­ni­kach tle­no­wo-ace­ty­le­no­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zob. etyn.

 (1.2) chem. pot. alkin


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acetylenek

sól ace­ty­le­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zwią­zek otrzy­ma­ny z ace­ty­le­nu w wy­ni­ku za­stą­pie­nia w nim wo­do­ru me­ta­lem;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acetylenki

sól ace­ty­le­nu


Ace­ty­len­ki, M–C≡C–M i M–C≡C–~ (gdzie M = atom do­wol­ne­go me­ta­lu) – grupa związ­ków me­ta­lo­or­ga­nicz­nych, kom­plek­sy al­ki­lo­we al­ki­nów. Na ogół nietr­wa­łe. W związ­kach tych jeden lub oba atomy wo­do­ru z ace­ty­le­nu są za­stą­pio­ne ato­ma­mi do­wol­ne­go me­ta­lu. Pod­wój­nie pod­sta­wio­ne po­chod­ne ace­ty­le­nu można także uwa­żać za ro­dzaj wę­gli­ków, gdyż za­wie­ra­ją wy­łącz­nie atomy węgla i me­ta­lu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acetylenownia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym ek­splo­a­to­wa­na jest wyt­wor­ni­ca ace­ty­le­nu


Źródła:

SJP.pl

Acetylenowy

→ ace­ty­len, np. pal­nik ace­ty­le­no­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. lub techn. do­ty­czą­cy ace­ty­le­nu, za­wie­ra­ją­cy ace­ty­len, wy­ko­rzy­stu­ją­cy ace­ty­len do dzia­ła­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acetyloaceton

be­zbarw­na ciecz o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu; tem­pe­ra­tu­ra wrze­nia 139°C; wy­stę­pu­je jako mie­sza­ni­na dwu od­mian: ke­to­no­wej i eno­lo­wej


Ace­ty­lo­a­ce­ton, 2,4-pen­ta­no­dion – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­to­nów, po­chod­na ace­to­nu, naj­prost­szy β-di­ke­ton (zwią­zek po­sia­da­ją­cy dwie grupy ke­to­no­we roz­dzie­lo­ne jed­nym ato­mem).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acetyloacetonowy

przy­miot­nik od: ace­ty­lo­a­ce­ton


Źródła:

SJP.pl

Acetyloceluloid

ina­czej octan ce­lu­lo­zo­wy


Źródła:

SJP.pl

Acetyloceluloidowy

przy­miot­nik od: ace­ty­lo­ce­lu­lo­id


Źródła:

SJP.pl

Acetyloceluloza

ester ce­lu­lo­zy i kwasu oc­to­we­go; octan ce­lu­lo­zy; cel­lit; celit


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny otrzy­ma­ny z bez­wod­ni­ka kwasu oc­to­we­go i ce­lu­lo­zy (błon­ni­ka), uży­wa­ny do wy­ro­bu fil­mów i sztucz­ne­go jed­wa­biu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acetylocholina

ne­u­ro­hor­mon zbu­do­wa­ny z cho­li­ny i kwasu oc­to­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. ne­u­ro­prze­kaź­nik wy­stę­pu­ją­cy u ludzi i zwie­rząt, ester kwasu oc­to­we­go i cho­li­ny;


Ace­ty­lo­cho­li­na, ACh – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ester kwasu oc­to­we­go i cho­li­ny. Jest ne­u­ro­prze­kaź­ni­kiem syn­te­ty­zo­wa­nym w ne­u­ro­nach cho­li­ner­gicz­nych. Wy­stę­pu­je w: po­łą­cze­niach ner­wo­wo-mię­śnio­wych, sy­nap­sach przedz­wo­jo­wych ukła­du współ­czul­ne­go, za­koń­cze­niach zaz­wo­jo­wych ukła­du przyw­spół­czul­ne­go, a także w róż­nych struk­tu­rach móz­go­wia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acetylocholinoesteraza

este­ra­za ace­ty­lo­cho­li­no­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym, który roz­kła­da ace­ty­lo­cho­li­nę na cho­li­nę;


Ace­ty­lo­cho­li­no­e­ste­ra­za, este­ra­za ace­ty­lo­cho­li­no­wa, hy­dro­la­za ace­ty­lo­cho­li­no­wa, AChE (EC 3.1.1.7) – enzym roz­kła­da­ją­cy jeden z pod­sta­wo­wych ne­u­ro­prze­kaź­ni­ków, ace­ty­lo­cho­li­nę, na cho­li­nę i resz­tę kwasu oc­to­we­go.

Znaj­du­je się głów­nie w za­koń­cze­niu płyt­ki mo­to­rycz­nej i w sy­nap­sach cho­li­ner­gicz­nych w cen­tral­nym ukła­dzie ner­wo­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acetylocholinowy

przy­miot­nik od: ace­ty­lo­cho­li­na


Źródła:

SJP.pl

Acetylokoenzym

ace­ty­lo­ko­en­zym A - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w me­ta­bo­liz­mie ko­mó­rek


Źródła:

SJP.pl

Acetylooctowy

kwas ace­ty­lo­oc­to­wy - po­chod­na kwasu oc­to­we­go, w któ­rej jeden z ato­mów wo­do­ru przy węglu alfa zo­stał pod­sta­wio­ny rod­ni­kiem ace­ty­lo­wym


Źródła:

SJP.pl

Acetylosalicylowy

kwas ace­ty­lo­sa­li­cy­lo­wy - aspi­ry­na (lek prze­ciw­go­rącz­ko­wy)


Źródła:

SJP.pl

Acetylowanie

re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­cą na wpro­wa­dze­niu do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go grupy ace­ty­lo­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. re­ak­cja pod­sta­wia­nia atomu wo­do­ru w czą­stecz­kach związ­ku or­ga­nicz­ne­go grupą ace­ty­lo­wą (CH3CO–);


Nie mylić z: Acy­lo­wa­nie.

Ace­ty­lo­wa­nie, ace­ty­la­cja – re­ak­cja che­micz­na typu acy­lo­wa­nia, po­le­ga­ją­ca na pod­sta­wie­niu atomu wo­do­ru w czą­stecz­ce związ­ku or­ga­nicz­ne­go przez grupę ace­ty­lo­wą. Zwy­kle ace­ty­lo­wa­niu ule­ga­ją związ­ki che­micz­ne za­wie­ra­ją­ce ugru­po­wa­nie z la­bil­nym ato­mem wo­do­ru (np. –O–H, >N–H, –S–H).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acetylować

wpro­wa­dzać (wpro­wa­dzić) do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go grupę ace­ty­lo­wą


Źródła:

SJP.pl

Acetylowy

grupa ace­ty­lo­wa - ro­dzaj grupy funk­cyj­nej typu acy­lo­we­go wy­wo­dzą­cej się z kwasu oc­to­we­go; ace­tyl


Źródła:

SJP.pl

Ach

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy po­dziw, za­chwyt


wy­krzy­knik

 (1.1) …słu­żą­cy wy­ra­ża­niu sta­nów uczu­cio­wych, ta­kich jak m.in.: za­chwyt, za­sko­cze­nie, prze­strach, iry­ta­cja, po­dziw, zdzi­wie­nie, pra­gnie­nie

w uży­ciu rze­czow­ni­ko­wym, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) zwy­kle w wy­ra­że­niu: achy i ochy


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ach.

skrót od: ar­cha­izm, ar­cha­icz­ny


Źródła:

