Ab

skrót od: Księ­ga Ab­dia­sza - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład Sta­re­go Te­sta­men­tu


skrót

 (1.1) = bibl. Księ­ga Ab­dia­sza


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aba

sze­ro­ki płaszcz w kra­jach mu­zuł­mań­skich; abaja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) odzież. arab­ski sze­ro­ki luźny płaszcz bez rę­ka­wów


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abachit

bar­dzo ela­stycz­na, wie­lo­war­stwo­wa elek­tro­da, sto­so­wa­na w fo­to­wol­ta­i­ce


Źródła:

SJP.pl

Abachum

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Abacja

mia­sto w Chor­wa­cji; Opa­ti­ja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. mia­sto w Chor­wa­cji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abacki

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. osied­le w Rosji, w ob­wo­dzie tiu­meń­skim, nad Iszy­mem;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) w za­gad­kach: umow­na osoba o naz­wi­sku wy­wie­dzio­nym od li­te­ry A


Źródła:

Wiktionary

Abacysta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. mat. rach­mistrz, li­czą­cy na abaku


Źródła:

Wiktionary

Abadan

mia­sto w Ira­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto por­to­we w Ira­nie;


Aba­dan ( ‏آبادان‎) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nim Ira­nie (Chu­ze­stan), przy gra­ni­cy z Ira­kiem, po­ło­żo­ne w pół­noc­nej czę­ści wyspy o tej samej naz­wie, le­żą­cej w del­cie rzeki Szatt al-Arab (bę­dą­cej prze­dłu­że­niem Ty­gry­su i Eu­fra­tu).

Jeden z waż­niej­szych na świe­cie por­tów naf­to­wych po­ło­żo­ny 50 km od Za­to­ki Per­skiej oraz ważna ra­fi­ne­ria (w la­tach 70.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abadanka

miesz­kan­ka Aba­da­nu (mia­sta w Ira­nie)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aba­dan­ka. (miesz­kan­ka Aba­da­nu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abadańczyk

miesz­ka­niec Aba­da­nu (mia­sta w Ira­nie)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aba­dań­czyk. (miesz­ka­niec Aba­da­nu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abadański

→ Aba­dan


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Aba­da­nem, do­ty­czą­cy Aba­da­nu


Patrz:Abadan

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abaddon

1. anioł za­gła­dy opi­sa­ny w Apo­ka­lip­sie świę­te­go Jana;
2. pol­ski ze­spół


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abadyci

odłam is­la­mu pow­sta­ły w 674 roku; iba­dy­ci


Źródła:

SJP.pl

Abadyta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. zob. iba­dy­ta.


Źródła:

Wiktionary

Abaja

sze­ro­ki płaszcz w kra­jach mu­zuł­mań­skich; aba


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kraw. kult. wierzch­nie okry­cie no­szo­ne w kra­jach mu­zuł­mań­skich;


Abaja, aba ( ‏عَبَايَة‎) – wierzch­nie okry­cie no­szo­ne w kra­jach mu­zuł­mań­skich, z wy­glą­du przy­po­mi­na­ją długą suk­ma­nę bez rę­ka­wów.

Sze­ro­ki, luźny płaszcz bez rę­ka­wów, wy­ra­bia­ny jest z wełny wiel­błą­dziej lub ko­ziej. Wy­ra­bia­ny jest w ko­lo­rach: jasno- lub ciem­no­brą­zo­wym, czar­nym, bia­łym, w pasy czar­no-białe lub biało-brą­zo­we. Szyty jest z dwóch ka­wał­ków ma­te­ria­łu (ok. 70 cm sze­ro­ko­ści i 2,8 m dłu­go­ści).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abak

u sta­ro­żyt­nych Gre­ków i Rzy­mian: deska do li­cze­nia, pier­wow­zór li­czy­dła; aba­kus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj daw­ne­go li­czy­dła


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abaka

twar­de, wo­do­od­por­ne włó­kno z liści ba­na­na ma­nil­skie­go, słu­żą­ce np. do wy­ro­bu wy­so­ko­ga­tun­ko­wych lin okrę­to­wych, sieci ry­bac­kich lub pa­pie­ru; ma­ni­la


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. lek­kie, wy­trzy­ma­łe włó­kno z po­chew li­ścio­wych ba­na­na ma­nil­skie­go wy­ko­rzy­sty­wa­ne do spo­rzą­dza­nia lin, zwła­szcza w że­glar­stwie;


Abaka, ma­ni­la – lek­kie, twar­de i wy­trzy­ma­łe włó­kno wy­dzie­la­ne z po­chew li­ścio­wych ba­na­na ma­nil­skie­go ("Musa tex­ti­lis" Nee). Jego dłu­gość wy­no­si 0,7–3,6 m. Cha­rak­te­ry­zu­je się od­por­no­ścią na dzia­ła­nie drob­no­u­stro­jów i wody mor­skiej. Sto­so­wa­na jest do wy­ro­bu ple­cio­nek, gru­bych tka­nin, lin okrę­to­wych (lep­sze ga­tun­ki) oraz pa­pie­ru i płyt bu­dow­la­nych (gor­sze ga­tun­ki).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abakan

(od naz­wi­ska M. Aba­ka­no­wicz) prze­strzen­ny, mo­nu­men­tal­ny go­be­lin o re­lie­fo­wej, bo­ga­tej fak­tu­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tka­ni­na ar­ty­stycz­na o uroz­ma­i­co­nej fak­tu­rze, wy­glą­da­ją­ca jak pła­sko­rzeź­ba;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abakanka

miesz­kan­ka Aba­ka­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aba­kan­ka. (miesz­kan­ka Aba­ka­nu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abakanowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abakawir

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, nu­kle­o­zy­do­wy in­hi­bi­tor od­wrot­nej tran­skryp­ta­zy;


Aba­ka­wir – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek, bę­dą­cy nu­kle­o­zy­do­wym in­hi­bi­to­rem od­wrot­nej tran­skryp­ta­zy, sto­so­wa­ny w po­łą­cze­niu z in­ny­mi le­ka­mi w le­cze­niu


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abakańczyk

miesz­ka­niec Aba­ka­nu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aba­kań­czyk. (miesz­ka­niec Aba­ka­nu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abakański

→ Aba­kan


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. do­ty­czą­cy Aba­ka­nu, zwią­za­ny z Aba­ka­nem (mia­stem lub rzeką)

rze­czow­nik

 (2.1) jęz. ma­kro­ję­zyk z pod­gru­py pół­noc­no-wschod­niej (sy­be­ryj­skiej) albo – we­dług innej kla­sy­fi­ka­cji – pół­noc­nej (a daw­niej wschod­niej) ję­zy­ków tu­rec­kich, uży­wa­ny nad rzeką Aba­kan w Kraju Kras­no­jar­skim


Patrz:Abakan

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. wy­ty­cza­nie spław­nej drogi na wo­dzie


Źródła:

Wiktionary

Abakować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ba­ko­wać)

 (1.1) daw. wy­ty­czać spław­ną drogę na wo­dzie


Źródła:

Wiktionary

Abakuk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Źródła:

Wiktionary

Abakus

1. kwa­dra­to­wa płyta sta­no­wią­ca górną część gło­wi­cy ko­lum­ny
2. u sta­ro­żyt­nych Gre­ków i Rzy­mian: deska do li­cze­nia, pier­wow­zór li­czy­dła; abak


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. kwa­dra­to­wa płyta sta­no­wią­ca górną część gło­wi­cy ko­lum­ny;

 (1.2) przy­rząd do li­cze­nia w po­sta­ci deski z row­ka­mi na po­szcze­gól­ne ro­dza­je jed­no­stek licz­bo­wych, uży­wa­ny przez sta­ro­żyt­nych Gre­ków i Rzy­mian, także w za­chod­niej Eu­ro­pie do XVIII w.; pier­wow­zór li­czy­deł;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abakusowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aba­ku­sem, do­ty­czą­cy aba­ku­sa


Źródła:

Wiktionary

Abalasa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bia­ły­stok. gruba żerdź od płotu


Aba­la­sa ( ‏أباليسا‎) – osied­le na Sa­ha­rze, w po­łud­nio­wej Al­gie­rii, w pro­win­cji Ta­man­ras­set.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abalienacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. praw. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie zu­peł­ne od­stą­pie­nie włas­no­ści;

 (1.2) daw. po­zby­wa­nie się


Aba­lie­na­cja – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie było to zu­peł­ne od­stą­pie­nie włas­no­ści, czyli rze­czy po­sia­da­nych przez oby­wa­te­la rzym­skie­go, jak nie­wol­ni­ków, bydła, grun­tu, drogą sprze­da­ży, lub innym spo­so­bem. Nazwę "jus aba­lie­nan­di", także w pra­wie póź­niej­szym, nosi prawo od­stę­po­wa­nia swo­jej włas­no­ści dru­gie­mu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abalietas

za­leż­ność od cze­goś in­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Abalone

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­dzaj lo­gicz­nej gry plan­szo­wy­an­szo­wej;


Aba­lo­ne – lo­gicz­na gra plan­szo­wa dla dwóch gra­czy, to­czą­ca się na sze­ścio­kąt­nej plan­szy z wgłę­bie­nia­mi na pion­ki (bile).

Obaj gra­cze roz­po­czy­na­ją roz­gryw­kę mając do dy­spo­zy­cji po 14 bil (zwy­kle ko­lo­rów bia­łe­go i czar­ne­go) na plan­szy. Gra­cze na prze­mian po­py­cha­ją swoje bile tak, aby wypch­nąć poza plan­szę 6 bil prze­ciw­ni­ka.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abana

rzeka w Syrii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. rzeka w Syrii, prze­pły­wa­ją­ca przez Da­ma­szek


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abandon

forma umowy ubez­pie­cze­nio­wej (ubez­pie­czo­ny zrze­ka się po­zba­wio­ne­go war­to­ści w wy­ni­ku wy­pad­ku stat­ku lub jego ła­dun­ku na rzecz firmy ubez­pie­cze­nio­wej, za­cho­wu­jąc przy tym prawo do peł­ne­go odsz­ko­do­wa­nia)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. mors. zrze­cze­nie się na rzecz ubez­pie­czy­cie­la praw do stat­ku, który stra­cił swoją war­tość hand­lo­wą;


Aban­don (fr. "aban­don", 'opu­szcze­nie, od­stą­pie­nie') – w pra­wie mor­skim jest to zrze­cze­nie się przez ar­ma­to­ra praw włas­no­ści do ubez­pie­czo­nej rze­czy (ła­dun­ku lub stat­ku) ob­ję­te­go ochro­ną ubez­pie­cze­nio­wą na rzecz ubez­pie­czy­cie­la, które na­stę­pu­je po zgło­sze­niu wy­pad­ku ob­ję­te­go umową ubez­pie­cze­nio­wą, jeśli ubez­pie­czo­ne­mu przy­słu­gu­je prawo cał­ko­wi­te­go odsz­ko­do­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abandonware

rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. opro­gra­mo­wa­nie kom­pu­te­ro­we, które nie jest dłu­żej wspie­ra­ne ani re­kla­mo­wa­ne, uwa­ża­ne za po­rzu­co­ne przez jego twór­ców;


Aban­don­wa­re – opro­gra­mo­wa­nie, któ­re­go twór­ca już nie sprze­da­je i nie za­pew­nia dla niego ob­słu­gi. Spo­ty­ka się rów­nież uży­cie tego okre­śle­nia w sto­sun­ku do opro­gra­mo­wa­nia, któ­re­go twór­ca świa­do­mie za­prze­stał roz­wo­ju i wspar­cia pro­duk­tu. Okre­śle­nie „aban­don­wa­re” nie jest uży­wa­ne w od­nie­sie­niu do star­szych wer­sji da­ne­go opro­gra­mo­wa­nia, które już nie są sprze­da­wa­ne i wspie­ra­ne, o ile pro­du­cent nadal wspie­ra i sprze­da­je opro­gra­mo­wa­nie, które sta­no­wi kon­ty­nu­a­cję tych wer­sji.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abaris

po­stać mi­to­lo­gicz­na


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abarognozja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. brak od­czu­wa­nia cię­ża­ru przed­mio­tów trzy­ma­nych w ręku;


Aba­ro­gnoz­ja ( aba­ro­gno­sis) – zmniej­sze­nie lub cał­ko­wi­ty brak czu­cia uci­sku oraz od­czu­wa­nia cię­ża­ru przed­mio­tów trzy­ma­nych w rę­kach w sy­tu­a­cji, gdy pod­sta­wo­we zmy­sły są nie­na­ru­szo­ne. Aba­ro­gnoz­ja spo­wo­do­wa­na jest usz­ko­dze­niem prze­ciw­le­głe­go płata cie­mie­nio­we­go.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abarot

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) gwara. więz. z po­wro­tem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gwara. więz. skie­ro­wa­nie obel­gi z po­wro­tem do osoby, która wy­po­wie­dzia­ła ją pier­wsza


Źródła:

Wiktionary

Abasiofilia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bu­rze­nie pre­fe­ren­cji sek­su­al­nych po­le­ga­ją­ce na od­czu­wa­niu po­cią­gu sek­su­al­ne­go do osób z dys­funk­cja­mi na­rzą­dów ruchu;


Aba­sio­fi­lia (z gr. "abaz­ja" „nie­moż­ność cho­dze­nia” i "phi­lia" „mi­łość”) – za­bu­rze­nie pre­fe­ren­cji sek­su­al­nych po­le­ga­ją­ce na od­czu­wa­niu po­cią­gu sek­su­al­ne­go do osób z dys­funk­cja­mi na­rzą­dów ruchu, w szcze­gól­no­ści tych, które uży­wa­ją urzą­dzeń or­to­pe­dycz­nych ta­kich jak kule czy wózki in­wa­lidz­kie. Wyraz "aba­sio­fi­lia" zo­stał użyty po raz pier­wszy przez ame­ry­kań­skie­go psy­cho­lo­ga i sek­su­o­lo­ga Johna Mo­ne­ya w 1990 roku w pracy na temat pa­ra­fi­lii.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abass

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. abaz.


Źródła:

Wiktionary

Abassi

rze­czow­nik

 (1.1) miara masy (360 gra­mów) sto­so­wa­na w Per­sji do po­cząt­ku XX wieku

 (1.2) srebr­na mo­ne­ta zdaw­ko­wa;


Abas­si ( ‏عباسی‎), Abbaz – per­ska mo­ne­ta srebr­na (po­cząt­ko­wo także złota) oraz miara masy (360 gra­mów) sto­so­wa­na w Per­sji do po­cząt­ku XX wieku.

Mo­ne­ta zo­sta­ła wpro­wa­dzo­na przez sza­cha Per­sji Ab­ba­sa I z dy­na­stii Sa­fa­wi­dów w la­tach 1615–1620. Mo­ne­ty te nie miały wy­bi­tych na sobie no­mi­na­łów, a ich ryn­ko­wa war­tość wy­ni­ka­ła z wagi i czy­sto­ści krusz­cu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abat

daw­niej: prze­ło­żo­ny opact­wa; opat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. opat

 (1.2) daw. du­chow­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abatacept

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek bio­lo­gicz­ny o dzia­ła­niu im­mu­no­su­pre­syj­nym, re­kom­bi­no­wa­ne roz­pu­szczal­ne biał­ko fu­zyj­ne;


Aba­ta­cept – lek bio­lo­gicz­ny o dzia­ła­niu im­mu­no­su­pre­syj­nym, re­kom­bi­no­wa­ne roz­pu­szczal­ne biał­ko fu­zyj­ne skła­da­ją­ce się z zew­nątrz­ko­mór­ko­we­go frag­men­tu an­ty­ge­nu 4 zwią­za­ne­go z ludz­kim lim­fo­cy­tem T (CTLA-4) po­łą­czo­ne­go ze zmo­dy­fi­ko­wa­nym frag­men­tem Fc ludz­kiej im­mu­no­glo­bu­li­ny IgG1.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abaton

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji sy­pial­nia dla pa­cjen­tów ocze­ku­ją­cych cu­dow­ne­go uz­dro­wie­nia pod­czas snu;

 (1.2) ar­chit. hist. świę­te miej­sce, zaz­wy­czaj okręg sa­kral­ny lub po­dziem­ne po­mie­szcze­nie przy świą­ty­ni grec­kiej, do któ­re­go do­stęp mieli wy­łącz­nie ka­pła­ni;


Aba­ton (gr. ἄβατος ábatos – nie­do­stęp­ny) – ter­min ar­chi­tek­to­nicz­ny o od­mien­nych zna­cze­niach:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abatysa

daw­niej: prze­ło­żo­na klasz­to­ru żeń­skie­go w niek­tó­rych klasz­to­rach


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. prze­ło­żo­na klasz­to­ru żeń­skie­go

 (1.2) daw. ksie­ni, opat­ka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abaz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nu­mizm. srebr­na mo­ne­ta, daw­niej funk­cjo­nu­ją­ca na te­re­nie Cha­na­tu Chiwy, Gruz­ji, Per­sji oraz cha­na­tu gan­dżyń­skie­go;


Źródła:

Wiktionary

Abaza

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. język aba­zyń­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abazi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. abaz.


Źródła:

Wiktionary

Abazja

utra­ta zdol­no­ści cho­dze­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. utra­ta moż­li­wo­ści cho­dze­nia, prze­waż­nie na sku­tek scho­rzeń sy­ste­mu ner­wo­we­go;


Abaz­ja ( aba­sia, αβασία) – objaw kli­nicz­ny po­le­ga­ją­cy na nie­moż­no­ści cho­dze­nia, po­ru­sza­nia ca­ło­ścią lub czę­ścią koń­czy­ny dol­nej, nie­do­wła­dzie lub cał­ko­wi­tym po­ra­że­niu spo­wo­do­wa­nym ura­zem, cza­sa­mi łączy się z innym ob­ja­wem – astaz­ją. Objaw wy­stę­pu­je jako ele­ment za­bu­rzeń dy­so­cja­cyj­nych lub scho­rzeń ne­u­ro­lo­gicz­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abazyjczycy

rdzen­na lud­ność pół­noc­ne­go Ka­u­ka­zu, bli­sko spo­krew­nio­na z Czer­kie­sa­mi; Aba­zy­ni, Aba­zyń­czy­cy


Źródła:

SJP.pl

Abazyjski

przy­miot­nik

 (1.1) zob. aba­zyń­ski.


Źródła:

Wiktionary

Abazyni

rdzen­na lud­ność pół­noc­ne­go Ka­u­ka­zu, bli­sko spo­krew­nio­na z Czer­kie­sa­mi; Aba­zyj­czy­cy, Aba­zyń­czy­cy


Aba­zy­ni, Aba­zo­wie, Aba­zyj­czy­cy, Aba­zyń­czy­cy (abaz. абаза, "abaza"; ros. абазины, "aba­zi­ny") – rdzen­na lud­ność (grupa et­nicz­na) pół­noc­ne­go Ka­u­ka­zu, bli­sko spo­krew­nio­na z Czer­kie­sa­mi. Za­miesz­ku­ją pół­noc­ne stoki Ka­u­ka­zu, głów­nie w Ka­ra­cza­jo-Czer­kie­sji (ok. 27,5 tys. osób), a także w nie­wiel­kich gru­pach w Ady­gei w oko­li­cach Ki­sło­wodz­ka. Około 60% to lud­ność wiej­ska.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abazyńczycy

rdzen­na lud­ność pół­noc­ne­go Ka­u­ka­zu, bli­sko spo­krew­nio­na z Czer­kie­sa­mi; Aba­zy­ni, Aba­zyj­czy­cy


Źródła:

SJP.pl

Abazyński

język aba­zyń­ski - język ka­u­ka­ski uży­wa­ny przez Aba­zyń­czy­ków, jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych Rosji


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Aba­zyń­czy­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język na­le­żą­cy do pół­noc­no-za­chod­niej (ab­cha­sko-ady­gej­skiej) grupy ję­zy­ków ka­u­ka­skich;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abażur

osło­na na lampę


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) osło­na na lampę lub świecz­nik, tłu­mią­ca zbyt ja­skra­we świa­tło


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abażura

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. aba­żur


Źródła:

Wiktionary

Abażurek

mały aba­żur


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: aba­żur


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abażurkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z aba­żur­kiem, do­ty­czą­cy aba­żur­ka


Źródła:

Wiktionary

Abażurowy

→ aba­żur


przy­miot­nik

 (1.1) za­o­pa­trzo­ny w aba­żur; zwią­za­ny z aba­żu­rem; taki jak aba­żur, przy­po­mi­na­ją­cy aba­żur


Patrz:abażur

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abb

[czy­taj: a-be-BE] Asea Brown Bo­ve­ri - przed­się­bior­stwo


ABB Ltd ("Asea Brown Bo­ve­ri") – mię­dzy­na­ro­do­wy kon­cern z sie­dzi­bą głów­ną w Zu­ry­chu. Dzia­ła w ta­kich bran­żach jak au­to­ma­ty­ka, ro­bo­ty­ka i ener­ge­ty­ka; pro­du­cent sta­cji i sy­ste­mów elek­tro­e­ner­ge­tycz­nych, apa­ra­tu­ry elek­trycz­nej, apa­ra­tur roz­dziel­czych wy­so­kich, śred­nich oraz ni­skich na­pięć.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abba

daw­niej: tytuł bi­sku­pów lub uczo­nych


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abbacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. opact­wo, klasz­tor


Źródła:

Wiktionary

Abbacyja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. opact­wo, klasz­tor


Źródła:

Wiktionary

Abbandonasi

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: swo­bod­nie, bez skrę­po­wa­nia; ab­ban­do­na­ta­men­te


Źródła:

SJP.pl

Abbandonatamente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: swo­bod­nie, bez skrę­po­wa­nia; ab­ban­do­na­si


Źródła:

SJP.pl

Abbas

naz­wi­sko


Abbas (Abbas Ibn Abd Al Mut­ta­lib, ur. ok. 565, zm. ok. 653) – wódz arab­ski, stryj pro­ro­ka Ma­ho­me­ta.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abbasyda

czło­nek dy­na­stii 37 ka­li­fów, pa­nu­ją­cej w la­tach 750-1258 w im­pe­rium mu­zuł­mań­skim, ma­ją­cym sto­li­cę w Bag­da­dzie


Źródła:

SJP.pl

Abbasydzi

czło­nek dy­na­stii 37 ka­li­fów, pa­nu­ją­cej w la­tach 750-1258 w im­pe­rium mu­zuł­mań­skim, ma­ją­cym sto­li­cę w Bag­da­dzie


Ab­ba­sy­dzi – jedna z dwóch naj­więk­szych (li­czą­ca 37 ka­li­fów) sun­nic­kich dy­na­stii im­pe­rium mu­zuł­mań­skie­go, rzą­dzą­ca Ka­li­fa­tem Bag­da­du. Prze­ję­ła wła­dzę w 750, po po­ko­na­niu po­przed­nio rzą­dzą­cych Umaj­ja­dów; prze­ży­wa­ła rozk­wit przez dwa na­stęp­ne stu­le­cia, potem zna­la­zła się w cie­niu po­li­tycz­nej do­mi­na­cji Bu­ji­dów, a na­stęp­nie Sel­dżu­ków, aż w końcu upa­dła po za­ję­ciu i zbu­rze­niu Bag­da­du przez Mon­go­łów.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abbasydzki

→ Ab­ba­sy­da, → Ab­ba­sy­dzi


Patrz:Abbasyda, → Abbasydzi

Źródła:

SJP.pl

Abbazia

[czy­taj: aba­cja] daw­niej: Aba­cja (mia­sto w Chor­wa­cji)


Źródła:

SJP.pl

Abbe

naz­wi­sko, m.in. Ernst Abbe (1840-1905), fizyk nie­miec­ki


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abbeville

[czy­taj: abWIL] mia­sto we Fran­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Fran­cji nad Sommą;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abbot

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abbott

naz­wi­sko, m.in.: Be­re­ni­ce Ab­bott, ame­ry­kań­ska ar­tyst­ka fo­to­gra­fik


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abbowie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. opaci, księ­ża


Źródła:

Wiktionary

Abbozzo

[czy­taj: ab­boc­co] szki­co­wy zarys dzie­ła sztu­ki; aboz­zo


Źródła:

SJP.pl

Abbreviatura

abre­wia­tu­ra;
1. skró­ty sto­so­wa­ne w no­ta­cji mu­zycz­nej (np. b - bemol, # - krzy­żyk);
2. sy­stem skró­tów sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­nych i śred­nio­wiecz­nych pis­mach;
3. w po­li­gra­fii: znak za­stę­pu­ją­cy jakiś wyraz (np. $)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. abre­wia­tu­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abbrewiator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. se­kre­tarz lub no­ta­riusz w kan­ce­la­rii pa­pie­skiej

 (1.2) rel. urzęd­nik so­bo­ro­wy


Ab­bre­wia­to­ro­wie – se­kre­ta­rze lub no­ta­riu­sze w kan­ce­la­rii pa­pie­skiej, a także urzęd­nik so­bo­ro­wy.

Pier­wsze in­for­ma­cje o tej funk­cji po­cho­dzą z po­cząt­ku XIV wieku. Za cza­sów pa­pie­ża Pawła II urząd był znie­sio­ny. W póź­niej­szym okre­sie po przy­wró­ce­niu urzę­du ab­bre­wia­to­ro­wie ho­no­ro­wa­ni byli pra­ła­tu­rą.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abbuś

daw­niej, po­gard­li­wie o księ­dzu; labuś


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. ksiądz


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abbé

naz­wi­sko, m.in. Ernst Abbe (1840-1905), fizyk nie­miec­ki


rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) tytuł ho­no­ro­wy we fran­cu­skim Ko­ście­le ka­to­lic­kim;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abc

[czy­taj: a-be-CE] ABC;
1. pod­sta­wo­we, naj­waż­niej­sze za­sa­dy, in­for­ma­cje z ja­kiejś dzie­dzi­ny; abe­ca­dło, al­fa­bet, ele­men­tarz;
2. książ­ka z pod­sta­wo­wy­mi, naj­waż­niej­szy­mi za­sa­da­mi, in­for­ma­cja­mi z ja­kiejś dzie­dzi­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przen. pod­sta­wy cze­goś


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abcalong

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spła­ta

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rata


Źródła:

Wiktionary

Abcas

rze­czow­nik

 (1.1) daw. obcas


Źródła:

Wiktionary

Abchaski

→ Ab­chaz­ja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ab­chaz­ją, do­ty­czą­cy Ab­chaz­ji lub jej miesz­kań­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język uży­wa­ny w Ab­chaz­ji;


Patrz:Abchazja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abchaskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ab­cha­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ab­cha­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ab­cha­skim


Źródła:

Wiktionary

Abchaskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ab­cha­skie; cecha tych, któ­rzy są ab­cha­scy


Źródła:

Wiktionary

Abchaz

miesz­ka­niec Ab­chaz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ab­chaz­ji;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abchazja

re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na w Gruz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. adm. for­mal­nie re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na wcho­dzą­ca w skład Gruz­ji;


Ab­chaz­ja ( Аҧсны – "Apsny", აფხაზეთი – "Ap­cha­ze­ti", Абха́зия – "Ab­cha­zi­ja") – te­ry­to­rium na wschod­nim wy­brze­żu Morza Czar­ne­go, for­mal­nie część Gruz­ji, fak­tycz­nie pań­stwo czę­ścio­wo uz­na­wa­ne (uz­na­ne przez 4 pań­stwa na świe­cie, w tym Rosję) ze sto­li­cą w Su­chu­mi, po­ło­żo­ne nad Mo­rzem Czar­nym i na za­chod­nim Ka­u­ka­zie. Zaj­mu­je po­wierzch­nię 8550 km², za­miesz­ku­je je ponad 240 tys. osób.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abchazka

miesz­kan­ka Ab­chaz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ab­chaz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abcug

daw­niej:
1. od­stęp mię­dzy sze­re­ga­mi;
2. w kar­tach: wyj­ście, po­cią­gnię­cie; dziś zwy­kle w po­tocz­nym wy­ra­że­niu "w krót­kich ab­cu­gach" lub "w szyb­kich ab­cu­gach" - szyb­ko, na­tych­miast


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. od­stęp, od­le­głość, dy­stans

 (1.2) daw. karc. wyj­ście, po­cią­gnię­cie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abcugować

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) daw. po­trą­cić lub po­trą­cać z pen­sji


Źródła:

Wiktionary

Abcybilder

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. na­klej­ka


Źródła:

Wiktionary

Abcybinder

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. na­klej­ka


Źródła:

Wiktionary

Abcyjbilder

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. na­klej­ka


Źródła:

Wiktionary

Abcyksymab

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek prze­ciw­płyt­ko­wy bę­dą­cy frag­men­tem Fab prze­ciw­cia­ła mo­no­klo­nal­ne­go prze­ciw re­cep­to­ro­wi GPIIb/IIIa na po­wierzch­ni ludz­kich pły­tek krwi;


Ab­cyk­sy­mab, ab­cik­si­mab (wcze­śniej znany jako c7E3 Fab; ATC: B01 AC 13) – lek prze­ciw­płyt­ko­wy bę­dą­cy frag­men­tem Fab chi­me­rycz­ne­go mo­no­klo­nal­ne­go prze­ciw­cia­ła 7E3, skie­ro­wa­ne­go prze­ciw­ko re­cep­to­rom GP IIb/IIIa znaj­du­ją­cym się na płyt­kach krwi. Re­cep­to­ry GP IIb/IIIa są czę­ścią re­cep­to­rów ad­he­zyj­nych z ro­dzi­ny in­te­gryn i głów­ny­mi re­cep­to­ra­mi po­wierzch­nio­wy­mi od­gry­wa­ją­cy­mi rolę w zja­wi­sku agre­ga­cji pły­tek.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abdallah

1. po­pu­lar­ne imię mu­zuł­mań­skie;
2. naz­wi­sko, m.in. Ab­de­re­ma­ne Ahmed Ab­dal­lah (1918-1989) - po­li­tyk Ko­mo­rów, pre­zy­dent


Źródła:

SJP.pl

Abdaniec

pol­ski herb szla­chec­ki; Ab­dank, Hab­dank, Aw­da­niec


Źródła:

SJP.pl

Abdank

pol­ski herb szla­chec­ki; Hab­dank, Ab­da­niec, Aw­da­niec


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abdankowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) śrpol. zwal­nia­nie ze służ­by


Źródła:

Wiktionary

Abdankować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) śrpol. od­pra­wić, zwol­nić z obo­wiąz­ków, roz­pu­ścić woj­sko

 (1.2) śrpol. od­pra­wić, po­że­gnać się (z kimś)

 (1.3) śrpol. po­rzu­cać, zo­sta­wiać w spo­ko­ju


Źródła:

Wiktionary

Abdera

sta­ro­żyt­ne mia­sto grec­kie nad Mo­rzem Egej­skim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość w Gre­cji, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Ma­ce­do­nia-Tra­cja;

 (1.2) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto, ko­lo­nia grec­ka w po­łud­nio­wej Tra­cji nad Mo­rzem Egej­skim, nie­da­le­ko uj­ścia rzeki Ne­stos

 (1.3) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto por­to­we, ko­lo­nia kar­ta­giń­ska, znaj­du­ją­ca się na po­łud­nio­wym wy­brze­żu Pół­wy­spu Ibe­ryj­skie­go; ; obec­nie od­po­wia­da miej­sco­wo­ści


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abderycki

→ Ab­de­ra


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Ab­de­rą, do­ty­czą­cy Ab­de­ry, po­cho­dzą­cy z Ab­de­ry


Patrz:Abdera

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abderyta

prze­no­śnie: głu­pek, pro­stak, nieuk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. miesz­ka­niec mia­sta Ab­de­ra w Tra­cji ucho­dzą­cy w opi­nii sta­ro­żyt­nych Gre­ków za uo­so­bie­nie głu­po­ty, fi­li­ster­stwa i koł­tuń­stwa

 (1.2) książk. przen. głu­piec, pro­stak, nieuk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abderytka

prze­no­śnie: ko­bie­ta nie­wyksz­tał­co­na, pro­stacz­ka, nieuk


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. miesz­kan­ka mia­sta Ab­de­ra w Tra­cji

 (1.2) książk. przen. ko­bie­ta głu­pia, nie­wyksz­tał­co­na, pro­stacz­ka, nieuk


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abdest

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. nazwa ry­tu­al­nych ob­my­wań u mu­zuł­ma­nów, bez któ­rych nie wolno od­pra­wiać zwy­kłych pię­ciu mod­litw dzien­nych;


Źródła:

Wiktionary

Abdiasz

pro­rok bi­blij­ny; Oba­diasz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na, pro­rok;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abditorium

skrzy­nia na re­lik­wie w ko­ścio­łach rzym­sko-ka­to­lic­kich


Źródła:

SJP.pl

Abdomen

1. w ana­to­mii: brzuch;
2. w zo­o­lo­gii: od­włok


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. brzuch

 (1.2) zool. od­włok


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abdominalny

1. brzusz­ny;
2. od­wło­ko­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. brzusz­ny

 (1.2) zool. od­wło­ko­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abdominoplastyka

ope­ra­cyj­na ko­rek­cja nad­mia­ru i wiot­ko­ści skóry brzu­cha


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gicz­ny za­bieg kos­me­tycz­ny po­pra­wia­ją­cy wy­gląd brzu­cha po­przez skró­ce­nie mię­śni oraz usu­nię­cie nad­mia­ru tłu­szczu i skóry;


Ab­do­mi­no­pla­sty­ka ( ab­do­mi­no­pla­sty), na­zy­wa­na rów­nież pla­sty­ką brzu­cha – roz­le­gły za­bieg ma­ją­cy na celu lik­wi­da­cję wy­sta­ją­ce­go fałdu brzusz­ne­go po­przez na­pię­cie mię­śni po­przecz­nych brzu­cha przy jed­no­czes­nym po­zby­ciu się nad­mia­ru skóry i tkan­ki tłu­szczo­wej. W wy­ni­ku prze­pro­wa­dze­nia za­bie­gu znacz­nej po­pra­wie ulega wy­gląd brzu­cha, mi­nu­sem ope­ra­cji jest po­przecz­nie prze­bie­ga­ją­ca spo­rych roz­mia­rów bliz­na.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abdon

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abdukcja

1. w fiz­jo­lo­gii: od­chy­le­nie koń­czy­ny od osi ciała; od­wo­dze­nie;
2. u Ary­sto­te­le­sa: ro­zu­mo­wa­nie opar­te na sy­lo­giz­mie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. od­chy­le­nie koń­czy­ny od osi ciała;

 (1.2) log. ro­dzaj sy­lo­giz­mu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abdukcyjny

→ ab­duk­cja


przy­miot­nik

 (1.1) med. anat. zwią­za­ny z ab­duk­cją

 (1.2) log. zwią­za­ny z ab­duk­cją


Patrz:abdukcja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abduktor

w ana­to­mii: mię­sień od­cią­ga­ją­cy koń­czy­nę od osi ciała; od­wo­dzi­ciel


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. mię­sień od­cią­ga­ją­cy koń­czy­nę od ciała;


Ab­duk­tor (łac. "ab­duc­tor" od "ab­du­ce­re" – od­cią­gać, od­wo­dzić) – nazwa ana­to­micz­na każ­de­go mię­śnia od­cią­ga­ją­ce­go koń­czy­nę (od­wo­dzi­cie­la) od osi ciała lub jego czę­ści. W obrę­bie koń­czy­ny gór­nej ab­duk­to­ra­mi są mię­śnie od­wo­dzą­ce pal­ców o linii poś­rod­ko­wej dłoni i mię­śnie od­wo­dzą­ce koń­czy­ny gór­nej (np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abdul

1. w gwa­rze ucz­niow­skiej: osoba głu­pia, nie­roz­gar­nię­ta; tuman, bez­móz­go­wiec, przy­głup;
2. w gwa­rze prze­stęp­czej: Arab


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abdullah

po­pu­lar­ne imię mu­zuł­mań­skie


Ab­dul­lah, Ab­dal­lah, Abd Allah ( ‏عبد ﷲ‎) to po­pu­lar­ne wśród mu­zuł­ma­nów imię po­cho­dze­nia arab­skie­go oz­na­cza­ją­ce "sługa Al­la­ha". Jest ono czę­sto przy­bie­ra­ne przez osoby nowo na­wró­co­ne na islam.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abdykacja

zrze­cze­nie się wła­dzy przez pa­nu­ją­ce­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zrze­cze­nie się wła­dzy, re­zy­gna­cja mo­nar­chy z tronu; ; Glo­ger.


Ab­dy­ka­cja (łac. "ab­di­ca­tio" – zrze­cze­nie się) – przedw­czes­na re­zy­gna­cja pa­nu­ją­ce­go mo­nar­chy z tronu i zrze­cze­nie się przy­słu­gu­ją­cych mu z tego ty­tu­łu praw. Może być do­bro­wol­na, np. ce­sa­rza rzym­skie­go Dio­kle­cja­na, ce­sa­rza Ka­ro­la V, kró­lo­wych Ni­der­lan­dów Wil­hel­mi­ny, Ju­lia­ny i Be­a­try­cze, króla Jana Ka­zi­mie­rza, lub wy­mu­szo­na przez oko­licz­no­ści, unie­moż­li­wia­ją­ce dal­sze sku­tecz­ne spra­wo­wa­nie wła­dzy, np.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abdykacyjny

przy­miot­nik od: ab­dy­ka­cja (np. akt ab­dy­ka­cyj­ny, pisma ab­dy­ka­cyj­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ab­dy­ka­cją, do­ty­czą­cy ab­dy­ka­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abdykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. re­zy­gno­wa­nie ze spra­wo­wa­nia wła­dzy przez mo­nar­chę, zrze­ka­nie się tronu


Źródła:

Wiktionary

Abdykować

zrzec lub zrze­kać się tronu


cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ab­dy­ko­wać)

 (1.1) polit. zrze­kać się wła­dzy mo­nar­szej; do­ko­ny­wać ab­dy­ka­cji

 (1.2) przen. re­zy­gno­wać z cze­goś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ab­dy­ko­wać)

 (2.1) polit. zrzec się wła­dzy mo­nar­szej; do­ko­nać ab­dy­ka­cji

 (2.2) przen. zre­zy­gno­wać z cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abdżad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. ogól­na nazwa pism al­fa­be­tycz­nych sto­so­wa­nych do za­pi­su niek­tó­rych ję­zy­ków, po­sia­da­ją­cych lub sto­su­ją­cych tylko znaki na oz­na­cze­nie spół­gło­sek;


Ab­dżad, ina­czej pismo spół­gło­sko­we – ogól­na nazwa pism al­fa­be­tycz­nych sto­so­wa­nych do za­pi­su niek­tó­rych ję­zy­ków, po­sia­da­ją­cych lub sto­su­ją­cych tylko znaki na oz­na­cze­nie spół­gło­sek. Słowo „ab­dżad” opie­ra się na pier­wszych li­te­rach al­fa­be­tu (w upro­szczo­nej tran­skryp­cji: a, b, g, d) wy­stę­pu­ją­cych we wszyst­kich ję­zy­kach se­mic­kich, ta­kich jak fe­nic­ki, sy­ryj­ski, arab­ski i he­braj­ski.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abe

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abecadlarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. po­cząt­ko­wa uczen­ni­ca

 (1.2) daw. lek­cew. na­u­czy­ciel­ka


Źródła:

Wiktionary

Abecadlarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. po­cząt­ko­wy uczeń

 (1.2) daw. lek­cew. na­u­czy­ciel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przest. sko­ro­widz


Źródła:

Wiktionary

Abecadlnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. ele­men­tarz, książ­ka wpro­wa­dza­ją­ca


Źródła:

Wiktionary

Abecadlny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. uło­żo­ny we­dług ko­lej­no­ści liter w abe­cad­le


Źródła:

Wiktionary

Abecadło

1. prze­sta­rza­łe: ze­staw liter, czyli sym­bo­li gra­ficz­nych dźwię­ków da­ne­go ję­zy­ka, uło­żo­ny w po­rząd­ku tra­dy­cyj­nym; al­fa­bet;
2. pod­sta­wo­we, naj­waż­niej­sze za­sa­dy, in­for­ma­cje do­ty­czą­ce ja­kiejś dzie­dzi­ny; abc, ABC


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. zbiór wszyst­kich liter uło­żo­ny w ogól­nie przy­ję­tym po­rząd­ku

 (1.2) przen. ele­men­tar­ne pod­sta­wy ja­kiejś dzie­dzi­ny wie­dzy, rze­mio­sła, itp.

 (1.3) gra to­wa­rzy­ska w XVIII wieku, obec­nie znana jako „pań­stwa i mia­sta”


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abecadłowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) we­dług al­fa­be­tu


Źródła:

Wiktionary

Abecadłowy

→ abe­ca­dło; al­fa­be­tycz­ny, al­fa­be­to­wy


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) uło­żo­ny we­dług ko­lej­no­ści liter w abe­cad­le


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abecedariusz

w li­te­ra­tu­rze: utwór, naj­czę­ściej o cha­rak­te­rze żar­to­bli­wym, w któ­rym ko­lej­ne wy­ra­zy, wersy lub stro­fy za­czy­na­ją się od ko­lej­nych liter al­fa­be­tu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­cząt­ko­wy uczeń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) sko­ro­widz

 (2.2) liter. wiersz, w któ­rym ko­lej­ne ele­men­ty za­czy­na­ją się ko­lej­ny­mi li­te­ra­mi al­fa­be­tu;


Abe­ce­da­riusz, wiersz abe­ca­dło­wy (z łac. "abe­ce­da­rius", "al­fa­be­tycz­ny") – utwór li­te­rac­ki, w któ­rym ko­lej­ne wy­ra­zy, wersy lub stro­fy za­czy­na­ją się ko­lej­ny­mi li­te­ra­mi al­fa­be­tu.

Abe­ce­da­riusz jest szcze­gól­ną od­mia­ną akro­sty­chu (czyli ut­wo­ru wer­so­wa­ne­go po­zio­mo, w któ­rym jed­no­cze­śnie okre­ślo­ne pio­no­we grupy zna­ków po­sia­da­ją włas­ne zna­cze­nie).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abel

po­stać bi­blij­na; syn Adama i Ewy, za­mor­do­wa­ny przez swego brata Kaina


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) bibl. drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abel-Mechola

we­dług Sta­re­go Te­sta­men­tu, jest to miej­sco­wość gdzie miesz­kał pro­rok Eli­ze­usz


Abel-Me­cho­la (potok tańca) – sta­ro­żyt­na miej­sco­wość po­ło­żo­na w Do­li­nie Jor­da­nu, do­kład­na lo­ka­li­za­cja nie jest znana. We­dług Bi­blii na­le­ża­ła do po­ko­le­nia Is­sa­cha­ra, a jej nazwa zo­sta­ła poś­wiad­czo­na przez Sdz 7,22, 1 Krl 4,12 oraz 1 Krl 19,16.