SJP.pl

Acha

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. ter. od: achać


Acha z Deiry (żyła na prze­ło­mie VI i VII wieku) – księż­nicz­ka Deiry. Acha była córką Elli, pier­wsze­go zna­ne­go z imie­nia wład­cy Deiry, i sio­strą Ed­wi­na, który w 616 roku za­siadł na tro­nie Nor­tum­brii. W 604 roku zo­sta­ła żoną Etel­fry­da z Ber­ni­cji, który po­przez ten zwią­zek chciał sobie za­pew­nić po­par­cie w spo­łe­czeń­stwie dla swych rzą­dów w De­i­rze.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Achab

Achab (?-851 p.n.e.), król Iz­ra­e­la od roku 873


Achab (pan. 874–853 p.n.e.) – siód­my król pół­noc­ne­go kró­le­stwa Iz­ra­e­la; syn króla Om­rie­go, kon­ty­nu­o­wał po­li­ty­kę ojca, dążąc do zjed­no­cze­nia kraju.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achacjusz

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Achacjuszostwo

Acha­cjusz z mał­żon­ką; Acha­cju­szo­wie


Źródła:

SJP.pl

Achacjuszowie

Acha­cjusz z mał­żon­ką; Acha­cju­szo­stwo


Źródła:

SJP.pl

Achacjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Acha­cju­sza lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Achacostwo

Acha­cy z mał­żon­ką; Acha­co­wie


Źródła:

SJP.pl

Achacowie

Acha­cy z mał­żon­ką; Acha­co­stwo


Źródła:

SJP.pl

Achacowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Acha­ce­go lub z nim zwią­za­ny


Źródła:

SJP.pl

Achacy

imię mę­skie


Acha­cy – imię mę­skie naj­praw­do­po­dob­niej po­cho­dze­nia grec­kie­go. W takim przy­pad­ku po­cho­dzi ono od wy­ra­zu "achátēs" – „agat”. Może rów­nież po­cho­dzić od grec­kie­go imie­nia Ἀκακίος "Aka­kios" (od ἀκακός "aka­kos" – „nie­win­ny”, „niez­na­ją­cy zła”), albo od grec­kie­go wy­ra­zu ἀγαθός "agat­hos" – „dobry”. Jego żeń­skim od­po­wied­ni­kiem są Acha­cja i Aka­cja.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achaj

po­tocz­nie: za­chwy­cać się prze­sad­nie; wy­krzy­ki­wać "ach"


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek ple­mię­e­mie­nia sta­ro­żyt­nej Achai


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achaja

kra­i­na hi­sto­rycz­na w Gre­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na w Gre­cji;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Achaj


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achajczycy

sta­ro­żyt­ne ple­mię grec­kie; Acha­jo­wie


Źródła:

SJP.pl

Achajczyk

czło­nek jed­ne­go ze sta­ro­żyt­nych ple­mion grec­kich; Achaj


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Achai


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achajka

1. miesz­kan­ka Achai (kra­i­ny grec­kiej), albo Gre­cji (Gre­czyn­ka);
2. człon­ki­ni grec­kie­go ple­mie­nia Acha­jów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Achai


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achajowie

sta­ro­żyt­ne ple­mię grec­kie; Achaj­czy­cy


Acha­jo­wie (stgr. Ἀχαιοί "Achaioí") – ogól­ne okre­śle­nie Gre­ków wal­czą­cych pod Troją, uży­wa­ne przez Ho­me­ra (rza­dziej sto­so­wa­ne: Ar­gi­wi/Ar­gi­wo­wie i Da­na­jo­wie) w jego epo­sach "Ilia­da" i "Ody­se­ja".

We­dług tra­dy­cyj­nych po­glą­dów hi­sto­ry­ków było to pier­wsze ple­mię grec­kie, które przy­by­ło na ob­sza­ry kon­ty­nen­tal­nej Gre­cji około 2000 lat p.n.e., pod­bi­ja­jąc Te­sa­lię i miej­sco­wych Pe­laz­gów, jed­nak teza ta zo­sta­ła odrzu­co­na wraz z te­o­rią o trzech in­waz­jach ludów grec­kich (achaj­skiej, joń­skiej, do­ryc­kiej).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achajski

przy­miot­nik od grec­kiej kra­i­ny hi­sto­rycz­nej: Acha­ja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) odrzecz. Acha­ja, Achaj, Achaj­czyk, Achaj­ka

 (1.2) sta­ro­grec­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achalazja

acha­laz­ja prze­ły­ku - cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na utrud­nie­niu po­ły­ka­nia spo­wo­do­wa­nym przez pa­to­lo­gicz­ny, trwa­ły skurcz dol­ne­go zwie­ra­cza prze­ły­ku


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na za­bu­rze­niu roz­kur­czu dol­ne­go zwie­ra­cza prze­ły­ku i za­bu­rzo­nej pe­ry­stal­ty­ki po­zo­sta­łych od­cin­ków prze­ły­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achalciche

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Gruz­ji, sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto re­gio­nu Samc­che-Dża­wa­che­tia;


Achal­ci­che ( ახალციხე) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Gruz­ji, sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto re­gio­nu Samc­che-Dża­wa­che­tia. Leży w Małym Ka­u­ka­zie, w Gó­rach Mes­chec­kich, nad rzeką Poc­cho­wic­ka­li. Miej­sco­wość uz­dro­wi­sko­wa, funk­cjo­nu­ją­ca w opar­ciu o kom­pleks źró­deł ter­mal­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Achalcyski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Achal­ci­chem, do­ty­czą­cy Achal­ci­cha


Źródła:

Wiktionary

Achanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. wy­ra­ża­nie za­chwy­tu w eg­zal­to­wa­ny spo­sób


Źródła:

Wiktionary

Achates

imię po­sta­ci z mi­to­lo­gii grec­kiej oraz rzym­skiej


Acha­tes – w mi­to­lo­gii grec­kiej oraz rzym­skiej: miesz­ka­niec Troi, żoł­nierz, bli­ski przy­ja­ciel lub gier­mek Ene­a­sza, da­rzą­cy go bezwz­ględ­nym za­u­fa­niem i przy­wią­za­niem, za­bój­ca Pro­te­si­la­o­sa (pier­wsze­go wo­jow­ni­ka achaj­skie­go).

Od imie­nia tej po­sta­ci pow­stał rze­czow­nik po­spo­li­ty oz­na­cza­ją­cy po­plecz­ni­ka, stron­ni­ka, wzo­ro­we­go przy­ja­cie­la.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achatina

ro­dzaj afry­kań­skich śli­ma­ków


Acha­ti­na – ro­dzaj afry­kań­skich, ro­śli­no­żer­nych śli­ma­ków lą­do­wych z ro­dzi­ny Acha­ti­ni­dae, obej­mu­ją­cy naj­więk­sze lą­do­we śli­ma­ki świa­ta. Ich ja­jo­wa­ta, wy­dłu­żo­na musz­la osią­ga roz­mia­ry 6–10 cm (u acha­ti­ny zwy­czaj­nej do 12 cm), a masa ciała 0,5 kg. Niek­tó­re ga­tun­ki są zbie­ra­ne w ce­lach kon­sump­cyj­nych, a także ho­do­wa­ne jako zwie­rzę­ta do­mo­we.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achaz

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu


Achaz ( ‏אָחָז‎, skró­co­na forma imie­nia Jo­a­chaz: „oby Jahwe uchwy­cił”) − król Judy w la­tach ok. 734−728 p.n.e. (daty spor­ne), współ­rzą­dził od 735 lub wcze­śniej.