W Księ­dze Sę­dziów 7,22 nazwa Abel-Me­cho­la po­ja­wi­ła się w kon­tek­ście uciecz­ki Mi­dia­ni­tów przed woj­skiem Ge­de­o­na (XI wiek p.n.e.).


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abelard

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;


Abe­lard – imię mę­skie za­pew­ne po­cho­dze­nia fran­cu­skie­go (pro­wan­sal­skie­go), któ­re­go pier­wot­ne zna­cze­nie wy­wo­dzo­ne jest od wy­ra­zu pro­wan­sal­skie­go "abel­ha", oz­na­cza­ją­ce­go „pszcze­la­rza”. Jed­nak bywa ono także łą­czo­ne z nie­miec­ki­mi imio­na­mi "Adal­hard" (dosł. „szla­chet­na siła”) bądź też "Eber­hard" (dosł. „silny jak dzik”).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abelardowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Abe­lar­da lub z nim zwią­za­ny


przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Abe­lar­da


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abele

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu po­nie­wie­skim;


Abele ( Obe­liai) – mia­sto na Lit­wie, w okrę­gu po­nie­wie­skim, w re­jo­nie ra­ki­szec­kim, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na gminy Abele. W 2011 roku li­czy­ło 1074 miesz­kań­ców.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abelek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. wy­pra­wio­na skóra cie­lę­ca


Źródła:

Wiktionary

Abelia

ozdob­na ro­śli­na z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych, np. abe­lia wie­lok­wia­to­wa, abe­lia ko­re­ań­ska


Zo­bacz też: "Abe­lia" – ro­dzaj ro­ślin.

Abe­lia – rzad­kie imię żeń­skie po­cho­dze­nia he­braj­skie­go, oz­na­cza­ją­ce "od­dech, tchnie­nie". W ję­zy­ku fran­cu­skim jest żeń­ską formą imie­nia Abel. Może wy­stę­po­wać w po­sta­ciach Abel­la i Abel­le.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abelit

mie­sza­ni­na wy­bu­cho­wa zło­żo­na z azo­ta­nu amonu, tri­ni­tro­to­lu­e­nu i soli ku­chen­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. ma­te­riał wy­bu­cho­wy skła­da­ją­cy się z azo­ta­nu amonu, tri­ni­tro­to­lu­e­nu, soli ka­mien­nej i in­nych skład­ni­ków;


Abe­lit – mie­sza­ni­na wy­bu­cho­wa amo­no­wo-sa­le­trza­na (ama­tol) zło­żo­na z azo­ta­nu amonu, tro­ty­lu, dwu­ni­tro­ben­ze­nu i soli ka­mien­nej. Swą nazwę zaw­dzię­cza bry­tyj­skie­mu che­mi­ko­wi i wy­na­laz­cy Fre­de­ric­ko­wi Au­gu­stu­so­wi Abe­lo­wi. Jest uży­wa­ny i sto­so­wa­ny w gór­nict­wie jako kru­szą­cy ma­te­riał wy­bu­cho­wy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abelita

czło­nek sekty wczes­no­chrze­ści­jań­skiej pow­sta­łej w IV wieku w Afry­ce


Źródła:

SJP.pl

Abelizaur

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pa­le­ont. ro­dzaj di­no­za­u­ra ży­ją­ce­go w póź­nej kre­dzie w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej (Ar­gen­ty­na);


Abe­li­za­ur ("Abe­li­sa­u­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny abe­li­za­u­rów ży­ją­ce­go, w póź­nej kre­dzie w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej (Ar­gen­ty­na). Był dwu­noż­nym mię­so­żer­cą, mie­rzą­cym praw­do­po­dob­nie około 7-9 me­trów dłu­go­ści. Wiel­kość okre­śla­na jest tylko na pod­sta­wie badań nad czasz­ką, je­dy­ną znaną czę­ścią szkie­le­tu.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abelizauroid

przed­sta­wi­ciel na­dro­dzi­ny di­no­za­u­rów z in­fra­rzę­du ce­ra­to­za­u­rów


Źródła:

SJP.pl

Abelizauroidy

na­dro­dzi­na di­no­za­u­rów z in­fra­rzę­du ce­ra­to­za­u­rów


Abe­li­za­u­ro­i­dy (Abe­li­sa­u­ro­i­dea) – na­dro­dzi­na te­ro­po­dów z grupy ce­ra­to­za­u­rów (Ce­ra­to­sa­u­ria). De­fi­nio­wa­na jako naj­węż­szy klad obej­mu­ją­cy ga­tun­ki "Car­no­ta­u­rus sa­strei" i "No­a­sa­u­rus leali", lub jako klad obej­mu­ją­cy "Car­no­ta­u­rus sa­strei" i wszyst­kie te­ro­po­dy bli­żej spo­krew­nio­ne z nim niż z "Ce­ra­to­sa­u­rus na­si­cor­nis".


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abelizaury

ro­dzi­na di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych


Abe­li­za­u­ry (Abe­li­sa­u­ri­dae) – ma­ją­cy rangę ro­dzi­ny klad te­ro­po­dów z grupy ce­ra­to­za­u­rów. Za­miesz­ki­wa­ły one dawny po­łud­nio­wy su­per­kon­ty­nent Gond­wa­nę od środ­ko­wej jury do końca kredy. Ich ska­mie­nia­ło­ści od­naj­dy­wa­no w dzi­siej­szych Afry­ce, Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, na Sub­kon­ty­nen­cie In­dyj­skim, na Ma­da­ga­ska­rze i w Eu­ro­pie.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abelkowy

przy­miot­nik

 (1.1) śrpol. zwią­za­ny z abel­kiem; wy­ko­na­ny z abel­ka


Źródła:

Wiktionary

Abelowy

w ma­te­ma­ty­ce: grupa abe­lo­wa (prze­mien­na) - grupa, w któ­rej dzia­ła­nie jest prze­mien­ne


Źródła:

SJP.pl

Abelsonit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał or­ga­nicz­ny od­kry­ty w 1975 roku;


Abel­so­nit – mi­ne­rał or­ga­nicz­ny pier­wszy raz wy­kry­ty w 1975 roku w prób­kach łup­ków bi­tu­micz­nych po­cho­dzą­cych z Green River For­ma­tion w hrab­stwie Uin­tah. Spo­ty­ka­ny także w Ko­lo­ra­do. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska od­kryw­cy Phi­li­pa Hauge’a Abel­so­na, ame­ry­kań­skie­go fi­zy­ka.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abenceragowie

ród gre­nadz­ki, po­tęż­ny w XV w.


Źródła:

SJP.pl

Abentajer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. fał­szy­wy ka­mień, po­drób­ka ka­mie­nia szla­chet­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Abercjusz

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl

Aberdeen

[czy­taj: Aber­din] mia­sto w Szko­cji i w Sta­nach Zjed­no­czo­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub rzad. męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Szko­cji (Wiel­ka Bry­ta­nia);

 (1.2) geogr. nazwy kilku in­nych miej­sco­wo­ści na świe­cie


Aber­de­en (wym. ; Ai­ber­de­en; Obar Dhe­at­ha­in, wym.) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Szko­cji (Wiel­ka Bry­ta­nia), w jed­nost­ce ad­mi­ni­stra­cyj­nej (co­un­cil area) Aber­de­en City. W 2020 roku za­miesz­ka­ne przez 198 590 osób.

Po­ło­żo­ne jest nad uj­ściem rzek Don i Dee do Morza Pół­noc­ne­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aberdynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aber­dyn­ka. (miesz­kan­ka Aber­de­en)


Źródła:

Wiktionary

Aberdyńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Aber­dyń­czyk. (miesz­ka­niec Aber­de­en)


Źródła:

Wiktionary

Aberdyński

przy­miot­nik

 (1.1) od rze­czow­ni­ka Aber­de­en, zwią­za­ny z Aber­de­en


Źródła:

Wiktionary

Abernathyit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki, uwod­nio­ny mi­ne­rał za­wie­ra­ją­cy tlen­ki uranu


Aber­nat­hy­it – rzad­ki, uwod­nio­ny mi­ne­rał za­wie­ra­ją­cy tlen­ki uranu.

Pier­wszy raz wy­do­by­ty ze złóż uranu nie­da­le­ko Moab w sta­nie Utah.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Aberracja

1. od­chy­le­nie od stanu nor­mal­ne­go; nie­pra­wi­dło­wość, nie­nor­mal­ność, de­wia­cja;
2. w astro­no­mii: po­zor­ne od­chy­le­nie po­ło­że­nia ciała nie­bie­skie­go wy­ni­ka­ją­ce z ruchu ob­ser­wa­to­ra;
3. w op­ty­ce: wada ukła­du op­tycz­ne­go po­wo­du­ją­ca znieksz­tał­ce­nie lub za­bar­wie­nie obra­zu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) erud. od­chy­le­nie od nor­mal­ne­go stanu; nie­pra­wi­dło­wość;

 (1.2) astr. po­zor­ne od­chy­le­nie ciał nie­bie­skich od ich rze­czy­wi­ste­go po­ło­że­nia wy­wo­ła­ne ru­chem Ziemi po or­bi­cie albo jej obro­tem;

 (1.3) opt. wada so­cze­wek po­wo­du­ją­ca nie­o­strość, za­bar­wie­nie bądź znieksz­tał­ce­nie obra­zu; wada odw­zo­ro­wy­wa­nia obra­zu przez ukła­dy op­tycz­ne;

 (1.4) genet. zmia­na w struk­tu­rze chro­mo­so­mów wy­stę­pu­ją­ca sa­mo­rzut­nie w wa­run­kach na­tu­ral­nych, a także wy­wo­ły­wa­na sztucz­nie dzia­ła­niem pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go, róż­nych związ­ków che­micz­nych itp., po­wo­du­ją­ca dzie­dzicz­ne zmia­ny cech or­ga­niz­mu;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aberracyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest aber­ra­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są aber­ra­cyj­ni


Źródła:

Wiktionary

Aberracyjny

przy­miot­nik od: aber­ra­cja (np. aber­ra­cyj­ne po­my­sły; od­chy­le­nie aber­ra­cyj­ne; czyn­ni­ki aber­ra­cyj­ne; aber­ra­cyj­ne pod­wo­je­nie od­cin­ka chro­mo­so­mu)


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­pra­wi­dło­wy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aberratywny

przy­miot­nik

 (1.1) przest. rzad. aber­ra­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Aberrometr

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. dia­gno­stycz­ne urzą­dze­nie la­se­ro­we słu­żą­ce do po­mia­ru aber­ra­cji ukła­du op­tycz­ne­go oka


Źródła:

Wiktionary

Aberroskop

dia­gno­stycz­ne urzą­dze­nie la­se­ro­we słu­żą­ce do po­mia­ru aber­ra­cji ukła­du op­tycz­ne­go oka; aber­ro­metr


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dia­gno­stycz­ne urzą­dze­nie la­se­ro­we słu­żą­ce do po­mia­ru aber­ra­cji ukła­du op­tycz­ne­go oka


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abertam

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. ro­dzaj sera wyt­wa­rza­ne­go z mleka ow­cze­go w Cze­chach;


Aber­tam – ro­dzaj sera wyt­wa­rza­ne­go z mleka ow­cze­go w Cze­chach. Pro­du­ku­je się go w Kar­lo­wych Wa­rach.

Jest to ser twar­dy, o ostrym smaku, wyt­wa­rza się na nim na­tu­ral­na żółta lub po­ma­rań­czo­wa skór­ka. Za­war­tość tłu­szczu wy­no­si 45%. Ser ten doj­rze­wa dwa mie­sią­ce.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abetalipoproteinemia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba ge­ne­tycz­na, dzie­dzi­czo­na au­to­so­mal­nie re­ce­syw­nie, spo­wo­do­wa­na nie­do­bo­rem apoB;


Abe­ta­li­po­pro­te­i­ne­mia, ze­spół Bas­se­na-Kornz­we­i­ga) – cho­ro­ba ge­ne­tycz­na, dzie­dzi­czo­na au­to­so­mal­nie re­ce­syw­nie, spo­wo­do­wa­na mu­ta­cja­mi genu ko­du­ją­ce­go biał­ko MTP ("mi­cro­so­mal tri­gly­ce­ri­de trans­fer pro­te­in"). Wy­ni­kiem tego jest nie­do­bór cho­le­ste­ro­lu i trój­gli­ce­ry­dów oraz cał­ko­wi­ty brak chy­lo­mi­kro­nów, LDL i VLDL w oso­czu.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abewilski

→ Ab­be­vil­le (mia­sto we Fran­cji); ab­wil­ski


Źródła:

SJP.pl

Abfal

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. błąd

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. od­pa­dek

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. pejor. głu­pek

 (1.4) gw-pl|Górny Śląsk. ano­ma­lia, nie­pra­wi­dło­wość


Źródła:

Wiktionary

Abgarowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abherenty

środ­ki prze­ciw przy­wie­ra­niu sty­ka­ją­cych się po­wierzch­ni (np. talk, puder for­mier­ski)


Źródła:

SJP.pl

Abhezyjny

taki, który za­po­bie­ga łą­cze­niu się po­wierzch­nio­wych warstw dwóch róż­nych ciał zet­knię­tych ze sobą; an­ty­ad­he­zyj­ny, prze­ci­wad­he­zyj­ny


przy­miot­nik

 (1.1) rzad. za­po­bie­ga­ją­cy przy­wie­ra­niu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abhorencja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. niez­go­da na coś, sprze­ciw


Źródła:

Wiktionary

Abi

skró­to­wiec

 (1.1) = praw. ad­mi­ni­stra­tor bez­pie­czeń­stwa in­for­ma­cji


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abiasz

imię, m.in.: Abiasz, król Judy; Abij­jam


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. bi­blij­ne imię mę­skie;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abiatar

po­stać bi­blij­na, ar­cy­ka­płan, syn Achi­me­le­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. ar­cy­ka­płan za cza­sów króla Da­wi­da;


Abia­tar – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Syn Achi­me­le­ka, ka­pła­na za cza­sów króla Saula. Kiedy kró­lem zo­stał Dawid, Abia­tar zo­stał ar­cy­ka­pła­nem wspól­nie z Sa­do­kiem. Po śmier­ci Da­wi­da brał udział w spi­sku, by osa­dzić na tro­nie Ado­nia­sza, a nie Sa­lo­mo­na. Zo­stał uka­ra­ny wy­gna­niem. Abia­tar miesz­kał w Nob, opo­dal Je­ro­zo­li­my. Jego losy są przed­sta­wio­ne w Pier­wszej i Dru­giej Księ­dze Sa­mu­e­la oraz Pier­wszej Księ­dze Kró­lew­skiej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abidżan

mia­sto w Wy­brze­żu Kości Sło­nio­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sie­dzi­ba rządu Wy­brze­ża Kości Sło­nio­wej;


Abi­dżan (fr. "Abid­jan") – naj­więk­sze mia­sto, głów­ny oś­ro­dek go­spo­dar­czy, na­u­ko­wo-kul­tu­ral­ny i tu­ry­stycz­ny Wy­brze­ża Kości Sło­nio­wej, po­ło­żo­ny na po­łud­niu kraju, do 1983 roku sto­li­ca pań­stwa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abidżanka

miesz­kan­ka Abi­dża­nu (mia­sta w Wy­brze­żu Kości Sło­nio­wej)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abi­dżan­ka. (miesz­kan­ka Abi­dża­nu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abidżańczyk

miesz­ka­niec Abi­dża­nu (mia­sta w Wy­brze­żu Kości Sło­nio­wej)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abi­dżań­czyk. (miesz­ka­niec Abi­dża­nu)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abidżański

→ Abi­dżan (mia­sto w Wy­brze­żu Kości Sło­nio­wej)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Abi­dża­nem, do­ty­czą­cy Abi­dża­nu, po­cho­dzą­cy z Abi­dża­nu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abiecadło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. abe­ca­dło (zbiór liter)

 (1.2) daw. przen. abe­ca­dło (pod­sta­wy)

 (1.3) daw. abe­ca­dło (gra to­wa­rzy­ska)


Źródła:

Wiktionary

Abietyna

sub­stan­cja ży­wicz­na z drzew igla­stych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. sub­stan­cja ży­wicz­na otrzy­my­wa­na z drzew igla­stych głów­nie z jodły


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abietynowy

po­cho­dzą­cy od kwasu abie­ty­no­we­go


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. od­no­szą­cy się do abie­ty­ny, zwią­za­ny z abie­ty­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abigail

[czy­taj: Abi­gejl]
1. imię żeń­skie;
2. nazwa pol­skie­go ze­spo­łu me­ta­lo­we­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;


Abi­ga­il, Abi­gajl – imię żeń­skie po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Wy­wo­dzi się od he­braj­skie­go imie­nia אביגיל "Awi­ga­jil" zna­czą­ce­go „ra­dość ojca”, „mój oj­ciec się ura­do­wał”.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abihu

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu, syn Aa­ro­na


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. imię|pol­ski|m.;


Abihu (hebr. אביהוא, "on jest ojcem") – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu (Księ­ga Wyj­ścia), syn Aa­ro­na i Eli­sze­by.

Uro­dził się w Egip­cie, skąd wy­szedł z całym na­ro­dem iz­ra­el­skim. Miał trzech braci: Na­da­ba, Ele­a­za­ra i Ita­ma­ra. Ze swym star­szym bra­tem Na­de­bem i 70 in­ny­mi Iz­ra­e­li­ta­mi oraz Aa­ro­nem i Moj­że­szem zo­stał wez­wa­ny na górę Synaj, gdzie uj­rzał wizję Jahwe.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abijjam

imię, m.in.: Abij­jam, król Judy; Abiasz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zob. Abiasz.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abila

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wikipedia

Abilena

re­gion po­ło­żo­ny na pół­noc­ny za­chód od Da­masz­ku


Źródła:

SJP.pl

Abimelek

król iz­ra­el­ski


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abiogeneza

we­dług po­pu­lar­ne­go w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu po­glą­du: sa­mo­rzut­ne pow­sta­nie niż­szych or­ga­niz­mów z nie­or­ga­nicz­nej lub or­ga­nicz­nej ma­te­rii nie­o­ży­wio­nej (np. much ze zgni­łe­go mięsa, żab z mułu rzecz­ne­go); sa­mo­rództ­wo, au­to­go­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. spon­ta­nicz­ne pow­sta­wa­nie życia z ma­te­rii nie­o­ży­wio­nej;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abiogenezo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: zob. abio­ge­ne­za.


Źródła:

Wiktionary

Abiogenny

w bio­lo­gii: od­no­szą­cy się do abio­ge­ne­zy (sa­mo­rództ­wa); sa­mo­rod­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. po­wo­du­ją­cy pow­sta­wa­nie niż­szych or­ga­niz­mów z sub­stan­cji nie­or­ga­nicz­nej; w od­nie­sie­niu do niż­szych or­ga­niz­mów: pow­sta­ją­cy z sub­stan­cji nie­or­ga­nicz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abiologia

nauka o cia­łach nie­or­ga­nicz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o cia­łach nie­or­ga­nicz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abiologiczny

do­ty­czą­cy abio­lo­gii


Źródła:

SJP.pl

Abioseston

drob­ne czą­stecz­ki mi­ne­ral­ne zwie­trza­łych skał i ro­zło­żo­nych szcząt­ków or­ga­nicz­nych, wy­stę­pu­ją­ce w po­sta­ci za­wie­si­ny w zbior­ni­kach wod­nych i two­rzą­ce osady denne; tryp­ton


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) drob­ne czą­stecz­ki mi­ne­ral­ne zwie­trza­łych skał i ro­zło­żo­nych szcząt­ków or­ga­nicz­nych, wy­stę­pu­ją­ce w po­sta­ci za­wie­si­ny w zbior­ni­kach wod­nych i two­rzą­ce osady denne;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abiotyczny

w bio­lo­gii: zwią­za­ny z nie­o­ży­wio­ny­mi ele­men­ta­mi śro­do­wi­ska; nie­o­ży­wio­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) nie­o­ży­wio­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abioza

stan cał­ko­wi­te­go za­ha­mo­wa­nia funk­cji ży­cio­wych or­ga­niz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan cał­ko­wi­te­go wstrzy­ma­nia pro­ce­sów ży­cio­wych;


Abio­za – cał­ko­wi­te za­trzy­ma­nie wszel­kich pro­ce­sów ży­cio­wych.

Wiąże się to także z cał­ko­wi­tą inak­ty­wa­cją en­zy­mów oraz zlik­wi­do­wa­niem (za­bi­ciem lub usu­nię­ciem) wszel­kich mi­kro­or­ga­niz­mów.

Pro­ces ten jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny w za­pew­nia­niu bez­pie­czeń­stwa zdro­wot­ne­go żyw­no­ści. Pro­wa­dzi do za­ha­mo­wa­nia roz­wo­ju mi­kro­or­ga­niz­mów w po­ży­wie­niu, a także do wy­dłu­że­nia lag­fa­zy.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abiram

po­stać bi­blij­na


Źródła:

SJP.pl

Abisag

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu; Abi­szag


Źródła:

SJP.pl

Abisal

stre­fa wód mor­skich i oce­a­nów roz­cią­ga­ją­ca się od ok. 1700 do ok. 6000 me­trów po­ni­żej lu­stra wody; bezś­wietl­na, o ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze i wy­so­kim ci­śnie­niu wody; aby­sal; stre­fa głę­bi­no­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. naj­głęb­sza stre­fa wód oce­a­nicz­nych po­ni­żej 1700 m wraz z dnem, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się bra­kiem świa­tła sło­necz­ne­go;


Abi­sal, aby­sal, stre­fa głę­bi­no­wa, stre­fa aby­sal­na (od gr. "ábyssos" – be­zden­na głę­bia, ot­chłań) – stre­fa głę­bo­ko­ścio­wa mórz, oce­a­nów i głę­bo­kich je­zior po­mię­dzy stre­fą ba­tial­ną a ha­dal­ną (głę­bo­ko­ści od ok. 1700 m pod po­zio­mem lu­stra wody). Jest na­ju­boż­sza w skład­ni­ki po­kar­mo­we, po­zba­wio­na świa­tła, cha­rak­te­ry­zu­je się niską tem­pe­ra­tu­rą (ok. 3 °C) i wy­so­kim ci­śnie­niem wody (ok. 300-600 at­mos­fer).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abisalny

głę­bo­ko­mor­ski, denny; aby­sal­ny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z abi­sa­lem, do­ty­czą­cy abi­sa­lu lub w nim ist­nie­ją­cy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abisalowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z abi­sa­lem, do­ty­czą­cy abi­sa­lu


Źródła:

Wiktionary

Abisobental

część skła­do­wa abi­sa­lu, głę­bo­kie dno ba­se­nu oce­a­nicz­ne­go się­ga­ją­ce prze­cięt­nie 2000-6000 m głę­bo­ko­ści; aby­so­ben­tal


Źródła:

SJP.pl

Abisobiont

abi­so­fil; zwie­rzę ży­ją­ce w abi­sa­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. zwie­rzę ży­ją­ce w stre­fie abi­sa­lu;


Abi­so­biont – zwie­rzę ży­ją­ce w stre­fie abi­sa­lu, wy­stę­pu­je w nie­wiel­kim za­gę­szcze­niu. Pa­nu­ją­ce tam wa­run­ki śro­do­wi­sko­we, jak cał­ko­wi­ty brak świa­tła, wy­so­kie ci­śnie­nie, względ­nie stała tem­pe­ra­tu­ra, stałe za­so­le­nie, spra­wia­ją, że jest to or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny. Jed­no­rod­ność śro­do­wi­sko­wa po­wo­du­je ich słabe ge­o­gra­ficz­ne zróż­ni­co­wa­nie.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abisofil

abi­so­biont; zwie­rzę ży­ją­ce w abi­sa­lu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zob. abi­so­biont.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abisopelagial

część abi­sa­lu, toń wodna się­ga­ją­ca do 6000 m głę­bo­ko­ści; obej­mu­je wody, w któ­rych pa­nu­je cał­ko­wi­ta ciem­ność


Źródła:

SJP.pl

Abisyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. żyd


Źródła:

Wiktionary

Abisynia

dawna nazwa Etio­pii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. daw. Etio­pia;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abisyniak

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych


Abi­sy­niak ("Za­vat­ta­rior­nis stre­se­man­ni") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych (Cor­vi­dae). Wy­stę­pu­je en­de­micz­nie na po­łud­niu Etio­pii, za­sied­la­jąc nie­wiel­ki ob­szar wzdłuż jed­ne­go z pasm Wy­ży­ny Abi­syń­skiej. Za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem ze wzglę­du na ocie­pla­nie się kli­ma­tu i nie­wiel­ki areał wy­stę­po­wa­nia.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abisynka

1. ro­dzaj stud­ni;
2. her­bat­nik;
3. mie­szan­ka kawy zbo­żo­wej i cy­ko­rii;
4. pompa ręcz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nan­na­et­hiops., ro­dzaj ryb z ro­dzi­ny prost­ni­ko­wa­tych (abi­sy­no­wa­tych)

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­ti­cum abys­si­ni­cum|ref=tak., ga­tu­nek psze­ni­cy

 (1.3) pot. stud­nia abi­syń­ska, stud­nia z pompą ru­ro­wą wbi­ja­na lub wkrę­ca­na, słu­żą­ca do do­by­wa­nia nie­wiel­kiej ilo­ści wody z głę­bo­ko­ści 5-7 m, na­pę­dza­na ręcz­nie dźwi­gnią

 (1.4) daw. ciem­no­brą­zo­wy her­bat­nik pro­du­ko­wa­ny przez Za­kła­dy Prze­my­słu Cu­kier­ni­cze­go „22 Lipca” w War­sza­wie

 (1.5) daw. ro­dzaj kawy zbo­żo­wej mie­sza­nej z cy­ko­rią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abisyńczyk

po­tocz­nie: kot abi­syń­ski


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. zool. fe­li­nol. kot abi­syń­ski


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abisyński

1. → Abi­sy­nia;
2. stud­nia abi­syń­ska - stud­nia w po­sta­ci sta­lo­wej rury wbi­tej w zie­mię, z ręcz­ną pompą, słu­żą­ca do po­bie­ra­nia nie­wiel­kich ilo­ści wody


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Abi­sy­nią (współcz. Etio­pia)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abiszag

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu; Abi­sag


Abi­szag (X w. p.n.e.) – pię­kna dziew­czy­na z Szu­nem, która opie­ko­wa­ła się Da­wi­dem u schył­ku jego lat.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abiszaj

po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu


Abi­szaj – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Spo­krew­nio­ny z kró­lem Da­wi­dem, brat Joaba; jeden z ge­ne­ra­łów Da­wi­da. Patrz: 1 Sm 26,6-12 i 2 Sm 10,910; 16,9.11-12; 18,2.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abitella

od­mia­na wło­skie­go sera twa­ro­go­we­go z oko­lic Pie­mon­tu


rze­czow­nik

 (1.1) od­mia­na wło­skie­go sera twa­ro­go­we­go z oko­lic Pie­mon­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abituria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. rzad. świa­dect­wo doj­rza­ło­ści, ma­tu­ra


Źródła:

Wiktionary

Abituriencki

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z abi­tu­rien­ta­mi (ma­tu­rzy­sta­mi); przez­na­czo­ny dla nich


Źródła:

Wiktionary

Abiturient

książ­ko­wo: uczeń koń­czą­cy szko­łę, zwy­kle śred­nią, do­pu­szczo­ny do ma­tu­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. uczeń koń­czą­cy szko­łę śred­nią, przy­stę­pu­ją­cy do ma­tu­ry;


Abi­tu­rient – ma­tu­rzy­sta, osoba, która zbli­ża się do ukoń­cze­nia szko­ły śred­niej i zo­sta­ła do­pu­szczo­na do ma­tu­ry.

Abi­tu­rient po ukoń­cze­niu szko­ły śred­niej staje się ab­sol­wen­tem i ma wów­czas wyksz­tał­ce­nie śred­nie. Zda­nie eg­za­mi­nu ma­tu­ral­ne­go umoż­li­wia uzy­ska­nie świa­dect­wa doj­rza­ło­ści, które jest rze­czą do­dat­ko­wą w sto­sun­ku do wyksz­tał­ce­nia śred­nie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abiturientka

uczen­ni­ca koń­czą­ca szko­łę śred­nią, do­pu­szczo­na do ma­tu­ry


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczen­ni­ca koń­czą­ca szko­łę, naj­czę­ściej śred­nią, przy­stę­pu­ją­ca do ma­tu­ry


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abituryna

książ­ko­wo: przyz­wy­cza­je­nie, ru­ty­na, co­dzien­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. rzad. ru­ty­na, przyz­wy­cza­je­nie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abiudykacja

od­mo­wa uz­na­nia praw włas­no­ści, orze­czo­na przez sąd


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. po­sta­no­wie­nie od­po­wied­nie­go sądu o od­mo­wie przyz­na­nia prawa włas­no­ści


Abiu­dy­ka­cja (z łac. "abiu­di­ca­re" – "od­są­dzić") – wyrok, po­zba­wia­ją­cy stro­nę prawa do rze­czy. Prze­ci­wień­stwem jest adiu­dy­ka­cja, czyli przyz­na­nie komuś tego prawa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abiuracja

pu­blicz­ne wy­par­cie swo­ich za­pa­try­wań


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. pu­blicz­ne wy­rze­cze­nie się swo­ich prze­ko­nań


Abiu­ra­cja (łac. "abiu­ra­re", „od­przy­się­gać się”, „wy­pie­rać”) − pu­blicz­ne wy­par­cie się swo­ich do­tych­cza­so­wych prze­ko­nań, zwła­szcza na tle re­li­gij­nym. Pro­ce­du­ra znana już w sta­ro­żyt­no­ści, ale szcze­gól­nie roz­wi­nię­ta w śred­nio­wie­czu, w cza­sach na­si­lo­nych walk z he­re­ty­ka­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abkracer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. daw. że­laz­na wy­cie­racz­ka do butów


Źródła:

Wiktionary

Abl.

skrót od: abla­ti­vus, abla­ti­wus


Źródła:

SJP.pl

Ablacja

1. ni­szcze­nie po­wierzch­ni lądu albo lo­dow­ca wsku­tek dzia­ła­nia czyn­ni­ków zew­nętrz­nych (de­szczu, słoń­ca);
2. w chi­rur­gii: usu­nię­cie (cał­ko­wi­te lub czę­ścio­we) ja­kie­goś or­ga­nu, tka­nek lub ciała ob­ce­go;
3. spo­sób chło­dze­nia po­wierzch­ni stat­ków kos­micz­nych, umoż­li­wia­ją­cy im prze­kra­cza­nie ba­rie­ry ciepl­nej w cza­sie po­wro­tu na Zie­mię


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. ni­szcze­nie po­wierzch­ni lądu albo lo­dow­ca wsku­tek dzia­ła­nia czyn­ni­ków zew­nętrz­nych

 (1.2) geol. abla­cja de­szczo­wa: spłu­ki­wa­nie zwie­trze­li­ny skal­nej przez spły­wa­ją­ce po stoku wody opa­do­we

 (1.3) med. chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie (cał­ko­wi­te lub czę­ścio­we) ja­kie­goś or­ga­nu, tka­nek lub ciała ob­ce­go

 (1.4) astro­na­ut. spo­sób chło­dze­nia po­wierzch­ni stat­ków kos­micz­nych, umoż­li­wia­ją­cy im prze­kra­cza­nie ba­rie­ry ciepl­nej w cza­sie po­wro­tu na Zie­mię

 (1.5) astr. ni­szcze­nie warstw po­wierzch­nio­wych me­te­o­ry­tu pod­czas przej­ścia przez at­mos­fe­rę

 (1.6) astro­na­ut. ni­szcze­nie ma­te­ria­łu po­wierzch­nio­we­go w ko­mo­rze za­pło­no­wej stat­ku kos­micz­ne­go pod­czas jego wej­ścia w at­mos­fe­rę

 (1.7) lotn. to­pie­nie się po­wierzch­ni stat­ku po­wietrz­ne­go

 (1.8) lotn. ba­da­nia nad zmniej­sze­niem ob­cią­żeń ciepl­nych pow­sta­łych w cza­sie lotu


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ablacyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) geol. med. astro­na­ut. lotn. w spo­sób abla­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Ablacyjny

przy­miot­nik od: abla­cja (np. war­stwa abla­cyj­na, chło­dze­nie abla­cyj­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. med. astro­na­ut. lotn. zwią­za­ny z abla­cją, do­ty­czą­cy abla­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ablaktacja

1. spo­sób szcze­pie­nia ro­ślin po­le­ga­ją­cy na na­cię­ciu i po­łą­cze­niu ga­łą­zek dwóch obok sie­bie ros­ną­cych drzew, krze­wów i od­cię­ciu zrazu do­pie­ro po ich zro­śnię­ciu się;
2. za­prze­sta­nie kar­mie­nia mło­de­go zwie­rzę­cia przez matkę


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ogrod. me­to­da szcze­pie­nia ro­ślin przez złą­cze­nie ros­ną­cych obok sie­bie ro­ślin;

 (1.2) zool. za­prze­sta­nie kar­mie­nia mło­de­go przez matkę


Ablak­ta­cja (zbli­że­nie) – me­to­da szcze­pie­nia drzew owo­co­wych, ro­ślin ozdob­nych i wi­no­ro­śli, po­przez po­łą­cze­nie dwóch ros­ną­cych obok sie­bie ro­ślin (pod­kład­ki i zrazu), a po ich zro­śnię­ciu, od­cię­cie jed­nej z nich (zrazu) od włas­ne­go sy­ste­mu ko­rze­nio­we­go.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ablaktowalny

o ro­śli­nach: taki, u któ­re­go ablak­ta­cja jest sku­tecz­ną me­to­dą szcze­pie­nia; na­da­ją­cy się do ablak­ta­cji


Źródła:

SJP.pl

Ablaktowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogrod. szcze­pie­nie ro­ślin me­to­dą ablak­ta­cji


Źródła:

Wiktionary

Ablaktować

sto­so­wać ablak­ta­cję


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ogrod. szcze­pić ro­śli­ny, sto­su­jąc ablak­ta­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ablativus

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek de­kli­na­cji ła­ciń­skiej, zbli­żo­ny do pol­skie­go na­rzęd­ni­ka; abla­ti­wus; abla­tyw


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. zob. abla­tyw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ablatiwus

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek de­kli­na­cji ła­ciń­skiej, zbli­żo­ny do pol­skie­go na­rzęd­ni­ka; abla­ti­vus; abla­tyw


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. zob. abla­tyw.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ablatyw

w ję­zy­koz­naw­stwie: przy­pa­dek de­kli­na­cji ła­ciń­skiej, zbli­żo­ny do pol­skie­go na­rzęd­ni­ka; abla­ti­wus; abla­ti­vus


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. przy­pa­dek gra­ma­tycz­ny wy­ra­ża­ją­cy od­cho­dze­nie i od­dzie­la­nie się od cze­goś, a w ła­ci­nie speł­nia­ją­cy także inne role, m.in. na­rzęd­ni­ka i miej­scow­ni­ka;


Abla­tyw (łac. "abla­ti­vus," w ję­zy­ku pol­skim na­zy­wa­ny także po­chod­ni­kiem lub od­dal­ni­kiem) – przy­pa­dek w ję­zy­kach aglu­ty­na­cyj­nych i niek­tó­rych flek­syj­nych, wy­ra­ża od­cho­dze­nie i od­dzie­la­nie się od cze­goś (od­wrot­nie niż al­la­tyw).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ablatywny

→ abla­ti­wus, → abla­ti­vus


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zwią­za­ny z przy­pa­de­kiem gra­ma­tycz­nym abla­ty­wem


Patrz:ablatiwus, → ablativus

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ablać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) żart. mówić po hisz­pań­sku


Źródła:

Wiktionary

Ablegat

1. nadz­wy­czaj­ny poseł pa­pie­ski;
2. daw­niej: wy­słan­nik, de­le­gat


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. nadz­wy­czaj­ny poseł pa­pie­ski

 (1.2) przest. de­le­gat, wy­słan­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ableger

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. od­nóż­ka


Źródła:

Wiktionary

Ablegier

w ogrod­nict­wie: od­kład, sa­dzon­ka pow­sta­ła przez uko­rze­nie­nie bocz­ne­go pędu; aple­gier


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogrod. ro­dzaj sa­dzon­ki pow­sta­łej z bocz­ne­go pędu przy­sy­pa­ne­go zie­mią i od­cię­te­go po uko­rze­nie­niu;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ablegierek

1. zdrob­nie­nie od: able­gier;
2. daw­niej, prze­no­śnie: po­to­mek, dziec­ko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. able­gier

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. żart. po­to­mek, dziec­ko


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ablegrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogrod. rozm­na­ża­nie ro­ślin za po­mo­cą able­grów


Źródła:

Wiktionary

Ablegrować

we­ge­ta­tyw­nie rozm­na­żać ro­śli­ny przez przy­sy­py­wa­nie zie­mią bocz­nych pędów; od­kła­dać


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ogrod. rozm­na­żać ro­śli­ny za po­mo­cą able­grów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ableizm

[czy­taj: ej­blizm] dy­skry­mi­na­cja osób nie­peł­no­spraw­nych; ablizm, di­sa­blizm, han­di­ca­pizm, han­di­ka­pizm


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. dy­skry­mi­na­cja, nie­chęć, po­gar­da lub wro­gość skie­ro­wa­ne wobec osób uwa­ża­nych za nie­peł­no­spraw­ne;


Able­izm (z -able w di­sa­ble – nie­peł­no­spraw­ny oraz -ism w ra­cism, se­xism), in. han­di­ca­pizm/han­di­ka­pizm, (z han­di­cap – nie­peł­no­spraw­ność, przesz­ko­da) – dy­skry­mi­na­cja, nie­chęć, wro­gość wzglę­dem osób nie­peł­no­spraw­nych. Able­izm de­fi­niu­je osoby nie­peł­no­spraw­ne przez ich nie­peł­no­spraw­ność, cha­rak­te­ry­zu­jąc je jako gor­sze i po­drzęd­ne wobec osób peł­no­spraw­nych.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ablena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. ryba mor­ska z ro­dzi­ny be­lo­no­wa­tych;


Able­na ("Ablen­nes hians") – ryba mor­ska z ro­dzi­ny be­lo­no­wa­tych, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Ablen­nes". Po­ła­wia­na w węd­kar­stwie i na nie­wiel­ką skalę go­spo­dar­czo.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Ablizm

[czy­taj: ej­blizm] dy­skry­mi­na­cja osób nie­peł­no­spraw­nych; able­izm, di­sa­blizm, han­di­ca­pizm, han­di­ka­pizm


Źródła:

SJP.pl

Ablucja

1. obrzęd re­li­gij­ny po­le­ga­ją­cy na ob­my­ciu ciała lub przed­mio­tu kultu;
2. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) żar­to­bli­wie: mycie się


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ry­tu­al­ne ob­my­cie;

 (1.2) przen. żart. ob­my­cie, umy­cie


Ablu­cja ( ablu­tio – ob­my­cie) – wy­stę­pu­ją­ce w róż­nych sy­ste­mach re­li­gij­nych rze­czy­wi­ste lub sym­bo­licz­ne ob­my­cie ry­tu­al­ne ciała lub jego czę­ści (naj­czę­ściej rąk), przed­mio­tów kul­to­wych lub na­rzę­dzi ofiar­ni­czych. Ablu­cji do­ko­nu­je się zwy­kle za po­mo­cą wody, rza­dziej wina lub pia­sku, a także mleka (u In­dian po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skich).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ablucje

po­tocz­nie: mycie się; ablu­cja


Źródła:

SJP.pl

Ablucyjny

→ ablu­cja


przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ablu­cji


Patrz:ablucja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Ablutofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed my­ciem się


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­wy lęk przed ką­pie­lą;


Ablu­to­fo­bia (z łac. "ablu­tio" 'mycie; ką­piel' od "ablu­e­re" 'ob­my­wać, spłu­kać, oczy­ścić') – cho­ro­bo­wy, stały i nie­u­za­sad­nio­ny lęk przed ką­pie­lą, my­ciem lub czy­szcze­niem włas­ne­go ciała. Ten ro­dzaj fobii za­li­cza się do fobii sy­tu­a­cyj­nej (fobii spe­cy­ficz­nych). Ablu­to­fo­bia wy­da­je się wy­stę­po­wać czę­ściej u dzie­ci i ko­biet niż u męż­czyzn.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ablutomania

na­tręct­wo, mania cią­głe­go mycia się


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­bli­wie czę­ste mycie rąk;


Ablu­to­ma­nia ( folie de la­ve­ment) – jeden z naj­częst­szych i naj­bar­dziej zna­nych ob­ja­wów za­bu­rze­nia ob­se­syj­no-kom­pul­syj­ne­go, po­le­ga­ją­cy na nie­pow­strzy­ma­nej po­trze­bie zbyt czę­ste­go mycia rąk. W cięż­szych przy­pad­kach może do­pro­wa­dzić do pow­sta­nia ran na rę­kach.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Ablyger

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. sa­dzon­ka


Źródła:

Wiktionary

Ablyjger

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. sa­dzon­ka


Źródła:

Wiktionary

Abnegaci

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M. i W. lm. od: ab­ne­gat


Źródła:

Wiktionary

Abnegacja

1. wy­rze­cze­nie się cze­goś w imię war­to­ści wyż­szych;
2. nied­ba­łość o włas­ny wy­gląd i włas­ne wy­go­dy;
3. brak pod­sta­wo­wych wia­do­mo­ści na jakiś temat; igno­ran­cja


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. wy­rze­cze­nie się, re­zy­gna­cja z ko­rzy­ści dla dobra in­nych

 (1.2) książk. za­nied­ba­nie cze­goś np. wy­glą­du, nied­ba­łość, niech­luj­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abnegacki

→ ab­ne­gat


Patrz:abnegat

Źródła:

SJP.pl

Abnegat

czło­wiek wy­rze­ka­ją­cy się wygód, ko­rzy­ści, nied­ba­ją­cy o sie­bie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który nie dba o swój wy­gląd

 (1.2) czło­wiek nie­po­sia­da­ją­cy pod­sta­wo­wej wie­dzy z danej dzie­dzi­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abnegatka

1. ko­bie­ta wy­rze­ka­ją­ca się cze­goś w imię war­to­ści wyż­szych;
2. ko­bie­ta nied­ba­ją­ca o włas­ny wy­gląd i włas­ne wy­go­dy;
3. ko­bie­ta nie­ma­ją­ca pod­sta­wo­wych wia­do­mo­ści na jakiś temat; igno­rant­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta nied­ba­ją­ca o swój wy­gląd


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abner

obce imię mę­skie


Abner (hebr. אבנר), syn Nera (zm. ok. 1010 p.n.e.) – po­stać bi­blij­na wy­stę­pu­ją­ca w 1 Księ­dze Sa­mu­e­la i 2 Księ­dze Sa­mu­e­la, wspo­mi­na­ny w 1 Księ­dze Kró­lew­skiej. Do­wód­ca wojsk Saula i Isz­ba­a­la. Za­mor­do­wa­ny przez Joaba.