Był synem Jo­ta­ma. Po śmier­ci ojca zo­stał kró­lem. Wyz­na­wał re­li­gię ka­na­nej­ską (po­gań­ską) i „nawet syna swego prze­pro­wa­dził przez ogień”.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achać

po­tocz­nie: za­chwy­cać się prze­sad­nie; wy­krzy­ki­wać "ach"


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. za­chwy­cać się czymś w spo­sób afek­to­wa­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acheiropita

obraz z po­do­biz­ną twa­rzy Marii, Chry­stu­sa lub świę­tych, uwa­ża­ny za pow­sta­ły w cu­dow­ny spo­sób; achi­ro­pi­ta, ache­i­ro­po­ie­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) plast. wi­ze­ru­nek po­sta­ci uwa­ża­ny za pow­sta­ły w nad­na­tu­ral­ny, cu­dow­ny spo­sób;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acheiropoieta

obraz z po­do­biz­ną twa­rzy Marii, Chry­stu­sa lub świę­tych, uwa­ża­ny za pow­sta­ły w cu­dow­ny spo­sób; ache­i­ro­pi­ta, achi­ro­pi­ta


Źródła:

SJP.pl

Acher

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Acheron

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z rzek w Ha­de­sie; Ache­ront


Ache­ron (także Ache­ront; gr. Ἀχέρων Achérōn, łac. Ache­ron) – w mi­to­lo­gii grec­kiej uo­so­bie­nie rzeki w Ha­de­sie.

Jedna z pię­ciu rzek Ha­de­su. Zwana rzeką smut­ku, choć "Ache­ron" zna­czy „La­ment”. Po­sia­da dwa do­pły­wy: Py­ri­fle­ge­ton („Pa­lą­cy jak ogień”) i Ko­ky­tos („Oskar­żo­ny”). Po­zo­sta­łe rzeki Ha­de­su to Styks i Lete („Za­pom­nie­nie”).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acheront

w mi­to­lo­gii grec­kiej: jedna z rzek w Ha­de­sie; Ache­ron


Źródła:

SJP.pl

Acheson

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achiasz

Achiasz z Szilo (hebr. Achij­ja­hu – "brat Jahwe") – ży­ją­cy w X wieku p.n.e. pro­rok iz­ra­el­ski, prze­ciw­nik króla Iz­ra­e­la Sa­lo­mo­na, który pod­bu­rzył ro­bot­ni­ka Je­ro­bo­a­ma, syna Ne­ba­ta, do pow­sta­nia prze­ciw wład­cy. Wspom­nia­ny w Pier­wszej Księ­dze Kró­lew­skiej (1Krl 11,29-39).


Źródła:

Wikipedia

Achil

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bo­ha­ter "Ilia­dy" Ho­me­ra, syn Te­ty­dy i Pe­le­u­sa, czczo­ny w niek­tó­rych re­jo­nach Gre­cji jako heros; Achil­les


Źródła:

SJP.pl

Achillea

ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, o pie­rza­stych li­ściach i bia­łych lub ró­żo­wych kwia­tach ze­bra­nych w ko­szycz­ki, ma­ją­ca wła­ści­wo­ści lecz­ni­cze; krwaw­nik


Źródła:

SJP.pl

Achilles

po­tocz­nie: ścię­gno Achil­le­sa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) środ. pot. zob. ścię­gno Achil­le­sa.


Achil­les (gr. Ἀχιλλεύς, "Achilleús"; Achil­les) – w mi­to­lo­gii grec­kiej heros i bo­ha­ter wojny tro­jań­skiej (wódz Myr­mi­do­nów).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achillesowy

taki jak u Achil­le­sa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Achil­le­sa


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy zwią­zek z mi­tycz­nym Achil­le­sem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|m. po­u­fa­ła forma imie­nia Jo­a­chim


Achim – mia­sto w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Dolna Sak­so­nia, w po­wie­cie Ver­den, nad rzeką We­ze­rą. W 2023 roku mia­sto li­czy­ło 32 926 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Achimaas

Achi­ma­as – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu, ar­cy­ka­płan.

Syn Sa­do­ka, ar­cy­ka­pła­na. Ry­zy­ko­wał ży­ciem jako szpieg dla króla Da­wi­da w cza­sie re­be­lii Ab­sa­lo­ma. 2 Sm 17,17 nn.; 18.


Źródła:

Wikipedia

Achimelech

bi­blij­ne imię mę­skie; Achi­me­lek


Źródła:

SJP.pl

Achimelek

bi­blij­ne imię mę­skie; Achi­me­lech


Achi­me­lek − po­stać bi­blij­na z Pier­wszej Księ­gi Sa­mu­e­la.

Był to ka­płan z Nob, który po­mógł Da­wi­do­wi w cza­sie jego uciecz­ki przed kró­lem Sa­u­lem. Dał Da­wi­do­wi chleb z oł­ta­rza i miecz Go­lia­ta. Kiedy Saul do­wie­dział się o tym, kazał zgła­dzić Achi­me­le­ka, współ­pra­cu­ją­cych z nim ka­pła­nów oraz wszyst­kich ludzi z Nob.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achimenes

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ostro­jo­wa­tych


Achi­me­nes, ogni­płon ("Achi­me­nes") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ostro­jo­wa­tych ("Ges­ne­ria­ce­ae"). Obej­mu­je 24 ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w tro­pi­kach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej. Niek­tó­re ga­tun­ki upra­wia­ne są jako ro­śli­ny ozdob­ne (np. achi­me­nes szkar­łat­ny, a. ró­żo­wy "A. erec­ta").


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achira

ga­tu­nek małej ryby flą­droksz­tałt­nej; ję­zy­czek słod­ko­wod­ny


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achiralność

cecha związ­ku che­micz­ne­go, któ­re­go lu­strza­ne od­bi­cie wy­glą­da iden­tycz­nie


Achi­ral­ność (gr. "ἀ-","a-" – prze­dro­stek prze­czą­cy, "χείρ", "cheir" - ręka) – wła­ści­wość przed­mio­tu, po­le­ga­ją­ca na jego iden­tycz­no­ści z włas­nym od­bi­ciem lu­strza­nym. W prze­ci­wień­stwie do obiek­tów chi­ral­nych (ta­kich jak dłoń), przed­miot achi­ral­ny i jego od­bi­cie w zwier­ciad­le pła­skim dają ten sam, da­ją­cy się na­ło­żyć na sie­bie obraz.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achiralny

iden­tycz­ny z włas­nym od­bi­ciem lu­strza­nym


przy­miot­nik

 (1.1) chem. iden­tycz­ny z od­bi­ciem lu­strza­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achiropita

obraz z po­do­biz­ną twa­rzy Marii, Chry­stu­sa lub świę­tych, uwa­ża­ny za pow­sta­ły w cu­dow­ny spo­sób; ache­i­ro­pi­ta, ache­i­ro­po­ie­ta


Źródła:

SJP.pl

Achitofel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na, do­rad­ca króla Da­wi­da, przy­łą­czył się do jego zbun­to­wa­ne­go syna Ab­sa­lo­ma;


Achi­to­fel z Gilo (XI/X w. p.n.e.) – po­stać bi­blij­na, do­rad­ca Da­wi­da, króla Iz­ra­e­la.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Achlorhydria

brak kwasu sol­ne­go (chlo­ro­wo­do­ru) w soku żo­łąd­ko­wym; wy­stę­pu­je przy raku żo­łąd­ka i nie­dokr­wi­sto­ści zło­śli­wej