We­dług 17 roz­dzia­łu 1 Księ­gi Sa­mu­e­la Abner przed­sta­wił Sa­u­lo­wi Da­wi­da po jego zwy­cię­stwie nad Go­lia­tem.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abo

daw­niej (dziś tylko gwa­ro­wo): albo


spój­nik

 (1.1) stpol., dziś gw-pl|Poz­nań, Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie, Ma­zo­wsze, księ­stwo ło­wic­kie. albo

 (1.2) reg. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. czy

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. może

 (1.4) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. bo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abobra

abo­bra cien­ko­list­na - ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


Źródła:

SJP.pl

Abociem

spój­nik

 (1.1) stpol. al­bo­wiem, bo­wiem, bo, gdyż


Źródła:

Wiktionary

Aboim

spój­nik

 (1.1) śrpol. al­bo­wiem


Źródła:

Wiktionary

Abolicja

w pra­wie:
1. usta­wo­wy, po­wszech­ny akt łaski;
2. znie­sie­nie ja­kie­goś prawa, usta­wy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. usta­wo­wy, po­wszech­ny akt łaski, po­le­ga­ją­cy na za­ka­zie wszczę­cia lub na­ka­zie umo­rze­nia po­stę­po­wa­nia kar­ne­go w sto­sun­ku do pew­nych ro­dza­jów prze­stępstw lub ka­te­go­rii prze­stęp­ców;

 (1.2) umo­rze­nie długu, kary, zo­bo­wią­zań


Abo­li­cja (z abo­li­tio – znie­sie­nie, umo­rze­nie) – de­cyz­ja z dzie­dzi­ny po­li­ty­ki prawa kar­ne­go po­le­ga­ją­ca na od­stą­pie­niu od ści­ga­nia okre­ślo­nej ka­te­go­rii prze­stępstw. Może od­no­sić się do prze­stępstw o cha­rak­te­rze po­li­tycz­nym. Obej­mu­je nakaz niew­szczy­na­nia po­stę­po­wa­nia kar­ne­go lub umo­rze­nia po­stę­po­wa­nia już wszczę­te­go. Jest to więc da­ro­wa­nie i pu­szcze­nie w nie­pa­mięć za­rów­no tych prze­stępstw, któ­rych spraw­cy zo­sta­li ujaw­nie­ni, lecz je­szcze nie osą­dze­ni, jak i tych, któ­rych spraw­cy są niez­na­ni (lub nie ujęci).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abolicjonista

1. zwo­len­nik abo­li­cjo­niz­mu, ruchu spo­łecz­ne­go do­ma­ga­ją­ce­go się znie­sie­nia ja­kie­goś prawa;
2. w XVIII-XIX w.: zwo­len­nik ruchu dą­żą­ce­go do znie­sie­nia nie­wol­nict­wa i sprze­ci­wia­ją­ce­go się dy­skry­mi­na­cji ra­so­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik abo­li­cjo­niz­mu, ruchu spo­łecz­ne­go do­ma­ga­ją­ce­go się znie­sie­nia ja­kie­goś prawa

 (1.2) hist. w XVIII–XIX w.: zwo­len­nik ruchu dą­żą­ce­go do znie­sie­nia nie­wol­nict­wa i sprze­ci­wia­ją­ce­go się dy­skry­mi­na­cji ra­so­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abolicjonistka

1. zwo­len­nicz­ka znie­sie­nia ja­kie­goś prawa;
2. w XVIII i XIX wieku: uczest­nicz­ka ruchu na rzecz znie­sie­nia nie­wol­nict­wa i dy­skry­mi­na­cji ra­so­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka abo­li­cjo­niz­mu, ruchu spo­łecz­ne­go do­ma­ga­ją­ce­go się znie­sie­nia ja­kie­goś prawa

 (1.2) hist. w XVIII–XIX w.: zwo­len­nicz­ka ruchu dą­żą­ce­go do znie­sie­nia nie­wol­nict­wa i sprze­ci­wia­ją­ce­go się dy­skry­mi­na­cji ra­so­wej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abolicjonistyczny

do­ty­czą­cy abo­li­cjo­niz­mu, abo­li­cjo­ni­sty (np. ruch abo­li­cjo­ni­stycz­ny, ten­den­cje abo­li­cjo­ni­stycz­ne)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z abo­li­cjo­niz­mem, do­ty­czą­cy abo­li­cjo­niz­mu lub abo­li­cjo­ni­stów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abolicjonizm

1. ruch spo­łecz­ny do­ma­ga­ją­cy się znie­sie­nia ja­kie­goś prawa
2. osiem­na­sto- i dzie­więt­na­sto­wiecz­ny ruch do­ma­ga­ją­cy się znie­sie­nia nie­wol­nict­wa i dy­skry­mi­na­cji ra­so­wej


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ruch po­li­tycz­ny w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, który dążył do znie­sie­nia nie­wol­nict­wa;

 (1.2) ruch spo­łecz­ny, do­ma­ga­ją­cy się znie­sie­nia ja­kie­goś prawa


Abo­li­cjo­nizm (z abo­li­tio „znie­sie­nie, umo­rze­nie” i "-izm" z gr. ισμός "ismos" „wie­dza”) – w XVIII i XIX w. ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny i ide­o­wy w Eu­ro­pie (głów­nie w Wiel­kiej Bry­ta­nii oraz Fran­cji) i obu Ame­ry­kach (głów­nie w Sta­nach Zjed­no­czo­nych), sta­wia­ją­cy sobie za za­da­nie znie­sie­nie nie­wol­nict­wa i zwią­za­ne­go z nim hand­lu ludź­mi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abolicyjny

przy­miot­nik od: abo­li­cja (np. ruch abo­li­cyj­ny, de­kret abo­li­cyj­ny)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. zwią­za­ny z abo­li­cją, do­ty­czą­cy abo­li­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abominacja

uczu­cie wstrę­tu, nie­chę­ci, obrzy­dze­nia; odra­za


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. obrzy­dze­nie, wstręt, odra­za


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abominacyjny

→ abo­mi­na­cja


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


Patrz:abominacja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abonamencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: abo­na­ment


Źródła:

Wiktionary

Abonament

opła­ta, usta­no­wio­na zwy­kle umową, za sy­ste­ma­tycz­ne otrzy­my­wa­nie pro­duk­tu lub ko­rzy­sta­nie z usłu­gi; także: prawo otrzy­my­wa­nia (ko­rzy­sta­nia) wy­ni­ka­ją­ce z ta­kiej umowy


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) re­gu­lar­na opła­ta za ko­rzy­sta­nie z usłu­gi (np. in­ter­ne­tu);

 (1.2) re­gu­lar­na od­gór­na opła­ta za otrzy­my­wa­nie ksią­żek lub cza­so­pism


Abo­na­ment – opła­co­ne prawo do ko­rzy­sta­nia z okre­ślo­ne­go świad­cze­nia, zaz­wy­czaj wy­ku­pio­ne przed­ter­mi­no­wo przez abo­nen­ta na pe­wien okres. Naj­czę­ściej spo­ty­ka­ny jest abo­na­ment mie­sięcz­ny – płat­ny „z góry”. Przyj­mu­je formę kar­ne­tu bę­dą­ce­go pi­sem­ną formą umowy za­war­tą mię­dzy dwoma pod­mio­ta­mi: abo­nen­tem, a firmą świad­czą­cą usłu­gi stałe w cza­sie lub cy­klicz­ne.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abonamentowy

do­ty­czą­cy abo­na­men­tu (np. sprze­daż abo­na­men­to­wa, kar­net abo­na­men­to­wy)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z abo­na­men­tem, do­ty­czą­cy abo­na­men­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abondance

[czy­taj: abą­dąs] fran­cu­ska rasa bydła mlecz­no-mięs­ne­go


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abonencki

→ abo­nent


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z abo­nen­tem, osobą opła­ca­ją­cą abo­na­ment


Patrz:abonent

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abonent

osoba opła­ca­ją­ca abo­na­ment


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pła­cą­ca stałą opła­tę, abo­na­ment;


Abo­nent (niem. "Abon­nent", fr. "Abonné") – osoba ma­ją­ca prawo do ko­rzy­sta­nia z usłu­gi (e-booka, par­ko­wa­nia w stre­fie), urzą­dze­nia (radia, te­le­fo­nu) lub otrzy­my­wa­nia cze­goś (ga­ze­ta, obia­dy) na za­sa­dzie ui­szcza­nia sta­łej, re­gu­lar­nej opła­ty (tzw. abo­na­men­tu).


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abonentka

ko­bie­ta opła­ca­ją­ca abo­na­ment


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pła­cą­ca stałą opła­tę, abo­na­ment


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ko­rzy­sta­nie z ja­kie­goś pro­duk­tu lub usłu­gi po opła­ce­niu abo­na­men­tu


Źródła:

Wiktionary

Abonować

ko­rzy­stać z cze­goś lub otrzy­my­wać coś w za­mian za ui­szcza­nie sta­łej opła­ty abo­nenc­kiej, pła­ce­nie abo­na­men­tu


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ko­rzy­stać z abo­na­men­tu – usłu­gi otrzy­my­wa­nia pro­duk­tu w za­mian za ui­szcza­nie re­gu­lar­nej opła­ty


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aboralny

przy­miot­nik

 (1.1) biol. prze­ciw­gę­bo­wy, le­żą­cy po prze­ciw­nej stro­nie ciała w sto­sun­ku do oral­ne­go


Źródła:

Wiktionary

Aborcja

przer­wa­nie ciąży; za­bieg, skro­ban­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg przer­wa­nia ciąży; sztucz­ne wy­wo­ła­nie po­ro­nie­nia;


Abor­cja ( abor­tus lub abor­tio „po­ro­nie­nie za­mie­rzo­ne, wy­wo­ła­nie po­ro­nie­nia”) – za­mie­rzo­ne za­koń­cze­nie ciąży w wy­ni­ku in­ter­wen­cji zew­nętrz­nej, np. dzia­łań le­kar­skich, w j. ła­ciń­skim "abor­tus pro­vo­ca­tus". Prze­waż­nie w efek­cie do­cho­dzi do śmier­ci za­rod­ka lub płodu ludz­kie­go (łac. "na­sci­tu­rus").


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aborcjonalista

zwo­len­nik prawa do prze­ry­wa­nia ciąży; abor­cjo­ni­sta


Źródła:

SJP.pl

Aborcjonista

1. osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca za­bieg przer­wa­nia ciąży; abor­ter;
2. zwo­len­nik prawa do prze­ry­wa­nia ciąży; abor­cjo­na­li­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik do­pu­szczal­no­ści abor­cji

 (1.2) do­ko­nu­ją­cy abor­cji, zob. abor­ter.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aborcjonistka

1. ko­bie­ta pod­da­ją­ca się za­bie­go­wi przer­wa­nia ciąży; abor­ter­ka;
2. ko­bie­ta prze­pro­wa­dza­ją­ca za­bieg przer­wa­nia ciąży; abor­ter­ka;
3. zwo­len­nicz­ka do­pu­szczal­no­ści za­bie­gu prze­ry­wa­nia ciąży


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka do­pu­szczal­no­ści abor­cji

 (1.2) med. prze­pro­wa­dza­ją­ca abor­cję


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aborcjonistyczny

→ abor­cjo­ni­sta


przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy abor­cjo­ni­sty


Patrz:aborcjonista

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aborcjonizm

po­pie­ra­nie prawa do prze­ry­wa­nia ciąży


Źródła:

SJP.pl

Aborcyjny

→ abor­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. zwią­za­ny z abor­cją


Patrz:aborcja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abordaż

1. zdo­by­wa­nie okrę­tu nie­przy­ja­cie­la przez scze­pie­nie okrę­tów i walkę wręcz na po­kła­dzie;
2. zde­rze­nie się dwóch stat­ków


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mors. hist. spo­sób walki mor­skiej po­le­ga­ją­cy na zet­knię­ciu się dwóch okrę­tów i pro­wa­dze­niu walki wręcz na ich po­kła­dach w celu zdo­by­cia wro­gie­go okrę­tu lub jego póź­niej­sze­go za­to­pie­nia;

 (1.2) sf. od­po­wied­nik abor­da­żu (1.1) w prze­strze­ni kos­micz­nej mię­dzy dwoma stat­ka­mi kos­micz­ny­mi


Abor­daż (fr. "abor­da­ge") – spo­sób walki mor­skiej po­le­ga­ją­cy na zet­knię­ciu się dwóch okrę­tów i pro­wa­dze­niu walki wręcz na ich po­kła­dach w celu zdo­by­cia wro­gie­go okrę­tu lub jego póź­niej­sze­go za­to­pie­nia. Sto­so­wa­ny od po­cząt­ku że­glu­gi, był pod­sta­wo­wym spo­so­bem walki mor­skiej w epoce okrę­tów ża­glo­wych do XVII wieku i, mimo wzro­stu zna­cze­nia ar­ty­le­rii okrę­to­wej, po­zo­stał jed­nym z pod­sta­wo­wych spo­so­bów walki do po­cząt­ku XIX wieku.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abordażowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mors. hist. ata­ko­wa­nie in­ne­go okrę­tu przy po­mo­cy abor­da­żu


Źródła:

Wiktionary

Abordażować

scze­piać swój okrę­tu z nie­przy­ja­ciel­skim i wtar­gnąć na po­kład


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) mors. hist. ata­ko­wać inny okręt przy po­mo­cy abor­da­żu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abordażowy

do­ty­czą­cy abor­da­żu, słu­żą­cy do­ko­na­niu abor­da­żu (np. od­dział abor­da­żo­wy, broń abor­da­żo­wa)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. mar. zwią­za­ny z abor­da­żem, przez­na­czo­ny do abor­da­żu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aborożniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­lo­lont­ha me­lo­lont­ha|Lin­na­e­us|ref=tak., chra­bąszcz ma­jo­wy


Źródła:

Wiktionary

Abort

abor­tus;
1. przer­wa­nie ciąży, po­ro­nie­nie;
2. przedw­cze­śnie uro­dzo­ny, mart­wy płód


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. po­ro­nie­nie

 (1.2) rzad. przer­wa­nie ciąży

 (1.3) rzad. skro­ban­ka


Abort – za­trzy­ma­nie dzia­ła­nia pro­gra­mu lub pro­ce­su.

Ope­ra­cja abort naj­czę­ściej po­dej­mo­wa­na jest przez sy­stem ope­ra­cyj­ny w przy­pad­ku, gdy przez okre­ślo­ny czas nie bę­dzie mógł ko­mu­ni­ko­wać się z pro­ce­sem (ti­me­o­ut). Na­dzo­ro­wa­nie prze­bie­gu dzia­ła­nia pro­gra­mu przez czło­wie­ka może do­pro­wa­dzić do przer­wa­nia tego dzia­ła­nia, jeśli dzia­ła­nie to trwa za długo lub otrzy­my­wa­ne są błęd­ne dane wyj­ścio­we.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aborter

osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca za­bieg przer­wa­nia ciąży; abor­cjo­ni­sta


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik do­pu­szczal­no­ści abor­cji

 (1.2) do­ko­nu­ją­cy abor­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aborterka

abor­cjo­nist­ka;
1. ko­bie­ta pod­da­ją­ca się za­bie­go­wi przer­wa­nia ciąży;
2. ko­bie­ta prze­pro­wa­dza­ją­ca za­bieg przer­wa­nia ciąży


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. gi­ne­ko­loż­ka wy­ko­nu­ją­ca za­bieg abor­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abortomat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie, w któ­rym do­stęp­ne są ta­blet­ki abor­cyj­ne


Źródła:

Wiktionary

Abortować

prze­pro­wa­dzać (prze­pro­wa­dzić) za­bieg przer­wa­nia ciąży


Źródła:

SJP.pl

Abortus

abort;
1. przer­wa­nie ciąży, po­ro­nie­nie;
2. przedw­cze­śnie uro­dzo­ny, mart­wy płód


Źródła:

SJP.pl

Aborygen

rdzen­ny miesz­ka­niec da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton, tu­by­lec, tu­zie­miec


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. pier­wot­ny miesz­ka­niec ja­kie­goś ob­sza­ru lub kraju


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aborygenek

rdzen­na miesz­kan­ka da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton­ka, tu­ziem­ka, tu­byl­ka, tu­byl­czy­ni


Źródła:

SJP.pl

Aborygeni

rdzen­ny miesz­ka­niec da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton, tu­by­lec, tu­zie­miec


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Aborygenka

rdzen­na miesz­kan­ka da­ne­go ob­sza­ru; au­toch­ton­ka, tu­ziem­ka, tu­byl­ka, tu­byl­czy­ni


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rdzen­na miesz­kan­ka Au­stra­lii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aborygeński

przy­miot­nik od: Abo­ry­gen


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Abo­ry­ge­na­mi, do­ty­czą­cy Abo­ry­ge­nów

 (1.2) zwią­za­ny z pier­wot­ny­mi miesz­kań­ca­mi da­ne­go miej­sca

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do Abo­ry­ge­na lub Abo­ry­ge­nów, bę­dą­cy jego lub ich włas­no­ścią


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abowiem

spój­nik

 (1.1) stpol. al­bo­wiem


Źródła:

Wiktionary

Abowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Abo­wem, do­ty­czą­cy Abowa, kra­i­ny na Sło­wa­cji

 (1.2) daw. zwią­za­ne z mia­stem Åbo (współcz. Turku)


Źródła:

Wiktionary

Abozzo

[czy­taj: aboc­co] szki­co­wy zarys dzie­ła sztu­ki; ab­boz­zo


Źródła:

SJP.pl

Aboś

spój­nik

 (1.1) stpol. ale, jed­nak

 (1.2) stpol. może, po­dob­no

 (1.3) stpol. czy, czyż, czy może

 (1.4) daw. abo je­steś


Źródła:

Wiktionary

Abp

skrót od: ar­cy­bi­skup (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); ar­cybp


skrót

 (1.1) = rel. ar­cy­bi­skup


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abpstwo

skrót od: ar­cy­bi­skup­stwo (od­czy­ty­wa­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


skrót, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = ar­cy­bi­skup­stwo


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abradowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. o kli­fie: ule­ga­nie ni­szcze­niu wsku­tek dzia­ła­nia fal

 (1.2) med. ły­żecz­ko­wa­nie jamy ma­ci­cy


Źródła:

Wiktionary

Abradować

po­wo­do­wać abraz­ję


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) geol. po­wo­do­wać abraz­ję, ni­szczyć klif wsku­tek dzia­ła­nia fal


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abraham

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pięć­dzie­sią­te uro­dzi­ny, pięć­dzie­siąt­ka


Abra­ham ( ‏אַבְרָהָם‎ "’Awrāhām", akad. A-bi-ra-mu, ‏إِبْرَاهِيمُ‎ "Ibrāhīm", dosł. „ko­cha­ją­cy oj­ciec”) pier­wot­nie zwany Abra­mem – pier­wszy z he­braj­skich pa­triar­chów. Wśród hi­sto­ry­ków nie ma kon­sen­su­su, czy fak­tycz­nie ist­niał. Naj­praw­do­po­dob­niej żył na po­cząt­ku II ty­siąc­le­cia p.n.e. We­dług re­la­cji bi­blij­nych był pra­oj­cem na­ro­du ży­dow­skie­go, arab­skie­go, edo­mic­kie­go i także in­nych. Z woli Boga Jahwe wy­ru­szył z Me­zo­po­ta­mii do Pa­le­sty­ny. Mąż Sary i Hagar, oj­ciec Iza­a­ka i Iz­ma­e­la.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abrahamek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Abra­ham


Źródła:

Wiktionary

Abrahamiczny

1. wy­wo­dzą­cy się od Abra­ha­ma; abra­ha­mo­wy;
2. re­li­gie abra­ha­micz­ne - re­li­gie ma­ją­ce ko­rze­nie w prze­ka­zach Tory o pa­triar­sze Abra­ha­mie; re­li­gie abra­ha­mo­we


przy­miot­nik

 (1.1) rel. wy­wo­dzą­cy się od Abra­ha­ma


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abrahamizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teol. rel. mo­no­te­izm abra­ha­micz­ny


Źródła:

Wiktionary

Abrahamowicz

naz­wi­sko


Abra­ha­mo­wicz ("Abra­mo­wicz") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Ja­strzę­biec.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abrahamowiny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pięć­dzie­sią­te uro­dzi­ny, pięć­dzie­siąt­ka