Ach­lor­hy­dria, bezk­wa­śność – brak kwasu sol­ne­go w soku żo­łąd­ko­wym. Stan ten wy­stę­pu­je w przy­pad­ku za­ni­ko­we­go nie­ży­tu żo­łąd­ka, no­wot­wo­rach żo­łąd­ka oraz w cho­ro­bie Ad­di­so­na-Bier­me­ra (nie­dokr­wi­stość zło­śli­wa). Spo­wo­do­wa­ny za­ni­kiem ko­mó­rek ślu­zów­ki żo­łąd­ka od­po­wie­dzial­nych za wyt­wa­rza­nie tego kwasu.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Achmatowa

Anna Ach­ma­to­wa (wła­ści­wie Anna A. Go­rien­ko) (1889-1966), po­et­ka ro­syj­ska


Źródła:

SJP.pl

Achnąć

rzad­ko: za­chwy­cić się czymś prze­sad­nie, wy­krzy­knąć "ach"


Źródła:

SJP.pl

Acholia

usta­nie wy­dzie­la­nia żółci przez wą­tro­bę


Acho­lia – okre­śle­nie cał­ko­wi­te­go lub czę­ścio­we­go braku od­pły­wu żółci do je­li­ta cien­kie­go, spo­wo­do­wa­ne­go przesz­ko­da­mi me­cha­nicz­ny­mi (tymi sa­my­mi, które wy­wo­łu­ją żół­tacz­kę me­cha­nicz­ną). Cho­ro­bę tę dia­gno­zu­je się po­przez od­bar­wio­ne, gli­nia­ste (tzw. „acho­licz­ne”) stol­ce o bar­dzo nie­przy­jem­nym za­pa­chu. Za­wie­ra­ją one wiele niew­chło­nię­tych kwa­sów tłu­szczo­wych.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acholiczny

→ acho­lia


Patrz:acholia

Źródła:

SJP.pl

Achondroplazja

cho­ro­ba wro­dzo­na, któ­rej isto­tą jest za­bu­rze­nie kost­nie­nia śród­chrzęst­ne­go, jedna z naj­częst­szych przy­czyn kar­ło­wa­to­ści (ni­skie­go wzro­stu) u ludzi; chon­dro­dy­stro­fia, chon­dro­dy­splaz­ja, kar­ło­wa­tość chon­dro­dy­stro­ficz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wro­dzo­na cho­ro­ba ge­ne­tycz­na kości, dzie­dzi­czo­na au­to­so­mal­nie do­mi­nu­ją­co (jako mu­ta­cja genu FGFR3), na­le­żą­ca do grupy dy­splaz­ji szkie­le­to­wych, która po­wo­du­je ogra­ni­czo­ny wzrost kości dłu­gich i ni­sko­ro­słość przy pra­wi­dło­wej wiel­ko­ści tu­ło­wia i głowy


Achon­dro­plaz­ja, chon­dro­dy­stro­fia – ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­na, wro­dzo­na cho­ro­ba (o dzie­dzi­cze­niu au­to­so­mal­nym do­mi­nu­ją­cym) pro­wa­dzą­ca do nie­pra­wi­dło­we­go kost­nie­nia śród­chrzęst­ne­go, co po­wo­du­je za­bu­rze­nie roz­wo­ju pew­nych kości w or­ga­niz­mie i kar­ło­wa­tość.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achondryt

me­te­o­ryt ka­mien­ny po­zba­wio­ny ku­li­stych kry­sta­licz­nych sku­pień


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. astr. me­te­o­ryt ka­mien­ny skła­da­ją­cy się głów­nie z pi­rok­se­nów i pla­gio­kla­zów


Achon­dryt – me­te­o­ryt ka­mien­ny skła­da­ją­cy się głów­nie z pi­rok­se­nów i pla­gio­kla­zów, w czym przy­po­mi­na ziem­ski ba­zalt. W prze­ci­wień­stwie do chon­dry­tów uległ prze­to­pie­niu. Wy­róż­nia się achon­dry­ty pry­mi­tyw­ne, któ­rych ma­te­ria ule­gła prze­to­pie­niu, ale nie dy­fe­ren­cja­cji i achon­dry­ty, któ­rych ma­te­ria ule­gła prze­to­pie­niu i dy­fe­ren­cja­cji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achramowicz

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Achrodekstryna

dek­stry­na nie­wy­ka­zu­ją­ca za­bar­wie­nia w obec­no­ści jodu


Źródła:

SJP.pl

Achroit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. be­zbarw­na od­mia­na tur­ma­li­nu;


Achro­it (gr. "achro­os" – be­zbarw­ny) – mi­ne­rał za­li­cza­ny do grupy tur­ma­li­nów nazwa zo­sta­ła na­da­na przez d'An­dra­da w 1800 roku.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Achromat

ro­dzaj obiek­ty­wu re­du­ku­ją­ce­go aber­ra­cję chro­ma­tycz­ną


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opt. fot. fiz. układ op­tycz­ny, ze­staw dwóch so­cze­wek zro­bio­nych z ga­tun­ków szkła o róż­nej dy­sper­sji po­łą­czo­nych razem;


Achro­mat, du­blet achro­ma­tycz­ny – układ op­tycz­ny (np. obiek­tyw) skła­da­ją­cy się z dwóch so­cze­wek, sku­pia­ją­cej i roz­pra­sza­ją­cej, wy­ko­na­nych z ga­tun­ków szkła o róż­nej dy­sper­sji (np. szkła kro­no­we­go i flin­to­we­go) po­łą­czo­nych razem. Poz­wa­la na ko­rek­cję aber­ra­cji chro­ma­tycz­nej dla świa­tła o dwóch okre­ślo­nych dłu­go­ściach fal (zaz­wy­czaj dla świa­tła czer­wo­ne­go i nie­bie­skie­go). Dla in­nych dłu­go­ści fal aber­ra­cja nie zo­sta­je cał­ko­wi­cie wy­e­li­mi­no­wa­na, lecz znacz­nie zmniej­szo­na – jest to tzw. chro­ma­tyzm wtór­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achromatop

w me­dy­cy­nie: osob­nik nie­zdol­ny do odróż­nia­nia okiem niek­tó­rych barw; dal­to­ni­sta, dys­chro­ma­top


Źródła:

SJP.pl

Achromatopsja

nie­zdol­ność do odróż­nia­nia okiem niek­tó­rych barw; dal­to­nizm, dys­chro­ma­top­sja, bar­wo­śle­po­ta


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. duża lub cał­ko­wi­ta nie­moż­ność roz­poz­na­wa­nia barw;


Achro­ma­top­sja (cał­ko­wi­ta śle­po­ta barw­na) – rzad­ka, ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­na,


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achromatoptyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. osoba, która nie widzi ko­lo­rów, cier­pi na achro­ma­top­sję


Źródła:

Wiktionary

Achromatyczność

brak roz­szcze­pie­nia na barwy wid­mo­we


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. opt. cecha, wła­ści­wość achro­ma­tycz­nych ukła­dów op­tycz­nych, po­le­ga­ją­ca na tym, że za­ła­mu­jąc świa­tło nie roz­kła­da­ją go na czę­ści skła­do­we


Achro­ma­tycz­ność – be­zbarw­ność w ro­zu­mie­niu braku do­mi­nan­ty ja­kiej­kol­wiek barwy, a więc coś, co może być białe, czar­ne. Świa­tło achro­ma­tycz­ne to świa­tło białe, acz­kol­wiek jego skład może wy­no­sić od dwóch (barwy do­peł­nia­ją­ce) do nie­skoń­czo­no­ści barw skła­do­wych, na­to­miast sub­stan­cje ma­te­rial­ne o bar­wach achro­ma­tycz­nych to sub­stan­cje o bar­wie bia­łej lub czar­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achromatyczny

be­zbarw­ny, nie za­bar­wio­ny; o ukła­dzie op­tycz­nym: nie da­ją­cy roz­szcze­pie­nia na barwy wid­mo­we