Źródła:

Wiktionary

Abrahamowy

1. taki jak u Abra­ha­ma, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Abra­ha­ma;
2. re­li­gie abra­ha­mo­we - re­li­gie ma­ją­ce ko­rze­nie w prze­ka­zach Tory o pa­triar­sze Abra­ha­mie; re­li­gie abra­ha­micz­ne


przy­miot­nik

 (1.1) rel. wy­wo­dzą­cy się od Abra­ha­ma


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abrakadabra

po­tocz­nie: coś nie­jas­ne­go, niez­ro­zu­mia­łe­go; chiń­szczyz­na, czar­na magia


wy­krzy­knik

 (1.1) słowo nie­o­kre­ślo­ne­go zna­cze­nia, rze­ko­ma ma­gicz­na for­mu­ła;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) przen. coś niez­ro­zu­mia­łe­go; wy­po­wiedź bez­sen­sow­na lub zag­mat­wa­na


Abra­ka­da­bra ("Abra­ca­da­bra, Abra­xas, Abra­sax") – po­cho­dzą­cy praw­do­po­dob­nie z ję­zy­ka ara­mej­skie­go ("Abəra kaDavəra") wyraz nie­ma­ją­cy zna­cze­nia. Od schył­ku sta­ro­żyt­no­ści, w śred­nio­wie­czu i we wczes­nej no­wo­żyt­no­ści po­słu­gi­wa­no się nim jako for­mu­łą ma­gicz­ną, tj. wy­ra­zem, który (od­po­wied­nio) wy­po­wie­dzia­ny ma rze­ko­mą moc wpły­wa­nia na rze­czy­wi­stość. Obec­nie słowo "abra­ka­da­bra" sto­su­je się jako (żar­to­bli­we) okre­śle­nie wy­po­wie­dzi po­zba­wio­nej sensu, niez­ro­zu­mia­łej, zag­mat­wa­nej.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abraksas

dawny ta­liz­man (amu­let) z wi­ze­run­kiem Abrak­sa­sa - bó­stwa gno­styc­kie­go póź­nej sta­ro­żyt­no­ści; abra­xas


Źródła:

SJP.pl

Abram

obce imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abramczuk

naz­wi­sko


Źródła:

SJP.pl

Abramczyk

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abramek

naz­wi­sko


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Abram


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abramow

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abramowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abra­mo­wia­nin. (miesz­ka­niec Abra­mo­wa)


Źródła:

Wiktionary

Abramowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abra­mo­wian­ka. (miesz­kan­ka Abra­mo­wa)


Źródła:

Wiktionary

Abramowice

1. przy­sió­łek w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, gmina Jo­dłow­nik;
2. dziel­ni­ca Lu­bli­na;
3. Abra­mo­wi­ce Pry­wat­ne - wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, gmina Głusk


rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. dziel­ni­ca Lu­bli­na;

 (1.2) geogr. przy­sió­łek w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abramowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Abra­mo­wi­ca­mi Ko­ściel­ny­mi, do­ty­czą­cy Abra­mo­wic Ko­ściel­nych

 (1.2) zwią­za­ny z Abra­mo­wi­ca­mi Pry­wat­ny­mi, do­ty­czą­cy Abra­mo­wic Pry­wat­nych


Źródła:

Wiktionary

Abramowicz

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abramowski

przy­miot­nik od: Abra­mów


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Abra­mo­wa


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abramowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Abra­ma


Źródła:

Wiktionary

Abramski

naz­wi­sko


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abramy

wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, gmina Ka­łu­szyn


Zo­bacz też: Abra­my (rejon mia­dziel­ski).

Abra­my – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, w gmi­nie Ka­łu­szyn.

Wieś pry­wat­na Kró­le­stwa Kon­gre­so­we­go, po­ło­żo­na była w 1827 roku w po­wie­cie sien­nic­kim, ob­wo­dzie sta­ni­sła­wow­skim wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abramów

wieś w Pol­sce


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lm. od Abram


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abraxas

dawny ta­liz­man (amu­let) z wi­ze­run­kiem Abra­xa­sa - bó­stwa gno­styc­kie­go póź­nej sta­ro­żyt­no­ści; abrak­sas


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abrazja

1. w ge­o­lo­gii: pro­ces ni­szcze­nia brze­gów przez fale;
2. w me­dy­cy­nie: usu­nię­cie z jamy ma­ci­cy tka­nek zmie­nio­nych cho­ro­bo­wo, jaja pło­do­we­go lub jego resz­tek; skro­ban­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. ście­ra­nie po­dło­ża skal­ne­go przez luźny ma­te­riał skal­ny prze­mie­szcza­ny przez wodę;

 (1.2) med. usu­wa­nie próch­ni­cy przy uży­ciu stru­mie­nia po­wie­trza wzbo­ga­co­ne­go ła­dun­kiem ścier­ni­wa o róż­nej gra­nu­la­cji;

 (1.3) med. w gi­ne­ko­lo­gii: za­bieg ły­żecz­ko­wa­nia ma­ci­cy

 (1.4) techn. pro­ces zu­ży­cia ścier­ne­go zwią­za­ny z ubyt­kiem po­wierzch­nio­wym ele­men­tów ma­szyn lub urzą­dzeń wsku­tek od­dzia­ły­wa­nia na niego luź­nych lub umo­co­wa­nych za­rów­no su­chych, jak i wil­got­nych ziarn mi­ne­ral­nych

 (1.5) kos­met. złu­szcza­nie na­skór­ka


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abrazo

forma wi­ta­nia się męż­czyzn, przy­ję­ta w Ame­ry­ce Ła­ciń­skiej


Źródła:

SJP.pl

Abrazyjny

zwią­za­ny z abraz­ją


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. / med. / techn. zwią­za­ny z abraz­ją, do­ty­czą­cy abraz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abrenuncjacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. praw. zrze­cze­nie się prawa do ma­jąt­ku po ro­dzi­cach przez córkę po otrzy­ma­niu od nich po­sa­gu


Źródła:

Wiktionary

Abrewiacja

skrót wy­ra­zu lub grupy wy­ra­zów w pi­śmie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. spec. skrót wy­ra­zu lub grupy wy­ra­zów w pi­śmie, szcze­gól­nie w od­nie­sie­niu do daw­nych rę­ko­pi­sów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abrewiacyjny

przy­miot­nik od: abre­wia­cja


Źródła:

SJP.pl

Abrewiator

prze­sta­rza­le: osoba do­ko­nu­ją­ca skró­tów ja­kie­goś tek­stu


Źródła:

SJP.pl

Abrewiatura

ab­bre­via­tu­ra;
1. skró­ty sto­so­wa­ne w no­ta­cji mu­zycz­nej (np. b - bemol, # - krzy­żyk);
2. sy­stem skró­tów sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­nych i śred­nio­wiecz­nych pis­mach;
3. w po­li­gra­fii: znak za­stę­pu­ją­cy jakiś wyraz (np. $)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. sy­stem skró­tów naj­czę­ściej uży­wa­nych wy­ra­żeń, sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu;

 (1.2) muz. skrót za­pi­su mu­zycz­ne­go


Na tę stro­nę wska­zu­je „Abre­wia­cja”. Zo­bacz też: skrót.

Abre­wia­tu­ra, abre­wia­cja (śrdw.-łac. "ab­bre­via­tu­ra", "ab­bre­via­tio"; od łac. "bre­vis" – "krót­ki") – umow­ny skrót uży­wa­ny w sta­ro­żyt­nych i śred­nio­wiecz­nych tek­stach w celu skró­ce­nia ich za­pi­su.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abrewiaturalny

do­ty­czą­cy abre­wia­tu­ry


Źródła:

SJP.pl

Abrewiologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka o skró­ce­niach ję­zy­ko­wych


Źródła:

Wiktionary

Abricoter

[czy­taj: abrikoTE] pod­kład pod masę cze­ko­la­do­wą z dżemu mo­re­lo­we­go


Źródła:

SJP.pl

Abriktozaur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Abric­to­sa­u­rus|Hop­son., ro­dzaj dwu­noż­ne­go, ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny he­te­ro­don­to­za­u­rów, or­ni­to­pod wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­cy he­te­ro­don­to­za­u­ra;


Abrik­to­za­ur, abryk­to­za­ur ("Abric­to­sa­u­rus") (z greki „zbu­dzo­ny ja­szczur”) – dwu­noż­ny, ro­śli­no­żer­ny di­no­za­ur z ro­dzi­ny he­te­ro­don­to­za­u­rów, or­ni­to­pod wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­cy he­te­ro­don­to­za­u­ra.

Abrik­to­za­ur był bar­dzo po­dob­ny do he­te­ro­don­to­za­u­ra. Odróż­niał go brak zębów.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abrogacja

uchy­le­nie, od­wo­ła­nie lub znie­sie­nie uchwa­ły czy aktu praw­ne­go bez za­stą­pie­nia go innym


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. uchy­le­nie ure­gu­lo­wa­nia praw­ne­go lub wy­ro­ku

 (1.2) rel. uchy­le­nie, znie­sie­nie za­sa­dy re­li­gij­nej


Abro­ga­cja – uchy­le­nie, od­wo­ła­nie lub znie­sie­nie uchwa­ły czy aktu praw­ne­go bez za­stą­pie­nia go innym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abrogacyjny

→ abro­ga­cja


Patrz:abrogacja

Źródła:

SJP.pl

Abrogowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. uchy­le­nie aktu praw­ne­go lub wy­ro­ku


Źródła:

Wiktionary

Abrogować

znieść lub zno­sić usta­wę, prze­pis praw­ny, wyrok itp.


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) praw. uchy­lić moc aktu praw­ne­go lub wy­ro­ku


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abros

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) nazwa stopu odz­na­cza­ją­ce­go się dość dużym opo­rem elek­trycz­nym oraz od­por­no­ścią na czyn­ni­ki zew­nętrz­ne;


Abros – nazwa stopu odz­na­cza­ją­ce­go się dość dużym opo­rem elek­trycz­nym oraz od­por­no­ścią na czyn­ni­ki zew­nętrz­ne (np. ko­roz­ję). Skła­da się z niklu (88%), chro­mu (10%) i man­ga­nu (ok. 2%). Jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. do pro­duk­cji ele­men­tów grzej­nych.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abroseksualizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. neol. zmien­na lub płyn­na orien­ta­cja sek­su­al­na


Źródła:

Wiktionary

Abrupcja

nagłe przer­wa­nie mu­zy­ki w celu osią­gnię­cia od­po­wied­nie­go wra­że­nia dra­ma­tycz­ne­go


Źródła:

SJP.pl

Abruzja

re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w cen­tral­nych Wło­szech nad Mo­rzem Adria­tyc­kim


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w cen­tral­nych Wło­szech nad Mo­rzem Adria­tyc­kim;


Abruz­ja (wł. "Abruz­zo") – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Wło­szech, le­żą­cy w cen­tral­nej czę­ści Pół­wy­spu Ape­niń­skie­go, nad Mo­rzem Adria­tyc­kim. Gra­ni­czy z re­gio­na­mi Mar­che, La­cjum i Mo­li­se.

Waż­niej­sze mia­sta: Pe­sca­ra (głów­ny port), Chie­ti, Te­ra­mo.

Więk­szą część po­wierzch­ni obej­mu­ją Ape­ni­ny Środ­ko­we (Corno Gran­de 2912 m n.p.m. oraz Monte Amaro 2795 m n.p.m.). Głów­ny­mi rze­ka­mi są Vo­ma­no, Pe­sca­ra, San­gro i Tri­gno. W Ape­ni­nach znaj­du­je się je­zio­ro Fu­ci­no.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abruzyjczyk

miesz­ka­niec Abruz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Abruz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abruzyjka

oby­wa­tel­ka Abruz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Abruz­ji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abruzyjski

→ Abruz­ja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Abruz­ją


Patrz:Abruzja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abruzzy

naj­wyż­sza część Ape­nin, po­ło­żo­na we Wło­szech; Ape­nin Abru­zyj­ski


Źródła:

SJP.pl

Abrychta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. masz. stru­gar­ka


Źródła:

Wiktionary

Abrychtmaszina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. masz. stru­gar­ka


Źródła:

Wiktionary

Abrykosa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. mo­re­la


Źródła:

Wiktionary

Abrys

daw­niej: szkic, ry­su­nek, pro­jekt


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. wstęp­ny szkic, zarys

 (1.2) daw. (w XVIII i na pocz. XIX w.) plan ar­chi­tek­to­nicz­ny


Abrys – ter­min uży­wa­ny w daw­nych cza­sach na okre­śle­nie szki­cu, za­ry­su, pro­jek­tu ar­chi­tek­to­nicz­ne­go. Był szcze­gól­nie po­pu­lar­ny w XVIII i na po­cząt­ku XIX wieku, kiedy to peł­nił funk­cję tech­nicz­ne­go ry­sun­ku kon­tu­ro­we­go, czę­sto wy­ko­rzy­sty­wa­ne­go w sztu­ce, ar­chi­tek­tu­rze.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abrysować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. abry­so­wać)

 (1.1) daw. spo­rzą­dzić abrys; nasz­ki­co­wać, za­pro­jek­to­wać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. abry­so­wać)

 (2.1) daw. spo­rzą­dzać abrys; szki­co­wać, pro­jek­to­wać


Źródła:

Wiktionary

Abs

[czy­taj: a-be-ES]
1. skrót od: Anti-Bloc­kier-Sy­stem - sa­mo­cho­do­wy sy­stem za­po­bie­ga­ją­cy blo­ko­wa­niu się kół w cza­sie ha­mo­wa­nia;
2. ter­mo­pla­stycz­ne two­rzy­wo sztucz­ne o dużej od­por­no­ści na ście­ra­nie;
3. po­tocz­nie:
a) wyć­wi­czo­ne mię­śnie brzu­cha; sze­ścio­pak, six-pack, ka­lo­ry­fer;
b) tre­ning mię­śni brzu­cha


skró­to­wiec

 (1.1) mot. układ prze­ciw­po­śliz­go­wy;

 (1.2) slang. żart. (= Ab­so­lut­ny Brak Sut­ków) mały biust

 (1.3) slang. żart. (= Ab­so­lut­ny Brak Szyi) ktoś bar­dzo umię­śnio­ny

 (1.4) slang. żart. (= Ab­so­lut­ny Brak Szyi) ktoś ubra­ny w dres


Zo­bacz też: ABS.

Abs (arab. عبس) – mia­sto w Je­me­nie, w mu­ha­fa­zie Hadż­dża. W 2004 roku li­czy­ło 15 568 miesz­kań­ców. W mie­ście znaj­du­je się port lot­ni­czy Abs.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absalom

obca forma pol­skie­go imie­nia Ab­sa­lon


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. po­stać bi­blij­na, syn króla Da­wi­da;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absalon

imię mę­skie


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zob. Ab­sa­lom.


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absces

otor­bio­ny zbior­nik ropy, czę­sto spo­wo­do­wa­ny za­ka­że­niem bak­te­ryj­nym; ro­pień


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ro­pień


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abscysyna

hor­mon ro­ślin­ny uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach opa­da­nia liści i doj­rza­łych owo­ców, ha­mu­ją­cy wzrost ło­dy­gi, two­rze­nie kwia­tów, ot­wie­ra­nie się pąków i kieł­ko­wa­nie na­sion; kwas ab­scy­sy­no­wy, dor­mi­na


Źródła:

SJP.pl

Abscysynowy

kwas ab­scy­sy­no­wy - hor­mon ro­ślin­ny uczest­ni­czą­cy w pro­ce­sach opa­da­nia liści i doj­rza­łych owo­ców, ha­mu­ją­cy wzrost ło­dy­gi, two­rze­nie kwia­tów, ot­wie­ra­nie się pąków i kieł­ko­wa­nie na­sion


Źródła:

SJP.pl

Absencja

nie­o­bec­ność


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­o­bec­ność w danym miej­scu, zwła­szcza w pracy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absencyjny

przy­miot­nik od: ab­sen­cja


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ab­sen­cją, nie­o­bec­no­ścią, do­ty­czą­cy ab­sen­cji, nie­o­bec­no­ści


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absenteista

czło­wiek uchy­la­ją­cy się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który uchy­la się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absenteistka

ko­bie­ta uchy­la­ją­ca się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która uchy­la się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absenteizm

uchy­la­nie się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych, np. od uczest­nict­wa w wy­bo­rach, ze­bra­niach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) uchy­la­nie się od wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków spo­łecz­nych


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absentowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. uchy­la­nie się


Źródła:

Wiktionary

Absentować

daw­niej: ab­sen­to­wać się - być nie­o­bec­nym, wy­mi­gi­wać się od cze­goś


Źródła:

SJP.pl

Absmaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od abs­mak


Źródła:

Wiktionary

Absmak

nies­mak, absz­mak;
1. odra­za, wstręt, obrzy­dze­nie;
2. przy­kry smak w ustach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­kry, nie­przy­jem­ny smak

 (1.2) przen. przy­kre wra­że­nie, uczu­cie nie­za­do­wo­le­nia z cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolucja

1. w pra­wie, prze­sta­rza­le: uwol­nie­nie od oskar­że­nia;
2. w re­li­gii: od­pu­szcze­nie grze­chów; także for­mu­ła, za po­mo­cą któ­rej udzie­la się roz­grze­sze­nia;
3. książ­ko­wo: wy­ba­cze­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. roz­grze­sze­nie, zdję­cie kląt­wy ko­ściel­nej, od­pu­szcze­nie grze­chów;

 (1.2) przest. uwol­nie­nie, wyrok są­do­wy uwal­nia­ją­cy oskar­żo­ne­go


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolut

1. w fi­lo­zo­fii: byt sa­mo­ist­ny, nie­za­leż­ny, nie­o­gra­ni­czo­ny;
2. książ­ko­wo: war­tość naj­wyż­sza


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, co ist­nia­ło samo przez się, ab­so­lut­ny duch, Bóg;

 (1.2) zob. ole­jek ab­so­lut­ny.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) stpol. dyk­ta­tor, de­spo­ta

mo­du­lant

 (3.1) uczn. zu­peł­nie


Ab­so­lut ( ab­so­lu­tus „bez­wa­run­ko­wy, niez­wią­za­ny”) – oso­bo­wy lub be­zo­so­bo­wy pier­wot­ny byt, do­sko­na­ły, naj­wyż­szy, pełny, cał­ko­wi­cie nie­za­leż­ny, nie­u­wa­run­ko­wa­ny i ni­czym nie­o­gra­ni­czo­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absolutnie

przy­słó­wek stop­nia

 (1.1) cał­ko­wi­cie, nie­za­leż­nie od ni­cze­go, nie do­pu­szcza­jąc wy­jąt­ków

przy­słó­wek spo­so­bu

 (2.1) niek­we­stio­no­wa­nie, nie bu­dząc za­strze­żeń

 (2.2) filoz. obiek­tyw­nie, nie­za­leż­nie od cze­goś, bezwz­ględ­nie

 (2.3) hist. polit. mając nie­o­gra­ni­czo­ną wła­dzę, po­sia­da­jąc wła­dzę ab­so­lut­ną


Ab­so­lut­nie – so­lo­wy album mu­zycz­ny pol­skie­go gi­ta­rzy­sty i wo­ka­li­sty Ta­de­u­sza Na­le­py.

Na­gra­nia na LP za­re­je­stro­wa­no w Stu­diu "Ton­press" w War­sza­wie. Mu­zy­kę do wszyst­kich ut­wo­rów na­pi­sał Ta­de­usz Na­le­pa, tek­sty pio­se­nek – Bog­dan Loebl. Wi­ny­lo­wy LP i CD zo­sta­ły wy­da­ne przez Pol­skie Na­gra­nia „Muza” w 1991. Na pły­cie wi­ny­lo­wej jest tylko dzie­sięć na­grań, wy­da­nie kom­pak­to­we po­sze­rzo­no o ut­wo­ry "Co tam jest" i "Ucisz lęki".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Absolutniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ab­so­lut­nie


Źródła:

SJP.pl

Absolutność

1. nie­za­leż­ność od ja­kich­kol­wiek wa­run­ków; bezwz­ględ­ność;
2. daw­niej: sa­mo­wład­ność, nie­pod­le­ga­nie żad­nej wła­dzy


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bezwz­ględ­ność, nie­za­leż­ność od wszel­kie­go uwa­run­ko­wa­nia

 (1.2) daw. sa­mo­wład­ność, nie­pod­le­ga­nie żad­nej wła­dzy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolutny

1. cał­ko­wi­ty, zu­peł­ny (np. ab­so­lut­na cisza);
2. do­ty­czą­cy ab­so­lu­tu, ist­nie­ją­cy nie­za­leż­nie i obiek­tyw­nie (np. praw­da ab­so­lut­na);
3. od­no­szą­cy się do ab­so­lu­tyz­mu (np. wład­ca ab­so­lut­ny)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) cał­ko­wi­ty, zu­peł­ny, bezwz­ględ­ny

 (1.2) niek­we­stio­no­wa­ny

 (1.3) filoz. ist­nie­ją­cy obiek­tyw­nie

 (1.4) polit. opar­ty na za­sa­dach ab­so­lu­tyz­mu lub rzą­dzą­cy we­dług tych zasad

 (1.5) fiz. o tem­pe­ra­tu­rze: wy­ra­żo­na w skali Kel­vi­na


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolutorium

1. akt par­la­men­tu uz­na­ją­cy na pod­sta­wie spra­wo­zda­nia pra­wi­dło­wość wy­ko­na­nia przez rząd bu­dże­tu za rok po­przed­ni,
2. ukoń­cze­nie stu­diów wyż­szych bez uzy­ska­nia dy­plo­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ofic. zat­wier­dze­nie spra­wo­zda­nia z dzia­łal­no­ści, zwy­kle fi­nan­so­wej;

 (1.2) ofic. zwol­nie­nie od od­po­wie­dzial­no­ści

 (1.3) ofic. ukoń­cze­nie stu­diów wyż­szych bez dy­plo­mu;


Ab­so­lu­to­rium (łac. "ab­so­lu­to­rium" – zwol­nie­nie, unie­waż­nie­nie) – okre­śle­nie aktu praw­ne­go, który do­ko­ny­wa­ny jest po­przez organ upraw­nio­ny (np. par­la­ment) na pod­sta­wie przed­sta­wio­ne­go spra­wo­zda­nia ra­chun­ko­we­go. Udzie­le­nie ab­so­lu­to­rium oz­na­cza stwier­dze­nie pra­wi­dło­wo­ści dzia­ła­nia fi­nan­so­we­go or­ga­nu wy­ko­naw­cze­go (w tym przy­pad­ku rządu) w okre­ślo­nym prze­dzia­le cza­so­wym.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absolutoryjny

przy­miot­nik od: ab­so­lu­to­rium


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ofic. zwią­za­ny z ab­so­lu­to­rium, do­ty­czą­cy ab­so­lu­to­rium


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolutysta

zwo­len­nik ab­so­lu­tyz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik ab­so­lu­tyz­mu – ustro­ju pań­stwo­we­go

 (1.2) filoz. zwo­len­nik ab­so­lu­tyz­mu – dok­try­ny fi­lo­zo­ficz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolutystka

zwo­len­nicz­ka ab­so­lu­tyz­mu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. zwo­len­nicz­ka ab­so­lu­tyz­mu – ustro­ju pań­stwo­we­go

 (1.2) filoz. zwo­len­nicz­ka ab­so­lu­tyz­mu – dok­try­ny fi­lo­zo­ficz­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolutystyczny

do­ty­czą­cy ab­so­lu­tyz­mu, od­no­szą­cy się do sfery ab­so­lu­tu


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) polit. opar­ty na za­sa­dach ab­so­lu­tyz­mu (ustro­ju pań­stwo­we­go)

 (1.2) filoz. na­ce­cho­wa­ny ab­so­lu­tyz­mem (dok­try­ną fi­lo­zo­ficz­ną)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolutyzacja

trak­to­wa­nie cze­goś jako rze­czy ab­so­lut­nej, bezwz­ględ­nie słusz­nej


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) trak­to­wa­nie cze­goś jako rze­czy ab­so­lut­nej, niez­mien­nej, sta­łej, bezwz­ględ­nej


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolutyzm

1. forma rzą­dów, w któ­rej nie­o­gra­ni­czo­na wła­dza na­le­ży do jed­ne­go czło­wie­ka i jest spra­wo­wa­na poza ja­ką­kol­wiek kon­tro­lą spo­łecz­ną; sa­mo­władzt­wo, je­dy­no­władzt­wo, au­to­kra­tyzm, au­to­kra­cja, au­tar­chia (rza­dziej);
2. w fi­lo­zo­fii: po­gląd za­kła­da­ją­cy niez­mien­ność, wiecz­ność i nie­za­leż­ność od czło­wie­ka ta­kich war­to­ści, jak dobro, pię­kno, praw­da


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. mo­nar­chia nie­o­gra­ni­czo­na;

 (1.2) filoz. po­gląd, we­dług któ­re­go takie war­to­ści, jak praw­da, dobro, pię­kno są niez­mien­ne, wiecz­ne i nie­za­leż­ne od czło­wie­ka;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absolutyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) trak­to­wa­nie cze­goś jako rze­czy bezwz­ględ­nej, niez­mien­nej


Źródła:

Wiktionary

Absolutyzować

uz­na­wać coś za bezwz­ględ­nie słusz­ne, ide­al­ne (np. Nie­bez­piecz­nie jest ab­so­lu­ty­zo­wać pro­fe­sjo­na­lizm - za­wo­do­wy oszust i mor­der­ca to także pro­fe­sjo­na­li­sta.)


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) trak­to­wać coś jako rzecz ab­so­lut­ną, niez­mien­ną, bezwz­ględ­ną


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolwencki

zwią­za­ny z ab­sol­wen­ta­mi (np. staż ab­sol­wenc­ki, an­kie­ta ab­sol­wenc­ka)


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ab­sol­wen­ta­mi, do­ty­czą­cy ab­sol­wen­tów; przez­na­czo­ny dla ab­sol­wen­tów


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolwenckość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ab­sol­wenc­kie


Źródła:

Wiktionary

Absolwent

osoba, która ukoń­czy­ła szko­łę, uczel­nię lub kurs


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która ukoń­czy­ła szko­łę, uczel­nię, kurs;


Ab­sol­went (z ab­sol­vens „koń­czą­cy”) – osoba, która ukoń­czy­ła szko­łę, uczel­nię lub kurs.

Ab­sol­wen­ci stu­diów w Pol­sce otrzy­mu­ją dy­plom ukoń­cze­nia stu­diów na okre­ślo­nym kie­run­ku i pro­fi­lu pot­wier­dza­ją­cy wyksz­tał­ce­nie wyż­sze oraz tytuł za­wo­do­wy:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absolwentka

uczen­ni­ca, która ukoń­czy­ła szko­łę lub uczel­nię


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziew­czy­na lub ko­bie­ta, która ukoń­czy­ła szko­łę, uczel­nię, kurs


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absolwowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. udzie­la­nie roz­grze­sze­nia


Źródła:

Wiktionary

Absolwować

prze­sta­rza­le:
1. roz­grze­szać;
2. uwal­niać od oskar­że­nia


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) rel. udzie­lać ab­so­lu­cji, roz­grze­sze­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absorbancja

w fi­zy­ce: współ­czyn­nik cha­rak­te­ry­zu­ją­cy po­chła­nia­nie świa­tła w oś­rod­ku op­tycz­nym; gę­stość op­tycz­na


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. wiel­kość fi­zycz­na, współ­czyn­nik po­chła­nia­nia pro­mie­nio­wa­nia


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absorbat

skład­nik ga­zo­wy po­chła­nia­ny przez ciecz lub ciało stałe w pro­ce­sie ab­sorp­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. skład­nik ga­zo­wy po­chła­nia­ny przez ab­sor­bent pod­czas ab­sorp­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absorbent

ciecz lub ciało stałe po­chła­nia­ją­ce skład­nik ga­zo­wy w pro­ce­sie ab­sorp­cji; po­chła­niacz


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja, która po­chła­nia wgłęb­nie (ab­sor­bu­je) inną (ab­sor­bat)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absorber

urzą­dze­nie do wchła­nia­nia sub­stan­cji lub ener­gii


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. techn. sprzęt la­bo­ra­to­ryj­ny lub urzą­dze­nie prze­my­sło­we, słu­żą­ce do po­chła­nia­nia (ab­sorp­cji) niek­tó­rych skład­ni­ków mie­sza­ni­ny ga­zo­wej przez ciecz;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absorbowalny

da­ją­cy się wchło­nąć


Źródła:

SJP.pl

Absorbowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. po­chła­nia­nie sub­stan­cji

 (1.2) za­przą­ta­nie uwagi, myśli

 (1.3) po­zy­ski­wa­nie i wy­ko­rzy­sty­wa­nie środ­ków fi­nan­so­wych


Źródła:

Wiktionary

Absorbować

1. po­chła­niać cał­ko­wi­cie czy­jąś uwagę, zaj­mo­wać komuś czas;
2. wią­zać che­micz­nie


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) chem. fiz. po­chła­niać sub­stan­cję, ener­gię; wią­zać che­micz­nie

 (1.2) przen. cał­ko­wi­cie po­chła­niać czy­jeś myśli, uwagę, czas; zaj­mo­wać kogoś

 (1.3) po­zy­ski­wać i wy­ko­rzy­sty­wać środ­ki fi­nan­so­we


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absorbujący

żywo kogoś zaj­mu­ją­cy, po­chła­nia­ją­cy czy­jąś uwagę


Źródła:

SJP.pl

Absorpcja

wchła­nia­nie; m.in. chem. po­chła­nia­nie gazu przez ciecz, fiz. po­chła­nia­nie pro­mie­nio­wa­nia


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. chem. pro­ces wni­ka­nia czą­stek do wnę­trza innej sub­stan­cji two­rzą­cej do­wol­ną fazę cią­głą;

 (1.2) opt. pro­ces po­chła­nia­nia ener­gii fali przez ciało;

 (1.3) ekon. adm. wy­ko­rzy­sta­nie za­so­bów fi­nan­so­wych lub go­spo­dar­czych

 (1.4) jęz. pro­ces łą­cze­nia się przy­rost­ka z za­koń­cze­niem pod­sta­wy sło­wot­wór­czej


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absorpcjometria

me­to­dy che­micz­nej ana­li­zy in­stru­men­tal­nej opar­te na ba­da­niu i po­mia­rach ab­sorp­cji pro­mie­nio­wa­nia w za­kre­sie od ul­tra­fio­le­tu do pod­czer­wie­ni (spek­tro­fo­to­me­tria, ko­lo­ry­me­tria)


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Absorpcyjność

1. wchła­nial­ność sub­stan­cji lub ener­gii;
2. w eko­no­mii: zdol­ność do ko­rzy­sta­nia z zew­nętrz­nych za­so­bów fi­nan­so­wych lub go­spo­dar­czych


Źródła:

SJP.pl

Absorpcyjny

→ ab­sorp­cja


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ab­sorp­cją


Patrz:absorpcja

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absta

śro­do­wi­sko­wo: stan głodu nar­ko­tycz­ne­go


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. u nar­ko­ma­nów: ze­spół ab­sty­nen­cyj­ny od nar­ko­ty­ków, głód nar­ko­tycz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstrahowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. ce­lo­we i świa­do­me po­mi­ja­nie w roz­wa­ża­niach ja­kiejś cechy lub aspek­tu, aby ułat­wić ana­li­zę


Źródła:

Wiktionary

Abstrahować

1. po­mi­jać coś w roz­mo­wie na rzecz cze­goś waż­niej­sze­go, świa­do­mie cze­goś nie uwz­ględ­niać;
2. two­rzyć ogól­ne po­ję­cia, wy­o­dręb­niać cechy istot­ne od nie­i­stot­nych w danym zja­wi­sku czy przed­mio­cie


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) filoz. do­ko­ny­wać wy­o­dręb­nie­nia w ja­kimś za­gad­nie­niu, zja­wi­sku lub przed­mio­cie, jego róż­nych cech lub okre­ślać re­la­cje mię­dzy nimi w celu stwo­rze­nia po­ję­cia ogól­ne­go

 (1.2) książk. ce­lo­wo i świa­do­mie po­mi­jać w roz­wa­ża­niach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułat­wić ana­li­zę; nie uwz­ględ­niać cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstrakcja

1. po­gląd, twier­dze­nie słabo zwią­za­ne z rze­czy­wi­sto­ścią, nie­o­par­te na fak­tach;
2. coś nie­kon­kret­ne­go, trud­ne­go do zro­zu­mie­nia;
3. po­mysł nie­moż­li­wy do zre­a­li­zo­wa­nia;
4. po­ję­cie nie­ma­ją­ce od­po­wied­ni­ka w kon­kret­nym przed­mio­cie, np. pię­kno; ab­strakt;
5. two­rze­nie ta­kich pojęć; ab­stra­ho­wa­nie;
6. dzie­ło sztu­ki nie­ma­ją­ce bez­poś­red­nie­go od­nie­sie­nia do form i przed­mio­tów ob­ser­wo­wa­nych w na­tu­rze


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­re­al­ny po­gląd

 (1.2) coś trud­ne­go do zre­a­li­zo­wa­nia lub zde­fi­nio­wa­nia

 (1.3) po­ję­cie ogól­ne

 (1.4) pro­ces two­rze­nia pojęć ogól­nych;

 (1.5) szt. kom­po­zy­cja barw i kształ­tów bez wi­docz­ne­go związ­ku z rze­czy­wi­sto­ścią;

 (1.6) in­form. pro­ces upra­szcza­nia pro­ble­mu re­a­li­zo­wa­ny m.in. przez se­pa­ro­wa­nie in­ter­fej­su i im­ple­men­ta­cji;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abstrakcjonista

1. ar­ty­sta two­rzą­cy we­dług zasad ab­strak­cjo­niz­mu;
2. czło­wiek ope­ru­ją­cy ab­strak­cja­mi w ro­zu­mo­wa­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ar­ty­sta two­rzą­cy dzie­ła zgod­nie z za­ło­że­nia­mi ab­strak­cjo­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstrakcjonistka

1. ar­tyst­ka two­rzą­ca we­dług zasad ab­strak­cjo­niz­mu;
2. ko­bie­ta ope­ru­ją­ca ab­strak­cja­mi w ro­zu­mo­wa­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­tyst­ka two­rzą­ca dzie­ła zgod­nie z za­ło­że­nia­mi ab­strak­cjo­niz­mu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstrakcjonistyczny

przy­miot­nik od: ab­strak­cjo­nizm


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) szt. zwią­za­ny z ab­strak­cjo­niz­mem


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstrakcjonizm

cha­rak­te­ry­stycz­na dla sztu­ki XX wieku ten­den­cja po­le­ga­ją­ca na re­zy­gna­cji z odt­wa­rza­nia rze­czy­wi­sto­ści i po­słu­gi­wa­niu się for­ma­mi pla­stycz­ny­mi pow­sta­ły­mi z po­łą­cze­nia figur ge­o­me­trycz­nych, kom­po­zy­cji ko­lo­ro­wych pła­szczyzn i plam


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. kie­ru­nek w sztu­ce XX wieku, w któ­rym cha­rak­te­ry­stycz­ne jest wy­e­li­mi­no­wa­nie wszel­kich bez­poś­red­nich od­nie­sień do form lub przed­mio­tów ob­ser­wo­wa­nych w na­tu­rze;


Ab­strak­cjo­nizm ( ab­strac­tio „oder­wa­nie”) – kie­ru­nek we współ­czes­nych sztu­kach pla­stycz­nych, który cha­rak­te­ry­zu­je się wy­e­li­mi­no­wa­niem wszel­kich przed­sta­wień ma­ją­cych bez­poś­red­nie od­nie­sie­nie do form lub przed­mio­tów ob­ser­wo­wa­nych w rze­czy­wi­sto­ści. Jest to sztu­ka ab­strak­cyj­na, bez­przed­mio­to­wa.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abstrakcyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ab­strak­cyj­ny


Źródła:

Wiktionary

Abstrakcyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ab­strak­cyj­nie


Źródła:

SJP.pl

Abstrakcyjność

1. cecha cze­goś trud­ne­go do po­ję­cia lub uz­na­nia za rze­czy­wi­ste;
2. cecha cze­goś bę­dą­ce­go kom­po­zy­cją linii, plam itp.;
3. cecha cze­goś opie­ra­ją­ce­go się na wy­o­dręb­nia­niu naj­waż­niej­szych cech pew­nej grupy obiek­tów


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ab­strak­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są ab­strak­cyj­ni


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstrakcyjny

1. nie­ma­ją­cy związ­ku z rze­czy­wi­sto­ścią lub słabo z nią zwią­za­ny;
2. w fi­lo­zo­fii: bę­dą­cy wy­ni­kiem ab­stra­ho­wa­nia;
3. od­no­szą­cy się do ab­strak­cjo­niz­mu (np. ma­lar­stwo ab­strak­cyj­ne)


przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie ma­ją­cy związ­ku z rze­czy­wi­sto­ścią

 (1.2) niez­ro­zu­mia­ły lub nie­wy­ko­nal­ny

 (1.3) bę­dą­cy wy­ni­kiem wy­dzie­le­nia cech ogól­nych

 (1.4) ty­po­wy dla ab­strak­cjo­niz­mu

 (1.5) ab­stra­ho­wa­ny od pew­nych wy­bra­nych włas­no­ści da­ne­go obiek­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstrakt

1. po­ję­cie oder­wa­ne, ab­strak­cyj­ne; ab­strak­cja;
2. stre­szcze­nie do­ku­men­tu pier­wot­ne­go, ma­ją­ce słu­żyć jak naj­szer­sze­mu jego zo­bra­zo­wa­niu


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­ję­cie ogól­ne ut­wo­rzo­ne w wy­ni­ku ab­stra­ho­wa­nia, nie­ma­ją­ce od­po­wied­ni­ka w kon­kret­nym rze­czy­wi­stym przed­mio­cie

 (1.2) książk. zwię­zły wy­ciąg z tek­stu na­u­ko­we­go lub do­ku­men­tu, pu­bli­ko­wa­ny naj­czę­ściej w ję­zy­ku an­giel­skim


Ab­strakt – stre­szcze­nie pu­bli­ka­cji na­u­ko­wej lub książ­ki, w któ­rym w for­mie mak­sy­mal­nie skon­den­so­wa­nej z jak naj­więk­szą licz­bą słów klu­czo­wych, za­war­te są pod­sta­wo­we in­for­ma­cje o tezie ar­ty­ku­łu, me­to­dy­ce prze­pro­wa­dzo­nych badań, naj­waż­niej­szych wy­ni­kach oraz wnio­skach. Jest pu­bli­ka­cją po­ja­wia­ją­cą się okre­so­wo w celu skró­to­we­go przed­sta­wie­nia wy­ni­ków badań w ja­kiejś dzie­dzi­nie nauki w jed­nym lub kilku kra­jach. Ab­strakt liczy zwy­kle od 150 do 600 słów.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abstraktowy

zwią­za­ny z ab­strak­tem


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ab­strak­tem, do­ty­czą­cy ab­strak­tu


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstynencja

świa­do­me pow­strzy­my­wa­nie się od cze­goś, prze­de wszyst­kim od uży­wa­nia al­ko­ho­lu, ty­to­niu, nar­ko­ty­ków itp.; wstrze­mięź­li­wość


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pow­strzy­my­wa­nie się głów­nie przed pi­ciem al­ko­ho­lu; w szer­szym zna­cze­niu także od wszel­kich uży­wek, seksu itp.;

 (1.2) ekon. pow­strzy­my­wa­nie się od kon­sump­cji


Ab­sty­nen­cja ( ab­sti­nen­tia ‘pow­ścią­gli­wość’) – pow­strzy­my­wa­nie się od cze­goś, naj­czę­ściej od przyj­mo­wa­nia sub­stan­cji psy­cho­ak­tyw­nych (psy­cho­tro­po­wych, po­wo­du­ją­cych cza­so­we zmia­ny po­strze­ga­nia, na­stro­ju, świa­do­mo­ści i za­cho­wa­nia), czę­sto skut­ku­ją­ce­go uza­leż­nie­niem – tzw. uży­wek (np. al­ko­ho­lu, nar­ko­ty­ków, pa­pie­ro­sów), także leków.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abstynencki

taki, któ­re­go za­ło­że­niem jest pow­strzy­my­wa­nie się od picia al­ko­ho­lu


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ab­sty­nen­ta­mi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstynencyjny

przy­miot­nik od: ab­sty­nen­cja (np. al­ko­ho­lo­wy ze­spół ab­sty­nen­cyj­ny, ob­ja­wy ab­sty­nen­cyj­ne)


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pow­strzy­my­wa­niem się od używ­ki


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstynent

męż­czyz­na pow­strzy­mu­ją­cy się od picia al­ko­ho­lu; także: ktoś pow­strzy­mu­ją­cy się od cze­goś in­ne­go (zwy­kle po­wszech­nie czy­nio­ne­go i przy­jem­ne­go)


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba nie pi­ją­ca na­po­jów al­ko­ho­lo­wych

 (1.2) osoba wstrze­mięź­li­wa, pow­ścią­gli­wa, pow­strzy­mu­ją­ca się od cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abstynentka

ko­bie­ta pow­strzy­mu­ją­ca się od picia al­ko­ho­lu; także: ko­bie­ta pow­strzy­mu­ją­ca się od cze­goś in­ne­go (zwy­kle po­wszech­nie czy­nio­ne­go i przy­jem­ne­go)


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta nie pi­ją­ca na­po­jów al­ko­ho­lo­wych

 (1.2) ko­bie­ta wstrze­mięź­li­wa, pow­ścią­gli­wa, pow­strzy­mu­ją­ca się od cze­goś


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absurd

1. to, co jest po­zba­wio­ne sensu; nie­do­rzecz­ność, non­sens;
2. w lo­gi­ce: wy­ra­że­nie wew­nętrz­nie sprzecz­ne;
3. w fi­lo­zo­fii: bez­sen­sow­ność świa­ta i ludz­kie­go życia wy­da­ją­ce­go się zmie­rzać do­ni­kąd


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) non­sens, coś bez lo­gicz­ne­go uza­sad­nie­nia

 (1.2) log. wy­ra­że­nie wew­nętrz­nie sprzecz­ne;


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absurdalista

autor ut­wo­ru li­te­rac­kie­go opar­te­go na ab­sur­dzie, np. Sa­mu­el Bec­kett - twór­ca te­a­tru ab­sur­du


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która two­rzy, myśli lub dzia­ła w duchu ab­sur­du


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absurdalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczy­nie­nie cze­goś ab­sur­dal­nym, spro­wa­dze­nie do ab­sur­du


Źródła:

Wiktionary

Absurdalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. do­pro­wa­dza­nie do ab­sur­du, spro­wa­dza­nie do ab­sur­du


Źródła:

Wiktionary

Absurdalizować

1. pom­niej­szać zna­cze­nie cze­goś;
2. po­wo­do­wać, że coś staje się ab­sur­dal­ne


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) czy­nić coś ab­sur­dal­nym


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absurdalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ab­sur­dal­ny


Źródła:

Wiktionary

Absurdalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ab­sur­dal­nie


Źródła:

SJP.pl

Absurdalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ab­sur­dal­ny


Źródła:

SJP.pl

Absurdalność

coś ab­sur­dal­ne­go, nie­ma­ją­ce­go sensu; nie­do­rzecz­ność, non­sens


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ab­sur­dal­ne, nie­do­rzecz­ność


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absurdalny

bez­sen­sow­ny, nie­lo­gicz­ny


przy­miot­nik

 (1.1) nie pod­le­ga­ją­cy lo­gicz­ne­mu wy­ja­śnie­niu

 (1.2) log. wew­nętrz­nie sprzecz­ny

 (1.3) pot. ogrom­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absurdum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. zob. ab­surd.