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. o ukła­dzie op­tycz­nym: nie­da­ją­cy roz­cze­pie­nia na barwy wid­mo­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achromatyna

trud­no barw­li­wy ele­ment jądra ko­mór­ko­we­go


Źródła:

SJP.pl

Achromatyzacja

zmniej­sze­nie aber­ra­cji chro­ma­tycz­nej przez ze­sta­wie­nie so­cze­wek o od­po­wied­nio do­bra­nych pa­ra­me­trach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opt. pro­ces usu­wa­nia lub ko­ry­go­wa­nia aber­ra­cji chro­ma­tycz­nej po­przez ze­sta­wie­nie so­cze­wek o od­po­wied­nio do­bra­nych pa­ra­me­trach


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achromatyzacyjny

przy­miot­nik od: achro­ma­ty­za­cja


Źródła:

SJP.pl

Achromatyzm

wła­ści­wość ukła­dów op­tycz­nych po­le­ga­ją­ca na tym, że za­ła­mu­jąc świa­tło nie roz­kła­da­ją go na czę­ści skła­do­we


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. zob. achro­ma­top­sja.

 (1.2) fiz. opt. zob. achro­ma­tycz­ność.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achromycyna

an­ty­bio­tyk, jedna z hand­lo­wych nazw te­tra­cy­kli­ny


Źródła:

SJP.pl

Achtel

daw­niej:
1. nie­wiel­ka becz­ka;
2. miara ciał płyn­nych i syp­kich, ósma część becz­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. jedna ósma miary więk­szej ob­ję­to­ści, rza­dziej dłu­go­ści i po­wierzch­ni; ósma część becz­ki;

 (1.2) przest. nie­wiel­ka becz­ka


Ach­tel – dawna jed­nost­ka miary ob­ję­to­ści, rza­dziej dłu­go­ści, zaz­wy­czaj 1/8 miary więk­szej.

W Pol­sce w XVI-XVII w. sto­so­wa­ny na ogół jako miara ob­ję­to­ści piwa.

Ach­tel kra­kow­ski sta­no­wił 1/2 becz­ki i za­wie­rał 62 garn­ce, co od­po­wia­da­ło ok. 134–140 l.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achtelik

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Achterdek

po­wierzch­nia po­kła­du na stat­ku w czę­ści ru­fo­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. po­kład ru­fo­wy;

 (1.2) żegl. część po­kła­du za kok­pi­tem


Ach­ter­dek, po­kład ru­fo­wy (ang. qu­ar­ter­deck) – po­wierzch­nia po­kła­du na stat­ku w czę­ści ru­fo­wej. Na jach­cie znaj­du­je się za kok­pi­tem. Na ża­glow­cu ach­ter­dek roz­cią­ga się od grot­masz­tu do ru­fów­ki.

Naj­czę­ściej pod ach­ter­de­kiem znaj­du­je się ła­dow­nia ru­fo­wa na­zy­wa­na ach­ter­pi­kiem.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achterluk

otwór w po­kła­dzie na rufie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. luk w ru­fo­wej czę­ści po­kła­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achterpik

wo­do­szczel­na ko­mo­ra zde­rze­nio­wa na rufie stat­ku; af­ter­pik


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. po­mie­szcze­nie pod po­kła­dem na rufie, mie­szczą­ce zaz­wy­czaj ma­ga­zyn bos­mań­ski lub kuch­nię, od­dzie­lo­ne wo­do­szczel­ną prze­gro­dą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Achtersztag

lina sta­lo­wa bie­gną­ca od topu masz­tu do rufy; af­tersz­tag


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. sta­lo­wa lina bie­gną­ca od topu masz­tu do rufy, za­po­bie­ga­ją­ca wy­gi­na­niu się masz­tu do przo­du;


Ach­tersz­tag (ina­czej af­tersz­tag) – lina oli­no­wa­nia sta­łe­go, bie­gną­ca od topu lub gór­nej czę­ści masz­tu w kie­run­ku rufy, a tam za­mo­co­wa­na na po­kła­dzie. Sta­bi­li­zu­je maszt prze­ciw­dzia­ła­jąc siłom po­chy­la­ją­cym go do przo­du. Ach­tersz­tag bie­gnie w pła­szczyź­nie sy­me­trii jed­nost­ki pły­wa­ją­cej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achtliczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pieszcz. acht­lik


Źródła:

Wiktionary

Achtlik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ósma (1/8) część cze­goś

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. jed­nost­ka ob­ję­to­ści: jedna ósma (1/8) litra

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. kie­li­szek wódki


Źródła:

Wiktionary

Achtopol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Buł­ga­rii, po­ło­żo­ne na wy­brze­żu Morza Czar­ne­go, przy gra­ni­cy z Tur­cją;


Ach­to­pol (bułg. Ахтопол, "Ach­to­poł"; gr. Αγαθούπολις, "Aga­tu­po­lis") – naj­bar­dziej wy­su­nię­te na po­łud­nie mia­sto-ku­rort nad Mo­rzem Czar­nym w Buł­ga­rii. Mia­sto po­ło­żo­ne jest na ska­li­stym pół­wy­spie u pod­nó­ża łań­cu­cha gór­skie­go Stran­dża. Znaj­du­je się 14 km na po­łud­nie od Ca­re­wa i 5 km na pół­noc od uj­ścia rzeki We­le­ka.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Achtuba

rzeka w Rosji (dłu­gość 537 km), lewa od­no­ga dol­nej Wołgi ucho­dzą­ca do Morza Ka­spij­skie­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, lewa od­no­ga dol­nej Wołgi, od któ­rej od­dzie­la się nad Woł­go­gra­dem; ucho­dzi do Morza Ka­spij­skie­go;


Ach­tu­ba – rzeka w Rosji (dłu­gość 537 km). Jest lewą od­no­gą dol­nej Wołgi, od któ­rej od­dzie­la się nad Woł­go­gra­dem. Ucho­dzi do Morza Ka­spij­skie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achund

per­ski du­chow­ny zaj­mu­ją­cy się spra­wa­mi praw­ny­mi; akond


Źródła:

SJP.pl

Achwaski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Achwa­cha­mi, do­ty­czą­cy Achwa­chów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język achwa­ski;


Źródła:

Wiktionary

Achy

po­tocz­nie: prze­sad­ny za­chwyt; zwy­kle w wy­ra­że­niu: achy i ochy (ochy i achy) - westch­nie­nia za­chwy­tu, ra­do­ści itp.


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. ach.


Achy – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Oise.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 319 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 25 osób/km² (wśród 2293 gmin Pi­kar­dii Achy pla­su­je się na 681. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 287.).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Achylia

stan nie­wy­dzie­la­nia soku żo­łąd­ko­we­go przez za­ni­kłą lub usz­ko­dzo­ną błonę ślu­zo­wą żo­łąd­ka; bez­socz­ność


Źródła:

SJP.pl

Acid.

skrót od: aci­dum (z ła­ci­ny: kwas)


Źródła:

SJP.pl

Acidhouse'owy

→ acid house [czy­taj: as-id­hał­so­wy lub es-id­hał­so­wy]


przy­miot­nik

 (1.1) muz. ma­ją­cy cechy acid house'u


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acidhousowy

przy­miot­nik

 (1.1) muz. ma­ją­cy cechy acid house'u


Źródła:

Wiktionary

Acidjazzowy

→ acid jazz [czy­taj: as-id­dże­zo­wy lub es-id­dże­zo­wy]


przy­miot­nik

 (1.1) muz. ma­ją­cy cechy acid jazzu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acidofil

[czy­taj: ac-ido­fil] or­ga­nizm znaj­du­ją­cy op­ty­mal­ne wa­run­ki roz­wo­ju w wo­dach lub gle­bach kwa­śnych; acy­do­fil


Źródła:

SJP.pl

Acidofilny

[czy­taj: ac-ido­fil­ny]
1. o or­ga­niz­mach ro­ślin­nych lub zwie­rzę­cych: ży­ją­cy i naj­le­piej roz­wi­ja­ją­cy się w śro­do­wi­sku kwa­śnym; acy­do­fil­ny;
2. mleko aci­do­fil­ne - fer­men­to­wa­ny napój z mleka kro­wie­go; mleko acy­do­fil­ne


Źródła:

SJP.pl

Acidofit

ro­śli­na ży­ją­ca tylko w śro­do­wi­sku kwa­śnym; acy­do­fit, kal­cy­fob


Źródła:

SJP.pl

Acidrockowy

→ acid rock [czy­taj: as-idro­ko­wy lub es-idro­ko­wy]


przy­miot­nik

 (1.1) muz. ma­ją­cy cechy acid rocka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acidum

[czy­taj: ac-idum] z ła­ci­ny: kwas, np. aci­dum fo­li­cum - kwas fo­lio­wy


Źródła:

SJP.pl

Acis

w mi­to­lo­gii grec­ko-rzym­skiej: syn boga Pana (Fauna), śmier­tel­nik, któ­re­go po­ko­cha­ła ne­re­i­da Ga­la­tea


Acis – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy 9 ga­tun­ków, wy­stę­pu­ją­cych w kra­jach ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go: Por­tu­ga­lii, Hisz­pa­nii, Fran­cji, Al­ba­nii, Gre­cji, Tu­nez­ji, Al­gie­rii i Ma­ro­ku oraz na wy­spach Ba­le­a­rach, Kor­sy­ce, Sar­dy­nii i Sy­cy­lii. Więk­szość ga­tun­ków jest en­de­mi­ta­mi nie­wiel­kich ob­sza­rów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aciu

wy­krzy­knik

 (1.1) gw-pl|Au­gu­stów,Litwa. in­fant. dzię­ku­ję

 (1.2) gw-pl|Po­le­sie, Za­kli­ków, Wie­lą­cza. …uży­wa­ny przy od­pę­dza­niu świń

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) gw-pl|Litwa. in­fant. kul­tu­ral­na forma po­wi­ta­nia, po­że­gna­nia lub po­dzię­ko­wa­nia

przy­słó­wek

 (3.1) gw-pl|Kramsk. in­fant. na dwór, na zew­nątrz, na spa­cer


Źródła:

Wiktionary

Ackerman

[czy­taj: Aker­man] naz­wi­sko, m.in. Nat­han Ward Ac­ker­man (1908-1971) - psy­chia­tra ame­ry­kań­ski, pio­nier te­ra­pii ro­dzin­nej


Ac­ker­man – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mis­si­si­pi, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na hrab­stwa Choc­taw.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Ackermann

[czy­taj: Aker­man] naz­wi­sko, m.in. Kon­rad Ernst Ac­ker­mann (1712-1771) - aktor nie­miec­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acmiola

[czy­taj: ak­mio­la] hand­lo­wa nazwa dźwię­ko­we­go stołu mon­ta­żo­we­go do pro­duk­cji filmu


Źródła:

SJP.pl

Acodin

[czy­taj: ako­din] nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­kasz­lo­we­go za­wie­ra­ją­ce­go dek­stro­me­tor­fan


Źródła:

SJP.pl

Aconcagua

[czy­taj: akon­ka­gua] naj­wyż­szy szczyt Ame­ry­ki, w An­dach Po­łud­nio­wych, w Ar­gen­ty­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. szczyt w An­dach;


Acon­ca­gua, Cerro Acon­ca­gua (w ję­zy­ku ke­czua: "Ac­con­ca­hu­ac" – "Ka­mien­ny Straż­nik") – naj­wyż­szy szczyt Andów, Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej oraz całej Ame­ry­ki (także pół­kul za­chod­niej i po­łud­nio­wej) o wy­so­ko­ści 6960,8 m n.p.m. Leży w An­dach Po­łud­nio­wych, w Kor­dy­lie­rze Głów­nej, na ob­sza­rze Ar­gen­ty­ny, nieco ponad 110 km na pół­noc­ny za­chód od mia­sta Men­do­za.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aconitum

[czy­taj: ako­ni­tum] tru­ją­ca by­li­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, ma­ją­ca za­sto­so­wa­nie w far­ma­cji; ako­nit, tojad


Źródła:

SJP.pl

Acosta

[czy­taj: aKOSta] naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Acpan

daw­niej: tytuł grzecz­no­ścio­wy, skrót od wy­ra­że­nia "wasz­mość pan", zwy­kle jako zwrot kie­ro­wa­ny wprost do roz­mów­cy, od­po­wia­da­ją­cy dzi­siej­sze­mu "pan", "wy" (zwy­kle z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia); aćpan, aspan, wać­pan, wac­pan, wa­span, asan, acan


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pan.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acpani

sta­ro­pol­ski tytuł grzecz­no­ścio­wy kie­ro­wa­ny do ko­bie­ty, skrót zwro­tu: wasz­mość pani


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. wasz­mość pani.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acre

[czy­taj: AKre] stan w Bra­zy­lii


Acre () – jest jed­nym z 26 sta­nów Bra­zy­lii, po­ło­żo­nym w za­chod­niej czę­ści kraju w Re­gio­nie Pół­noc­nym. Od za­cho­du gra­ni­czy z Peru, od po­łud­nia z Bo­li­wią, od pół­no­cy ze sta­nem Ama­zo­nas, od wscho­du ze sta­nem Rondônia.

W 2010 roku stan li­czył 733 559 miesz­kań­ców; dla po­rów­na­nia, w 1970 było ich 203,9 tys. Ek­splo­a­ta­cja lasów rów­ni­ko­wych (ka­u­czu­ko­wiec). Po­wierzch­nia rów­nin­na.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acro-Joga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ro­dzaj tre­nin­gu, który łączy ele­men­ty jogi, ma­sa­żu taj­skie­go i akro­ba­ty­ki


Źródła:

Wiktionary

Acrojoga

joga w po­łą­cze­niu z akro­ba­ty­ką spor­to­wą; AcroYoga, acro­y­o­ga


Źródła:

SJP.pl

Acroyoga

[czy­taj: akro­jo­ga] joga w po­łą­cze­niu z akro­ba­ty­ką spor­to­wą; AcroYoga, acro­jo­ga


Źródła:

SJP.pl

Acta

[czy­taj: akta] skrót od: Anti-Co­un­ter­fe­i­ting Trade Agre­e­ment - umowa hand­lo­wa do­ty­czą­ca zwal­cza­nia obro­tu to­wa­ra­mi po­dra­bia­ny­mi


Źródła:

SJP.pl

Acth

hor­mon wyt­wa­rza­ny przez przed­ni płat przy­sad­ki; kor­ty­ko­tro­pi­na, adre­no­kor­ty­ko­tro­pi­na


skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = ang. adre­no­cor­ti­co­tro­pic hor­mo­ne → biol. hor­mon adre­no­kor­ty­ko­tro­po­wy, kor­ty­ko­tro­pi­na;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acting-Out

[czy­taj: ek­ting ałt] w psy­cho­a­na­li­zie: za­cho­wa­nie uzew­nętrz­nia­ją­ce kon­flik­ty prze­ży­wa­ne przez daną osobę, ma­ją­ce na celu odre­a­go­wa­nie; wy­ła­do­wa­nie