Źródła:

Wiktionary

Absurdyczny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. ab­sur­dal­ny


Źródła:

Wiktionary

Absurdysta

1. zwo­len­nik ab­sur­dyz­mu (po­glą­du uz­na­ją­ce­go rze­czy­wi­stość za ab­sur­dal­ną);
2. ar­ty­sta ak­cen­tu­ją­cy w swej sztu­ce ab­sur­dal­ność ota­cza­ją­cej nas rze­czy­wi­sto­ści


Źródła:

SJP.pl

Absurdyzm

po­gląd uz­na­ją­cy rze­czy­wi­stość za ab­sur­dal­ną oraz kie­ru­nek w sztu­ce usi­łu­ją­cy tę ab­sur­dal­ność po­ka­zać


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, zgod­nie z któ­rym rze­czy­wi­stość jest po­zba­wio­na sensu, a ludz­kie próby jej zro­zu­mie­nia są da­rem­ne;

 (1.2) liter. przed­sta­wia­nie sy­tu­a­cji ab­sur­dal­nych, po­zba­wio­nych lo­gi­ki i sensu


Ab­sur­dyzm – po­gląd uz­na­ją­cy rze­czy­wi­stość za ab­sur­dal­ną, a ludz­kie dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu zro­zu­mie­nie rze­czy­wi­sto­ści za nie­mo­gą­ce osią­gnąć swego celu. Jest zwią­za­ny z ni­hi­liz­mem i eg­zy­sten­cja­liz­mem.

Ab­sur­dyzm zo­stał po­ru­szo­ny m.in. w mi­kro­po­wie­ści "Obcy" fran­cu­skie­go pi­sa­rza i no­bli­sty Al­ber­ta Ca­mu­sa, przed­sta­wia­ją­cej losy czło­wie­ka wy­ob­co­wa­ne­go w świe­cie zła i hi­po­kryz­ji.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absurdzik

zdrob­nie­nie od: ab­surd


Źródła:

SJP.pl

Absyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. zob. ap­sy­da.


Źródła:

Wiktionary

Absyda

ap­sy­da;
1. ko­ściel­ne po­mie­szcze­nie za­my­ka­ją­ce pre­zbi­te­rium lub nawę
2. punkt mi­ni­mal­nej lub mak­sy­mal­nej od­le­gło­ści ciał nie­bie­skich wzglę­dem sie­bie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. ap­sy­da.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absydalny

→ ab­sy­da; ab­sy­do­wy, ap­sy­dal­ny, ap­sy­dial­ny, ap­sy­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Absydowy

→ ab­sy­da; ab­sy­dal­ny, ap­sy­dal­ny, ap­sy­dial­ny, ap­sy­do­wy


Źródła:

SJP.pl

Absyncik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ab­synt


Źródła:

Wiktionary

Absynt

na­lew­ka spi­ry­tu­so­wa na pio­łu­nie i in­nych zio­łach; pio­łu­nów­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. na­lew­ka spi­ry­tu­so­wa na pio­łu­nie i in­nych zio­łach aro­ma­tycz­nych;


Ab­synt (Ab­sint­he, Ab­sinth) – wy­so­ko­pro­cen­to­wy napój al­ko­ho­lo­wy otrzy­my­wa­ny w pro­ce­sie ek­strak­cji kwia­tów i liści pio­łu­nu ("Ar­te­mi­sia ab­sint­hium"), anyżu i kopru wło­skie­go oraz mniej­szych ilo­ści in­nych ziół. Ab­synt za­li­cza­ny jest do wódek sma­ko­wych. Zda­rza się, że jest błęd­nie kla­sy­fi­ko­wa­ny jako ro­dzaj na­lew­ki.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Absyntowy

→ ab­synt


przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ab­syn­tem; za­wie­ra­ją­cy ab­synt


Patrz:absynt

Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abszach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. szach. szach, za­sza­cho­wa­nie


W tym ar­ty­ku­le użyto no­ta­cji al­ge­bra­icz­nej w celu opi­sa­nia sza­cho­wych po­su­nięć.

Ab­szach – szcze­gól­na od­mia­na sza­cha w par­tii sza­chów, w któ­rej król jest za­gro­żo­ny bi­ciem w na­stęp­nym po­su­nię­ciu; przy czym sy­tu­a­cja ta nie na­stą­pi­ła w wy­ni­ku prze­su­nię­cia fi­gu­ry sza­chu­ją­cej, ale po­przez jej od­sło­nię­cie, gdy na dro­dze do bicia stała wcze­śniej inna fi­gu­ra o tym samym ko­lo­rze, co fi­gu­ra sza­chu­ją­ca.


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abszicfajer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg-pl|Górny Śląsk. stud­niów­ka, uro­czy­stość, za­ba­wa

 (1.2) reg-pl|Górny Śląsk. przy­ję­cie po­że­gnal­ne


Źródła:

Wiktionary

Abszlag

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ozdob­na wy­pust­ka

 (1.2) stpol. obra­mo­wa­nie

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. od­mo­wa


Źródła:

Wiktionary

Abszmak

nies­mak, abs­mak; prze­sta­rza­le:
1. odra­za, wstręt, obrzy­dze­nie;
2. przy­kry smak w ustach


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. abs­mak.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abszminka

śro­do­wi­sko­wo o szmin­ce słu­żą­cej do usu­wa­nia cha­rak­te­ry­za­cji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. teatr. szmin­ka uży­wa­na do usu­wa­nia cha­rak­te­ry­za­cji


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absznyt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg. techn. pier­wsza deska ob­cię­ta z kloca drze­wa

 (1.2) gwara. techn. obła, wąska po­wierzch­nia po bo­kach tar­ci­cy


Źródła:

Wiktionary

Absztychowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. dy­mi­sjo­no­wa­nie


Źródła:

Wiktionary

Absztyfikancki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z absz­ty­fi­kan­tem, do­ty­czą­cy absz­ty­fi­kan­ta


Źródła:

Wiktionary

Absztyfikant

po­tocz­nie: męż­czyz­na za­bie­ga­ją­cy o wzglę­dy ko­bie­ty; za­lot­nik, kon­ku­rent, wiel­bi­ciel, epu­zer


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. żart. osoba sta­ra­ją­ca się o wzglę­dy ko­bie­ty; kon­ku­rent, za­lot­nik


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Absztyfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) absz­ty­fi­ko­wa­nie się: żart. za­le­ca­nie się, wdzię­cze­nie się, nad­ska­ki­wa­nie, przy­poch­le­bia­nie się


Źródła:

Wiktionary

Absztymować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. gw-pl|Górny Śląsk, War­mia. gło­so­wać, od­da­wać głos


Źródła:

Wiktionary

Abszyt

1. daw­niej: zwol­nie­nie ze służ­by;
2. re­gio­nal­nie: kwi­tek, świa­dect­wo, do­ku­ment


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. zwol­nie­nie ze służ­by, głów­nie woj­sko­wej

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wyrok są­do­wy


Ab­szyt – akt dy­mi­sji; ter­min uży­wa­ny zwła­szcza w daw­nej biu­ro­wo­ści woj­sko­wej, z nie­miec­kie­go "Abs­chied" (po­że­gna­nie).

W daw­nej Pol­sce zwol­nie­nie ze służ­by woj­sko­wej, z nie­miec­kie­go "Abs­chied", "Abs­chied neh­men". Na Ślą­sku ab­szyt oz­na­czał także wyrok sądu. W ję­zy­ku po­tocz­nym funk­cjo­no­wa­ło na­to­miast po­wie­dze­nie: dać ab­szyt, co oz­na­cza­ło „od­pra­wić kogoś z kwit­kiem“, rów­nież w przy­pad­ku sta­rań o rękę nie­wia­sty.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abszytowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. zwal­nia­nie ze służ­by, prze­de wszyst­kim woj­sko­wej


Źródła:

Wiktionary

Abszytować

daw­niej:
1. zwal­niać ze służ­by, zwy­kle woj­sko­wej, dy­mi­sjo­no­wać;
2. ab­szy­to­wać się - zwol­nić się ze służ­by, zwy­kle woj­sko­wej


cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. dawać ab­szyt; od­pra­wiać, zwal­niać ze służ­by, głów­nie woj­sko­wej

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ab­szy­to­wać się (dk. brak)

 (2.1) daw. uzy­ski­wać ab­szyt; zwal­niać się z woj­ska, ze służ­by


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abszytowy

daw­niej: zwią­za­ny ze zwol­nie­niem ze służ­by


przy­miot­nik

 (1.1) daw. zwy­kle wojsk. zwol­nio­ny ze służ­by, do­ty­czą­cy zwol­nie­nia ze służ­by


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abt

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = ang. Ab­do­mi­nal, But­tocks, Thighs → brzuch, uda, po­ślad­ki (ro­dzaj ćwi­czeń fi­zycz­nych ujędr­nia­ją­cych mię­śnie brzu­cha, ud i po­ślad­ków)


Źródła:

Wiktionary

Abucht

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. węd­li­na spo­ży­wa­na przez żoł­nie­rzy w te­re­nie ok. XVII wieku albo ro­dzaj sal­ce­so­nu


Źródła:

Wiktionary

Abudża

sto­li­ca Ni­ge­rii


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ni­ge­rii;


Abu­dża (ang. "Abuja") – mia­sto w Ni­ge­rii, od 1991 sto­li­ca tego pań­stwa, leży w sta­nie Fe­de­ral­ne Te­ry­to­rium Sto­łecz­ne. Sie­dzi­ba rządu fe­de­ral­ne­go Ni­ge­rii, w któ­rej znaj­du­ją się naj­waż­niej­sze in­sty­tu­cje pań­stwo­we, za­byt­ki i bu­dyn­ki roz­sia­ne po ponad 50 dy­stryk­tach. 12 grud­nia 1991 r. mia­sto za­stą­pi­ło Lagos (naj­lud­niej­sze mia­sto w Ni­ge­rii) jako sto­li­cę.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abudżanka

miesz­kan­ka Abu­dży (sto­li­cy Ni­ge­rii); Abu­dżyj­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­dżan­ka. (miesz­kan­ka Abu­dży)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abudżańczyk

miesz­ka­niec Abu­dży (sto­li­cy Ni­ge­rii); Abu­dżyj­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­dżań­czyk. (miesz­ka­niec Abu­dży)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abudżański

→ Abu­dża; abu­dżyj­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Abu­dża


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abudżyjczyk

miesz­ka­niec Abu­dży (sto­li­cy Ni­ge­rii); Abu­dżań­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­dżyj­czyk. (miesz­ka­niec Abu­dży)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abudżyjka

miesz­kan­ka Abu­dży (sto­li­cy Ni­ge­rii); Abu­dżan­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­dżyj­ka. (miesz­kan­ka Abu­dży)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abudżyjski

→ Abu­dża; abu­dżań­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Abu­dża


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abugida

w ję­zy­kach in­dyj­skich (np. ben­gal­ski, ty­be­tań­ski): al­fa­bet, w któ­rym jedna li­te­ra oz­na­cza sy­la­bę z sa­mo­gło­ską do­myśl­ną; al­fa­bet sy­la­bicz­ny


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. al­fa­bet sy­la­bicz­ny


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abulia

cho­ro­bli­we osła­bie­nie lub brak woli w po­dej­mo­wa­niu de­cyz­ji


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. cho­ro­bli­we osła­bie­nie lub brak woli w po­dej­mo­wa­niu de­cyz­ji


Abu­lia ( ἀβουλία = brak woli) – objaw kli­nicz­ny pod po­sta­cią za­bu­rze­nia ak­tyw­no­ści, po­le­ga­ją­cy na cho­ro­bli­wym nie­do­stat­ku lub braku woli, który prze­ja­wia się w nie­moż­no­ści po­dej­mo­wa­nia de­cyz­ji i dzia­ła­nia nawet przy po­dej­mo­wa­niu drob­nych de­cyz­ji, zmniej­sze­niem re­ak­tyw­no­ści emo­cjo­nal­nej i spon­ta­nicz­nych wy­po­wie­dzi.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abuliczka

ko­bie­ta cier­pią­ca na abu­lię


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta cier­pią­ca na abu­lię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abuliczny

do­ty­czą­cy abu­lii (np. abu­licz­ne ob­ja­wy, abu­licz­ne osła­bie­nie woli)


przy­miot­nik

 (1.1) psych. zwią­za­ny z abu­lią, do­ty­czą­cy abu­lii


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abulik

osoba cier­pią­ca na abu­lię


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba cier­pią­ca na abu­lię


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abundancja

1. w astro­fi­zy­ce: czę­stość wy­stę­po­wa­nia da­ne­go pier­wiast­ka che­micz­ne­go we wszechś­wie­cie;
2. abun­dan­cja izo­to­pu, abun­dan­cja na­tu­ral­na – pro­cen­to­wa za­war­tość da­ne­go izo­to­pu pier­wiast­ka w pier­wiast­ku wy­stę­pu­ją­cym na­tu­ral­nie


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan, w któ­rym cze­goś jest wię­cej niż po­trze­ba


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abundiusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.


Źródła:

Wiktionary

Abundyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. forma me­la­niz­mu po­le­ga­ją­ca na pow­sta­wa­niu no­wych, czar­nych lub ciem­nych ele­men­tów de­se­nia w ubar­wie­niu zwie­rząt;


Abun­dyzm – forma me­la­niz­mu, na­zy­wa­na też pse­u­do­me­la­niz­mem, po­le­ga­ją­ca na pow­sta­wa­niu no­wych, czar­nych lub ciem­nych ele­men­tów de­se­nia w ubar­wie­niu zwie­rząt. Jest efek­tem wzro­stu ciem­nej pig­men­ta­cji w po­wło­ce ciała. Przy znacz­nym za­ciem­nie­niu ja­śniej­szych de­se­ni ubar­wie­nie zwie­rzę­cia daje wra­że­nie me­la­ni­stycz­ne­go, stąd nazwa "pse­u­do­me­la­nizm".


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. kość sło­nio­wa


Źródła:

Wiktionary

Abutilon

ro­śli­na ziel­na lub krzew z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych; za­ślaz, klo­nik


Źródła:

SJP.pl

Abuz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) w twór­czo­ści Adama Mic­kie­wi­cza: na­du­ży­cie


Źródła:

Wiktionary

Abuzabijczyk

miesz­ka­niec Abu Zabi (mia­sta); Za­bij­czyk


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­za­bij­czyk. (miesz­ka­niec Abu Zabi (mia­sta))


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abuzabijka

miesz­kan­ka Abu Zabi (mia­sta); Za­bij­ka


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Abu­za­bij­ka. (miesz­kan­ka Abu Zabi (mia­sta))


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abuzabijski

do­ty­czą­cy mia­sta lub emi­ra­tu Abu Zabi; za­bij­ski


przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Abu Zabi

 (1.2) od­no­szą­cy się do emi­ra­tu Abu Zabi


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abuzywność

→ abu­zyw­ny; nie­doz­wo­lo­ność


Źródła:

SJP.pl

Abuzywny

nie­doz­wo­lo­ny, np. kla­u­zu­la abu­zyw­na


przy­miot­nik

 (1.1) praw. na­ru­sza­ją­cy za­sa­dy współ­ży­cia spo­łecz­ne­go, sta­no­wią­cy na­du­ży­cie, za­wie­ra­ją­cy za­ka­za­ne za­pi­sy


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abw

[czy­taj: a-be-WU] skrót od: Agen­cja Bez­pie­czeń­stwa Wew­nętrz­ne­go


skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = adm. Agen­cja Bez­pie­czeń­stwa Wew­nętrz­ne­go;


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abwehra

[czy­taj: ab­we­ra] nie­miec­ki wy­wiad i kontr­wy­wiad w la­tach 1921-1944; ab­we­ra, Ab­weh­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. nie­miec­ki wy­wiad i kontr­wy­wiad dzia­ła­ją­cy przed i w trak­cie dru­giej wojny świa­to­wej;


Ab­weh­ra, właśc. Ab­wehr (niem. "Ab­wehr" – „obro­na”) – nazwa nie­miec­kie­go or­ga­nu wy­wia­du i kontr­wy­wia­du woj­sko­we­go w la­tach 1921–1944.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Abwehrowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ab­weh­rą, do­ty­czą­cy Ab­weh­ry


Źródła:

Wiktionary

Abwera

nie­miec­ki wy­wiad i kontr­wy­wiad w la­tach 1921-1944; Ab­weh­ra, ab­weh­ra


rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zob. Ab­weh­ra.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abwilczyk

miesz­ka­niec Ab­be­vil­le


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pl-re­for­ma2026|Ab­wil­czyk. (miesz­ka­niec Ab­be­vil­le)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abwilka

miesz­kan­ka Ab­be­vil­le


Źródła:

SJP.pl

Abwilski

→ Ab­be­vil­le (mia­sto we Fran­cji); abe­wil­ski


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ab­be­vil­le, do­ty­czą­cy Ab­be­vil­le

 (1.2) zwią­za­ny z kul­tu­rą ab­wil­ską (1.1)


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Aby

1. spój­nik łą­czą­cy zda­nia; żeby;
2. par­ty­ku­ła:
a) wy­ra­ża­ją­ce ży­cze­nie (np. Aby do wios­ny!); byle ;
b) wy­ra­ża­ją­ca wąt­pli­wość (np. Aby nie za późno na tłu­ma­cze­nia?)


spój­nik mię­dzy­zda­nio­wy

 (1.1) …wpro­wa­dza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne: celu

 (1.2) …wpro­wa­dza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne: skut­ku

 (1.3) …wpro­wa­dza­ją­cy zda­nie po­drzęd­ne: do­peł­nie­nia

 (1.4) stpol. choć­by

par­ty­ku­ła

 (2.1) gw-pl|Ma­zo­wsze, Ma­ło­pol­ska, Wiel­ko­pol­ska, księ­stwo ło­wic­kie. je­dy­nie, tylko, za­led­wie

 (2.2) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. cho­ciaż


Aby – wieś w An­glii, w hrab­stwie Lin­colns­hi­re, w dy­stryk­cie East Lind­sey. Leży 45 km na wschód od Lin­coln i 198 km na pół­noc od Lon­dy­nu. Aby jest wspom­nia­na w Do­mes­day Book (1086) jako "Abi".


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

Aby-Aby

nie przy­kła­da­jąc się, nie­sta­ran­nie; aby tylko, byle jak


przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pot. byle jak, bez więk­szej sta­ran­no­ści

 (1.2) gwara pa­łuc­ka: led­wie, ledwo, z led­wo­ścią, z tru­dem

par­ty­ku­ła

 (2.1) gwara pa­łuc­ka: led­wie, za­led­wie


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abydos

sta­ro­żyt­ne mia­sto po­ło­żo­ne w Azji Mniej­szej


U23-D58-N26:O49

Abdżu – nazwa miej­sco­wa za­pi­sa­na hie­ro­gli­ficz­nie

Aby­dos (eg. "Abdżu", arab. "Ara­bat el-Mad­fur­nah" – "Po­grze­ba­ny Ara­bat") – sta­ro­żyt­ne mia­sto w Gór­nym Egip­cie, obec­nie mała wio­ska na za­chod­nim brze­gu Nilu. W sta­ro­żyt­no­ści w po­bli­żu znaj­do­wa­ło się mia­sto Tinis, z któ­re­go zgod­nie z prze­ka­zem miał po­cho­dzić fa­ra­on Nar­mer.


Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

Abysal

stre­fa wód oce­a­nicz­nych i mor­skich roz­cią­ga­ją­ca się od ok. 1700 do ok. 6000 me­trów po­ni­żej lu­stra wody; stre­fa bezś­wietl­na, o ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze i wy­so­kim ci­śnie­niu wody; abi­sal; stre­fa głę­bi­no­wa


rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. zob. abi­sal.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abysalny

głę­bi­no­wy (abi­sal­ny), denny


przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zob. abi­sal­ny.


Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

Abzac

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obcas


Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:


Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

Abélard

imię mę­skie


Źródła:

SJP.pl