Ac­ting-out – za­cho­wa­nie, nad któ­rym osoba nie ma kon­tro­li, a które ro­zła­do­wu­je na­gro­ma­dzo­ne na­pię­cie wy­wo­ła­ne nie­uś­wia­do­mio­ny­mi im­pul­sa­mi i ży­cze­nia­mi ale nie jest skie­ro­wa­ne na po­trze­bę i bo­dziec, które to uczu­cie wy­wo­łu­ją. Ro­zła­do­wa­nie na­pię­cia od­by­wa się w spo­sób pa­to­lo­gicz­ny i de­kon­struk­tyw­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Actio

[czy­taj: aktio] w pra­wie rzym­skim: śro­dek pro­ce­so­wy przy­słu­gu­ją­cy oso­bie po­krzyw­dzo­nej, któ­rej upraw­nie­nia zo­sta­ły na­ru­szo­ne


Actio (od łac. "agere" – po­ga­niać, gnać) – dzia­ła­nie, w pra­wie rzym­skim oz­na­cza­ło skar­gę są­do­wą, po­wództ­wo, tj. czyn­ność pro­ce­so­wą, za po­mo­cą któ­rej powód ("actor") wszczy­nał prze­ciw poz­wa­ne­mu ("reus") pro­ces oraz zmie­rzał do re­a­li­za­cji swych ro­szczeń. Jako że w pra­wie rzym­skim po­dział na prawo ma­te­rial­ne i pro­ce­so­we nie miał tak istot­ne­go zna­cze­nia jak obec­nie, "actio" było sy­no­ni­mem prawa pod­mio­to­we­go (ro­szcze­nia chro­nio­ne­go skar­gą).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Activum

[czy­taj: ak­ti­wum] w ję­zy­koz­naw­stwie: stro­na czyn­na w od­mia­nie cza­sow­ni­ków


Źródła:

SJP.pl

Acumen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. w po­ez­ji ba­ro­ko­wej mo­ment prze­ci­na­nia się dwóch róż­nych metod ro­zu­mo­wa­nia, pro­wa­dzą­cy do za­sko­cze­nia i prze­ży­cia este­tycz­ne­go;


Acu­men (z łac. "ostrze", "wierz­cho­łek", przen. "by­strość", "dow­cip") – w ut­wo­rze li­te­rac­kim miej­sce zet­knię­cia się dwóch prze­ciw­staw­nych metod ro­zu­mo­wa­nia ma­ją­ce wy­wo­łać za­rów­no za­sko­cze­nie jak i prze­ży­cie este­tycz­ne. Sprzecz­ność ta opie­ra się na pa­ra­dok­sie i pro­wa­dzi do ujaw­nie­nia za­ska­ku­ją­cej po­in­ty, naj­czę­ściej po­przez nie­ty­po­wy kształt sty­li­stycz­ny wy­po­wie­dzi.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Acydemia

za­bu­rze­nie rów­no­wa­gi kwa­so­wo-za­sa­do­wej w or­ga­niz­mie czło­wie­ka, pod­wyż­szo­ny po­ziom kwa­śnych ele­men­tów prze­mia­ny ma­te­rii lub za­ni­żo­ny po­ziom zasad; kwa­si­ca, acy­do­za


Źródła:

SJP.pl

Acydofil

or­ga­nizm znaj­du­ją­cy op­ty­mal­ne wa­run­ki roz­wo­ju w wo­dach lub gle­bach kwa­śnych; aci­do­fil


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. or­ga­nizm kwa­so­lub­ny


Acy­do­fil – or­ga­nizm to­le­ru­ją­cy bądź pre­fe­ru­ją­cy życie w śro­do­wi­sku kwa­śnym (tj. o ni­skim pH, nawet po­ni­żej 2, choć za acy­do­fil­ne uważa się też or­ga­niz­my ży­ją­ce w śro­do­wi­sku o od­czy­nie zbli­żo­nym do 5,5 – ty­po­wym dla je­zior dy­stro­ficz­nych). Do acy­do­fi­li na­le­żą głów­nie wy­bra­ne ga­tun­ki bak­te­rii, grzy­bów (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acydofilia

dą­że­nie or­ga­niz­mów do prze­by­wa­nia w miej­scu, gdzie jest kwa­śna gleba lub zak­wa­szo­na woda


Źródła:

SJP.pl

Acydofilność

→ acy­do­fil­ny; kwa­so­lub­ność


Źródła:

SJP.pl

Acydofilny

1. o or­ga­niz­mach ro­ślin­nych lub zwie­rzę­cych: ży­ją­cy i naj­le­piej roz­wi­ja­ją­cy się w śro­do­wi­sku kwa­śnym; aci­do­fil­ny;
2. mleko acy­do­fil­ne - fer­men­to­wa­ny napój z mleka kro­wie­go; mleko aci­do­fil­ne


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. o ro­śli­nach i zwie­rzę­tach: naj­le­piej roz­wi­ja­ją­cy się w gle­bach lub wo­dach kwa­śnych, uni­ka­ją­ce wapna

 (1.2) zob. mleko acy­do­fil­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acydofit

ro­śli­na ży­ją­ca tylko w śro­do­wi­sku kwa­śnym; aci­do­fit, kal­cy­fob


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na acy­do­fil­na, kwa­so­lub­na, ros­ną­ca na gle­bach kwa­śnych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acydofob

kal­cy­fit, ro­śli­na wa­pie­nio­lub­na uni­ka­ją­ca sied­lisk kwa­śnych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na uni­ka­ją­ca po­dło­ża kwa­śne­go;


Acy­do­fob – or­ga­nizm nie­roz­wi­ja­ją­cy się w sied­li­sku zak­wa­szo­nym, z re­gu­ły acy­do­fo­ba­mi są ro­śli­ny wa­pie­nio­lub­ne. Acy­do­fo­by czę­sto są al­ka­li­fi­la­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acydofobia

nie­zdol­ność or­ga­niz­mu do przy­sto­so­wa­nia się do kwa­śne­go śro­do­wi­ska


Źródła:

SJP.pl

Acydoliza

pro­ces roz­kła­du estrów pod wpły­wem moc­nych kwa­sów bezt­le­no­wych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. re­ak­cja roz­kła­du związ­ku che­micz­ne­go pod wpły­wem kwasu


Acy­do­li­za – re­ak­cja che­micz­na roz­kła­du związ­ku che­micz­ne­go pod wpły­wem kwasu. Zaz­wy­czaj prze­pro­wa­dza­na w wa­run­kach bez­wod­nych w celu nie­do­pu­szcze­nia do hy­dro­li­zy ka­ta­li­zo­wa­nej przez kwas.

Naj­czę­ściej spo­ty­ka­nym typem acy­do­li­zy jest tran­se­stry­fi­ka­cja – w tym przy­pad­ku wy­mia­na resz­ty kwa­so­wej w estrze:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acydometria

mia­recz­ko­we oz­na­cza­nie za­war­to­ści kwasu w rozt­wo­rze


Źródła:

SJP.pl

Acydoza

za­bu­rze­nie rów­no­wa­gi kwa­so­wo-za­sa­do­wej w or­ga­niz­mie czło­wie­ka, pod­wyż­szo­ny po­ziom kwa­śnych ele­men­tów prze­mia­ny ma­te­rii lub za­ni­żo­ny po­ziom zasad; kwa­si­ca, acy­de­mia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. kwa­si­ca.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acydymetria

me­to­da oz­na­cza­nia ob­ję­to­ści kwa­sów w ana­li­zie che­micz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. dział che­micz­nej ana­li­zy ilo­ścio­wej (mia­recz­ko­wej), po­da­ją­cy spo­so­by ilo­ścio­we­go oz­na­cza­nia kwa­sów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acykliczność

brak okre­so­wo­ści, sta­łej pow­ta­rzal­no­ści wy­bra­nej cechy pro­ce­sów, zja­wisk itp.; nie­cy­klicz­ność


Acy­klicz­ność to włas­ność pre­fe­ren­cji i in­nych re­la­cji dwucz­ło­no­wych, która wy­ma­ga aby prze­ciw­sy­me­trycz­na część re­la­cji nie za­wie­ra­ła cykli.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Acykliczny

1. książ­ko­wo: nie­pod­le­ga­ją­cy cy­klicz­nym (pow­ta­rzal­nym) zmia­nom; nie­cy­klicz­ny;
2. zwią­zek acy­klicz­ny - zwią­zek or­ga­nicz­ny o nie­zam­knię­tym łań­cu­chu wę­glo­wym; zwią­zek ali­fa­tycz­ny, zwią­zek łań­cu­cho­wy, zwią­zek tłu­szczo­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­cy­klicz­ny

 (1.2) mat. nie­po­sia­da­ją­cy cykli


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acyklowir

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako lek prze­ciw­wi­ru­so­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek prze­ciw­wi­ru­so­wy na za­ka­że­nia her­pes­wi­ru­sa­mi; ana­log gu­a­no­zy­ny


Acy­klo­wir ( acic­lo­vi­rum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­wi­ru­so­wy, z grupy ana­lo­gów nu­kle­o­zy­do­wych, sto­so­wa­ny prze­de wszyst­kim w le­cze­niu za­ka­żeń wi­ru­sem opryszcz­ki po­spo­li­tej oraz wi­ru­sem ospy wietrz­nej i pół­pa­śca. Inne za­sto­so­wa­nia obej­mu­ją za­po­bie­ga­nie za­ka­że­niom wi­ru­sem cy­to­me­ga­lii po tran­splan­ta­cji i cięż­kie po­wi­kła­nia za­ka­że­nia wi­ru­sem Ep­ste­i­na-Barr. Lek może być przyj­mo­wa­ny do­ust­nie, sto­so­wa­ny jako krem lub w po­sta­ci wstrzy­knięć.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Acyl

or­ga­nicz­ny rod­nik kwa­so­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny rod­nik kwa­so­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Acylacja

che­micz­na mo­dy­fi­ka­cja bia­łek


Źródła:

SJP.pl

Acyloglicerole

Acy­lo­gli­ce­ro­le, zwy­cza­jo­wo: gli­ce­ry­dy – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne, estry acy­lo­we gli­ce­ro­lu. Po­nie­waż w gli­ce­ro­lu 1, 2 lub wszyst­kie 3 grupy hy­drok­sy­lo­we (#PATRZ) mogą być ze­stry­fi­ko­wa­ne kwa­sa­mi kar­bok­sy­lo­wy­mi, w za­leż­no­ści od stop­nia estry­fi­ka­cji wy­róż­nia się mono-, di- i tria­cy­lo­gli­ce­ro­le:


Źródła:

Wikipedia

Acylowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na pod­sta­wie­niu grupy acy­lo­wej do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go w miej­sce atomu wo­do­ru;


Nie mylić z: Ace­ty­lo­wa­nie.

Acy­lo­wa­nie, acy­la­cja – re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na wpro­wa­dze­niu do czą­stecz­ki związ­ku che­micz­ne­go grupy acy­lo­wej. Acy­lo­wa­nie jest ważną re­ak­cją w che­mii or­ga­nicz­nej, wy­ko­rzy­sty­wa­ną do otrzy­my­wa­nia po­chod­nych acy­lo­wych (np. ke­to­nów, estrów lub ami­dów), za­bez­pie­cza­nia in­nych grup funk­cyj­nych (szcze­gól­nie grup ami­no­wych i grup hy­drok­sy­lo­wych).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Acylować

wpro­wa­dzać grupę acy­lo­wą do czą­stecz­ki


Źródła:

SJP.pl

Acylowy

→ acyl


Patrz:acyl

Źródła:

SJP.pl

Acz

daw­niej: acz­kol­wiek


spój­nik

 (1.1) przest. książk. spój­nik wy­ra­ża­ją­cy łącz­ność tre­ści prze­ciw­staw­nych lub znacz­nie róż­nią­cych się

 (1.1.1) … może łą­czyć dwa zda­nia po­drzęd­nie zło­żo­ne, także gdy zda­nie po­drzęd­ne jest wtrą­co­ne

 (1.1.2) … może wpro­wa­dzać wy­ra­że­nie uzu­peł­nia­ją­ce lub wtrą­co­ne

 (1.1.3) … może łą­czyć czę­ści zda­nia, prze­de wszyst­kim oko­licz­ni­ki lub przy­daw­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aczaria

mistrz, na­u­czy­ciel w hin­du­iz­mie; aćar­ja


Źródła:

SJP.pl

Aczby

daw­niej: spój­nik "acz" wraz z cząst­ką trybu przy­pu­szcza­ją­ce­go; choć­by, cho­ciaż­by


Źródła:

SJP.pl

Aczci

spój­nik

 (1.1) stpol. …wpro­wa­dza­ją­cy wy­po­wie­dze­nie oko­licz­ni­ko­we wa­run­ku; je­że­li

 (1.2) śrpol. …wpro­wa­dza­ją­cy wy­po­wie­dze­nie oko­licz­ni­ko­we przyz­wo­le­nia; choć, cho­ciaż

 (1.3) śrpol. …wpro­wa­dza­ją­cy wy­po­wie­dze­nie oko­licz­ni­ko­we przy­czy­ny; bo, po­nie­waż

 (1.4) śrpol. …wpro­wa­dza­ją­cy współ­rzęd­ne wy­po­wie­dze­nie wy­ni­ko­we; prze­cież, wszak

par­ty­ku­ła

 (2.1) śrpol. …wpro­wa­dza­ją­ca do­dat­ko­wą in­for­ma­cję na oma­wia­ny temat; i to, na do­da­tek

 (2.2) śrpol. …wy­ra­ża­ją­ca na­dzie­ję mó­wią­ce­go; oby


Źródła:

Wiktionary

Aczkole

spój­nik

 (1.1) stpol. cho­ciaż, acz­kol­wiek

 (1.2) stpol. je­że­li zaś, jeśli


Źródła:

Wiktionary

Aczkolwiek

spój­nik łą­czą­cy wy­ra­że­nia prze­ciw­staw­ne, nie­o­cze­ki­wa­ne w tym ze­sta­wie­niu


spój­nik

 (1.1) … wpro­wa­dza­ją­cy treść prze­ciw­staw­ną lub znacz­nie się róż­nią­cą


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aczle

spój­nik

 (1.1) stpol. choć, cho­ciaż

 (1.2) stpol. acz­kol­wiek


Źródła:

Wiktionary

Aczytalny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który nie na­da­je się do czy­ta­nia


Źródła:

Wiktionary

Aczyńsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w sy­be­ryj­skiej czę­ści Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, nad Czu­ły­mem;


Aczyńsk ( Ачинск) – mia­sto w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, przy Kolei Trans­sy­be­ryj­skiej, nad Czu­ły­mem (do­pływ rzeki Ob).


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Aczyński

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Aczyń­ska, zwią­za­ny z Aczyń­skiem


Źródła:

Wiktionary